Verteldelegatie Schrijversgroep '77 naar La Guyane

Nowilia Tawjoeram

Op 15 april vertrekken Sylvana Dankerlui, Sombra en Nowilia Tawjoeram naar La Guyane om deel te nemen aan het internationalevertelfestival van het Frans-Guyanese theatergezelschap Zoukouyanyan. Het festival omvat verschillenden optredens in Cayenne en dorpen daarbuiten. Ook is er een tweedaags seminar over conserveren en inventariseren van verhalen van de Guyana’s. Sombra en Nowilia verzorgen verteloptredens. Sylvana zal tijdens het seminar een spreekbeurt hebben over de stand van zaken in Suriname met betrekking tot het publiceren van vertellingen.

S. Sombra

Het vertelfestival is een jaarlijks gebeuren en het vorig jaar participeerde S’77 ook in het festival met Sombra, Nowilia en Sylvana.

Kinderboekenfestival Nickerie

Nowilia Tawjoeram tijdens het Kinderboekenfestival van 2012

Het kinderboekenfestival Nickerie vindt plaats van 3-5 februari 2014. De kinderboekenfestivals van 2014-2016 hebben als thema ‘groeien’. De slogan van dit jaar is ‘Opgroeien kan je niet alleen, denk aan de wereld om je heen’. De organisatie verwacht duizenden bezoekers, waarvan een groot deel in schoolverband zal komen. Schrijversgroep ’77 heeft een stand, die bemand zal worden door Irene Welles, Sombra, Ismene Krishnadath en Charles Chang. Natuurlijk zijn ook andere leden welkom om te participeren. Verder zal ook het lid Nowilia Tawjoeram aanwezig zijn. Zij heeft een eigen stand, waar zij naast haar boeken sieraden verkoopt die ze heeft vervaardigd van natuurmaterialen. De contactpersoon voor deelname van S’77 aan het KBF is Alphons Levens, tel. 8504362

[Mededeling Schrijversgroep '77]

Tori battle in nieuw jasje

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De eerste Tori Battle vorig jaar december viel bijzonder in de smaak. Dat er een vervolg van zou komen was dus te verwachten. Schrijversgroep ’77 (S’77) organiseert 11 december de tweede editie, die enigszins een andere opzet kent. In plaats van twee groepen nemen dit jaar acht individuen het tegen elkaar op.

Toriman Robby 'Rappa' Parabirsing in actie tijdens de Tori Battle 2012. Bij de nieuwe editie op 11 december nemen acht torivertellers het tegen elkaar op, in plaats van twee groepen tegen elkaar.

De deelnemers zijn: Nowilia Tawjoeram, Gerard 'Jorobodjie' Maynard, Eddy Lante, Guillaume Pool, Frits Wols, Sombra, Don Walther en Voz.

Regels

Ismene Krisnadath voorzitter van S'77, zegt dat enkele regels zijn gewijzigd. De verteller krijgt minimaal tien tot maximaal vijftien minuten de tijd om het verhaal voor te dragen. "Het mogen in geen geval losse moppen of verhalen zijn. De tori moet een geheel vormen", zegt ze. De deelnemers mogen om hun tori te ondersteunen ook gebruikmaken van percussie- instrumenten of een audio-instrument. "Maar dan gaat het alleen om de klanken. Het elektronische instrument mag niet ingesproken worden en de instrumenten mogen alleen door de verteller bediend worden."

Mengelmoes

Deelnemer Frits Wols reageert enigszins tevreden over de kleine veranderingen. Vorig jaar kwamen de vertellers van Tori Oso tegenover de vertellers van Schrijversgroep '77. Wols kreeg het gevoel dat de groep van Tori Oso haar aanhang had gemobiliseerd. "Als ik wist dat Scholsberg (winnaar Tori Balle 2012 ... red.) met zulke boeiende verhalen zou komen, zou ik mij in de groep van schrijvers beter voorbereiden", zegt hij. Toch merkt Wols op dat hij bij deze battle die voorbereiding niet nodig heeft. "Het wordt een leuke mengelmoes van waargebeurde verhalen van het binnen- en buitenland." Hij heeft er een beetje moeite mee dat het geen losse verhalen mogen zijn. "Als verteller moet je vrij zijn. Maar ik zal mijn best doen om mij aan de vastgestelde regels te houden", zegt hij opgewekt.

De wijze en de prostituee
(Helmut Newton - In my room in Montecatini)

Aangrijpend

Gerard 'Jorobodjie' Maynard doet voor het eerst mee aan zo 'n verhalenwedstrijd. Hij is begin dit jaar geremigreerd. "In Nederland heb ik veel verhalen op de radio verteld en ook nu hier in Suriname." "Sowieso heb ik meer dan tweehonderd verhalen te vertellen." Onder zijn artiestennaam zal hij het verhaal vertellen over de wijze en een prostituee. "Mensen moeten hun zakdoeken meenemen, want het is een aangrijpend verhaal dat gebaseerd is op de realiteit", ligt hij een tipje van de sluier.

De winnaar wordt net als vorig jaar door het publiek gekozen, maar dit jaar middels stemmen. De vertellingen starten om kwart voor acht en eindigen rond kwart voor tien. Omstreeks kwart voor elf moet de winnaar bekend zijn; die krijgt dan de prijs van SRD. 250,- als blijk van waardering. De organisatie vraagt bezoekers een vrijwillige bijdrage om de organisatiekosten te helpen dekken. Ook dit jaar is Andy Plak de conferencier.

[uit de Ware Tijd, 19/11/2013]

Alle deelnemers Tori Batlle bekend

Nowilia Tawjoeram-Sabajo

Nowilia Tawjoeram, Jorobodjie (piai), Eddy Lante, Guillaume Pool, Frits Wols, Sombra, Don Walther en VOZ zullen hun beste tori-voet voorzetten op 11 december 2013. Tories zijn geliefd in Suriname en S’77 doet in samenwerking met Tori Oso graag mee met het levendig houden van deze literaire art vorm. Hoewel het niet om het geld gaat, - de fun en de tories zijn het belangrijkste - heeft S’77 toch gemeend een prijs van 250,- srd voor de winnaar gereed te houden als blijk van waardering. De winnaar wordt net als vorig jaar gekozen door het aanwezige publiek middels een stemming. Dit jaar wordt van de torimans/uma’s geëist dat zij rekening houden met een minumumverteltijd van 10 minuten en een maximumtijd van 15 minuten. Aan de bezoekers wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd om de organisatiekosten te helpen dekken. Conferencier van de avond is Andy Plak.

Guillaume Pool. Foto © Romeo Haas

De avond begint om 19:30u met welkom, instructies en voorstellen kandidaten. Ook worden de stembiljetten uitgedeeld. De vertellingen zijn van 19:45u tot 21:45u. Daarna worden de stembiljetten opgehaald en in de stembus geplaatst. Daarna pauze. De stembus wordt gesloten om 22:15u. Dan begint direkt de openbare telling. Om 22.45 is de prijsuitreiking.

Informatie: tel. 8784120 / 8814686. Email:ismene.krishnadath@gmail.com of sdankerlui@gmail.com.

[Mededeling Schrijversgroep '77]

Literair Carifesta gebukt onder teleurstelling

Paramaribo - Hordes literatuurjunks uit het Caribisch Gebied hadden op de literaire activiteiten van Suriname tijdens Carifesta 2013 af moeten komen. Boeken hadden over de toonbank moeten vliegen. Masterclasses hadden veel enthousiast publiek moeten trekken. Hadden, want het kwam allemaal niet uit. Teleurstelling is dan ook de stempel die op Literair Carifesta drukt.

Aan de inzet om een groot succes te bewerkstelligen, lag het alles behalve. De uitwerking liet echter te wensen over. Dat bleek tijdens de evaluatie van Schrijversgroep '77 over het literaire gedeelte. Het programma was te vol, de activiteiten trokken weinig publiek en de organisatie begon te laat. Coördinator Jeffrey Quartier: "Eind juni hadden we de eerste officiële meeting met de coördinatoren. Toen moest iedereen beginnen te rennen. Je moet minimaal een jaar van tevoren beginnen. Je moet zoveel in een korte tijdspan klaren."

Drei Schrijversgroep-coryfeeën: v.l.n.r. Sylvana Dankerlui, Rappa (pratend), Jeffrey Quartier

Daar sluit coördinator bookfair Roy Veldbloem zich volledig bij aan. Hij ondervond het probleem aan den lijve toen hij de zaal voor de boekenbeurs inrichtte. "Ik kreeg op het laatste moment te horen dat ik zelf alle kramen in elkaar moest timmeren. Op 2 augustus begon ik." Dat betekende dagen van elf 's ochtends tot tien 's avonds werken om alles voor 16 augustus af te krijgen. "Ik moest 24 stands doen. Dat veranderde uiteindelijk in 38."

De organisatie van de optredens was een puinhoop

Slechte samenwerking
Het schortte volgens dichter Iwan Rink niet alleen aan de late organisatie. Ook de slechte samenwerking speelde mee. "Al met al mag ik niet klagen, want het was een eer om voor dit land op te treden. Maar men werkte langs elkaar heen. De promotie was niet om over naar huis te schrijven. Ik moest op een dag oefenen. Ik kwam en er was niemand aanwezig. Nu gaat iedereen vingerwijzen omdat het niet gelukt is, maar niemand heeft samengewerkt."

Ook positief
Toch was het festival niet alleen maar kommer en kwel. "Ik heb genoten", vertelt Nowilia Tawjoeram-Sabajo. Ze glundert bij de gedachte aan de verhalen die ze voordroeg, ondanks de lage opkomst. "Ik had me goed voorbereid." Tawjoeram-Sabajo hoopte op minimaal vijftig geïnteresseerden. Trek daar dertig van af en je komt uit op het daadwerkelijke aantal toeschouwers. Kleine kanttekening: de helft bestond uit deelnemers. "Het haperde aan publiciteit. Het had in de krant gemoeten. Op de radio en niet alleen op internet. Er waren ook veel te veel activiteiten tegelijk. Mensen wisten niet waar ze naartoe moesten gaan."

 

Sylvana Dankerlui in gesprek met Anna Huits. Foto © Irvin Ngariman)

Coördinator Sylvana Dankerlui vond het contact met de schrijvers en de nieuwe vriendschappen die werden gesloten een zeer positief punt. Haar advies aan de volgende coördinator in Haïti: "Neem vooral heel veel niet serieus. Dat klinkt raar. Maar er wordt veel geschopt en getrapt. Het is stressen en dan zeggen mensen dingen die niet nodig zijn."

[uit de Ware Tijd, 30/08/2013]

Iwan Rink en echtgenote

Gedicht van Iwan Rink

Goede middag ik ben in su,
heerlijk naast mijn vrouwtje op gestaan,
morgen met Gods wil en kracht op het plein.


[uit de bundel Facebook, 2013]

Tori Oso-avond over inheemsen

Een Arowak van Pierrekondre. Foto Willem van de Poll, 1947

Op 31 juli staat de Tori Oso-avond van S’77 in het teken van Inheemsen.  Basya Harriette Vreedzaam is de keyspreker  van de avond. Zij is de motor achter verschillende inheemsenprojecten, waaronder indigenous women impowerment en de ontwikkeling van haar dorp Kumbasi (Pierre Kondre). Daarover heeft ze een boek geschreven. Sanomaro Esa; Inheemse rechten, vrouwen en empowerment in Suriname. Verslag van gender onderzoek in het Blakawatragebied. Paramaribo, Stichting Sanomaro Esa, 1997.  Konrad Rybka vertelt over de Arowakse taal en presenteert het boek Samen Schrijven in het Arowaks. Nowilia Tawjoeram is de storyteller op deze avond. Zij zal het publiek verwennen met een traditioneel inheems verhaal. Mark Langaman, kulturu singiman, heeft ondanks zijn professionele status ook toegestemd om vrijblijvend wat te doen op de avond. Hij heeft pas een nieuwe cd uit die reeds in Suriname is gelauncht. Op 21 juli  is de launch in Frans Guyana. Verder is er ook een storytelling en dans in de planning. Het publiek wordt gevraagd de avond in inheemse kledij te bezoeken.

Teddy en Beertje en de Stichting Dierenbescherming Suriname

door Leontine Bansse-Issa

In de moderne Surinaamse samenleving is er nog veel behoefte aan informatie en voorlichting over de verzorging van dieren. Vooral de jeugd staat hiervoor open en het boekje Teddy en Beertje van Nowilia Tawjoeram- Sabajo doet dit op een leuke speelse manier. Het lettertype, de mooie, aansprekende foto’s en de printjes van hondenpootjes en botjes nodigen uit tot lezen.

Het enige dat het asiel van de Stichting Dierenbescherming Suriname helaas moet mededelen is dat je de ongewenste puppies van jouw hond niet kunt brengen naar het asiel, zoals er staat op p. 15. Het asiel is er voor de opvang van gesteriliseerde zwerfdieren en voor zwerfdieren die echt opgenomen moeten worden. Er vinden per maand 15 á 20 honden een nieuw huisje via het asiel, dus daar kunnen niet alle ongewenste pups van ieder woonhuis in Suriname terecht. Behalve de prikpil behoren opsluiten van de teef tijdens de loopsheid of een sterilisatie ook tot de mogelijkheden om ongewenste puppies te voorkomen.

Wij hopen dat dit boekje bij zoveel mogelijk Surinaamse kinderen terecht komt. Het hoort in ieder geval thuis in elke schoolbibliotheek!


Leontine Bansse-Issa, dierenarts voorzitter van de Stichting Dierenbescherming Suriname.

Op de bromfiets door de jungle

Inheemse kinderen

door Lydia Rood

Het charmante boekje Converseren in het Caraibs brengt de cultuur van de Surinaamse indianen bij andere Surinamers onder de aandacht. Samenstelsters Nowilia Tawjoeram-Sabajo en Bernadette Awatjale hebben bruikbare zinnetjes verzameld en het resultaat is een soort Wat en Hoe Caraïbisch. Er wordt een hoofdstuk gewijd aan de uitspraak, maar algemene uitleg over grammatica en structuur van de taal ontbreekt.

Daardoor moet je zelf uitvissen waarom 'hij is rijk' en 'zij is rijk' in het Caraïbisch hetzelfde luiden: gudu me man, en waarom ook 'het is moeilijk' en 'het is schoon' eindigen met me man (tupi me man enirùpyn me man): er is klaarblijkelijk maar één vorm voor de derde persoon enkelvoud. In de uitgangen van het naamwoordelijk deel van het gezegde zit geen systeem dat terug te voeren is op het geslacht. In het Nederlands en veel andere talen kun je niets over iemand zeggen zo lang je het geslacht niet weet. Zou het er voor een Caraïeb minder toe doen of iemand een man of een vrouw is?

Het grappige is dat dit een poging is een aloude cultuur te conserveren. En dan komen we woorden tegen als verjari (ero me verjari poko wa - vandaag ben ik jarig), gruntu (groente) en buruku (broek), en vakansi.
Een spin wordt aangeduid met een Afrikaans woord: anasi [anasjie]. Britten en Fransen hebben hun steentje bijgedragen: een vliegtuig is een oplan en oto betekent auto. Maar een fiets, hoe kan het ook anders, noemt de Caraïeb fiets.... en heb ik geen fiets, dan bromfiets k`upo w`ysa...

Lydia Rood

'Duizendpoot' Lydia Rood (1957) studeerde Spaans en journalistiek en schreef kleuter-, kinder- en jeugdboeken, toneelstukken, filmbewerkingen en leesboekjes voor de basisschool. Daarnaast schrijft ze thrillers voor volwassenen (samen met broer Niels), romans en erotische verhalen.

Ze is verzot op taal en maakt daar sinds 2008 elke week een column over bij RNW; eerst op het weblog Klare Taal en tegenwoordig in het dossier Klare Taal Extra (op de website) en in de Wereldkrant. Eens in de veertien dagen is ze ook te horen in het radioprogramma Klare Taal.

[van RNW, 9 juli 2011]

Nieuw boekje Nowilia Tawjoeram

Nowilia Tawjoeram

Een alleraardigst boekje over Teddy en Beertje geschreven door Nowilia Tawjoeram-Sabajo.

Het boekje gaat over twee honden, die door de vlooien op hun  lijf gebaad worden, maar door verkeerd gebruik bijna de dood vinden. Een waarschuwing dus aan iedereen, lees de gebruiksaanwijzing eerst goed voordat u een medicijn gebruikt. Ook al gaat het om dieren. 

Informatie over de verkoop van het boekje kunt u krijgen via info@nowilia.com

Nieuws van Schrijversgroep '77

Op 26 september, de laatste woensdag van de maand, organiseert Schrijversgroep '77 een Vakantoe tori neti. Het wordt een afwisselend programma: Charles Chang op bezoek in Nederland, S77 delegatie in Guyana en toriman Frits Wols met humoristische en spannende verhalen in het Sranan.

Charles Chang was in Nederland te gast bij Radio Wereldomroep, Radio Mart en had een presentatie in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Hij was er om zijn bundel reisverhalen te promoten en vertelde hoe hij zich ontwikkelde van goudsmid tot verhalenverteller.

Nowilia Tawjoeram; foto @ Michiel van Kempen

Van 23-25 augustus nam een delegatie van S’77 (Sylvana Dankerlui, Sombra en Nowilia Tawjoeram) deel aan het Interguyana Cultural Festival in ons buurland. Sylvana bemande de boekenstand, terwijl Sombra het land in trok met de verhalenkaravaan. Nowilia deed mee aan de storytelling sessie in The National Library in Georgetown en veroverde daarmee een fotoplaats op de voorpagina van de weekendkrant Sunday Stabroek. Ismene Krishnadath, die als toerist het festival bezocht, nam op verzoek van de organisator onverwacht deel aan het schrijverssymposium.

Frits Wols, rasverhalenverteller, met een uitmuntende stijl in het Sranan, zal het publiek op zijn typisch meeslepende wijze vergasten op zijn belevenissen. Van Wols verschijnt het komend schooljaar De bom van Saramacca in een nieuwe druk. Groepsleider Frits, op vakantie in Saramacca, ontmoet daar niet alleen een criminele buitenlandse bende maar ook zijn vroegere jeugdliefde.

Personen die nog een (verhalen- of gedichten) bijdrage willen leveren aan de avond kunnen contact maken met Ismene Krishnadath (ismene.krishnadath@gmail.com) of Sylvana Dankerlui (msdankerlui@gmail.com).

Converseren in het Caraibs

Bernadette Awatjale en Nowilia Tawjoeram-Sabajo

Nowilia Tawjoeram-Sabajo stond met haar stand op de beide Surinaamse kinderboekenfestivals die al achter de rug zijn en zal ook in Paramaribo aanwezig zijn. Ze is, samen met Bernadette Awatjale, de auteur van het boek: Converseren in het Caraibs dat in maart 2009 uitkwam. Een mooi initiatief vooral ook in verband met het groeiende toerisme. In dit verband is het goed dat de instructie in het boek niet alleen in het Nederlands, maar ook in het Engels geschreven is. Wie de taal gaat leren uit het boek, kan voor de uitspraak gebruik maken van de twee cd’s die zijn toegevoegd.

Nowilia Tawjoeram was in haar stand bezig de kinderen van hogere klassen warm te maken voor het leren van deze Surinaams-inheemse taal. Ze gebruikte daarvoor de meest voor de hand liggende onderwerpen, zoals groeten, jezelf voorstellen, je familieleden en uiteraard de getallen. De kinderen hadden na het half uur in Nowilia’s mooi aangeklede stand het gevoel dat ze veel geleerd hadden. ‘Als we elkaars talen een beetje spreken’, bevordert dat de eenheid in onze samenleving’, zegt ze zelf.

Bestellen: info@nowilia.com

Foto: @ Michiel van Kempen

Converseren in het Karaïbs

Dat inheemse ("Indiaanse") talen bedreigd worden is geen echt nieuws. Steeds meer jongeren kiezen voor een gemakkelijke creooltaal of de taal van het onderwijs waarmee men gemakkelijker de maatschappelijke ladder kan beklimmen. Dat veel cultuurgoed zo verloren gaat - want met de taal sterven ook een hele hoop culturele begrippen en een manier van denken veelal uit - moge duidelijk zijn. Zo zijn er in Suriname nog manier weinig sprekers van de eens onder inheemsen wijdverbreide Arowakse taal. Met het Karaïbs is het minder dramatisch gesteld, maar ook die taal staat onder druk.

Om de bekendheid van het Karaïbs te vergroten en zo alvast een dammetje tegen verdwijning van de taal op te werpen, schreef Nowilia Tawjoeram een conversatiegids Engels - Nederlands - Karaïbs. Wie het boek wil bestellen klikke voor meer informatie hier.