Een Strijdersmonument zoals 'Baba en Mai'

Monument voor Baba en Mai. Foto: Pieter Van Maele

door Krishnapersad Khedoe, maker van het monument van Baba en Mai

Vroegere kolonies van rijke Europese landen, zoals Suriname ten opzichte van Nederland, hebben vaak moeite gehad met de harmonische ontwikkeling van hun pas verworven onafhankelijkheid. Dat lukte niet altijd even snel maar met de bekende ‘good spirit’, kwam tenslotte wel alles op het juiste spoor.

Nu is de discussie op gang gekomen rondom een algemeen monument en de president heeft daarvoor op het Revoplein op 25 februari, het voortouw genomen. Een goed initiatief van de president, maar het zal nuttig zijn wanneer dit voornemen ook goed en duidelijk op papier wordt gezet door zijn eigen kabinet.

Uitgangspunten 

Het Alida-monument in Nickerie. Beeldhouwer: George Barron

Sinds de onafhankelijkheid van Suriname in 1975, is het land niet uitgeblonken in het onderhoud van zijn nationale monumenten. Monumenten die om welke redenen dan ook altijd goede belangstelling krijgen van de bevolking zijn: Kwakoe (= woensdag) van Jozef Klas, Miss Alida (slavin met een afgesneden borst) van George Barron en Baba en Mai (meneer en mevrouw) van Krishnapersad Khedoe. Het Javaanse immigratie-monument van Soeki Irodikromo op het terrein van Sana Budaya in de wijk Ma Retraite (=mijn terugtocht) in Paramaribo-Noord, is door de ligging onttrokken aan de belangstelling van het grote publiek. Bij de locatie van enkele monumenten zijn er in het verleden soms weinig stedenbouwkundige planners geraadpleegd.

Tegenwoordig willen de Surinaamse kunstenaars een grote transparantie van de opdracht zien, omdat het velen bekend is hoe vooral in de Aziatische landen ‘straatkunstenaars’ voor een appel en een ei kunstwerken kunnen maken die je maar wil. De meer bereisde Surinamers kennen dit van de wereldsteden, maar de eenvoudige Surinamer kent dit niet van hun ‘roots’-land in Azië. Deze onwetendheid is groter bij de Surinamers van Afrikaanse oorsprong dan bij de Aziaten. Die hebben toch nog nooit gehoord van de prachtige bronzen kunstwerken van de koninkrijken Benin en Ife in het huidige Zuid-Nigeria in de periode 1200 tot 1500, tenzij zij natuurlijk kunstgeschiedenis hebben gestudeerd in België. 

Het Sana Budaya-monument, ontworpen door Soeki Irodikromo

Eerste stap natievorming 
Onze Afrikaanse landgenoten hebben deze ‘culture backing’ helaas nooit gehad waarvan onze Aziatische landgenoten aldoor gretig gebruik hebben gemaakt. Deze Aziaten zouden 1 juli ‘Keti Koti Dey’, moeten uitroepen tot een soort ‘thanks giving day’ naar de Creolen toe, omdat het vooral de Creolen waren die met hun Sranantongo, de Aziatische arbeidscontracten wegwijs hebben gemaakt in het westerse leefpatroon van de Europeanen en vooral ook in hun spreektaal en onderwijs in Suriname. Voor de Aziatische contractarbeiders in Suriname, kwam deze kennis echt niet uit de lucht vallen! Zij zijn daarbij liefdevol geholpen door al de anderen die hier al waren.

Historisch bezien was dit de eerste stap in ons proces tot natievorming in Suriname. In ons toekomstig Nationaal Museum (!) zal dit proces, dat later door ‘papa’ Lachmon verbroedering werd genoemd, nadrukkelijk worden beklemtoond. Deze verbroederingspolitiek moet nog altijd ideologisch goed verwoord worden en dat lijkt een prachtige taak te zijn voor de voormalige vicepresident en kroonprins, de vitale historicus Ramdien Sardjoe.

Onthulling van het Dankbaarheidsmonument door Koningin Juliana en prins Bernhard, op het Sivaplein, 6 november 1955. Aangeboden als symbool voor de Nederlandse dankbaarheid aan Suriname voor de genoten steun tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op de sokkel staat: 'Nederland gedenkt dankbaar de hulp tijdens de oorlog 1940-1945 en daarna door Suriname uit gevoel van saamhorigheid verleend'. Vervaardigd door Mari Andriessen. Collectie Surinaams Museum.

Workshops 
Het is ook goed te vermelden dat het Hindostaanse monument van ‘Baba en Mai’ op de Suralco-plant door meer niet-Hindostanen is gemaakt dan door Hindostanen zelf. En alles gebeurde heel liefdevol en met heel veel enthousiasme! Waarom kan het strijdersmonument van de president ook niet zo worden gemaakt, door jonge en oude kunstenaars onder het toezicht van ervaren beeldhouwers uit al die landen van onze ‘roots’? Het strijdersmonument zal Suriname dan echt niet meer dan twintig procent kosten dan wat er nu voor wordt gevraagd, dus een vijfde deel van de huidige vraagprijs. Suriname heeft binnen korte tijd ook ervaren beeldhouwers in eigen land. Dat moet ook het nut zijn van zo een workshop.

Het mooie voorbeeld van het monument van ‘Baba en Mai’, moeten jonge kunstenaars ook niet vergeten. Het monument is in Suriname ontworpen, hier geboetseerd door een Surinamer en ook hier bij Suralco gegoten en het staat er sinds 1993, dus al twintig jaar, nog altijd in al zijn pracht en praal vlakbij het kabinet van de president…dus onder het toeziende oog van de ‘goede man’. Het strijdersmonument komt dan op het Onafhankelijkheidsplein te staan en de president kan ervan genieten als hij op de zondagmorgen met zijn ‘Gopestwatwa’ gaat wandelen op het plein. Want de gepensioneerde president-directeur ‘broer Henk’ van de Suralco is er nog altijd fit en gezond en hij zal zeker willen helpen. En als de president zijn zakelijke adviseur Dipo, ook vraagt om de ‘deals’ voor Suriname te sluiten op zijn vele zakenreizen, kost dat ons ook geen geld. Wat let ons nog? 

Standbeeld Kisaan onthuld

door Sabitrie Gangapersad

Paramaribo - De herdenking van Hindoestaanse Immigratie zal zich vanaf volgend jaar niet alleen concentreren bij het standbeeld van Baba en Mai. Zondag werd in verband met de viering van de immigratiedag een standbeeld van een Kisaan (landbouwer) onthuld bij de Zondagmarkt van Kwatta aan de Derde Rijweg.

De onthulling van het monument werd bijgewoond door verschillende hoogwaardigheidsbekleders onder wie burgervader Rawin Jiawan van Wanica en minister Soewarto Moestadja van Binnenlandse Zaken. Het is verwachtbaar dat vanaf volgend jaar net als bij het beeld van Baba en Mai, een bloemenhulde zal worden gebracht aan het monument van de Kisaan. Dit beeld is net als Baba en Mai gemaakt door de beeldhouwer Krishnapersad Khedoe.

De kunstenaars Ranjan Akloe, Rahied Abdoel en Anand Dwarka met hun werken op de achtergrond.

Kunstenaar Ranjan Akloe die in verband met de activiteiten bij de Zondagse Markt exposeerde, juicht het initiatief toe. “Het is een stukje erkenning. Nu gaat Suriname elk jaar op twee plaatsen kransen leggen met het nodige vertier en feest. Baba en Mai is er voor de hindoestaanse samenleving en Kisaan voor de landbouwers.” In de schilderijen die Akloe tentoonstelde was het proces van immigratie zichtbaar. “De immigranten kwamen naar Suriname met nieuwe hoop. Dat zie je in het eerste werkstuk: 1873, coming with hope, settling in balance.

Het standbeeld van de Kisaan (landbouwer) dat staat bij de Zondagmarkt van Kwatta aan de Derde Rijweg.

De landbouw, met name de rijstteelt, is het goud van de sector. Dat is weerspiegeld in het tweede werkstuk Seeds of life, gemaakt van padiekorrels. Dat niet alle nakomelingen van de immigranten zijn getreden in de voetsporen van hun voorouders, maar zich ook hebben toegelegd op de technologische ontwikkelingen zonder hun afkomst te verloochenen, is te zien op de derde schilderij Even the technology starts from the Soil. Los van een prachtig plaatje aan de muur, kan je kunst ook gebruiken om een boodschap over te brengen", zegt Akloe.

Over wat er tijdens de viering van immigratie moet worden gezegd, liet hij de bezoekers nadenken. “Je kunt niet zeggen gefeliciteerd, proficiat of subh immigratiedag. Een prettige bewustwordingsdag klinkt beter. We moeten samen erover filosoferen”, mijmert hij. De kunstenaars Anand Dwarka en Rahied Abdoel stelden ook een aantal werken tentoon. Ook hierin werd het immigratieproces geïllustreerd. Abdoel die nu ruim twee jaren actief is als kunstenaar, put zijn inspiratie uit het dagelijks leven. Op de expositie had hij naast schilderijen ook prachtige massief houten klokken in verschillende vormen.

[uit de Ware Tijd, 07/06/2011]