Trommelgeesten (1)

Goya - Heksensabbath

door Fred de Haas

 In het jaar 2013 wordt het feit herdacht dat in 1863 door Nederland de slavernij werd ‘afgeschaft’ in Suriname, op Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. In de volgende artikelenreeks herdenkt onze medewerker Fred de Haas in zijn bijdrage hoe de van huis en haard verdreven Afrikaanse mannen en vrouwen die in gevangenschap naar de ‘Nieuwe Wereld’ werden gevoerd gedwongen waren om zichzelf opnieuw uit te vinden en een eigen identiteit op te bouwen uit de elementen die zij meebrachten en aantroffen: elementen uit christelijke en inheemse culturen, aangevuld met wat zij zich herinnerden uit hun eigen Afrikaanse tradities. Voor hun geestelijk welzijn was het in die moeilijke tijden voor hen van belang dat zij weer een spirituele leer opbouwden als leidraad in een moeizaam bestaan. Wat is hiervan terechtgekomen en wat is de toekomst van al die ‘Afro-Amerikaanse religies’ die zij opnieuw hebben moeten ‘uitvinden’? In de laatste aflevering zal nader worden ingegaan op de situatie in Curaçao. Daarbij zullen ook de opvattingen van Curaçaose wetenschappers en ervaringsdeskundigen worden meegewogen.

Inleiding

Iedereen heeft wel eens afbeeldingen gezien van monniken in trance die, naar de uitdrukking op hun gezicht te oordelen, in contact zouden staan met het bovenaardse, het goddelijke, het mystieke. Ook bij de oude Grieken en Romeinen werd er al contact gezocht met de goden en waren er priesteressen die, al of niet in trance en onder invloed van bedwelmende dampen, onduidelijke orakeltaal uitsloegen waaruit vervolgens allerlei voorspellingen werden afgeleid.

Trancetoestanden en orakeltaal vinden we ook terug in de Afrikaanse religieuze tradities.

 

Feitsch van de Bakonga

Toen er Afrikaanse mannen en vrouwen als koopwaar werden overgebracht naar het Caribisch gebied en Latijns-Amerika namen ze vanzelfsprekend ook een aantal godsdienstige gebruiken en denkbeelden met zich mee die in sommige landen (Cuba, Brazilië) in betrekkelijk authentieke vorm bewaard zijn gebleven. We moeten hierbij wel bedenken dat deze mannen en vrouwen uit verschillende gebieden in Afrika afkomstig waren waardoor hun godsdienstige tradities erg van elkaar konden verschillen.Vaak hebben deze Afrikaanse godsdiensten zich na aankomst in de Nieuwe Wereld vermengd met christelijke en/of inheemse gebruiken en rituelen.

Honderden jaren lang werden de godsdienstige Afrikaanse tradities in de Europese koloniën beschouwd als evenzoveel uitingen van primitief en afkeurenswaardig volksgeloof. Pas in de 20^e eeuw begonnen wetenschappers de verbanden te bestuderen tussen de verschillende ‘zwarte’ godsdiensten en zich af te vragen wat deze in geestelijk en sociaal opzicht aan positiefs te bieden hadden.

Het is niet verwonderlijk dat Afrikaans getinte religieuze tradities hebben standgehouden. Hoewel de ‘slaven’ vaak al in Afrika door katholieke priesters werden gedoopt, betekende dat nog niet dat ze zich echt hadden bekeerd tot de katholieke godsdienst. Bovendien werden zij na de doop in feite aan hun lot overgelaten. Op Curaçao, bijvoorbeeld, kwamen er pas aan het einde van de 18^e eeuw min of meer regelmatig Spaanse priesters vanuit Venezuela naar Curaçao. In Haïti waren er in de eerste helft van de 19^e eeuw zelfs helemaal geen officiële priesters vanwege een conflict met het Vaticaan. Toch was er behoefte aan spirituele troost en steun en daarin werd toen voorzien door ‘prêtres de savanne’ (lokale blotevoetenpriesters) die geen opleiding hadden, een paar formules kenden en wat rituelen konden uitvoeren rond doop en begrafenis. Het spreekt vanzelf dat de mensen, bij gebrek aan een goed georganiseerde religie, zich toen massaal wendden tot hun oude Afrikaanse goden en deze op smaak brachten met restanten van katholicisme. Deze situatie heeft ertoe geleid dat de Vodou (zo wordt het meestal gespeld in wetenschappelijke tijdschriften) in Haïti kon gaan opbloeien en in 2003 zelfs tot officiële godsdienst werd verheven.

Vodou-ritueel. Foto © Shannon Taggart

[vervolg klik hier]

De Zeven Spirituele Wetten (2)

May Peters

door May Peters

Grenzeloos

Gisteren werd ik gebeld, terwijl ik op het strand aan het mediteren was. ‘Profesora, is het goed als ik u vandaag om zes of zeven uur bel voor het radioprogramma?’ En omdat ik van mijn vader ook geleerd heb om niets uit te stellen, zei ik mijn medewerking toe. ‘Prima.’ De radiomaker van ‘Sin Fronteras’, zonder grenzen, echt een titel voor mij, wist te vertellen dat Holland is afgeleid van Houtland.... en dat de belangrijkste steden Den Haag, Rotterdam, Oetresjt, Eindhoven en Máástrisjt waren. De eerste die het nu eens niet over ‘Ansterdan’ had, waar ze vanaf de Achterzijds Voorburgwal de koffieshop in- en uitrollen… Hij is dan ook geen salsamuzikant, maar zou zo een model kunnen zijn: een Adonis die yogaleraar is…. Ik bedoel, hoe mooi kan een mens zijn! Een schoonheid, onze Raúl Morris.

Mark Jong Pin. Foto © Jacco Breedveld

En de opnametechnicus Kiko Hurtado is zo 'in the present moment', zo perfect en precies, zo’n Wizzard of Oz, dat ik me regelmatig in mijn arm moet knijpen of het allemaal echt is, wat ik meemaak. Ik ben omringd met zulke mooie mensen. Maar met andere tempi dan van mij! Een tropische storm, noemden ze me hier al. In een studio wordt gefocust, bewegingsloos en in stilte. Zat ik donderdag vier uur lang in de Hairstudio van Annie, die de dag van haar leven had. Want ze mocht dan eindelijk mijn haar verven zoals zij het wilde. ‘Verander maar even van kleding,’ wijzend naar mijn shirtje en het toilet. ‘Eh, de photoshooting is zaterdag pas! Ik heb geen andere kleding bij me.’

Kapper

‘Nee, je kunt dat bloesje uitdoen en die duster aantrekken.’ Elke dag doe ik dingen die ik nog nooit gedaan heb. Ik kom niet meer bij van het lachen! In Annie’s stoel mag ik niet bewegen!

‘Wie heeft die stoel verplaatst?’ vraagt ze kort als de telefoon van de kapsalon gaat. Ik neem op omdat zij haar handen vol heeft met kwasten en verf. ‘De advocate aan de lijn.’ ‘Zeg maar dat ze kan komen.’
‘Neem maar een koude witte wijn mee, als aperitief,’ zeg ik tegen de voor mij volstrekt onbekende beller, want inmiddels zit de vijf in de klok. Annie in een deuk. Die drinkt namelijk geen druppel met haar atletenlijf. Er komt een andere vrouw binnen. ‘Ik moet morgen om acht uur in Ponce zijn en kijk mijn haar.’ ‘Ik vind je haar prachtig,’ zeg ik als Hollandse tegen de latina bij wie een grijze lok uit haar zwarte haar steekt. ‘Aaaay, no, chica.’ ‘Ja, ik weet het. Jullie latinas zijn zulke verschrikkelijke ijdeltuiten!’ ‘Ja, dat klopt,’ en ze vliegt meteen in een pose. Ik kom niet meer bij. Ze zet haar bril op en vraagt: ‘Welke kleur ga je gebruiken, Annie? Dezelfde?’ Haar kleindochter van vijf bladert door wat tijdschriften met alleen maar modellen. Ja, dat wordt natuurlijk net zo eentje. Telefoon. Nu moet Veronica opnemen. Een gekkenhuis. En dat zou zo nog vier uur zo doorgaan. Op het laatst kan Annie niet meer gaan hardlopen met haar dochter, wat ze dagelijks doet.

San Juan, Puerto Rico. Foto © PR Pics

Tropische regens

Daar zal je haar hebben, de advocate. Ik ben meestal verbaasd over de upper class in Puerto Rico. Bleke poeder. ‘Nu ben ik nog de plantainutres vergeten! Waar kan ik die halen?’ Tien minuten later komt ze terug met vier  zakjes bananenchips en flesjes water. Ik verrek van de dorst! ‘Had ik ook niet gezegd dat jij highlights zou krijgen?’ zegt Annie. ‘Ik bén de highlight!...’ Ze schieten in de lach. ‘Wat jij wilt, mi amor,’ zeg ik. En vervolgens zit ik nog een uur in de kappersstoel en geef keurig gevouwen aluminium velletjes aan Annie. Blij dat ik even iets nuttigs kan doen!

Zondag: het regent op zijn tropisch. Dat wil zeggen, het komt met bakken naar beneden. En een paar uur later breekt de zon weer knallend door. Je ziet de stoom uit het asfalt opstijgen. Snel de fiets op. Ik heb al de hele week in de studio gezeten! Mijn energie moet even in banen geleid worden. Alle ‘muertos’, drempels op de Isla Verde Avenue, heb ik goed overleefd. Het gevaar zit niet in de veertig centimeter hoogte van zo’n drempel, maar in de auto’s die abrupt afremmen, zodat elke Puerto Ricaanse fietser er zo tegenaan zou kunnen vliegen. Edoch niet deze Hollandse… Voorbij Mariott Court Yard Hotel. Daar moet ik vooral op zondag goed uitkijken, voor in- en uitrijdende auto’s en taxi’s, omdat daar nog 'Hi Tea' salsa dansen gehouden wordt voor alle Puerto Ricanen. Het gaat goed.

Foto © Jessica Boston

Dan het met kuilen en kiezels bezaaide zandpad op, parallel aan de snelweg langs het vliegveld, op naar Piñones. Voorbij het Strand van Carolina. Drie politiemannen met kogelvrij vest roepen nog ‘pas op’ als ik in vliegende vaart voorbij race, en natuurlijk een auto pats boem wil afslaan voor het strand. Wie moet hier oppassen? Het is dat veel Puerto Ricanen, en dan diegenen die geen voorrang verlenen, meestal een kapotte airco hebben. En zodoende de ramen van de auto open hebben staan. Dus mijn verbale aankondiging heeft mij al vaak behoed, ook nu: ‘¡Weeeeeeeepaaaa!’ 

[vervolg, klik hier]

De Zeven Spirituele Wetten (1)

May Peters werkt in Puerto Rico aan haar debuut- cd. Daar komt meer bij kijken dan louter muzikaliteit en vakmanschap. Ook de geest dient in topvorm te zijn. En de deur naar je ziel moet wijd open staan.

door May Peters

Shamaan Don Miguel Ruíz verkondigt het al jaren, vrij naar een Tolteekse wijsheid: 'Wees onberispelijk met je woorden.' Want woorden sturen je gedachten. En je gedachten sturen je daden. Maar de reikwijdte van die uitspraak besef ik pas nu ik als solist mijn cd aan het maken ben. In juli 2012 besloot ik om louter schoonheid te laten horen. Daarvoor moeten je lichaam, ziel en geest schoon zijn. Schoonheid, schoonmaak…

Ik heb hulp van mijn Goede Fee uit Nederland, Deepak Chopra en zijn Zeven Spirituele Wetten, meditaties, Kenny Werner's Effortless Mastery en de Manifest Anything Now Radio. Ideale titels als je bezig bent  een droom te realiseren en bijna alle activiteiten die je daarvoor moet ondernemen nieuw voor je zijn! Het is de essentie van elke artiest, en misschien wel van elk mens, en het was het motto van Pablo Picasso: ‘Elke dag doe ik dingen die ik nog nooit gedaan heb, in de hoop dat ik ze op een dag beheers.'

May Peters' Limburgse jeugd

Creativiteit

In die onzekerheid ligt de bron van creativiteit. En het helpt als je op zo’n paradijselijk eiland als Puerto Rico woont, waar het lijkt of iedereen de Wet van de Minste Weerstand beheerst. Behalve een Limburgse boerendochter die vanaf haar zevende productief is in het arbeidsproces. Op die leeftijd zette mijn vader me op een tractor. Daarom haalde ik op mijn achttiende vijf rijbewijzen. Je ziet het nut van de gebeurtenissen pas naderhand in.

In de Cariben heb ik geleerd mijn controle en planningdrift te laten vieren. Ik doe dat liever niet, maar je weet hier nu eenmaal nooit wat het volgende uur staat te gebeuren. Voor alles is een tijd, zoals mijn oud-collega aan het Conservatorio, trompetlegende Luis Perico Ortiz, het zegt. Ze kennen hier immers geen seizoenen...

[voor deel 2 klik hier]

[uit Caribe Magazine, 10 mei 2013]

Oude waterbron opengesteld voor spiritueel welzijn

Paramaribo - “Water is leven en energie. De bron moet niet dicht blijven!” Vurige woorden van Jerrel Vijber die de spirituele boodschap heeft gehad dat de waterbronnen van Groot Paramaribo open moeten. “Ik ben een volksmens en heb me altijd beziggehouden met de noden van mensen. Dat is niet mijn keus. Ik word geestelijk gestuurd en begeleid. Dat is al zo vanaf mijn jonge jaren. Daarom ken ik de historie van dit gebied als geen ander. Het is kennis van bifo bifo bifo,” spreekt Vijber van wie de stemkleur dieper en het Sranan accent heel anders is dan normaal.

De laatste hand wordt gelegd aan het open hekwerk dat rondom de waterbron is aangebracht. De put wordt vandaag opgeleverd en overgedragen aan de gemeenschap. 

Antwoorden

Hij lijkt diep in gedachten verzonken wanneer hij de aanleiding vertelt voor het open stellen van deze waterbron. "Verschillende Afro- organisaties hadden een bijeenkomst hier in de V-Tunnel. Ze probeerden een culturele hervorming te realiseren. Ik zag dat de mensen elkaar niet konden vinden. Ik zag ook dat er veel nood was onder de mensen. Als lid van Fiti Fu Wini zag ik bij de eerste vergaderingen bijna tien jaar geleden, steeds weer dat mensen met zichzelf en met problemen zaten. Ik heb de vraag naar een oplossing aan mijn binnenste voorgelegd. Ik zocht naar antwoorden. "
Spirituele bewakers

Uiteindelijk kreeg Vijber de antwoorden uit een onverwachte hoek. "De vier spirituele bewakers van dit gebied (lees omgeving Waterkant) brachten mij de boodschap. Zij zeiden aan mij dat het goede van dit land opgesloten zit in de waterbronnen. Water is van groot belang voor de mens, waarom zijn die putten toentertijd dichtgedaan? Ze moeten open", benadrukt de boodschapper die op dat moment niet meer alleen is.
"Ik heb de boodschap aan de voorzitter van Fiti Fu Wini gegeven en samen zijn wij op onderzoek uitgegaan. Daarbij is gebleken dat deze bron niet alleen voor water zorgde voor het hele gebied rondom de Waterkant, maar dat mensen van heinde en verre kwamen om er water te halen. Er zijn meer bronnen, maar die hebben we nog niet gevonden. Deze is alvast van groot belang", overtuigt Vijber die met steeds meer passie en nadrukkelijke gebaren praat.
Ook historicus Mildred Caprino is ervan overtuigd dat de bron een cultuur/historisch monument is. "De bron staat op een ontmoetingsplek waar mensen samen kwamen tijdens en na de slavernij. Ze kwamen nieuws uitwisselen en hun noden bespreken. Het is een gedenkteken waard en zeker als we nagaan dat de put altijd water heeft."

Raar
Vijber maakte iets bijzonders mee toen de put de eerste keer werd opengedaan."Mensen van de Brandweer, Openbare werken en vertegenwoordigers van culturele organisaties waren aanwezig toen het deksel verwijderd zou worden. Het is raar, maar geen van de mannen met grote hamers en bijlen konden de deksel er vanaf krijgen. De voorzitter van Fiti Fu Wini Claudetta Toney, kwam naar mij en vroeg aan mij te kijken wat ik kon doen. Ik ging naar het deksel toe, zei dat wat in me opkwam op dat moment, gaf er vier kleine slagen aan en de put ging open." Vandaag om elf uur wordt de put met open hekwerk opgeleverd aan de Oude Hofstraat.

[uit de Ware Tijd, 15/06/2013]

Wethouder schrijft boek over spiritualiteit

Rabin Baldewsingh

De Haagse wethouder Rabin Baldewsingh heeft een boek geschreven met daarin een verslag van interviews die hij heeft afgenomen met de Indiase asceet Swami Veda Bharati. De gesprekken gingen over spiritualiteit, meditatie en over het leven en de dood. Het Engelstalige boekje heet The Magic of Silence. Baldewsingh bracht eerder al enkele poëziebundels en CD’s met gedichten uit.

[van denhaagfm.nl]

Vader Aarde en de ziel van de mens

door Els Moor

Olof Smit

Allemaal kennen we ‘Moeder Aarde’. Ze is de basis van ons  leven, ze zorgt dat we kunnen eten en drinken en kunnen gaan en staan waar we willen. Momenteel loopt ze gevaar doordat haar eigen kinderen, de mensen, haar vervuilen. Moeder Aarde is het symbool van de vruchtbaarheid. En Vader Aarde? Over hem horen we nooit zoveel, maar hij speelt een belangrijke rol in het onlangs verschenen boek van natuurgenezer Olof Smit; het heet zelfs naar hem. Waar Moeder Aarde  de vruchtbaarheid symboliseert, waardoor we kunnen leven, is Vader Aarde degene die zorgt dat dat ook kan gebeuren, dat er handelingen plaatsvinden. Een prachtig stel dus, die elkaar aanvullen, maar die door de mens die een steeds materialistischer en egocentrischer gedrag heeft gekregen, bedreigd worden. In het boek van Olof Smit is dit een belangrijk thema.  De redding van onze aarde hangt vooral af van het verdwijnen van materialisme door het spirituele te bevorderen, zoals het  bewustzijn van de geneeskracht van de natuur.

Badende Saramaka vrouw

De schrijver is de ík-verteller in het boek dat fictie, spiritualiteit en herkenbare werkelijkheid bevat. Wie is Olof Smit? Gelukkig geeft hij aan het begin een ‘curriculum vitae’. Hij is een witte Nederlander, ‘Bakaa’ zeggen de Saramakaners in het Surinaamse binnenland, waar hij lang verbleef. Hij maakte er ‘Baka’van!  Een ‘vloek’ is een belangrijk motief binnen het boek. Iemand kan geboren worden met een vloek die op hem rust, die hij geërfd heeft van zijn grootouders. Zo iemand is dan zijn hele leven op zoek om deze blokkade te doorbreken. Bij Olof was dat het geval tot zijn dertigste jaar.  Zijn opa was in zijn jeugd de belangrijkste figuur. Zijn vader kwam om in de Tweede Wereldoorlog. Opa was boer die de natuur kende als geen ander en als jongen was zijn kleinzoon vaak met hem bezig op het land en met de dieren. De grote kracht die hij van opa meekreeg, ontdekte hij pas veel later, toen hij dertig jaar was en opa overleden.  Olof werd zelf geen boer, maar kwam via de ‘Koninklijke Academie’in het filmvak terecht. Het land van opa is later opgegaan in een nieuwe stadswijk, groen tussen beton. Olof ontdekte toen hij filmer was,  dat het voorbij was met het liefdevolle kippen kweken zoals opa dat deed: vermeerderingsfabrieken, concentratiekampen voor slachtkuikens die gedood werden als ze ‘rijp’waren voor consumptie.

Een Saramaka familie

Toen hij dertig jaar was verscheen Vader Aarde Olof in een droom, een ‘voorspellende droom’, een belangrijk gegeven binnen de spiritualiteit in dit boek. Voor hem was het het begin van het bewustwordingsproces en van een totaal ander leven. Hij had zijn vloek gezocht en hij vond zijn wezen. Vader Aarde liet hem ontdekken dat zijn aangeboren talent is: met  materiaal uit de vrije natuur, zoals kruiden, mensen  hun vloek helpen bestrijden of genezen van hun ziekte, hoe ernstig ook van aard.  Zo komt Olof in het binnenland van Suriname terecht voor zijn opleiding, in een dorp van Saramakaners. Hij is de ‘Baka’. Wit van lijf, maar zwart van ziel. Zijn Saramakaanse leermeesteres, ‘Mama’, leert hem alles wat hij weten moet om ‘natuurgenezer’te worden. 

In zijn dromen heeft hij nog contact met Vader Aarde die hem veel leert over ‘de ziel’van de mens, de blijvende kern van zijn bestaan.  De oudste menselijke zielen zijn miljoenen jaren oud. Ze hebben veel gezien en meegemaakt  in al die levens en zijn wijs en vooral nieuwsgierig. ‘Wonzen’noemt Vader Aarde die weinige mensen die vanuit vijfentwintigduizend levens hun wijsheid bewaard hebben. Dat betekent: Wijze Oude Nieuwsgierige Ziel. Dat neemt af  bij latere zielen, met nu veel minder levens. De mensen gaan zich vestigen op één plaats,  als landbouwers;  later gaan mensen ook steden stichten. Dan komt materialisme op en verdwijnt wijsheid en nieuwsgierigheid.

Paloemeu

Het zijn mooie beelden van schrijver Olof Smit om de ontwikkeling van  de menselijke maatschappij, naar een voor Vader en Moeder Aarde bedreigend materialisme, duidelijk te maken. De ziel is de kern. De ziel komt van god, maar er is maar één god, voor alle mensen. Zelf moeten de mensen de ontwikkeling van hun ziel sturen, zoals de Wonzen dat gedaan hebben. De  ‘Baka’- leerling van ‘Mama’, hij wordt een steeds knapper natuurgenezer. Hij blijkt inderdaad een ‘natuurtalent’. Mensen die ten dode opgeschreven zijn door malaria en dengue, hij weet ze te redden. Ook mensen met ernstige  psychische problemen al vanaf hun jeugd en zelfs een restauranthouder op wie de vloek rust, dat zijn mooie zaak ten ondergaat, weet hij te helpen.  Vader Aarde verlaat Olof als die zijn eigen  ‘ík’ kent, als hij één is met zichzelf, ziel en verstand op een rij. Vader Aarde heeft dan zijn werk gedaan, evenals lerares ‘Mama’. In zijn dromen krijgt hij wel twee nieuwe raadgevers, Kanta Masi, de broer van de kruidengod Apuku, en Foodoo, beiden  uit de winticultuur. Olof gaat dan weg uit het regenwoud, werkt eerst een tijd als natuurgenezer  in Paramaribo, gaat dan  naar Europa, Amsterdam, en later terug naar de ‘Cariben’, naar Trinidad. Als hij daar met en voor inheemsen gewerkt heeft, bezoekt hij nog eenmaal ‘Mama’in het Surinaamse bos en gaat dan voorgoed terug naar Europa. Als ‘Wonz’ zal hij werken aan meer aandacht voor natuurgeneeswijzen  en spiritualiteit in een wereld waar materialisme hoogtij viert.

Surinamerivier. Foto Settie Loggers

Uitermate boeiende stof dus, in het boek met de titel Vader Aarde en de Aardse Taal. 'Aardse Taal’ heeft betrekking op de zeven Aardse talen die samen de Aardse wet vormen, de taal van de Aarde van de Mens, van het Dier. Van het Vuur, van het Water, van de Plant en van de Lucht, gerelateerd aan  de zeven krachten die het leven op aarde leefbaar maken. Ze  komen ineens schematisch  in beeld in het subhoofdstuk ‘In de dialoog met de Ziel’ en daar blijft het dan bij.  Dat ‘De Aardse taal’ toegevoegd is aan de titel, is dus vreemd binnen de structuur van het boek.      

Zo zijn er meer vreemde zaken binnen de structuur, maar ook binnen het taalgebruik en het perspectief in dit boek. Olof zelf wisselt tussen een persoon die zich kan aanpassen aan het leven in  het binnenland en er snel veel leert, en een echte  vreemdeling met een puur Hollands perspectief en een soms grof taalgebruik dat in dit boek niet thuishoort. Ik vraag me steeds af of hij dat expres doet om de tweeslachtigheid van zijn personage  aan te geven, of omdat hij zich niet aanpast.  Als zijn opa hem vertelt dat de eik waarbij ze staan honderden jaren oud kan worden, veel ouder dan hijzelf, wordt de zesjarige Olof  razend omdat ‘die roteik’ er nog zou zijn als zijn lieve opa doodging. Woorden als ‘kont’ en ‘strond’ en ‘lazeren’ en ‘donder op’ komen voor in het taalgebruik van de verteller. Heel vreemd is het dat de auteur in de eerste honderd bladzijden bijna nooit bij het werkwoord het persoonlijk voornaamwoord ‘ik’ gebruikt. Alle andere, zoals ‘hij’ en ‘zij’ wel. Na pagina 100 als Vader Aarde hem heeft laten zien wie hij is, komt ‘ik’ wel veelvuldig voor’ en soms niet. Is dat opzet? Het zou  geraffineerd zijn: ik weet niet wie ik ben, dus geen ‘ik’. Of is het een slordigheid? Die zijn er namelijk veel meer. Zoals spelfouten, bijvoorbeeld twee woorden die een woord moeten vormen, los schrijven. Saramakaners is soms goed, maar er staat soms ook Saramaccaners, zelfs een keer Sarramaccaners en Saramakanen.  Het perspectief is vaak oerhollands. 'Mama’, zijn boslandcreoolse lerares, kookt lekker, ‘als in een driesterrenrestaurant’, een grapje dat hier niet begrepen wordt, maar Hollandse lezers niet op weg helpt om het binnenland van Suriname te leren kennen. Het hokje waarin ‘Mama’ kookt noemt hij een ‘bijkeuken’. Daar moest ik wel erg om lachen.

Het Brokopondostuwmeer. Foto Hester Jonkhout

In een hangmat, gebonden aan een groenhartboom  brengt Olof een keer de nacht door. De boom spreekt tegen hem. Hij is immers een verre vriend van de eik die Olof als kind zo verachtte. Een leuk moment, maar waarom ‘Greenheart’ en geen ‘groenhart’?  En het dorp waar hij helemaal inburgert, een Saramakaans dorp dus, ligt dat bij de grens met Brazilië? Daar liggen inheemse dorpen, Kwamalasamutu onder andere. Daar is een sjamaan (natuurgeneesheer) die tot ver in het buitenland beroemd is en die Olof veel had kunnen leren. Waarom moest Olof naar Trinidad? Dat is niet zo’n boeiend gedeelte. Het zou toch veel interessanter  zijn als de leerling ook in de leer gegaan zou zijn bij een genezer van een inheems volk in Suriname?

De Saramaccarivier. Foto Charl Danoe

Het is jammer dat een boek met zo’n interessante thematiek wat structuur betreft niet perfect is. Sommige theoretische stukken over spiritualiteit zijn lang en saai binnen het verhaal of niet functioneel, zoals dat over ‘de Taal’ en zomaar ineens een stuk informatie over Londen na de Tweede Wereldoorlog, het ontstaan van ‘multinationals’ volgens een rooms-katholiek concept.

Er zijn overigens ook mooie, beeldende of humoristische passages die het thema goed vorm geven. Een goede redacteur had hulp moeten bieden. Bovendien had een Surinaamse deskundige de gegevens over Suriname kunnen bekijken. Het is niet de eerste keer dat zoiets gebeurt bij een Nederlandse uitgeverij. We hopen dus dat er gauw een herziene tweede druk komt, want de thematiek is zeer de moeite waard, vooral ook met het oog op  de commercialisering van het Surinaamse binnenland (goudzoeken en bos kappen). Dat geeft Olof Smit ook aan. Misschien wil Vader Aarde nog een keertje komen in zijn droom en  over de schouder van Olof meelezen en ‘de ‘Aardse taal’ perfect maken?

Olof Smit: Vader Aarde en de Aardse Taal. Frontier Publishing, zonder  jaar. ISBN 9789078070450 

Symposium Afro-Nederlandse geneeswijzen en spiritualiteit

Make Manifest, opgericht door Stijn/Datjy Brinkhaus, is een bewustzijnsplatform dat events organiseert die als doel hebben om kennis met elkaar te delen en inspiratie op te doen, met als ultieme einddoel bij te dragen om het mooiste en meest krachtige van Jezelf te kunnen manifesteren in deze wereld. Op 22 loktober organiseert Make Manifest het symposium 'Afro-Nederlandse geneeswijzen en spiritualiteit'.

Foto @ Nicolaas Porter

Tegen alle verdrukking in hebben traditionele holistische geneeswijzen en spiritualiteit uit de Afrikaanse diaspora vaste voet in Nederland gekregen. Vaak omgeven door een waas van geheimzinnigheid, vooroordelen en vooral onwetendheid. Door velen ten onrechte geassocieerd met hekserij en zwarte magie. Wellicht een van de meest kwalijke zaken van het kolonialisme is de doelbewuste herprogrammering geweest van de tot slaaf gemaakte Afrikanen waardoor zij geleerd hebben om vijandig te staan ten opzichte van hun eigen rijke culturele en spirituele erfgoed. Wellicht ook de reden waarom het kolonialisme zo lang weet stand te houden. In tegenstellingen tot de gevestigde religies als christendom en islam waar wetten voor iedereen eeuwig vastgelegd zijn, kent men in de Afrikaanse tradities een persoonlijke missie met daarbij horende natuurlijke levens ondersteunende wetten toe aan mensen. Wetten die per individu kunnen verschillen. Ieder mens komt zijn of haar unieke gave aan de wereld brengen. Om te checken of men nog op het juiste persoonlijke pad wandelt, kan men gebruik maken van diverse divinatietechnieken. Het niet volgen van je eigen persoonlijke roeping kan leiden tot ziekte, armoede en andere problemen.

Santeria. Foto BBC

Afro-Nederlandse geneeswijzen kennen ontelbare mogelijkheden om indien juist gediagnosticeerd, mensen te genezen en weer terug te leiden naar hun persoonlijke levensmissie. Deze geneeswijzen en spiritualiteit zijn echter steeds minder gebonden aan ras en plaats. Vandaar dat ook in Nederland tradities als Winti, Obia, Santeria en Vodun steeds meer aanhangers trekken. De belangrijkste principes van o.a. de Surinaamse Winti en Afro-Cubaanse Santeria zullen deze avond aan bod komen.

Als gastsprekers hebben we:

• Henri Stephen, wintideskundige en schrijver van talloze boeken over winti, autoriteit op het gebied van de relatie tussen winti en psychiatrie
• Elliott Rivera, priester uit de Afro-Cubaanse Santeria-traditie en Sangoma (sjamaan uit de Zuid-Afrikaanse traditie)

Tevens zal Vinije Haabo een skype-verbinding tot stand brengen met Edje Alingo Doekoe, de bekende sjamaan uit Pikin Slee Suriname, die dit voorjaar volle zalen trok met zijn pleidooi voor de oprichting van een kruidenkliniek in zijn woonplaats in het binnenland van Suriname. De avond zal worden ingeleid door Roland van Reenen.

Er is gelegenheid tot het stellen van vragen.

Dit symposium zal plaatsvinden op maandag 22 oktober a.s. en zal starten om 19.30 uur. Je bent eerder ook welkom aan de Pieter de Hoochweg 110 (gebouw Stichting Humanitas) te Rotterdam. Entree: € 17.50, incl koffie/thee.

Wij hebben een beperkt aantal plaatsen. Wij raden u dan ook aan te reserveren. Dit kan door een mailtje te sturen naar het e-mailadres make.manifest.events@gmail.com

Onder het rode licht - Writers Unlimited 2011

door Rihana Jamaludin                         

Op het podium, onder het rode licht, de goed gevulde zaal vaag zichtbaar, maak ik aanstalten om een fragment voor te lezen. Presentatrice Noraly Beyer heeft het fragment uit mijn nieuwe roman Kuis gekozen, dat volgens haar meer prikkelend is voor aspirant kopers dan de twee spiritueel getinte fragmenten die ik zelf had uitgezocht. Tevoren heeft zij mij wel de kans gegeven om over religie en spiritualiteit te vertellen. Over de gangbare gedachte, dat geloof en godsdienst vanzelf zullen verdwijnen wanneer het individu zich ontwikkelt, en dat dit volgens mij geen vanzelfsprekendheid is; van religie naar atheïsme is niet de enkele weg die een mens in ontwikkeling kan volgen, maar één van de vele.

Spiritualiteit en erotiek vormen de leidraad in Kuis, het eerste hebben we al gehad, nu het tweede. Aarzelend begin ik de pikante passage voor te lezen. Over erotiek schrijven is nog iets anders dan erover voordragen, met rode wangen en neergeslagen ogen lees ik voor, mijn verlegenheid maskerend. Het publiek vindt het prachtig, dat scheelt. Aangemoedigd lees ik verder tot het korte stukje uit is. Noraly weet feilloos gebruik te maken van het moment, ze doet er een schepje bovenop en vraagt me nog meer te vertellen, nu uit het blote hoofd. Over de Non van de blauwe schede verhaal ik, gebarend om de aardewerken kuisheidsgordel in de fantasie van het publiek vorm te laten krijgen. Het werkt, zowel de luchtigheid van het verhaal als de diepere bedoeling hebben een kans gekregen in het gesprek, Noraly is een geweldige interviewer.

Vrolijk zet ze de finale in: met haar rug naar het publiek zal zij een rode roos de zaal in werpen. Wie die vangt, krijgt het eerste exemplaar van Kuis uitgereikt. Schrijfster Tessa Leuwsha, eerder geïnterviewd, en ik kijken lachend toe. Noraly telt af en gooit de roos - bijna midden in de zaal. De heer die de roos heeft opgevangen blijkt een Duitser te zijn die Nederlands doceert. Hij wordt na afloop meteen door de Wereldomroep geïnterviewd. De rode roos speldt hij op zijn jas.

De roman Kuis is in de boekhandel verkrijgbaar, prijs e 17,50 (KIT Publishers, Amsterdam)

Foto: @ Sirano Zalman. Op de foto vlnr Rihana Jamaludin, Tessa Leuwsha, Noraly Beyer.

Aanvaarding van ziel en intuïtie

De Stichting Palither (Past Life Therapie) heeft de psycholoog dr. Ronald van der Maesen (78) uitgenodigd een lezing te verzorgen naar aanleiding van de door hem in 2010 gepubliceerde boeken: Terugkeer van de ziel en Ontmoeting met reïncarnatietherapie. Van der Maesen zal op vrijdag 14 januari in theater Unique ingaan op het belang van de aanvaarding van ziel en intuïtie, niet alleen in de geestelijke gezondheidszorg, maar ook voor onze persoonlijke groei en ontwikkeling en op de hulp die past life- of reïncarnatietherapie daarbij kan bieden. De lezing loopt vooruit op een vanaf 5 februari door Van der Maesen te geven cursus van 9 lessen ‘persoonlijke groei, ziel en spiritualiteit’, waaraan ook een aantal therapeuten uit Suriname hun medewerking verlenen.

Nieuwe Talkshow: Voices of Black Magic Women

Vrijdag 15 oktober lanceert Black Magic Woman een talkshow met de naam Voices. Met dit nieuwe initiatief geeft Black Magic Woman een stem aan zwarte- migranten vrouwen van alle leeftijden en achtergronden. Met elkaar stellen zij actuele ontwikkelingen en trends van de huidige maatschappij aan de kaak. De presentatie is in handen van Tanja Jadnanansing. Het thema van deze eerste editie is spiritualiteit.

Aanvang van de talkshow is 19:30, entree: gratis

De betekenis van spiritualiteit is voor een ieder persoonlijk. Zes verschillende vrouwen nemen plaats op de bank en samen met hen komen de diverse vormen van spiritueel bezig zijn aan bod. Tijdens Voices gaan we dieper in op de spiritualiteit van de Black Magic Woman. Wat betekent spiritualiteit voor hen en is deze spiritualiteit een verrijking voor de huidige Nederlandse samenleving? Een presentatie van sterke, krachtige, vrouwen die hun verhaal delen. Onder leiding van Muna Shirwa geven performance dichters hun poëtische kijk op spiritualiteit.

Voices is een nieuw platform van het Black Magic Woman. Naast het jaarlijkse Black Magic Womanfestival brengt de organisatie vier keer per jaar een talkshow. Een talkshow met ruimte voor ontmoeting, dialoog, bewustwording en empowerment. Thema’s van de talkshow worden aangedragen door de vrouwen zelf. De eerste Voices vindt plaats op 15 oktober. Tijdens het Black Magic Woman festival van 11 t/m 14 november is de tweede editie van Voices.

Wat is het Black Magic Woman Festival?
Het Black Magic Woman Festival is in 1996 op initiatief van Krater Theater gestart om vrouwelijke professionele en semi-professionele artiesten uit verschillende windstreken voor het voetlicht te brengen. Het festival biedt dans, muziek en theater, optredens op het gebied van poëzie, literatuur, beeldende kunst, documentaire, film, multimedia, debat en diverse workshops. Maar ook eten, cocktails en gezelligheid. Dit jaar vindt het festival plaats van 11 t/m 14 november.

www.blackmagicwomanfestival.nl
www.facebook.com/blackmagicwomanfestival.nl