Posts tonen met het label vertellen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vertellen. Alle posts tonen

zaterdag 15 maart 2014

Hilli en Gilli vertellen op 20 maart

Hilli Arduin
Op 20 maart wordt elk jaar wereldwijd in alle mogelijke talen op alle denkbare plekken het vertelfeest gevierd. Terwijl Suriname op die dag nog in diepe rust verkeert zijn vertelkunstenaars in Nieuw Zeeland al actief met hun presentaties. Dit jaar is het thema heel ruim: Monsters, Slangen en Draken. Behalve het genot van de verhalen is deze dag ook bedoeld om aandacht te vragen voor het ambacht van vertellen. Aandacht voor nut en noodzaak, waarde en meerwaarde van de vertelkunde en vertelkunst.

Ook dit jaar zal het Garagetheater van de Ambassade van het Koninkrijk der Nederland in Suriname de ontmoetingsplaats vormen voor publiek en vertelkunstenaars Hilli Arduin en Guillaume Pool. Interactie tijdens de vertellingen wordt zeer op prijs gesteld.

Van 20.00 – 22.00u. Toegang gratis. Info Hilli Arduin 470268 of 8637309. Guillaume Pool 451129.

maandag 24 februari 2014

Nationale Voorlees- en Verteldag

Op 4 maart 2014 zal voor de veertiende keer de Nationale Voorlees/Verteldag worden herdacht. Ook dit jaar houdt in Suriname de Voorlees- en Vertelclub van Stiching TOBIDEB een Voorlees- en Vertelweek van zaterdag 1 tot en met zaterdag 8 maart 2014. De Stichting zal in deze week op scholen en instellingen, voor kinderen en seniorenburgers, voorlees- en vertelactiviteiten ontplooien en spelletjes doen. De stichting roept ook anderen op gedurende de voorlees- en vertelweek in hun eigen omgeving extra aandacht te besteden aan voorlezen en vertellen.

Verder bent u van harte welkom op dinsdag 4 maart 2014 van 17:00 – 19:00 uur bij de Nola Hetterman Academie om de activiteiten van de club mee te maken.

zaterdag 15 februari 2014

Lobi Tori Neti

Hilli Arduin
De Lobi Tori Neti 2014 van gisterenavond was een denderend succes. De avond begon om 20.00 uur. Inloop 19.30 uur.Om 18.30 uur kwamen de eerste mensen, want ze wilden een goede plaatst hebben. Om 19.30 uur was het helemaal vol en om 20.00 uur was het eivol. Het was een geslaagde avond met mooie verhalen van Guillaume Pool en van mij. Verhalen waar de liefde van verschillende kanten werd belicht, verteld en bezongen. Maar.. het publiek, de toeschouwers, die waren de eregasten en hebben deze avond samen met ons de Tori Neti tot volheid gebracht. Thanks Guillaume, thanks aanwezigen, thanks Tori Oso.
Guillaume Pool

[van Facebook]

Het publiek in Tori Oso

dinsdag 4 februari 2014

What listening to a story does to our brains

by Leo Widrich

In 1748, the British politician and aristocrat John Montagu, the 4th Earl of Sandwich used a lot of his free time for playing cards. One of the problems he had was that he greatly enjoyed eating a snack, whilst still keeping one hand free for the cards.

So he came up with the idea to eat beef between slices of toast, which would allow him to finally eat and play cards at the same time. Eating his newly invented “sandwich”, the name for 2 slices of bread with meat in between, became one of the most popular meal inventions in the western world.

What’s interesting about this, is that you are very likely to never forget the story of who invented the sandwich ever again. Or at least, much less likely to do so, if it would have been presented to us in bullet points or other purely information based form.

For over 27,000 years, since the first cave paintings were discovered, telling stories has been one of our most fundamental communication methods. Since recently a good friend of mine, gave me an introduction to the power of storytelling, I wanted to learn more.

Bewoonde grotten in de Dordogne. Foto @ Michiel van Kempen


Here is the science around storytelling and how we can use it to make better decisions every day:

Our brain on stories: How our brains become more active when we tell stories
We all enjoy a good story, whether it’s a novel, a movie or simply something one of our friends is explaining to us that they’ve experienced. But why do we feel so much more engaged when we hear a narrative about events?
 
Een Aladdin-vertelster
It’s in fact quite simple. If we listen to a powerpoint presentation with boring bullet points, a certain part in the brain gets activated. Scientists call this Broca’s area and Wernicke’s area. Overall, it hits our language processing parts in the brain, where we decode words into meaning. And that’s it, nothing else happens.

When we are being told a story though, things change dramatically found researchers in Spain. Not only are the language processing parts in our brain activated, but any other area in our brain, that we would use when experiencing the events of the story are too.

If someone tells us about how delicious certain foods were, our sensory cortex lights up, if it’s about motion, our motor cortex gets active:

“Metaphors like “The singer had a velvet voice” and “He had leathery hands” roused the sensory cortex. […] Then, the brains of participants were scanned as they read sentences like “John grasped the object” and “Pablo kicked the ball.” The scans revealed activity in the motor cortex, which coordinates the body’s movements.”

A story can put your whole brain to work. And yet, it gets better:

When we tell stories to others that have really helped us shape our thinking and way of life, we can have the same effect on them too. The brains of the person telling a story and listening to it, can synchronize, says Uri Hasson from Princeton:

“When the woman spoke English, the volunteers understood her story, and their brains synchronized.  When she had activity in her insula, an emotional brain region, the listeners did too.  When her frontal cortex lit up, so did theirs. By simply telling a story, the woman could plant ideas, thoughts and emotions into the listeners’ brains.”

Anything you’ve experienced, you can get others to experience the same. Or at least, get their brain areas that you’ve activated that way, active too:






Evolution has wired our brains for storytelling – how to make use of it
Now all this is interesting. We know that we can activate our brains better if we listen to stories. The still unanswered question is: Why is that? Why does the format of a story, where events unfold one after the other have such a profound impact on our learning?

The simple answer is this: We are wired that way. A story, if broken down into the simplest form is a connection of cause and effect. And that is exactly how we think.

We think in narratives all day long, no matter if it is about buying groceries, whether we think about work or our spouse at home. We make up (short) stories in our heads for every action and conversation. In fact, Jeremy Hsu found:

“Personal stories and gossip make up 65% of our conversations.”

Now, whenever we hear a story, we want to relate it to one of our existing experiences. That’s why metaphors work so well with us. Whilst we are busy searching for a similar experience in our brains, we activate a part called insula, which helps us relate to that same experience of pain, joy, disgust or else.

The following graphic probably describes it best:




In a great experiment, John Bargh at Yale found the following:

“Volunteers would meet one of the experimenters, believing that they would be starting the experiment shortly. In reality, the experiment began when the experimenter, seemingly struggling with an armful of folders, asks the volunteer to briefly hold their coffee. As the key experimental manipulation, the coffee was either hot or iced. Subjects then read a description of some individual, and those who had held the warmer cup tended to rate the individual as having a warmer personality, with no change in ratings of other attributes.”


We link up metaphors and literal happenings automatically. Everything in our brain is looking for the cause and effect relationship of something we’ve previously experienced.

Let’s dig into some hands on tips to make use of it:

3 Awesome ways to use storytelling in every day life
Make others come up with your idea: Exchange telling suggestions for telling stories:
Do you know the feeling, when a good friend tells you a story and then two weeks later, you mention the same story to him, as if it was your idea? This is totally normal and at the same time, one of the most powerful ways to get people on board with your ideas and thoughts. According to Uri Hasson from Princeton, a story is the only way to activate parts in the brain so that a listener turns the story into their own idea and experience.

The next time you struggle with getting people on board with your projects and ideas, simply tell them a story, where the outcome is that doing what you had in mind, is the best thing to do. According to Princeton researcher Hasson, storytelling is the only way to plant ideas into other people’s minds.

Write more persuasively – bring in stories from yourself or an expert:
This is something that took me a long time to understand. If you start out writing, it’s only natural to think “I don’t have a lot of experience with this, how can I make my post believable if I use personal stories?”. The best way to get around this is by simply exchanging stories to those of experts. When this blog used to be a social media blog, I would ask for quotes from the top folks in the industry or simply find great passages they had written online. It’s a great way to add credibility and at the same time, tell a story.
 
Vertelster Olga Orman
The simple story is more successful than the complicated one:
When we think of stories, it is often easy to convince ourselves that they have to be complex and detailed to be interesting. The truth is however, that the simpler a story, the more likely it will stick. Using simple language as well as a low complexity is the best way to activate the brain regions that make us truly relate to the situation and happenings in the story. This is a similar reason to why multitasking is so hard for us. Try for example to reduce the number adjectives or complicated nouns in a presentation or article and exchange them with more simple, yet heartfelt language.

Quick last fact: Our brain learns to ignore certain overused words and phrases that used to make stories awesome
Oh and one last thing. Scientists, in the midst of researching the topic of storytelling have also discovered, that certain words and phrases have lost all storytelling power:


“Some scientists have contended that figures of speech like “a rough day” are so familiar that they are treated simply as words and no more.”

This means, that the frontal cortex – the area of your brain responsible to experience emotions, can’t be activated with these phrases. It’s something that might be worth remembering when crafting your next story.

Storytelling is one of the most powerful techniques we have as humans to communicate and motivate. What are your best tips for telling stories? Have you had similar experiences with telling stories? I’d love your thoughts on this topic in the comments.


[from Buffer, November 29th, 2012]

zondag 19 januari 2014

Herdruk van Het verhaal van Kantjil


Een kleine kantjil. Foto © Artis


door Jerry Dewnarain

Dongeng Kantyil, verteld door pak Saleman Siswowitono bevat een aantal verhalen over de lotgevallen van Kantjil, de held uit de Javaanse fabelwereld. Deze verhalen werden 23 juni 1981 op band opgenomen en vervolgens door de samenstellers van het boek, J.J. Sarmo en H.D. Vruggink, letterlijk opgeschreven en uitgegeven in 1983. Siswowitono was toen kaum (islamitisch religieus leider) en ketuwa (geestelijk voorganger) op Meerzorg. De letterlijke Javaanstalige tekst is ook in deze herdruk (2013) opgenomen en de taalfouten in het Nederlands zijn gecorrigeerd.
Een uitgave van Indra Kamadjojo en Wim Burger

Kantjil is in Indonesië een dwerghertje. In Suriname komt dat diertje niet voor en denkt men bij Kantjil aan het Surinaamse konijn Konkoni. Kantjil heeft hier dus een gedaanteverwisseling ondergaan. Een duidelijk geval van aanpassing aan de Caraïbische situatie. Op de Franse Antillen speelt het konijn een belangrijke rol als slimmerik in de orale vertellingen uit de slaventijd. Het kleine slimme konijn, Lapin, naast het grote, machtige dier Zamba, dat men waarschijnlijk heeft geassocieerd met de hyena van West-Afrika.

Net als de konkoni is Kantjil een slim diertje dat veel voorkomt in dierenverhalen. De kantjilverhalen zijn min of meer te vergelijken met anansitori, omdat Anansi en Kantjil allebei slim zijn. Bovendien zijn er heel veel kantjilverhalen wat ook het geval is bij anansitori. Dat komt door de mondelinge overlevering. Ze zijn van generatie op generatie doorverteld waarbij iedere verteller er wat aan  kan toevoegen of iets kan weglaten.
Een uitgave van S. Franke

 Sommigen vertellen maar één scène, bijvoorbeeld van ‘Kantjil en Slak’. Pak Saleman vertelt een aaneensluitend verhaal dat uit meerdere scènes bestaat, zoals ‘Kantjil en Tijger’, Kantjil en Slak’, enzovoort. Dit maakt het boek boeiend, vol met belevenissen van Kantjil. De illustraties van Doel Soekinta inspireren ook de jeugd om het boek te lezen. Het taalgebruik is eveneens voor deze doelgroep toegankelijk. In kantjilverhalen kunnen de dieren praten zoals in anansitori (wat maakt dat ook kinderen zich kunnen inleven in deze verhalen). Dit hangt samen met een Javaanse overlevering die zegt dat Salomo de taal van de dieren verstond. Daaruit kwam het geloof voort dat de dieren ten tijde van Salomo konden denken en spreken. Pak Saleman Siswowitono zegt het in zijn inleiding als volgt: ‘Vroeger was de aarde rein en licht, er was nog geen oorlog en ook geen leugen en bedrog. De dieren van het bos en de dieren in het water konden toen nog praten zoals de mens.’ Daarom wordt Salomo in dit boek een aantal keren beschermheer van de dieren genoemd.

Over de herkomst van de kantjilverhalen is niets met zekerheid te stellen. Bepaalde elementen zijn uit India afkomstig, maar de kantjilverhalen zoals we die nu kennen zijn Indonesisch. Deze verhalen zijn niet alleen bij Javanen populair maar ook bij andere etnische groepen in Indonesië, zoals de Maleisiërs en Atjehers. Kantjilverhalen zijn heel oud: van vóór de komst van de islam in Indonesië (15de eeuw). Op tempels uit de tijd dat Java nog hindoeïstisch en boeddhistisch was, treffen we al afbeeldingen van Kantjil aan.

Men kan kantjilverhalen lezen als een fantastisch sprookje of als symbolische verhalen met een diepe moraal en een rijke geestelijke boodschap. Als je het verhaal oppervlakkig leest, is het een leuk sprookje over dieren die kunnen praten en Kantjil die net als Anansi of Reinaert de Vos de andere dieren steeds te slim af is. Wie het zo leest kan er veel plezier aan beleven, en dat geldt vooral voor de jeugdige lezer. Maar er zit ook diepte in het verhaal, waardoor het ook voor oudere lezers een bijzondere waarde heeft.

Dongeng Kantyil/ Het verhaal van Kantjil, verteld door pak Saleman Siswowitono. Samenstelling en vertaling: J.J. Sarmo en H.D. Vruggink. Paramaribo: VACO Uitgeversmaatschappij, 2013. ISBN 978-99914-0-097-6


zaterdag 18 januari 2014

Top-3 storytellers in Tori Oso

Guillaume Pool. Foto © Romeo Haas
Op woensdag 29 januari vertelt de Top 3 van de Tori Battle 2013 verhalen in Tori Oso. Het gaat om Guillaume Pool, Jorobodjie en Frits Wols.

Guillaume Pool is bibliotheekhouder van Buku Tori, vertelkunstenaar en verteldocent op het Instituut voor de Opleiding van Leraren  (IOL). Hij heeft dit jaar een bijzonder druk vertelprogramma, want na 29 januari volgen o.a. nog een avond vol liefdesverhalen op 14 februari en verhalen over draken en slangen in maart. Ook participeert hij in het verteljaar van S’77.

Jorobodjie (piai) is een spirituele verteller. In het dagelijks leven is hij als pedagoog verbonden aan het IOL.

Frits Wols
Frits Wols, ex-voorzitter van S’77 ontdekte zijn verteltalent in familiesfeer, toen mensen hun eten vergaten terwijl ze  naar zijn verhalen luisterden. Hij zal vertellen in het Sranan en Nederlands. Tori Battle fans die nieuwsgierig zijn naar de afloop van het verhaal dat hij door tijdgebrek  niet kon afmaken tijdens de Tori Battle 2013 worden uitgenodigd om op 29 januari te komen luisteren. Basja Rankin zorgt op deze avond voor een muzikaal intermezzo.


[Mededeling Schrijversgroep ‘77]

zondag 12 januari 2014

In memoriam Rico Vreden

Op 6 januari 2014 overleed in Amsterdam Eric Edmund Vreden, beter bekend als Pa Rico Vreden. Hij bereikte de leeftijd van 78 jaar. In leven was hij muzikant, zanger, mede-oprichter van wintigroep Blakka Boeba, lid van de culturele vereniging Abaisa. Hij zong en speelde mee in verschillende groepen. Rico Vreden was een kenner van het bespelen van alle winti-instrumenten, hij was een kenner van winti-kruiden en medicijnen en hielp mee aan het oplossen van winti-problemen. Verder was hij een kenner en verteller van anansi-, fosten- en ondrofenitori. Hij was werkzaam als kok binnen enkele Surinaamse sociëteiten

In 2012 heeft vande Stichting Eer en Herstel onder aanvoering van Roy Groenberg (Kaikusi) een onderscheiding in ontvangst mogen nemen als kulturu-papa 2011.

Het afscheid van Pa Rico Vreden vindt plaats op maandag 13 jan. van 18.00-19.00u. De crematie (conform zijn wens) is op dinsdag 14 januari in Uitvaartcentrum Westgaarde, Ookmeerweg 275 te Amsterdam. De dienst vangt aan om  9.15u

vrijdag 3 januari 2014

Vernieling en waardigheid

door Rajen Budhu Lall

Op een vrije dag lezend op de bank hoorde ik vanochtend geraas in de straat. Ik wilde gaan kijken welke makkers daar zo wild bezig waren en zag vanuit het raam dat het de Bezemwagen was die alle vuurwerkresten vakkundig wegpoetste, hoewel ik dacht dat het de Kolkzuiger was de NL prombere variant die de riolen onderhoudt. Ik was net verzonken in gedichten en het prachtig boek Sirito, het karaibsche woord voor ster,50 Surinaamse vertellingen samengesteld door de onvolprezen Prof. Michiel van Kempen & Jan Bongers, uitgegeven door de Kennedy Stichting in 1993, ISBN 99914 95452, en had de vorige avond met veel plezier urenlang naar meesterverteller Earl San A Jong geluisterd die ons drie uur had getrakteerd op mooie verhalen van buslijn K, de bus die de verbinding met het Mipro-project onderhield, de Mgr. Wulfinghschool en Takru, Het Randdistrictentournooi, de blauwe broek die ze bij gym aan hadden, de ring waarmee de meester hen timmerde, de tijd van schaarste in de jaren 80 met stroop en soft uit een plastiek zakje met een rietje en zoveel meer.In zijn verhaal herkende ik de vertelkunst zoals beschreven door Michiel terug" met inzet van mimiek, gestiek en stembuigingen", "de menselijke psyche in al haar gedaantes" en "menselijke emotie". In de supermarkt zag ik de voorpagina van het NRC waar ik uit opmaakte dat dezelfde menselijke psyche hetzelfde " illegaal" vuurwerk, waaronder de onvolprezen Chinese pagara, in het ene land al dan niet onder invloed van drugs en alcohol had aangewend voor vernielingen en brandstichting die een vuurwerkverbod in het beschaafde Westen dichterbij brengt, en in het andere land, in ontwikkeling, op de schouders had gedragen, als een menselijk lint, in een onmogelijk drukke mensenmassa verantwoordelijk had afgestoken en het oudjaar waardig had uitgeluid en het nieuwjaar had verwelkomd en ik was trots op Sranang.




dinsdag 3 december 2013

Out of Print, Maybe, but Not Out of Mind (1)

by David Streitfeld

San Francisco — Books are dead. Long live the book. Even as the universe of printed matter continues to shrivel, the book — or at least some of its best-known features — is showing remarkable staying power online. The idea is apparently embedded so deeply in the collective unconsciousness that no one can bear to leave it behind.

“We pursued distractions and called them enhancements,”
 said Peter Meyers, author of a look at books’ digital
 transformations. Photo © 
Hiroko Masuike/The New York Times

Amazon brags that on its latest e-reader, “the pages are virtually indistinguishable from a physical book.” It recently introduced the Page Flip feature, which mimics the act of skimming. Bookshelves in living rooms may be becoming a thing of the past, but order an e-book from iBooks and Apple promises it “downloads to your bookshelf” immediately.

Some functions of physical books that seem to have no digital place are nevertheless being retained. An author’s autograph on a cherished title looked as if it would become a relic. But Apple just applied for a patent to embed autographs in electronic titles. Publishers still commission covers for e-books even though their function — to catch the roving eye in a crowded store — no longer exists.

What makes all this activity particularly striking is what is not happening. Some features may be getting a second life online, but efforts to reimagine the core experience of the book have stumbled. Dozens of publishing start-ups tried harnessing social reading apps or multimedia, but few caught on.

Photo ©  Klava Zol

Social Books, which let users leave public comments on particular passages and comment on passages selected by others, became Rethink Books and then faltered. Push Pop Press, whose avowed aim was to reimagine the book by mixing text, images, audio, video and interactive graphics, was acquired by Facebook in 2011 and heard from no more. Copia, another highly publicized social reading platform, changed its business model to become a classroom learning tool.

The latest to stumble is Small Demons, which explores the interrelationship among books. Users who were struck by the Ziegfeld Follies in The Great Gatsby, for instance, could follow a link to the dancers’ appearance in 67 other books. Small Demons said it would close this month without a new investor.

“A lot of these solutions were born out of a programmer’s ability to do something rather than the reader’s enthusiasm for things they need,” said Peter Meyers, author of Breaking the Page, a forthcoming look at the digital transformation of books. “We pursued distractions and called them enhancements.”

[to  be continued, click here]

zaterdag 30 november 2013

Nieuwe MC Tori

Jolanda Spoel
Op zondag 1 december om 15:00 uur is er weer een nieuwe MC TORI in het MC Theater, dit keer onder leiding van Jolanda Spoel. Te gast zijn o.a. Jaike Belfor, Camie Bonger, Honey Eavis, Sayanora Prika, Belinda van der Stoep, Alexa Hakkenbrak, Joy de Lima, Boyd Grundt, Naomi Webster, Hanneke Kuijpers, Christophe van der Meer, Gwen Maduro, Aram Adriaanse, Andreas Fleischmann, Karin Bannink, Anton de Bies, Wendy Hogendijk, Luc van Loo

Kaarten voor de MC TORI zijn € 10,- / € 8,- en koop je hier.

dinsdag 19 november 2013

Tori battle in nieuw jasje

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De eerste Tori Battle vorig jaar december viel bijzonder in de smaak. Dat er een vervolg van zou komen was dus te verwachten. Schrijversgroep ’77 (S’77) organiseert 11 december de tweede editie, die enigszins een andere opzet kent. In plaats van twee groepen nemen dit jaar acht individuen het tegen elkaar op.

Toriman Robby 'Rappa' Parabirsing in actie tijdens de Tori Battle 2012. Bij de nieuwe editie op 11 december nemen acht torivertellers het tegen elkaar op, in plaats van twee groepen tegen elkaar.

De deelnemers zijn: Nowilia Tawjoeram, Gerard 'Jorobodjie' Maynard, Eddy Lante, Guillaume Pool, Frits Wols, Sombra, Don Walther en Voz.

Regels
Ismene Krisnadath voorzitter van S'77, zegt dat enkele regels zijn gewijzigd. De verteller krijgt minimaal tien tot maximaal vijftien minuten de tijd om het verhaal voor te dragen. "Het mogen in geen geval losse moppen of verhalen zijn. De tori moet een geheel vormen", zegt ze. De deelnemers mogen om hun tori te ondersteunen ook gebruikmaken van percussie- instrumenten of een audio-instrument. "Maar dan gaat het alleen om de klanken. Het elektronische instrument mag niet ingesproken worden en de instrumenten mogen alleen door de verteller bediend worden."

Mengelmoes
Deelnemer Frits Wols reageert enigszins tevreden over de kleine veranderingen. Vorig jaar kwamen de vertellers van Tori Oso tegenover de vertellers van Schrijversgroep '77. Wols kreeg het gevoel dat de groep van Tori Oso haar aanhang had gemobiliseerd. "Als ik wist dat Scholsberg (winnaar Tori Balle 2012 ... red.) met zulke boeiende verhalen zou komen, zou ik mij in de groep van schrijvers beter voorbereiden", zegt hij. Toch merkt Wols op dat hij bij deze battle die voorbereiding niet nodig heeft. "Het wordt een leuke mengelmoes van waargebeurde verhalen van het binnen- en buitenland." Hij heeft er een beetje moeite mee dat het geen losse verhalen mogen zijn. "Als verteller moet je vrij zijn. Maar ik zal mijn best doen om mij aan de vastgestelde regels te houden", zegt hij opgewekt.

De wijze en de prostituee
(Helmut Newton - In my room in Montecatini)

Aangrijpend
Gerard 'Jorobodjie' Maynard doet voor het eerst mee aan zo 'n verhalenwedstrijd. Hij is begin dit jaar geremigreerd. "In Nederland heb ik veel verhalen op de radio verteld en ook nu hier in Suriname." "Sowieso heb ik meer dan tweehonderd verhalen te vertellen." Onder zijn artiestennaam zal hij het verhaal vertellen over de wijze en een prostituee. "Mensen moeten hun zakdoeken meenemen, want het is een aangrijpend verhaal dat gebaseerd is op de realiteit", ligt hij een tipje van de sluier.
De winnaar wordt net als vorig jaar door het publiek gekozen, maar dit jaar middels stemmen. De vertellingen starten om kwart voor acht en eindigen rond kwart voor tien. Omstreeks kwart voor elf moet de winnaar bekend zijn; die krijgt dan de prijs van SRD. 250,- als blijk van waardering. De organisatie vraagt bezoekers een vrijwillige bijdrage om de organisatiekosten te helpen dekken. Ook dit jaar is Andy Plak de conferencier.

[uit de Ware Tijd, 19/11/2013]


zaterdag 2 november 2013

Alle deelnemers Tori Batlle bekend

Nowilia Tawjoeram-Sabajo
Nowilia Tawjoeram, Jorobodjie (piai), Eddy Lante, Guillaume Pool, Frits Wols, Sombra, Don Walther en VOZ zullen hun beste tori-voet voorzetten op 11 december 2013. Tories zijn geliefd in Suriname en S’77 doet in samenwerking met Tori Oso graag mee met het levendig houden van deze literaire art vorm. Hoewel het niet om het geld gaat, - de fun en de tories zijn het belangrijkste - heeft S’77 toch gemeend een prijs van 250,- srd voor de winnaar gereed te houden als blijk van waardering. De winnaar wordt net als vorig jaar gekozen door het aanwezige publiek middels een stemming. Dit jaar wordt van de torimans/uma’s geëist dat zij rekening houden met een minumumverteltijd van 10 minuten en een maximumtijd van 15 minuten. Aan de bezoekers wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd om de organisatiekosten te helpen dekken. Conferencier van de avond is Andy Plak.
Guillaume Pool. Foto © Romeo Haas

De avond begint om 19:30u met welkom, instructies en voorstellen kandidaten. Ook worden de stembiljetten uitgedeeld. De vertellingen zijn van 19:45u tot 21:45u. Daarna worden de stembiljetten opgehaald en in de stembus geplaatst. Daarna pauze. De stembus wordt gesloten om 22:15u. Dan begint direkt de openbare telling. Om 22.45 is de prijsuitreiking.

Informatie: tel. 8784120 / 8814686. Email:ismene.krishnadath@gmail.com of sdankerlui@gmail.com.

[Mededeling Schrijversgroep '77]

zaterdag 26 oktober 2013

Chinese verhalen op Tori Oso-avond 30 oktober

Foto Siu Wa Hen
Op 30 oktober is er in Tori Oso aandacht voor Chinees/Surinaamse verhalen. Heel toepasselijk in het licht van 160 jaar Chinese immigratie. Voor de pauze presenteert Irene Welles haar boek over de geschiedenis van een maatschappelijk werkster die jarenlang twee verwaarloosde Chinese jongetjes opving. Na de pauze vertellen Walther Donner, Willy Alberga en Ismene Krishnadath Chinees/Surinaamse verhalen. Verder is er op het programma ruimte ingeruimd voor Alphons Levens die zijn boek Ik zal leren totdat ik moe ben aan S’77 zal aanbieden. Ook de nieuwe flyer van Publishing Services Suriname voor de scholenactie 2013/2014 wordt gelauncht. De scholenactie wordt jaarlijks gehouden. Dit jaar staan er 61 titels van lokaal geproduceerde boeken op de lijst. De boeken zullen ook op de avond te koop zijn en kopers kunnen dan profiteren van een speciale korting van 10%. In de pauze signeren Alphons Levens, Irene Welles en andere aanwezige schrijvers hun boeken. Ceremoniemeester van de avond is Sombra.

Plaats: Tori Oso, Frederik Derbystraat 76.
Inloop: 19:30u. Tijd: 20.00 – 22.00u. Info 8784120.

[Mededeling Schrijversgroep '77]

vrijdag 11 oktober 2013

Kinderboekenfeest met Roland Colastica

Roland Colastica
Op zondag 13 oktober vindt er in de OBA, Amsterdam, een feestelijk programma plaats ter afsluiting van de Kinderboekenweek 2013, met o.a. schrijver/verteller Roland Colastica, workshops stempels maken, de Boekendokter, voorstelling Rintje rent het hardst, muziekworkshop i.s.m. Muziekpakhuis en Helden & Boeven Kinderboeken


Datum: zondag 13 oktober 2013 
Tijd: 14.00-16.30 uur
Locatie: Centrale Bibliotheek Amsterdam
Oosterdokskade 143

Meer informatie : www.oba.nl/activiteit/kinderboekenweekfeest

zondag 22 september 2013

Aanmelden Tori Battle 2013

Ook dit jaar komt er mid-december een Tori Battle. Tories zijn geliefd in Suriname en S’77 doet graag mee met het levendig houden van deze literaire art vorm. Deelnemers kunnen zich vanaf nu opgeven bij S’77 per email of telefonisch. Dit jaar gaat S’77 voor een individuele competitie. Hoewel het niet om het geld gaat, - de fun en de tories zijn het belangrijkste - heeft S’77 toch gemeend een prijs van 250,- srd voor de winnaar gereed te houden als blijk van waardering. De winnaar wordt net als vorig jaar gekozen door het aanwezige publiek middels een stemming. Dit jaar wordt van de torimans/uma’s geëist dat zij rekening houden met een minumumverteltijd van 10 minuten en een maximumtijd van 15 minuten. Aan de bezoekers wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd, die deels gebruikt zal worden voor publicatie van een dichtbundel (zie hieronder).

Telefoonnummers: 8784120 / 8814686. Email: ismene.krishnadath@gmail.com of sdankerlui@gmail.com. Deadline voor opgave: 1 december 2013.

[Mededeling Schrijversgroep '77]


zondag 1 september 2013

Betoveringen uit het morgenland


Vertelcafé met volksverhalen uit China en Japan
Karin Drenth & Guillaume Pool, vertelkunstenaars

De mooiste reis die een mens kan  maken voltrekt zich waarschijnlijk in de fantasie. In die fantasie wordt het mogelijk om verre reizen te maken naar en door vreemde culturen en vooral genieten van oude en nieuwe volksverhalen. In de volksverhalen manifesteert zich de ziel van elke cultuur. Zonder beperkingen zonder vertraging kan er gereisd worden door het woord van de vertelling en de verteller. De orale cultuur vormt de wonderlijk wereld van ontmoetingen.
Op deze avond zullen de bezoekers worden meegenomen door twee ervaren vertellers. Twee mensen die veel liefde koesteren voor het verhaal en de vertelling. Ze zullen u meenemen naar China, het land van mooiste draken, gigantische paleizen, betoverende tradities en lekkere maaltijden. Ze zullen u meeslepen door de magische wereld van bomen, kraanvogels spiegels en andere gewone voorwerpen die Japan zo bijzonder maken.

Karin Drenth en Guillaume Pool zijn geboren vertellers met heel veel ervaring. Ze vertellen verhalen uit het Werelderfgoed en weten deze verhalen tot leven te brengen alsof ze erbij geweest zijn. Ze treden samen op, maar hebben beiden hun eigen programma en eigen unieke stijl. Deze voorstelling is bedoeld als kennismaking met het publiek in Haren en de bezoekers van het het Clockhuys. Een unieke voorstelling.

Muzikale begeleiding
René van Astenrode - vibrafoon
George Sopacua – gitaar

Karin Drenth
Karin Drenth is een vertelster met veel ervaring en gebruikt mooie verzorgde taal. De taal in het verhaal is voor haar heel belangrijk en daarom is ze in staat ook ingetogen de voorstelling vorm te geven. Ze besteedt veel aandacht aan detail en zorgt voor stilte om het verhaal te laten klinken. Het is een genot om haar aan het werk te zien.

Guillaume Pool
Guillaume Pool is vanaf het midden van de negentiger jaren met optredens bezig, eerst met gedichten die als muurschilderingen werden beschouwd. Later specialiseerde hij zich in het vertellen. Zijn optredens heeft hij verzorgd door heel Nederland. Een theatrale verteller die de woorden kleurt, maar het verhaal heel laat.
Het programma is tot stand gekomen door samenwerking tussen Het Kunstencentrum en de beide vertelkunstenaars.

René van Astenrode en George Sopacua, ervaren docenten van het Kunstencentrum zullen zorgen voor een muzikale begeleiding.

De toegang is gratis maar een donatie om de kosten van attributen te dekken is welkom.
Datum: Vrijdag 13 september 2013
Aanvang: 20:00 uur
Locatie: Cultureel centrum het Clockhuys, Brinkhorst 3, 9751 AS Haren

Tel. 050 - 5339560

woensdag 7 augustus 2013

Tori’s tussen teloorgang en opleving

The end: Verhaaltraditie tussen teloorgang en opleving

Vertelavonden, wedstrijden, workshops: men zou kunnen denken dat tori’s nog op ieders lippen liggen. Maar afgezien van georganiseerde events die de vertelkunst levend houden: wie vertelt eigenlijk nog verhalen? Heeft de traditie een toekomst? Een speurtocht naar plaatsen en mensen die het kunnen weten.


Guillaume Pool. Foto © Parbode

Donderdag, 14 februari. Valentijnsdag. In Tori Oso, letterlijk ‘het verhalenhuis’, wordt het langzaam druk. Vooral dames van wie het haar al grijst, zoeken naar een vrije plaats. Soms onder begeleiding van jongere vrouwen. Hun dochters? Men kent elkaar, begroet elkaar met een luid ‘Hallo’ of bosi’s. Koppels zie je nauwelijks, terwijl vanavond toch echt de kracht van de liefde centraal staat. Zodra de voorstelling begint, luisteren de gasten gespannen wat ‘Hilli en Gilli’, een alias voor Hilli Arduin en Guilliaume Pool, te vertellen hebben: over een jongeman die verliefd wordt op de ‘Watramama’, bijvoorbeeld. Maar vooral wordt gelachen: hard en vanuit het hart. En gezongen. Als Pool twee traditionele liederen in het Sranan aanheft, zingen de bejaarde dames krachtig mee. De jongeren kijken verwonderd rond. “Ik vind het jammer, dat deze mooie volkszang verdwijnt. Ervoor in de plaats komt enkel ‘tsch... tsch...tsch...’”, schertst Pool, en imiteert een HipHop-performance. Een grap, maar wel een met een kern van waarheid. Hoe staat het eigenlijk met de orale traditie, en vooral met de verhaaltraditie?
Hilli Arduin. Foto © RNW

Verhalen verdwijnen
“Mijn ervaring is dat het vertellen van verhalen verdwijnt. Dat is jammer”, vindt Hilli Arduin. De vertelkunstenares, met als woonplaatsen Amsterdam en Paramaribo, geeft naast voorstellingen ook workshops waar mensen kunnen leren een boeiend verhaal te vertellen. Bovendien gebruikt Arduin als psycholoog en orthopedagoog haar verhalen bij het werken met kinderen en jongeren. Wat van de orale traditie blijft bestaan, is volgens haar een bijzondere manier van communicatie: “Terwijl ze in Europa informatie zakelijk doorgeven, brengt men in Caribische landen en in Suriname de boodschap vertellend door.” Volgens haar collega Guillaume Pool leeft de traditie alleen nog in het binnenland. “De verhalen zijn er noodzakelijk om kennis over te brengen aan volgende generaties.” De beroepsverteller weet dat sommige Inheemsen het vertellen nog gebruiken in hun opvoedingssysteem. “Er zijn stammen waarin kinderen niet bestraft worden bij gedragsproblemen. In plaats daarvan probeert men met verhalen het gedrag te corrigeren.” Dat geldt volgens hem echter niet voor Paramaribo. “Helaas! In de stad zijn er hier en daar nog oudere mensen of leerkrachten die verhalen vertellen. Soms ook ouders, die er nog tijd voor hebben. Maar de massa doet het niet meer.” Zowel Arduin als Pool kan zich nog goed de tijd herinneren dat het vertellen van tori’s in hun gezinnen een belangrijk ritueel was: “Mijn moeder en oma vertelden altijd verhalen. Altijd!”, benadrukt Arduin. Zij hebben haar de liefde voor verhalen met de paplepel ingegoten. Pools grootmoeder maakte van een verhaal een klein feestje: “Wij moesten daarbij zingen en spelletjes spelen.”

Schalen met lekkernijen staan klaar voor een Dede Oso (Avond voor de begrafenis) in het Surinaamse binnenland. Foto © Marco Bleeker

Rouwplechtigheden
Een grote rol speelde het vertellen ook bij de rouwbijeenkomsten, herinnert de verteller zich: “Acht dagen naar een begrafenis vond een sessie plaats, de aitidei, waarbij de hele nacht tot de ochtend door verhalen werden verteld. Vaak sliep ik als kind erbij in en wanneer ik weer wakker werd, waren ze nog steeds bezig met vertellen.” Het ritueel begon altijd met een vaststaande formulering, waarop een raadsel volgde. Daarna begon het eigenlijke verhaal, waarbij het publiek mocht interrumperen, op de manier van ‘ik was er ook’. “Daardoor ontstond een fantastische dialoog”, vertelt Pool in vuur en vlam. “Er waren professionele vertellers, die niets anders deden dan dat. Voor hun voordrachten kregen ze te drinken en te eten, en zo liepen ze van de ene naar de andere rouwceremonie.” Wilgo Baarn en Humbert Oosterwolde, beiden verbonden aan de Afro- Surinaamse vereniging Naks, weten dat er bij rouwfeesten in de stad nog wel eens verhalen worden verteld. Zowel op de singi neti als op de aitidei daarna.
Wilgo Baarn. Foto © Ramon Keijzer

Tegenwoordig kiezen families echter voor een kortere ceremonie op de vooravond. Vroeger begon de avond om acht uur, en ging door tot vijf uur in de ochtend. Tegenwoordig is het vaak al om twaalf uur voorbij. “Dat heeft te maken met fysieke omstandigheden: want op de dag van de begrafenis moet er nog zo veel worden gedaan en daarvoor willen de gezinsleden graag uitgerust zijn.” Juist na twaalf uur begint men traditioneel te vertellen, dus wordt het steeds vaker weggelaten. “Maar vooral in de districten staan de ouderen er nog op, dat de ceremonie tot vijf uur doorgaat”, aldus Oosterwolde. De aitidei moet de mensen afleiden en een gezellige sfeer brengen. “Dat is eerder een lekker feestje, en vertellen mag dan ook voor twaalf uur”, legt Oosterwolde uit. Hij is zelf trouwens een van de weinige jonge vaders die nog traditionele verhalen aan zijn kinderen vertelt. Inspiratie daarvoor krijgt hij van zijn schoonvader: “Hij kent heel wat verhalen, die hij me vaak vertelt als wij op de kostgrond bezig zijn. Zijn eigen kinderen hebben er geen belangstelling voor, maar ik wel.” Van deze verhalen maakt hij aantekeningen, om ze later thuis aan zijn kinderen op zijn eigen manier te vertellen. Meestal zijn het Anansitori’s. Op de vraag of vertellingen ook in de toekomst nog een rol spelen in het stadsleven, reageert Baarn sceptisch: “Ik ben bang van niet. Alleen de rouwrituelen blijven voorlopig nog, en zelfs daarbij wordt het niet meer zo veel gedaan. Echte vertellers zijn er eigenlijk niet meer.” In de Marrondorpen valt het nog erg mee, volgens Ifna Vrede van de Stichting Fonds Ontwikkeling Binnenland. Behalve bij de rouwplechtigheden, worden ook bij andere ceremoniële activiteiten zoals geboortes, huwelijken, en het volwassen verklaren van jongeren nog verhalen verteld, met zang of iets anders als intermezzo. “Maar ook tijdens de vrije uurtjes, onder een boom of bij de veranda van de hut is er altijd een grootoom of -tante die aan overdracht doet, die zijn of haar wijsheid met je deelt”, weet Vrede.
Michiel van Kempen. Foto © Sanne Landvreugd

Pyjai-verhalen
Als je over de verhaaltraditie in Suriname wilt praten, praat je echter niet alleen over de traditie van de stadscreolen en Marrons. Zo rijk het land aan culturen is, zo rijk is het ook aan vertellingen. Michiel van Kempen heeft in 2003 de verschillende genres in zijn standaardwerk Een geschiedenis van de Surinaamse Literatuur verzameld: zo kennen de Inheemsen bijvoorbeeld verhalen over het dagelijkse leven, over zeden, geschiedenis en de magische pyjai-verhalen. In de orale cultuur van Marrons en Creolen vind je de beroemde vertellingen over de spin Anansi of fostentori, ‘vroegeretijdverhalen’ met een bijzondere sacrale kracht. De hindoes verbinden hun epen Ramayana en Mahabharata met vertelkunst en de Javaanse verhalen over het konijn Kantjil zijn vergelijkbaar met de Anansitori’s. Verhalen uit de hele wereld dus, die in Suriname samenkwamen, lange tijd naast elkaar bestonden – en zich soms ook vermengden.

Nardo Aluman
“Mijn vader was bijvoorbeeld niet specifiek een Karaïbse, maar een Surinaamse verteller: hij vertelde Anansitori’s”, herinnert Nardo Aloema zich. De schrijver uit Christiaankondre in Galibi was werkzaam bij de afdeling Cultuurstudies van het ministerie van Onderwijs en was voorzitter van de Organisatie van Inheemsen in Suriname (OIS). Het is interessant, wat Michiel van Kempen in de jaren negentig over het dorp Galibi ontdekte. De Karaïbse cultuur kwam volgens hem tijdens het militaire regime en de Binnenlandse Oorlog onder druk te staan. De sociaaleconomische crisis zorgde ervoor dat vele jonge mensen de dorpen verlieten, zodat die uiteindelijk vergrijsden. Met het overlijden van de oudere inwoners verdween dus ook de culturele kennis. Alleen Galibi, grotendeels onaangetast gebleven door de oorlog, kon zijn oorspronkelijke cultuur bewaren. En dat is volgens Aloema ten dele nog steeds zo: “Iedereen beheerst nog de Karaïbse taal, zelfs de kinderen leren die nog vanaf hun geboorte. Er bestaat zelfs een eigen radiozender in het Karaïbs.” Hij schat dat er nog zo ongeveer twintig vertellers bestaan, met een leeftijd van vijftig jaar en ouder. Echte, ouderwetse Karaïbse vertellers zijn er echter heel weinig. “Want daarvoor moet je pyjai zijn.”

Een pyjai (sjamaan). Foto © Ingrid Moesan
Om pyjai, een geestelijke leider of sjamaan, te worden, is een jarenlange opleiding nodig. Tijdens deze training leer je bijvoorbeeld met de geestenwereld te communiceren, maar ook de oude Karaïbse verhalen en liederen. Op initiatief van jongere dorpsbewoners werden er in de jaren tachtig culturele organisaties opgezet, die zich onder andere met het vastleggen van orale vertellingen bezighielden om ze voor verdwijnen te behoeden. Sinds 1983 bestaat onder andere Stichting Oemari, waaruit de toneelgroep Epakadono ontstond, met Aloema als mede-oprichter. “In deze tijd begon zoiets als een bewustwordingsproces in heel Suriname: bij de inheemsen ontstonden bijvoorbeeld organisaties voor Karaïbse en Arowakse zang en dans”, bevestigt hij. Ondanks die initiatieven lijkt er ook in Galibi niet meer vaak meer verteld te worden. “Verhalen levend houden is moeilijker dan liederen en dansen, omdat ze vroeger niet opgeschreven werden.” Tegenwoordig wordt volgens Aloema, behalve bij feesten, bijna niet meer verteld. Soms nog in gezinsverband, maar daar schijnt het eveneens te verdwijnen. En ook als opvoedingselement raakt het in onbruik. Volgens Aloema kennen de jongeren de oude Karaïbse verhalen uit Galibi niet meer. Om dit te veranderen, is werkt hij aan een boek over deze vertellingen. Ze zullen tweetalig, in het Karaïbs en in het Nederlands, verschijnen. “Het zijn zulke mooie verhalen. Het is jammer dat ze niet meer verspreid worden, niet in Galibi en niet in Suriname.”
Ston-eiland in het Brokopondostuwmeer dat de transmigratie van Saramakaners op gang bracht. Foto © Kisiki Photo

Veranderde maatschappij
De redenen voor de teloorgang van de verhaaltraditie in Suriname liggen volgens de deskundigen in de veranderde maatschappij. Er blijft gewoon geen tijd meer over voor verhalen: “De vader werkt, de moeder werkt, oma’s werken, opa’s werken. Vroeger was het al om zes uur avond, om acht uur ging men al slapen. Vandaag werkt men dan nog – en daarna kijkt men tv en luistert men naar de radio in plaats van naar verhalen”, beargumenteert Arduin. Ifna Vrede bevestigt deze visie: “Dat de verhaaltraditie in de kuststreken aan het verdwijnen is, komt volgens mij door de nieuwe technologische ontwikkelingen, dus radio, tv, dvd’s en zo verder. Men stopt tijd in studie, sociale media, disco, muziek en andere moderne bezigheden. Hierdoor heeft men weinig ruimte om naar elkaars verhalen te luisteren, vooral op een traditionele manier.” 
JawJaw: een merkteken op een herbouwde woning geeft
aan hoe hoog het water kwam

Michiel van Kempen brengt de oorzaken terug tot de formule ‘kerstening, urbanisatie, verwestersing en technologisering’. Bovendien benoemt hij een specifiek Surinaamse reden: de transmigratie die volgde op de aanleg van het stuwmeer. Daardoor werden veel mensen naar de stad gedreven, waardoor zij zich vervreemdden van het traditionele leven. ‘Maar ook voor degenen die aan de rivieren bleven wonen, heeft de transmigratie een grote mentaliteitsverandering teweeggebracht. Weinig jongeren vonden wat zij verwacht hadden, met als gevolg afbrokkeling van het gezag van de ouderen, onverschilligheid en criminaliteit’, constateert Van Kempen in zijn boek. Het vertellen van verhalen raakte daardoor op de achtergrond.

Jacobkondre, Saramacca


Uitdrukkingsmiddel 
Als de verhaaltraditie in Suriname uitsterft, verdwijnen niet alleen de verhalen, maar ook een heleboel functies ervan. Pool geeft net als Arduin workshops voor toekomstige verhalenvertellers. Hij laat de handout voor de colleges zien, waarin hij ook belangrijke kwaliteiten van verhalen heeft opgesomd. “Door verhalen geef je zoveel normen en waarden mee. Het is niet alleen zonde, het is bijna een misdaad dat deze traditie verdwijnt.” Daarnaast dienen ze ter amusement, voor het doorgeven van informatie, maar ook voor het bewaren van cultureel erfgoed. Volgens Pool zouden verhalen goed tot hun recht komen in het onderwijs: “Daarin moet het ten eerste worden opgenomen.” Zo bevordert het de taalontwikkeling en het concentratievermogen. Bovendien kunnen gedragscorrecties via verhalen bereikt worden, omdat een kind tijdens een vertelling openstaat voor een leerproces, aldus Pool. Daarnaast kunnen verhalen ook een middel zijn om zorgen en spanningen te verwerken en om zich uit te drukken. Dat ervoer Pool toen hij uitgenodigd was om in jeugddetentiecentrum Opa Doeli te komen vertellen. “De meisjes waren in het begin bange vogeltjes, maar ook de jongens waren timide. En aan het einde dansten ze! Dat was een openbaring!” Hij zou graag zien dat het verhalen vertellen een vaste ritueel wordt bij Opa Doeli: “Daarmee kan je de jongeren enthousiast maken om zelf het verhaal achter hun ‘misdaad’ te maken. Want een kind wordt niet zomaar crimineel.”

Wilmart
Wilmart Jacobus is zeventien jaar oud en zit op de Mulo in Paramaribo. Hij is bescheiden en toch een kleine ster op zijn school. Want: hij is een verteller. Een goede verteller! Het mag zo zijn dat de verhaaltraditie aan het verdwijnen is en dat mensen klagen dat de jongeren er geen belangstelling meer voor hebben: Wilmart bewijst het tegendeel. Zijn verhalen verzint hij zelf, of hij vertelt verhalen die hij van vroeger kent, maar zijn publiek niet. Vroeger, daarmee bedoelt hij zijn kinderjaren in Jaw Jaw: “’s Avonds zaten wij regelmatig samen en vertelden verhalen. Dat gebeurde spontaan, meestal in de weekenden.” Vooral de verhalen van zijn opa, maar ook van de radio in het binnenland zijn inspiratie voor hem. Wanneer hij samen is met zijn vrienden vragen ze hem altijd om iets te vertellen. “Tijdens vrije lesuren moet ik voor de klas gaan staan en mijn verhalen voordragen.” Dat gebeurt dan in het Nederlands. Het zijn vertellingen over Anansi, maar ook over Wilmarts vrienden en hemzelf. Al toen hij acht jaar was begon hij tori’s te verzinnen en aan zijn vrienden te vertellen. “Wanneer ik thuis ben en rustig zit, dan komt er vaak een idee voor een nieuw verhaal. En als ik aan het vertellen ben, heb ik steeds nieuwe invallen over hoe het verder moet gaan. Dat kan dan een heel lang verhaal worden”, beschrijft hij enthousiast. Op de vraag of hij nu spontaan iets wil vertellen, kijkt hij een momentje geconcentreerd naar beneden, dan uit het raam. Hij glimlacht en begint een verhaal over een tocht door het bos met zijn vrienden, waarbij ze een dier schieten en ontdekken dat het een gouden tand heeft. Wilmart wil later niet per se terug naar het binnenland: “Ik vind Paramaribo leuker.” En van de oude tradities, zoals de rouwceremoniën, houdt hij ook niet. “Nee, nee, dat is niets voor ons jongeren.” Maar verhalen op zich vindt hij belangrijk: “De mensen willen soms lachen, plezier hebben, dat kunnen verhalen bereiken.” Volgens hem zijn ook jonge mensen enthousiast over verhalen – hijzelf en zijn publiek zijn het beste bewijs. Ook in toekomst wil hij verhalen vertellen, misschien ook iets schrijven. “Ik wil het tenminste proberen.”
Paloemeu. Foto © Kiski Photo

Einde
Mensen houden van verhalen – maar vertellen, dat doen de meesten, vooral de jongeren niet meer. Ja, er zijn uitzonderingen zoals Wilmart. Ja, er zijn regelmatig bijeenkomsten en er worden boeken gepubliceerd waarin de oude verhalen vastgelegd zijn. En ja, er wordt door vertellers als Arduin en Pool veel gedaan om verhalen in de opvoeding te integreren. Of daardoor het vertellen een heropleving tegemoet kan zien, dat weet niemand. Je kunt maatschappelijke veranderingen niet tegenhouden. Je moet met de tijd meegaan. Dat weet ook Wilgo Baarn van Naks: “Als je je tradities kent, kan je alles ermee doen. Wie weet, misschien komt ook de rapmuziek van onze oude verhalen, daar steekt toch ook altijd een vertelling in?” Hij knippert met zijn ogen, lacht – en begint te rappen.

[uit Parbode, 1 mei 2013]

zaterdag 6 april 2013

Workshops geven voorsprong op Nationale Voorleeswedstrijd

door Audry Wajwakana
 
Foto @ Nicolaas Porter
Paramaribo - Kinderen die meedoen aan de Nationale Voorleeskampioenschappen van het Kinderboekenfestival krijgen in de paasvakantie deskundige begeleiding. Stichting Projekten, de uitvoerder van het Kinderboekenfestival, organiseert van 9 tot 12 april workshops voor de wedstrijdonderdelen Rappen, Tekenen, Vertellen, Declamatie en Voorlezen.

Kwasi
De voorbereidingen hiervoor werden in het verleden via de school door een leerkracht gedaan. Dat gaat volgens Magerie Stakel-Telgt van het KBF nog steeds door. Leerkrachten hebben hiervoor richtlijnen van het KBF ontvangen. "Maar vanwege de paasvakantie willen wij de kinderen beter voorbereiden. Hierdoor krijgen zij die de workshops volgen een voorsprong op de voorleeswedstrijd", zegt ze. Kinderen van de buurt worden op deze manier tijdens de vakantie ook educatief beziggehouden. Rapper 'Kwasi' is door de stichting aangetrokken om de kinderen het poëtisch uiten middels rap bij te brengen. Vertelster Pitea Paroles die ook jaren in de jury gezeten heeft, is verantwoordelijk voor de workshops Vertellen en Declamatie (voordragen van gedichten). De leerkracht Margo Hek zal bij de workshop Voorlezen de kinderen de intonatie en het overbrengen van de sfeer van het boek bijbrengen. De kinderen die van tekenen houden zullen begeleid worden door kunstenares en tekenlerares Stanny Handigman.

Stanny Handigman. Foto @ Nicolaas Porter

Stimuleren van leesplezier
De workshops zijn niet alleen bestemd voor kinderen die een gooi willen doen naar het kampioenschap. "Alle kinderen van zes tot twaalf jaar mogen zich opgeven voor de workshops." Toch vraagt de stichting dat de kinderen zich vooraf registreren voor deelname aan de workshops. "Sommige workshops worden simultaan verzorgd, dan is het handig om dit vooraf door te geven zodat het kind zelf zijn/haar voorkeur aangeeft", verduidelijkt Charissa Zaalman, projectmedewerkster Leesbevordering van Stichting Projecten. Het materiaal dat gebruikt zal worden voor de workshops is ook van de stichting afkomstig. Alle workshops worden gratis verzorgd. Het Kinderboekenfestival organiseert de jaarlijkse Nationale Voorleeskampioenschappen om het leesplezier op basisscholen op een spannende manier te stimuleren. In elk district waar het KBF een festival organiseert worden voorleeswedstrijden gehouden, maar de Nationale voorleeswedstrijd wordt tijdens het kinderboekenfestival Paramaribo van 27 mei tot 1 juni georganiseerd.

[uit de Ware Tijd, 06-04-2013]


zaterdag 23 maart 2013

Leerrijke avond op Wereldverteldag

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Iedereen kan een ‘tori’ vertellen. Maar niet zoals Guillaume Pool en Hilli Arduin dat doen. Dat bewees het duo weer eens op Wereldverteldag, 20 maart, in de Garage van de Nederlandse Ambassade. Het publiek hing van begin tot eind aan de lippen van de vertelkunstenaars. Met vier verhalen werd het publiek getrakteerd op een leerrijke en ontspannen vertelavond. De vertellingen waren allemaal gebaseerd op het thema fortuin en noodlot.

Hilli Arduin (r) vertelt gepassioneerd over Ba Anansi tijdens de Wereldverteldag. (Foto: Stefano Tull)

Boodschap
Elk verhaal heeft een boodschap die de bezoeker er zelf uit moet halen. "Dat is de bedoeling van alle vertellingen", geeft Pool het publiek nog mee. "En een echte verteller vertelt nooit een verhaal twee keer." De vertellingen zijn wel uit een boek gehaald, maar wordt verder door de verteller op zijn eigen manier verder verwerkt. De vertellers geven aan waarom zij de vertelavond organiseren. "Behalve dat we het zelf leuk vinden, willen we iedereen aanmoedigen ook zelf verhalen te vertellen", zegt Pool. Arduin beet de spits af met haar spannende Anansi-verhaal. Dit doet ze in haar bekende verrassende expressieve stijl. Met het tweede Afrikaans verhaal onthult ze het ontstaan van egoïsme en jaloezie in de wereld. Pool 'vliegt' naar Bangalore, India, waar hij met zijn theatrale stijl de vertellingen uit de Duizend-en-één-nacht verhalenbundel vertelt.
Een illustratie uit een Arabische Duizend-en-één-nacht

Observeren
Voor bezoeker Harry Mungra was de vertelavond een leerrijke avond. De bekende psycholoog organiseert al dertig jaar jeugdkampen, waarbij hij vaak als verteller optreedt. Ook bij informele gelegenheden, zoals verjaardagen van vrienden treedt hij als verteller op. Voor hem is zo een avond geschikt om de vertellers te kunnen observeren. Hierbij verwijst hij naar de mimiek van Arduin en het contact tussen verteller en het publiek. "Mijn eigen vertelkunsten kan ik dan op die manier meten met die twee kunstenaars", zegt hij lachend. "Maar ook het aanhoren van de verhalen werkt ontspannend", zegt hij. Dat er ook enkele jongeren aanwezig zijn bij de vertelavond juicht Mungra ook toe. "Veel kinderen worden vergiftigd met allerlei elektronische speeltjes. Men beseft niet genoeg dat vertellingen de taalontwikkeling en het fantasievermogen stimuleren", vervolgt hij.
De Wereldverteldag werd vorig jaar voor het eerst georganiseerd. Toen ook al in de Garage. "Dat was al een succes. Maar dit jaar overtreft de belangstelling al onze verwachtingen", zegt Sandra Ammersingh, beleidsmedewerker Cultuur en Sport bij de Nederlandse Ambassade. "Want we hebben meer dan het dubbel aantal bezoekers dan vorig jaar." Voor haar was dit een indicatie dat er grote behoefte is voor de vertelkunst.

[uit de Ware Tijd, 22/03/2013]