Jahan redt het niet

door Bert Steinmetz


Om te beginnen: petje af voor een schrijver die zijn levenswerk hoe dan ook in druk wil zien verschijnen en zelf uitgeeft. Het is nogal een financieel risico, want de schrijver heeft (waarschijnlijk) geen uitgeverij, met publiciteitsmachine, bereid gevonden zijn prachtboek op de markt te brengen.

Foto @ Charl Danoe

John Khodabux durft het aan met zijn eerste roman Jahan. Khodabux, vijftig jaar geleden geboren in Paramaribo, was dertien toen hij met zijn ouders naar Amsterdam verhuisde. Hij miste een roman over Surinamers die in de jaren zeventig naar Nederland zijn getrokken, en besloot dat boek dan maar zelf te schrijven. Maar je kunt je niet aan de indruk onttrekken, dat hij vooral zijn eigen opgroeien heeft beschreven. Ook zijn hoofdpersoon, Jahan Abdul Rahman, is dertien als hij in 1974 van Rainville verhuist naar de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.
We volgen zijn ontwikkeling op de middelbare school, waar hij bevriend raakt met Vincent Goedhart, een andere Surinaamse jongen, en de wederwaardigheden thuis met zijn moeder en broer.
Dat is allemaal bijzonder gedetailleerd beschreven. Alle verhuizingen van moeder Rahman en haar zoons komen uitgebreid aan bod. Het alledaagse leven krijgt de lezer minutieus voorgeschoteld, terwijl dat allemaal voor het dramatische verloop van de roman of in Jahans leven geen rol van enige betekenis speelt.
De tochten van Jahan en Vincent door Amsterdam kun je precies nadoen. We leren welke bus of tram ze hebben genomen, zelfs op welke ze hadden kunnen overstappen, en waar.
‘Samen liepen we langs hotel Krasnapolsky de smalle Damstraat in. (…) Daarna liepen we de Oudezijds Achterburgwal over; de brug die omdat daar zoveel in drugs werd gehandeld door velen tot ‘pilletjesbrug’ is omgedoopt. Na de pilletjesbrug sloegen wij af naar rechts. (…) Ik had geen oog voor het historische Spinhuis waar wij op dat moment langsliepen. Het Spinhuis dat tegenwoordig door de Universiteit van Amsterdam wordt gebruikt om antropologen op te leiden, zodat zij verre volken kunnen gaan bespieden, was oorspronkelijk een vrouwentuchthuis.’

Zo gaat het door, tot pas op driekwart van het boek zich ineens een dramatische lawine losmaakt. De drugsscene waar Jahan door Vincent in was meegevoerd, blijkt keiharde onderwereld. Jahan schiet Vincent dood (‘hoewel ik een broertje dood heb aan wapens, pakte ik het toch op’), hij belandt in de gevangenis, wordt daar door de onderwereld met de dood bedreigd, maar weet wonderbaarlijk te ontsnappen...
Nee, die plotselinge ommezwaai van het leven van een Surinaamse jongeman in Amsterdam naar een hardboiled thriller weet de roman niet te redden. Ook niet als Jahan, eind goed al goed, in Spanje rust vindt en een kind krijgt bij zijn vriendin van de middelbare school.

Jahan, John Khodabux, 2011, in eigen beheer, ISBN 9789081763202

[uit Parbode, 1 mei 2012]

Jahan: boek over turbulente vriendschap

Jahan is een roman over de Surinaamse vrienden Jahan en Vincent wier vriendschap zwaar op de proef wordt gesteld. John Khodabux schreef het verhaal, dat zich afspeelt in het Amsterdam van de jaren ‘70. Het boek gaat niet over Khodabux’ leven, maar hij heeft niet ver hoeven te zoeken voor inspiratie.

Amsterdam was turbulent in de jaren ’70, door de economische crisis gebeurde er van alles. Een spannende tijd voor de Amsterdammers, maar ook voor Surinamers die daar net naartoe waren verhuisd. Khodabux emigreerde in dezelfde tijd naar de Nederlandse hoofdstad en het verhaal gaat deels over zijn ervaringen: “Jahan is een bedacht figuur. Hij heeft nooit bestaan, maar hij heeft wel een link met mijn ervaringen. Amsterdam was voor de Surinamers die naar Nederland toekwamen een interessante stad, maar moeilijke stad. Mensen trokken naar elkaar toe, maar er waren ook menselijke drama’s met drugs en dergelijke en de verhuizing bracht veel ontwrichting. Het was een interessante periode waarin veel gebeurde. ”

Huisvesting was een groot probleem voor de nieuwkomers. De meeste emigranten verkeerden niet in een luxe situatie en het krijgen van een behoorlijke woning was een klus. Khodabux: “Hoe kreeg je bijvoorbeeld een huis met een badkamer? Dat was toen luxe! Er waren in die periode veel krakersrellen, want kraken was voor veel mensen de enige manier om ergens te kunnen wonen. Surinamers deden dat niet uit politieke overwegingen, maar omdat ze een woning nodig hadden.”

Wanneer de schrijver terugkijkt naar zijn eerste jaren in Amsterdam, heeft hij de meest warme herinneringen aan de feestdagen: “Vrienden en familie ontmoetten elkaar op Kerstfeesten en Nieuwjaarsfeesten, dat vond ik toen gezelliger want het werd in vertrouwde kring gevierd. Je kon je gedragen of misdragen zoals je wilde, want je was met bekenden.

Uitgegeven in eigen beheer
Website www.johnkhodabux.nl


[RNW, 27 december 2011]

Foto: John Khodabux