Surinaamse schuttingtaal

Terras van Zus en zo. Foto © Klaas de Groot

door Klaas de Groot

Op zondag is het stil in de straten van klassiek Paramaribo. Wel zijn er veel fietsers te zien. Wie wil fietsen kan een fiets huren op de Grote Combéweg 13A, tegenover  een ingang van de Palmentuin. Daar, op één terrein, is de verzamelplek voor stagiaires  met lang blond haar  guesthouse Zus & Zo,  en een fietsverhuurbedrijf.  Het terras van het guesthouse is een geliefkoosde skypeplek. Luid en duidelijk is te horen dat de vaders en moeders in Nederland op de hoogte gebracht worden van het wel en wee van hun dochters.

Albert Helman, gebroederlijk naast Papa Touwtjie
Foto © Klaas de Groot

Ze zitten met hun rug naar een bijzonder verschijnsel op hetzelfde terrein: een schutting met geschilderde portretten van Surinaamse bekendheden. Het is een goede plek, want binnen een straal van een kilometer staan er heel wat beelden van en monumenten voor andere Surinaamse helden, op het Onafhankelijkheidsplein, bij Fort Zeelandia en aan de Kleine Waterstraat.

De afbeeldingen zijn verbonden door de kleuren van de Surinaamse vlag: rood, groen en wit. Hier en daar versierd met een gele ster. Trefossa, Dobru, Albert Helman met ontspannen blik, Sophie Redmond, een somber kijkende Anton de Kom en andere coryfeeën zijn duidelijk herkenbaar. Allemaal zijn ze van naam voorzien. De lichtelijk vervallen afscheiding wordt er door verfraaid, ook al staan er fietsen voor die hun beste tijd gehad hebben. De gezichten kijken ons sprekend aan. Ze zijn heldere taal op deze schutting.

Rosita Bouterse - Gedicht voor Dr Sylvia Marie Kortram

Gedicht uitgesproken door paranimf mr.dr. Rosita Bouterse op 16 januari 2014, bij de receptie van dr. Sylvia Marie Kortram, na de promotieplechtigheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Dr Kortram temidden van haar paranimfen, gekleed in de Akwenda modelijn van Celestine Raalte

Blaka Rowsu / Zwarte Roos

Wanneer het Beest

verhaalt van Het Systeem

dat zegevieren moet.

Wanneer Het Almachtige Licht

verdrongen lijkt

en kinderen schreien

aan hun moeders borst,

verscheept vanuit het Vaderland.

Wanneer wij dwalen langs

duistere wegen van nieuwe grond.

Scheuren en barsten ons deel zijn.

Dan verschijnt zij, Blaka Rowsu / Zwarte Roos

in vol ornaat

en verguld van een liefde die ons allen omvat.

En in het schijnsel van de maan

daar aan de waterkant,

vertelt zij Ons Verhaal,

ons verhaal van kracht en samenzijn,

van vertrouwen-in-elkaar,

van geloof-in-eigen-kunnen.

 Soso Lobi, Blaka Rowsu !

Rosita Bouterse draagt haar gedicht voor; haar moeder (een tante van Sylvia Kortram)
 en haar zusje luisteren aandachtig

 

Publiek en leden van de promotiecommissie tijdens de voordracht

Foto’s Jonathan Hoost en Joke van Vlijmen

Tweede Sophie Redmondlezing

Ruth Wijdenbosch

Radio Double7FM en de Vereniging Ons Suriname organiseren voor de tweede keer de Sophie Redmond Lezing, die deze keer zal worden gegeven door mevrouw Ruth Wijdenbosch, voorzitter van De Nationale Assemblée. Zij zal spreken over ‘de inspiratie van Sophie Redmond’.

'Datra' Sophie Redmond (1907-1955) was een veelzijdige vrouw. Ze wilde arts worden en moest tal van gradaties van discriminatie en achterstelling in het koloniale Suriname overwinnen. In 1935 studeerde ze af als eerste Afro-Surinaamse vrouw van de Geneeskundige School in Paramaribo. Ze speelde viool,en was een voorvechtster van waardering en behoud van Surinaamse taal en cultuur. Zo droeg zij zelf met trots de koto, de dracht van Afro-Surinaamse vrouwen, en organiseerde kotomisishows. Ze schreef toneelstukken en acteerde ook zelf. Haar krachtige engagement met de volksklasse en haar overtuiging dat cultuur een belangrijke rol kan spelen in het bewustwordingsproces zijn bekend. Haar vriendschap met J.G.A. Koenders, de grote voorvechter van het Sranan en de Afro-Surinaamse cultuur, versterkte bij haar de opvatting dat het Sranan gebruikt moest worden om de volksklasse te bereiken. Toneelstukken schreef ze daarom in het Sranan. Bekende stukken van haar zijn o.a.Misi Jana e go na stembus en Grontapoe na asi tere. Het waren overtuigende en daardoor vaak aanklagende schilderingen van volksgebruiken en volksmisbruiken, van sociale toestanden bij werken, wonen en leven op de erven. Sophie Redmond inspireert nog steeds heel veel vrouwen.

Programma

14.00 : Inloop

15.00 : Aanvang

15.05 : Welkomstwoord Double7FM

15.15 : Inleiding Mr. Ruth Wijdenbosch: ‘De inspiratie van Sophie Redmond’

16.00 : Pauze

16.30 : Optreden van Graziella Hunsel

16.45 : Interview met Dr. Sylvia Kortram over haar boek Meer dan arts alleen’ De maartschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname

17.10 : Discussie

17.30 : Optreden van Annemarie Hunsel

18.00 : Einde

Zondag 16 maart 2014

Van 15:00 - 18:00 uur

Toegang: € 7,50

Vooraf aanmelden verplicht

T: 06 41 55 91 12

T: 020-693 50 57

E: info@double7fm.nl

E: info@veronsur.org

Hugo Olijfveldhuis

Vereniging Ons Suriname

Zeeburgerdijk 19-A

1093 SK Amsterdam

('s zondags gratis parkeren )

Laudatio voor Sylvia Kortram

Laudatio uitgesproken door promotor professor Alex van Stipriaan Luïscius, bij de promotie van Sylvia Marie Kortram tot doctor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op 16 januari 2014.

Zeer geleerde doctor Kortram, beste Sylvia,

Ik wil je uit de grond van mijn hart gelukwensen met het behalen van deze titel. En mag ik daar meteen twee andere mensen bij betrekken. Namelijk in de eerste plaats je zoon Erlend, die waarschijnlijk nooit meer los komt van het beeld van een moeder die vergroeid is met haar computer, en van wie ik zeker weet dat hij onbeschrijfelijk trots op je is. En terecht natuurlijk! Hij is de enige die echt kan beoordelen hoeveel tijd en energie je in dit onderzoek hebt gestoken. Hij had vast best wel eens vaker met jou op de bank een spannende film willen bekijken als jij weer boven zat te studeren, maar hij zal ook gezien hebben hoeveel plezier jij bij jou studies had, hoeveel plezier je dat heeft gegeven.

De andere persoon die hier genoemd moet worden en aan wie deze dag ook een beetje is opgedragen, is dr. Inge Boer die helaas in 2004, alweer bijna tien jaar geleden, is overleden. Haar stimulerende kracht heeft er mede voor gezorgd dat jij vandaag hier staat, en daar wil ik haar graag postuum voor bedanken. Ik ben blij dat ik haar ook nog even heb mogen meemaken, ik vond haar een zeer warme en zeer enthousiasmerende vrouw.

Sylvia, in je voorwoord van je boek bedank je een groot aantal mensen die jou in de loop van je leven en zeker in de bijna twee decennia van je promotieonderzoek op enigerlei wijze hebben gesteund. Dat is ook terecht. Maar, laat ik jou nu eens bedanken voor je enorme kracht en doorzettingsvermogen en passie en niet te vergeten, je optimisme en je niet aflatende wetenschappelijke nieuwsgierigheid. Want die zijn de ware motor van dit hele project geweest en die tekenen jou ook als mens. Daardoor ligt er nu een boek dat nog veel belangrijker is dan jouw doctorstitel. Dat klinkt misschien onaardig, maar zo bedoel ik het niet. De doctorstitel is de beloning voor je intellect en voor al die eigenschappen die ik net opnoemde, en je zult de titel ook zeker maatschappelijk kunnen inzetten, maar dat is toch vooral iets voor jou als persoon. Daarentegen is het resultaat van je onderzoek, dit boek Meer dan arts alleen iets dat zal beklijven voor een grotere groep mensen en wat betekenis zal krijgen voor een grotere groep mensen. Het geeft inzicht in een heel bijzondere Surinaamse vrouw, dat heeft iedereen aan deze tafel ook gezegd, en haar veelzijdige werk. Het geeft inzicht in de Surinaamse samenleving in de eerste helft van de twintigste eeuw, en het geeft inzicht in sociale processen op het snijvlak van gender, etniciteit, klasse en cultuur in laat-koloniale samenlevingen meer in het algemeen. En bovenal toont het  hoe een mens in een complexe mix van agent of change en status quo, en dit geval nog koloniale status quo, haar eigen weg bewandelt en daarmee een rolmodel wordt voor velen.  Ik denk niet, Sylvia, dat de straat waar jij nu woont ooit naar jou vernoemd zal worden, zoals dat met Sophie Redmond wel is gebeurd, maar ik denk wél dat jij en je werk óók als rolmodel voor een aantal mensen zal gaan fungeren.

En daarmee raak ik aan een ander aspect van je onderzoek, namelijk de verwevenheid van jouzelf, en collega Oonk die had er eigenlijk al even over, met je onderwerp, jouw verwevenheid met Sophie Redmond. Ook jij bent nu dokter, al spel je dat woord net iets anders. Maar de gelijkenis gaat nog veel verder. Voordat je ooit van Sophie Redmond had gehoord, behalve dan als straatnaam, stond voor jou vast dat jouw toekomst in de gezondheidszorg zou gaan liggen. Nadat jij je mulodiploma had behaald, meldde je je als, ik denk als, 17- of 18-jarig meisje bij het Academisch Ziekenhuis in Paramaribo voor een opleiding als leerling-verpleegkundige. En die zou je vast ook hebben afgerond als niet in die jaren een groot deel van de Surinaamse bevolking, waaronder ook jouw familie, verhuisde naar Nederland. Ik geloof dat jij zelf daar niet zo heel erg zat te wachten op zo’n verhuizing maar, zoals dat in het Surinaams-Nederlands wordt genoemd, je moeder die toen al in Nederland zat, je moeder “liet je halen” en daarmee was je deel geworden van de geheel eigen, autonome dynamiek die massale migratie kan genereren.

Promotor en nieuwe doctor, met haar paranimfen
 gekleed in de Akwenda modelijn van Celestine Raalte

In Nederland wilde je vervolgens gewoon doorgaan waar je gebleven was in je verpleegstersopleiding, maar dat accepteerde het ziekenhuis hier niet. Je moest terug naar af, wat opleiding betreft. En dat was je net iets teveel en je ging werken. Maar toen je een heel aantal jaren later sociale wetenschappen ging studeren, koos je daarbinnen toch weer voor de richting gezondheidsstudies. En toen je nog veel later consulent werd bij de Sociale Dienst werd jouw specialiteit opnieuw klanten met kwesties rond gezondheid, zowel lichamelijk als geestelijk. Het willen werken aan de gezondheid van je medemens is dus een element dat je altijd met Sophie Redmond hebt gedeeld.

Daarnaast was Sophie Redmond iemand die een enorm doorzettingsvermogen had en nooit bij de pakken is gaan neerzitten. En als dat voor nog iemand geldt dan geldt het zeker voor jou, Sylvia. Ik heb altijd versteld gestaan van jouw enorme innerlijke kracht. En die kracht die Jij en Sophie delen heeft jullie ook allebei het vertrouwen gegeven dat je je eigen weg kunt gaan. Sophie Redmond deed dat binnen de laat-koloniale Surinaamse samenleving, jij deed dat, niet alleen door stug door te gaan op je zelfgekozen studiepad, maar ook bijvoorbeeld door de vele reizen die je over de hele wereld hebt gemaakt. Één voorbeeld daarvan: als nog heel jonge zwarte vrouw reisde jij in de jaren zeventig in je eentje en met niet veel geld op zak, een half jaar door de Verenigde Staten. Ook door het toen nog tamelijk racistische Zuiden. Maar je kwam er glimlachend doorheen, zelfs al moest je zo nu en dan eens bij het Leger des heils logeren.

Ik denk dat hoe meer jij de mens Sophie Redmond bestudeerde, hoe meer ze ook een voorbeeld voor je is geworden. Sterker nog, ze kwam ook echt in je leven. Ik hoop dat je het niet erg vindt dat ik dit vertel, maar dat voorval is te mooi om niet met de mensen hier te delen. Op een gegeven moment, vlak voordat je naar Suriname zou gaan om een aantal mensen te gaan interviewen en om het oude huis van Sophie Redmond te gaan bezoeken waar je nog nooit geweest was, had je weer eens een hele lange vrije dag opgenomen en doorgebracht in het archief in Den Haag op zoek naar informatie over Sophie Redmonds leven. En toen je ’s avond doodmoe was gaan slapen in je eigen huis, verscheen Sophie Redmond in je droom, staand op een balkon van een typisch Surinaams houten huis. En Sophie Redmond zei te jou: “ga door, en als je iets en niet weet dan moet je het vragen.” Toen je enkele weken later voor het eerst in Suriname Sophie Redmonds huis ook in werkelijkheid zag, herkende je meteen het balkon wat in je droom was verschenen. En toen je vlak daarop Sophie’s weduwnaar interviewde en van hem een foto kreeg, stond Sophie daar precies in die hoek op dat balkon, zoals jij haar in je droom had gezien. Voor degenen die weten hoe belangrijk dromen zijn in de Afro-Surinaamse cultuur toont dit nog meer nabijheid van Sophie in Sylvia, in jouw leven.

Sylvia, ik kan nog heel lang doorgaan, dat zal ik hier niet doen. Je moet nu gaan genieten van wat je hebt bereikt en ik weet dat je daarna weer energiek verder zult gaan. En je hebt ons al een voorproefje gegeven, van nog twee biografieën die je wilt gaan schrijven, en die je dan ook nog eens gaat combineren met de biografie over  Sophie Redmond.

Ik wil nog één vergelijking maken tussen jou en Sophie Redmond. Een vergelijking die niét opgaat, of niet helemaal. Jouw proefschrift begint met een gedicht uit Aurora dat kort na het overlijden van Sophie werd gepubliceerd. Het zou mooi zijn geweest als ze die ode bij haar leven had gehoord. Daarom heb ik het laatste deel van die ode genomen, heb ik geparafraseerd in mijn eigen broko broko Sranan, en draag ik dat nu aan je voor:

Krioro datra Sylvia

Yu fesi wi syi dya

Na disi foto ete langa ten moro

Bika yu stuka doro sjoro

Dati yu exempel langa langa mag tan

Leki wan staar na hemel gi Holland nanga Sranan   

Foto's: Jonathan Hoost

   

Publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond onderzocht (2 en slot)

In de kolonie Suriname werd kolonialiteit van macht op verschillende niveaus toegepast. Het e.e.a.in de context van de studie geplaatst ziet er als volgt uit.

In dit schema van boven- en onderschikking zijn waarden, normen en eigenheden van de kolonisator hoger gerangschikt dan die van de gekoloniseerden. In de kolonie Suriname werd koloniale macht uitgeoefend door de dominante etniciteit: de witte Hollanders. Religies van de gekoloniseerden werden op een lager peil geacht dan het christendom. De taal van de gekoloniseerden werd op een lager peil geacht dan het Nederlands. Normen van witte Hollanders werden verheven tot positieve standaardnorm.  

Hollandse Aanwezigheid

Binnen de dimensies van de persoon Sophie Redmond is de impact van de destijds gevoerde cultuurpolitiek overal te herkennen. Geïnspireerd door Stuart Halls Aanwezigheden heeft Kortram het begrip Hollandse Aanwezigheid geïntroduceerd. Daarmee wordt bedoeld, het effect, de uitwerking van het verhollandsen in haar verscheidene facetten en vormen op de gevormde koloniale identificatie van gekoloniseerde Surinamers; de uitwerking van het verhollandsen in dagelijks leven, taalgebruik, religie, relatievormen, etc. enz. Die uitwerking leidde tot een dubbele ervaring in het gevoelsleven van gekoloniseerde Surinamers, van het ‘Erbij horen’ en het ‘Anders zijn’. Het 'erbij horen' impliceert het via de koloniale politiek geforceerde verhollandsen. Het 'Anders zijn' impliceert het bewust zijn van de eigen culturele achtergrond, de eigen afkomst, de eigen religie en het eigen oorspronkelijke verleden dat de gekoloniseerde Surinaamse bevolking als herinnering met zich mee blijft dragen.

Conclusies

Deze studie heeft geleid tot conclusies op verschillende niveaus.

Sophie Redmond

Sophie Redmond heeft haar weg moeten vinden in een koloniale wereld waar effecten van beeldvorming via sociaalpsychologische kanalen werden gecreëerd en vastgelegd. Zij heeft zich ontwikkeld tot een onafhankelijke persoon met een sterke wil en een eigen mening. Zij sloot zich aan bij emancipatoire acties. Waar ze kon droeg ze een steentje bij aan de strijd die het gekoloniseerde volk leverde. Deze portretconstructie is volgens Kortram daarom niet alleen een analyse van leven en werk van Sophie Redmond. Deze studie is ook Surinaamse vrouwengeschiedenis en bevrijdingsgeschiedenis. Met bevrijdingsgeschiedenis wordt bedoeld dat dit onderzoek wordt geplaatst in het discours van de modernity/coloniality-school, waar dekoloniale denken en dekoloniale activiteiten centraal staan.

Sophie Redmond heeft zich geprofileerd als een agent of change op verschillende maatschappelijke gebieden. Daarbij maakte zij gebruik van massamedia en interpersoonlijke communicatiekanalen om haar doelgroepen te bereiken. Door haar bekendheid en doordat zij geliefd was onder de bevolking, had zij een podium om haar boodschap effectief over te brengen. De grenzen van haar agency werden zichtbaar in de verkiezingsstrijd van 1950. Zij kwam in een verkiezingsstrijd terecht waar haar bekendheid, de liefde en het respect voor deze huisarts weinig waarde hadden.

De Dr Sophie Redmondstraat in Paramaribo is een belangrijke verkeersader

In deze studie heeft de vroeg twintigste-eeuwse Surinaamse samenleving meer gezicht gekregen vanuit de geschiedenis van deelnemer Sophie Redmond. Tegelijkertijd heeft deelnemer Sophie Redmond zelf, ook meer reliëf gekregen door haar in haar tijd en omgeving te plaatsen. Geen van eerdere studies over het koloniale Suriname maken een analyse van de gevoerde koloniale cultuurpolitiek, vanuit het perspectief van de koloniale machtsmatrix en vanuit het agent of change-perspectief. Door in dit onderzoek wél een analyse vanuit deze perspectieven te maken, zijn nieuwe inzichten naar voren gekomen.

De kolonisator heeft een koloniale machtsmatrix toegepast die alle dimensies van sociale existentie raakte. Mede door de wisselwerking van de matrixwaarden kreeg beeldvorming in het koloniale Suriname een zichtbare uitwerking in stigmatisering en stereotypering,  ook bij etnische subgroepen onderling. Het ‘wij-zij’-schema tussen bevolkingsgroepen onderling was inherent aan het assimilatiedenken dat tot een allesomvattende ‘koloniale wij’ van een ‘erbij horen’ moest leiden. De paradox is dat dit ‘koloniale wij’, dit ’erbij horen’,  het gevoel van ‘anders zijn’ versterkte. In die etnische gesegmenteerde koloniale samenleving, in die veranderende koloniale wereld van bewustwording van de waarde van culturele eigenheden, konden bepaalde personen zoals Sophie Redmond eigen doelen bereiken, zich ontwikkelen tot agents of change, en daarmee uiteindelijk de laatste fase van het koloniaal systeem inluiden.

Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname’ is in eigen beheer uitgegeven. Het boek kost € 35,- en is te bestellen bij de auteur smkortram@quicknet.nl    

Publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond onderzocht (1)

Portret van Sophie Redmond op een wand bij bij café Zus & Zo in Paramaribo

Op 16 januari 2014 heeft Sylvia Kortram haar proefschrift over het publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond verdedigd, aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De titel van het proefschrift luidt: Meer dan arts alleen; De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.

Sylvia Kortram heeft leven en werk van Jeane Sophie Everdine Redmond in beeld gebracht via een analyse van verschillende dimensies van haar persoon, via een analyse van de koloniale cultuurpolitiek die in die periode werd gevoerd, vanuit het perspectief van de koloniale machtsmatrix en vanuit een agent of change-perspectief. Kortram geeft duidelijk aan dat deze studie geen biografie is maar een portretconstructie, omdat de studie geen uitputtende beschrijving is van alle facetten van Sophie Redmonds leven. Over haar kinder- en tienertijd bij voorbeeld is te weinig materiaal beschikbaar.

Sophie Redmond heeft geleefd van 1907-1955. In de studie staat niet het privéleven van Sophie Redmond centraal, maar haar leven in de publieke sfeer en haar bijdrage aan ontwikkelingen in de veranderende koloniale Surinaamse maatschappij waar zij deel van uitmaakte. Zij bevond zich in een setting van opleving en waardering van Sranantongo en etnische eigenheden. Haar vader Philip Redmond was actief in gezondheidskwesties en op de hoogte van wat er zich afspeelde in het gezondheidsveld. Hij had een groot netwerk en veel maatschappelijke functies. Een van de huisvrienden van de familie Redmond was Julius Koenders, een van de eerste cultuurnationalisten in Suriname. 

Huwelijk van Sophie Redmond met Emile Monkau

In 1941 trouwde Sophie Redmond met haar jeugdliefde Louis Emile Monkau. Het echtpaar kreeg geen kinderen. Naast haar beroep als arts was Sophie Redmond schrijfster van toneelstukken. Soms vervulde zij ook een acteursrol. In de toneelstukken komen sociaal-maatschappelijke, culturele, religieuze, politieke onderwerpen en gezondheids- en welzijnsaspecten aan de orde. Zij heeft ook een radioprogramma verzorgd Datra mi wan’ aksi wan sani [Dokter ik wil iets vragen]. In dat programma werden gezondheids- en welzijnsaspecten behandeld.

Assimilatiepolitiek als motor van het moderniseringsproces in koloniaal Suriname

Enerzijds is Sophie Redmond gevormd en gesocialiseerd in een koloniale periode waar de erfenis van de slavernij dagelijks aan den lijve werd ondervonden. Anderzijds, leefde zij in een periode van bloeiend etnisch en historisch bewustzijn, gender- en klassenbewustzijn, vrouwenorganisaties, opkomende sociale bewegingen en antikoloniale strijd. Het was een periode waarin sprake was van een assimilatiepolitiek; een westerse cultuurpolitiek dat was gericht op westerse opvoeding en westerse geestelijke vorming. Binnen die assimilatiepolitiek waren het voornamelijk gender, huidskleur, etniciteit, religie en taal, die bepalend waren voor iemands plek en voor iemands functioneren in de samenleving. Deze cultuurpolitiek wordt in deze studie geanalyseerd als motor van het moderniseringsproces in het koloniale Suriname. Bij die analyse heeft Kortram zich afgezet tegen eurocentrische moderniseringstheorieën en heeft zij aansluiting gezocht bij de visies van Stuart Hall en de modernity/coloniality-school.

Volgens de onderzoekers die Kortram heeft ondergebracht in de groep eurocentristen, ontstond moderniteit eerst in Europa en daarna in de rest van de wereld. Volgens de onderzoekers die zij heeft ondergebracht in de mondiale interactieschool is modernisering een wereldwijd en universeel fenomeen, dat niet alleen in Europa merkbaar was maar het gevolg van een interactie tussen wat genoemd wordt, het Westen en het Niet-Westen.

Onderzoekers die Kortram heeft ondergebracht in de modernity/coloniality-school, benadrukken de donkere kant van moderniteit. Volgens die onderzoekers zijn moderniteit en kolonialiteit twee kanten van dezelfde medaille. Moderniteit functioneert via opgelegde bevrijding, verlossing en zaligmaking, door o.a. christendom en westerse civilisatie. Kolonialiteit, als de donkere kant van moderniteit, verwijst naar structurele koloniale overheersing door het Westen op cruciale aspecten van het sociale bestaan, ook na staatkundige onafhankelijkheid van hun koloniale gebieden. De modernity/coloniality-school  beschouwt deze koloniale macht als een machtsmatrix van de moderne/koloniale wereld die alle dimensies van het sociale en economische bestaan raakt.

[vervolg, klik hier]

Sophie Redmond: meer dan arts alleen

Al in het vroegtwintigste-eeuwse Suriname legden vrouwen een bijl aan de wortels van de koloniale mannenmaatschappij door deze actief te betrekken bij de vrouwenemancipatie. Dat is een van de stellingen van Sylvia Marie Kortram in haar proefschrift ‘Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.’

Sophie Redmond

Ze onderzocht het publieke leven en werk van de Surinaams-Creoolse vrouwelijke huisarts Sophie Redmond (1907-1955) en analyseerde daarvoor verschillende dimensies van haar persoon. Kortram verdedigt haar proefschrift donderdag 16 januari 2014 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Sophie Redmond is gevormd en gesocialiseerd in een koloniale periode waar de invloeden van de slaventijd dagelijks aan den lijve werden ondervonden. Tegelijkertijd leefde zij in een periode van bloeiend etnisch en historisch bewustzijn, gender- en klassenbewustzijn, actieve vrouwenorganisaties, staatkundige veranderingen, opkomende sociale bewegingen en antikoloniale strijd. Uit het proefschrift van Kortram blijkt dat Sophie Redmond zich profileerde als een agent of change op verschillende maatschappelijke gebieden.

Cultuurpolitiek

Binnen de dimensies van de persoon Sophie Redmond zijn effecten en invloed van de assimilatiepolitiek overal te herkennen. Kortram analyseert deze cultuurpolitiek als motor van het moderniseringsproces in Suriname. Zij werkt taal, religie en etniciteit uit als stuwende kracht van het assimilatiebeleid en als machtsvertogen van koloniaal beleid. Daarbij introduceert zij het begrip Hollandse Aanwezigheid: de uitwerking van het geforceerde verhollandsen in al haar facetten en vormen op de gevormde koloniale identificatie van (ex-) gekoloniseerde Surinamers.

Sylvia Kortram,
Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname,
Ipskamp Drukkers,
ISBN 978-94-6259-010-6,
429 pagina's. Prijs € 35,-

[van Wereldjournalisten.nl, donderdag 9 januari 2014]

Sophie Redmond ‘inluider laatste fase koloniaal systeem’

door Stuart Rahan

Amsterdam - De bijzondere persoonlijkheid van dokter Sophie Redmond (1907-1955) was voor Sylvia Kortram de inspiratiebron voor nader sociaal, historisch en maatschappelijk onderzoek. Dat resulteerde donderdag in de promotie van Kortram aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. Volgens de promovenda luidde Redmond, naast dat zij de eerste Surinaams-creoolse arts was, het einde in van het koloniale systeem halverwege de vorige eeuw.

Een blijde dr. Sylvia Kortram (m) met haar diploma. Zij kreeg morele ondersteuning van haar paranimfen Rosita Bouterse en Mildred Braam-Creebsburg De dames zij gekleed volgens de Akwenda modelijn van Celestine Raalte. Foto: Stuart Rahan  

Redmond legde al vroeg in de twintigste eeuw een bijl aan de wortels van de koloniale mannenmaatschappij door actieve deelname aan de vrouwenemancipatie. Kortrams proefschrift heeft dan ook als titel: 'Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.' Redmond wilde als huisvrouw niet in de schaduw van haar man leven en koos ervoor medicijnen te gaan studeren. 

"Sophie Redmond profileerde zich als een 'agent of change' op verschillende maatschappelijke gebieden", zei Sylvia Kortram in haar verdediging. De 'dokteres', zoals Redmond bij het volk bekend stond, maakte daarbij gebruik van massamedia en interpersoonlijke communicatie om haar doelgroepen te bereiken. De artsenpraktijk was er een van maar op de radio en het toneel liet zij zich van haar betrokkenheid kennen. Sophie Redmond heeft een gezicht gegeven aan de vrouwenemancipatie.

Uit handen van Alex van Stipriaan, historicus en hoogleraar Caribische geschiedenis nam dr. Sylvia Kortram haar diploma in ontvangst. Speciaal voor deze gelegenheid bemoedigde voordrachtkunstenares Celestine Raalte Kortram met enkele gedichten in Sranantongo.

[uit de Ware Tijd, 17/01/2014]

Thea Doelwijt - Gi Sophie Redmond

Sophie Redmond

Sophie, je moet die speld zien

Die gouden viool-speld

A moi, a switi

Bijna huil ik

Als ik naar hem kijk

Je hebt jonge vrouwen geïnspireerd

Oudere ook, maar nownow, luku...

Twee jonge radio-vrouwen

Van een Amsterdamse radiozender

Cheryl Vliet en Anita Plowell

Ze kwamen bij me langs

Omdat ik enkele stukken van jou

In een YWCA-boek heb gebundeld

En een tv-stuk rondom jou

Heb gemaakt, met Jan Venema

Jij werd gespeeld door Gerda Havertong

We hebben over jou gepraat, Sophie

Zondag 17 maart

Vrouwen die iets betekenen in Nederland

Zoals dr. Joyce Sylvester

Hebben het woord gevoerd

Goed, hè

Sranan uma willen eenheid en kracht

In een niet altijd aardige wereld

En toen kreeg ik... omdat jij altijd

Als zwarte vrouw viool speelde

Achter gesloten gordijnen, ja

Toen kreeg ik de gouden viool-speld

Voor jouw en mijn inzet hier en daar

Laten we doorgaan, Sophie

En onze vrouwenwereld sterk(er) maken

Thea Doelwijt

Burgemeester Joyce Sylvester: “Dokter Sophie Redmond inspireerde mij”

door Stuart Rahan

Joyce Sylvester

Amsterdam - In een overvolle zaal bij de Vereniging ‘Ons Suriname’ hield dr. Joyce Sylvester, burgemeester van Naarden, op zondag 17 maart de eerste dr. Sophie Redmond-lezing. De volgens Sylvester te vroeg overleden Sophie Redmond heeft haar in die mate geïnspireerd dat er enkele overeenkomsten zijn.

"Je kunt je ontwikkelen, deuren openen voor anderen en genieten van de hobby's in het leven." Sophie Redmond werd 'dokteres', speelde viool en schreef toneelstukken. Joyce Sylvester haalde haar doctoraatsgraad Staatsrecht en werd burgemeester. In haar vrije tijd is zij operazangeres.

Voorloper

Nu zijn er meer vrouwelijke artsen in Suriname. Sophie Redmond is wat dat betreft een voorloper geweest van de emancipatiebeweging in Suriname. Ze toonde met haar achtergrond aan dat vrouwen zich konden ontwikkelen. "Daarmee gooide zij een steen in de vijver", onderstreepte Sylvester haar kracht. Zij gaf ook aan dat de groep vrouwen van het kaliber Sophie Redmond groter werd doordat de wetgeving vrouwen gelijkstelden aan mannen. Helaas blijkt Joyce Sylvester de enige vrouwelijke burgemeester van Surinaamse afkomst.

Discriminatie

Toentertijd was het geen optie om als donkere creoolse vrouw een doktersopleiding te volgen. Het hoogst haalbare was onderwijzeres. De elite lichtkleurige samenleving eigende zich dat voorrecht toe. Die discriminatie merkte Sophie Redmond dan ook gedurende de opleiding. Zij slaagde er desondanks in om op 28-jarige leeftijd haar studie als arts af te ronden. Ook werd zij politiek actief. Als onafhankelijke kandidaat stelde zij zich verkiesbaar. Zij werd niet gekozen. Redmond overleed op 18 september 1955 in het 's Lands Hospitaal nadat zij eerder op de dag onwel was geworden tijdens een vergadering. Uit de zaal wist iemand te vertellen dat zij net terug was van een bezoek aan Para. Of er een verband met het bezoek en haar vroegtijdige dood was, kon niet met zekerheid gezegd worden.

Sophie Redmond

Inhaalslag

Joyce Sylvester keek ook verder dan de Surinaamse en Nederlandse grenzen waar vrouwen het niet altijd even gemakkelijk hebben. De inhaalslag moet nog gemaakt worden. "Ik vind het vandaag de dag niet vanzelfsprekend dat vrouwen zich kunnen ontwikkelen op allerlei gebieden. Wereldwijd is er nog flink wat werk te verrichten." Als het om de Nederlandse politiek gaat ziet zij veel mogelijkheden voor minderheden als Surinamers. Die kansen moeten als het haar ligt, aangegrepen worden. In haar eigen Partij van de Arbeid blijkt er ook weinig animo te zijn. Om daar invloed op uit te kunnen oefenen, maakt zij deel uit van de selectiecommissie voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Zij riep het overwegend Surinaamse publiek dan ook op massaal te reageren en de politiek op deze manier meer kleur te geven. Zij schetste een beeld van weinig kleur in de Tweede Kamer. Drie van de honderdvijftig leden hebben slechts een Surinaamse achtergrond. Dat aantal is bedroevend, zeker als je de Eerste Kamer bekijkt. Zij blijkt de enige met een Surinaamse achtergrond. "Ik ben voorstander van het instellen van quota in combinatie met monitoring", is haar voorstel ter verbetering van de situatie waarin zij liever praat over een glas dat half vol is.

Thea Doelwijt en Romeo Hoost

Succesvol

De eerste Sophie Redmond-lezing werd afgesloten met de vertoning van een korte verfilming van het toneelstuk Misi Jana e go na stembus. Het stuk is geschreven door Sophie Redmond en bewerkt door toneelschrijfster Thea Doelwijt. De organisatie van deze succesvolle middag was in handen van Cheryl Vliet en Anita Plowell van Stichting Double Seven FM. De tweede Sophie Redmond-lezing staat als gepland voor volgend jaar waar weer een prominente Surinaamse vrouw een inleiding zal verzorgen.

[uit de Ware Tijd, 22/03/2013]

De inspiratie van Sophie Redmond

Sophie Redmond

Op zondag 17 maart verzorgt Joyce Sylvester, waarnemend burgemeester van Naarden en lid van de Eerste Kamer, de eerste dokter Sophie Redmondlezing. Zij zal onder meer spreken over ‘De inspiratie van Sophie Redmond’.

De dokter Sophie Redmondlezing heeft tot doel aandacht te vragen voor de positie van met name donkere vrouwen in de maatschappij. Vrouwen moeten nog steeds vechten voor hun positie in de maatschappij.

In 1948 werd in Suriname het algemeen kiesrecht ingevoerd voor mannen én vrouwen. In haar toneelstuk Misi Jana e go na stembus (1948) maakte Sophie Redmond (1907-1955) vrouwen bewust van hun kiesrecht. Sophie Redmond was de eerste vrouwelijke arts van Suriname en werd dokter voor de armen genoemd. Voor haar patiënten was zij een moeder en zuster. Ze werkte niet alleen aan het lichamelijke welzijn , maar ook aan het geestelijk welzijn van het volk. Arme kinderen leerde ze koken, naaien, huishouden. Geen werk was haar te min. Ze was een nationalist en wilde voor haar volk een beter Suriname scheppen. Sophie was cultuurbewust en was daarom trots om in een koto te verschijnen. Zij stelde haar leven in dienst van haar medemens. Sophie Redmond was een veelzijdige vrouw. Zij was niet alleen arts maar zij was ook een idealist, voorlichter, schrijfster, actrice , politiek actief en maatschappelijk betrokken. Sophie Redmond is een belangrijke vrouw geweest in de vrouwengeschiedenis van Suriname en wordt geroemd om haar karakter en doorzettingsvermogen. Sophie Redmond inspireert nog steeds heel veel vrouwen.

Joyce Sylvester (Amsterdam, 19 september 1965) is een Nederlandse politica van Surinaamse afkomst. Sylvester studeerde communicatiewetenschappen en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. In 2000 promoveerde ze op privatisering aan de juridische faculteit van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Ze werkte onder meer als journaliste bij Het Parool, bij Migranten Televisie Amsterdam, als financieel beleidsmedewerker bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat en als adviseur bij de gemeente Amsterdam.

In 2003 werd zij namens de PvdA gekozen in de Eerste Kamer der Staten-Generaal. In de senaat houdt ze zich bezig met Financiën, Economische Zaken, Cultuur en Landbouw. Zij trad als secretaris toe tot het fractiebestuur en werd commissievoorzitter Sociale Zaken & Welzijn en vicevoorzitter Binnenlandse Zaken/Algemene Zaken.
Van 1 oktober 2008 tot en met 31 mei 2009 was ze waarnemend burgemeester van de Noord-Hollandse gemeente Anna Paulowna. In september 2009 werd Sylvester waarnemend burgemeester van Naarden.

Sylvester heeft verschillende nevenfuncties. Ze is voorzitter van de Raad van toezicht van RTV Noord-Holland en vicevoorzitter van de Raad van Toezicht van het Nederlands Philharmonisch Orkest. Voorts is ze lid van de Raad van Advies van Amarantis Onderwijsgroep, lid van Delta Lloyd Adviescollege, lid van de Raad van Advies van De Maatschappij en ambassadeur van de Stichting duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname.

Radio Double7FM en vereniging Ons Suriname organiseren op zondag 17 maart 2013 voor de eerste keer de dokter Sophie Redmond lezing met als thema ’De inspiratie van Sophie Redmond’.

Programma dokter Sophie Redmond lezing 2013
14.00 : Inloop
15.00 : Aanvang
15.05 : Welkomstwoord Double7FM
15.10 : Introductie moderator Flos Rustveld
15.15 : Interview met schrijfster, theatermaker Thea Doelwijt
15.30 : Beeldmateriaal uit Een dikke zwarte vrouw als ik uit 1987 van Thea Doelwijt. Een film van Jan Venema.
16.00 : ‘De inspiratie van Sophie’ , door Joyce Sylvester, burgemeester van Naarden en lid van de Eerste Kamer (PvdA).
16.30 : interactief met het publiek
17.00 : einde

Locatie: Vereniging Ons Suriname, Zeeburgerdijk 19a, 1093 SK
Entree: 5 euro.Reserveren/aanmelden (noodzakelijk): via telefoonnr 020- 468 4552 / 06-41 55 91 12 / Email info@double7fm.nl

6de editie Sranan Art Xposed uit

Shaundell Horton - werk, gemengde techniek op papier

Op 5 juli ging de zesde editie van het webmagazine SAX (Sranan Art Xposed) via het wereldwijde web de ‘deur’ uit. SAX, het webmagazine over Surinaamse kunst dat gratis via e-mail wordt verspreid, houdt al vanaf de eerste editie eind 2009 een uitgebreid en internationaal bestand van kunstliefhebbers en contacten op de hoogte van de dynamische Surinaamse kunstsector.

 De laatste editie liet misschien wat langer op zich wachten, maar ‘it was well worth the wait’. SAX 6 is weer boordevol kunstnieuws en artikelen over Surinaamse kunstenaars die lokaal en international naam maken. In SAX nummer 6 leest u in de rubriek ‘Uitgesproken’ een artikel over Shaundell Horton, een talentvolle Surinaamse kunstenares die aan het begin van haar kunstcarrière staat. In de rubriek ‘Uit de collectie’ mogen de SAX-lezers in het huis van een enthousiaste Surinaamse kunstliefhebber meekijken naar de kunstcollectie waar zij een bijzondere band mee heeft. We blikken onder andere terug naar de expositie van Lillian de Vries-Abegg en de Boipili sieradenlaunch van Marcel Pinas.

Buste van dr Sophie Redmond
door Jo Rens

 In de rubriek ‘Op straat’ wordt we nog verder teruggegaan in de tijd met een bespreking van het werk van de beeldhouwer Jo Rens die jaren geleden enkele prachtige beelden maakte die in Paramaribo en Brokopondo te zien zijn. Bijzonder interessant is ook het initiatief ‘Switi Rauw’ van een groep lokale kunstenaars die met hun project, dat onder andere stadsverfraaiing ten doel heeft, nu een lege muur aan de Jessurunstraat van prachtige muurschilderingen voorzien heeft.

René Tosari

Buiten de grenzen kijkt SAX naar het nieuwe werk waar René Tosari mee bezig is en naar de exposities van Casper Hoogzaad die in Suriname met Surinaamse grondstoffen zijn eigen verf maakte. Ook een speciale bijdrage van kunstcriticus en curator Rob Perrée over de laatste tentoonstelling van Remy Jungerman in Amsterdam. Verder nog een artikel over Pearl Woei, de juwelenontwerpster die in de Verenigde Staten naam maakt en in de rubriek ‘Uitgelezen’ enkele publicaties die de moeite waard zijn.

Natuurlijk vindt u in SAX ook een locale en internationale kunstagenda die u op de hoogte houdt van huidige en toekomstige kunst gerelateerde activiteiten. Uiteraard gebeurt er veel meer binnen de Surinaamse kunstsector dan datgene dat twee keer per jaar in SAX wordt gepubliceerd. Daarom houdt de SAX-redactie er ook een blog http://srananart.wordpress.com/ op na waarin met grotere regelmaat interessante kunst ‘updates’ en artikelen gepost worden. Op het blog kunt u ook de nieuwe editie van SAX downloaden. En voor meer beeldmateriaal kunnen de SAX-liefhebbers terecht op de Flickr pagina http://www.flickr.com/photos/srananart/. En voor alle kunstliefhebbers die SAX nog niet ontvangen in hun inbox, meldt u zich alsnog aan op srananart@gmail.com , dan krijgt ook u voortaan gratis alle nieuwe edities van SAX per e-mail toegestuurd. Vermeldt u er dan ook bij of u liever de Nederlandse of de Engelse versie van het webmagazine ontvangt. Daarnaast zijn ook alle edities van het onafhankelijke webmagazine te downloaden op de website van de sponsor Readytex Art Gallery http://readytexartgallery.com/website/page.asp?menuid=70&site=arts
 .

Sophie Redmond

Portret van de Surinaamse toneelschrijfster Sophie Redmond, gemaakt door de in Suriname werkzame fotograaf Nicolaas Porter. Nr. 90 in de reeks fotoportretten die Porter in opdracht van de Werkgroep Caraïbische Letteren maakt. Klik op afbeelding voor groter formaat. Voor informatie kunt U mailen naar: nicolaasporter@hotmail.com. Wie de hele reeks wil zien kan hieronder klikken op het label Werkgroepportretten.

De betrokkenheid van een arts‑toneelschrijfster

De rubriek Herlezen vraagt aandacht voor boeken die langer geleden zijn verschenen en de moeite van het herlezen waard zijn. Suggesties? Laat het ons weten via ons emailadres. Vandaag een stuk over 4 toneelstukken van Sophie Redmond.

door Michiel van Kempen

Sophie Redmond was al zeventien jaar overleden toen Thea Doel­wijt in 1972 vier toneelstukken van haar bijeenbracht in een door de YWCA uitgegeven boekje. Het bekendste van die stukken is wel­licht Grontapoe na asitere (De wereld is een paardestaart) dat Sophie Redmond schreef samen met on­der­wijzeres, toneelspeelster en Shakespea­re‑vertaalster Paula Vel­der en CCS‑regisseur Paul Storm. Het gegeven is bekend: de hoog­moedige moeder van Jantje die zich verheven voelt boven het volk van het erf, moet op de knieën wanneer Jantje een ongeluk heeft ge­kregen en een van de vrou­wen van het erf bloed moet afstaan voor een bloedtrans­fusie. Op 8 maart jongstleden voerde de groep Spoedig Herstel het stuk weer op, dus zesendertig jaar na de pre­mière van 1950. Er moet dus wel iets bijzonders aan de hand zijn met dit stuk.

Die bijzonderheid zit hem niet in de actualiteit van het gegeven. De plaats die de bloedtransfusie inneemt is integen­deel juist het zwakke punt van het stuk. Als arts moest Sophie Redmond haar bood­schap kwijt. Het belang van het stuk was in 1950 dan ook niet in de laatste plaats gelegen in de voorlich­tende functie ervan. De bloedtransfusie moest op een bevatte­lijke manier voor het voetlicht ge­bracht worden en daar is Redmond toen zeker in geslaagd.

Maar voor de toeschouwer van 1986 is al de uitleg die in het eer­ste bedrijf gegeven wordt, overbodig. We weten nu wel hoe zo een transfusie in haar werk gaat. En hetzelfde geldt voor wat de dok­ter in het stuk enige malen nadrukkelijk komt melden: dat Jantje toch vooral zijn groenten moet opeten; ook die moraal ligt er te dik bovenop voor de toeschouwer van 1986. Met name het eerste be­drijf duurt daarom te lang en kan door een toneelgroep alleen maar boeiend gemaakt worden door een vlotte speeltrant, door eigen vond­sten in te passen en vooral: door er flink het mes in te zetten en gedeeltes te schrappen.

De vraag is natuurlijk of we dan het werk van Sophie Red­mond c.s. nog recht doen en of zij blij geweest zou zijn met derge­lijke ingre­pen. Het antwoord op die vraag is eenvoudig: ja. Geen enkel to­neel­stuk leeft voordat het door spelers op de planken wordt gezet. El­ke tijd stelt zijn eisen aan een stuk, de ene generatie haalt er dit uit, de andere dat. Een goed toneelstuk is tegen die interpretaties be­stand en houdt genoeg over wanneer er hier en daar in gecou­peerd wordt. Wat dat betreft is het toneel een paardestaart die van­daag zo waait, morgen zo...

Van Grontapoe na asitere was te voorspellen dat het eerste wat zou verouderen, de voorlichtende scènes waren. Opvoerenden moe­ten dan ook niet bang zijn daar rigoreus de schaar in te zetten. Thea Doelwijt zegt in een toelichting bij de boekuitgave van de vier stukken, dat een ander stuk, Misi Jana e go na stembus, voor een groot deel al improviserend tot stand is gekomen. Sophie Redmond zou dan ook de eerste zijn om een stuk aan te passen aan de eisen van het moment.

In de opvoering van Spoedig Herstel was het stuk enigszins aan­ge­past aan de samenstelling van de groep. Een scène in het laatste bedrijf tussen javanen op het erf was weggelaten. Een andere rol was toege­voegd: de typische kluchtfiguur van de oude man op strom­pe­lende benen die voortdurend commentaar geeft op de ge­beur­tenissen.

Het hele stuk draait in feite om dat laatste bedrijf: daar vindt de confrontatie plaats tussen de hoogmoedige moeder van Jantje en de erf­bewoners die haar duidelijk willen laten voelen, dat het gedrag van deze bekakte madam niet geaccep­teerd wordt. De eerste twee be­drij­ven ‑ de schildering van het karakter van Jantjes moeder, de uit­leg van de dokter over bloedtransfusie en de verjaardag van Jan­tje waarbij hij van de trap valt ‑ zijn een aanloop tot dat laatste bedrijf. Zij hebben een aantal lagere cruces (dramatische hoogte­pun­ten): de weigering van de moeder om het bosnegervriendje van Jan­tje op het jaardagsfeestje toe te laten, de ergernis van pa als hij oma met haar filariabenen niet op een stoel maar op de grond ziet zit­ten, het zich bemoeien van oma met de gang van zaken in huis, de opmerking van de moeder dat bloed van javanen niet bij anderen zou passen, het ongeluk van Jantje.

De groep Spoedig Herstel trachtte die bedrijven met enkele to­neel­vondsten te verrijken: als bijvoorbeeld de dokter zijn verba­zing over een opmerking van de moeder toont, laat hij een bretel sprin­gen (speelde het toeval hier een gelukkige rol?). Maar Spoedig Her­stel heeft het niet aangedurfd om flink in de eerste twee bedrij­ven te couperen, terwijl de dramati­sche hoogtepunten van die bedrijven toch in geen verhouding staan tot de dramatische spanning van het laat­ste bedrijf. In dat bedrijf ligt het hoogtepunt van het hele stuk en komt de hoogmoed voor de val. Nu blijkt de moeder, diegenen die zij geen groet waardig keurde, nodig te hebben. De negerin Jaja stelt het zo vast: `Mevrouw no sabi taki grontapoe na asitere, tide a wai so, tamara so'. Mevrouw moet van haar voet­stuk af komen. De erf­bewo­ners nemen het niet dat zij haar bediende stuurt. Zij moet zelf komen en in plaats van Nederlands `krin nengre' spreken. Ook in die taal­hantering ‑ het laatste be­drijf is op enkele zinnen na ge­heel in het Sranantongo ‑ geeft Sophie Redmond haar kritiek op de hoog­moed van de hogere klassen.

Sophie Redmond

Wat Grontapoe na asitere met enkele aanpassingen tot een nog al­tijd goed speelbaar stuk maakt is de zeggingskracht van het laatste bedrijf. Hier wordt het stuk uitgetild boven de actua­liteit van het jaar 1950. Wat Redmond hier vaststelt is tijde­loos, met wat zij zegt geeft zij de Surinaamse versie van datgene wat in het wereldto­neel al op diverse manieren is uitgebeeld. Het contrast tussen de hogere klassen en het gewone volk blijkt op niets gebaseerd wanneer de ge­zondheid en het leven van de mensen op het spel staan; de hoog­moed moet buigen voor de vrijgevigheid van de simpele mensen die niet meer vragen dan in hun waarde gelaten te worden en die in hun vrijgevig­heid hun waardigheid uitdragen. Het is deze universele thematiek van de waardigheid van de mens die in tijden van nood op de proef gesteld wordt, die het stuk zijn betekenisvolle bood­schap en kracht schenkt. Figuren als de moeder die een jurk voor haar dochter prefereert boven de volkse jakjes en koto's, als de oma die met haar buba, haar filariabenen, op de grond zit en haar ont­nuchterend commen­taar geeft op de verbeelding van de moeder, als de erfvrouwen, zijn figuren van vlees en bloed, figuren die we nog da­gelijks kunnen tegenkomen, figuren die we in wat andere gedaan­te overal ter wereld tegenkomen. De taal die zij gebrui­ken komt niet uit hun mond, die taal komt uit hun hart en weerspie­gelt de be­trokken­heid van degene die de taal schreef.

Thea Doelwijt meldt niet hoeveel van de in boekvorm vastge­leg­de tekst door improvisaties bij de repetities inder­tijd is geboren. Die we­tenschap hebben we ook niet per se nodig om Sophie Red­monds be­trokkenheid bij het volk te peilen. Als arts en vrouw van en voor het volk zag Sophie Redmond die betrokkenheid eindigen toen zij in 1955 op 48‑jarige leeftijd het leven liet; als toneelschrijf­ster doet zij ons die betrok­kenheid nog immer ervaren wanneer in haar taal een stuk op de planken wordt gebracht.

[uit De geest van Waraku, 1993]

Toneelstuk Srefidensi

De voorstelling Srefidensi door Theatergroep Rutoe [Rutu, Roetoe] staat in het teken van 35 jaar Onafhankelijkheid Suriname. Tijdens de voorstelling zullen er fragmenten uit het leven van een aantal bekende Surinamers naar voren worden gebracht in de vorm van theater, zang, dans en spoken word. U kunt hierbij denken aan Lieve Hugo, Anton de Kom, Dr. Sophie Redmond en nog vele anderen.

Idee: Enver Liesdek, Lucinda Sedoc
Tekst: Lucinda Sedoc
Regie: Lucinda Sedoc, Enver Liesdek, (Xhosa Trustfull)
PR: Margaretha Willemse
Huisstijl: Gerold Macnack, Xhosa Trustfull
Muziek/geluid: Elvin Woerdings, Wilgo Enthingh, Biko Woerdings
Zang/drum: Orlando Ceder, Stefano Banel, Romario Panka, Serginho Herbert
Foto's: Latoya Trustfull, Ralph Kiba en Shewtography
cast: Enver Liesdek, Lucinda Sedoc, Margaretha Willemse, Orlando Ceder, Xhosa Trustfull, Gerold MacNack e.v.a.
Datum: 24 april 2011
Waar: Plein Theater, Sajetplein 39, Amsterdam
Eerste voorstelling15.00 – 16.30 uur
Tweede voorstelling 18.00 - 19.30 uur
Entree € 12,00
Voor reserveringen kan u mailen naar theatergroep.rutoe@gmail.com