‘Kent u de parochie van Sint-Precarius? Als u niet weet waar
u die moet zoeken, wanhoop niet aan uw theologische of geografische kennis. Ook
zonder gids zult u haar vinden en de dag dat u er aankomt, zult u alle reden hebben
tot wanhoop. Want de parochie van Sint-Precarius is geen plaats voor hoop. De
grote meerderheid van de parochianen werkt er voor een schamel loon om de
privileges van de hogere geestelijkheid veilig te stellen. Die hogere
geestelijkheid heeft de theologie vervangen door de economie.’
Hoe ziet de parochiekerk, gewijd aan Sint-Precarius eruit?
Hoge muren zonder ramen en zonder dak. Kent u de patroonheilige van deze
parochie zonder hoop? Precarius betekent in het oude Latijn: uit welwillendheid
verleend, maar ook: onzeker, voorbijgaand, of: door bidden of smeken verkregen,
afgebedeld en van een ander afhankelijk.
 |
| Werk van Claudette de Meza |
Deze parochie is een beeld dat functioneert in de
eenenveertigste Huizinga-lezing, gehouden in december 2012 door de Belgische
dichter, schrijver en socioloog Geert van Istendael (1947). Deze lezing wordt
jaarlijks georganiseerd door de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit
Leiden, de maatschappij der Nederlandse Letterkunde en NRC-Handelsblad.
Andere beroemde sprekers waren bijvoorbeeld Carlos Fuentes in 2006, Jorge
Semprun in 1999, Harry Mulisch in 1984 en Karel van het Reve in 1978.
Op een originele, creatieve en daarnaast zeer informatieve
manier behandelt Van Istendael een onderwerp dat moeilijk ligt binnen de
Europese Unie en dat voor de rest van de wereld ook veel herkenbaars heeft. Op
grond van het beeld van de parochie van armoede en ellende van Sint-Precarius laat
hij zien hoe een pijler van de Europese beschaving van vooral na de Tweede
Wereldoorlog, de sociale zekerheid, door Europese instanties, het IMF en de
financiële markten verzwakt en zelfs weggeslagen wordt in veel Europese landen.
 |
| Albert Roessingh - Chartres |
De parochie begon in 2004 in Milaan met de eerste processie
van jongeren die het beeld van Sint-Precarius ronddroegen. Het waren pas
afgestudeerden die net werkten of werkloos waren. De economische crisis was
toen nog niet echt begonnen. Die brak pas een jaar later uit. De stelling die
Geert van Istendael nu formuleert is: ‘De financiële en economische crisis die
nu al vier jaar Europa teistert, wordt gebruikt om de grondslagen van de
Europese beschaving te vernietigen: de verzorgingsstaat, de democratie.’ (p. 10)
Door wie? Door Europese instellingen, de Europese Commissie en de Europese
Centrale Bank, zonder enige twijfel ook door de Raad van Europese Ministers en
buiten Europa door het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Helaas in veel
lidstaten van de Unie ook door veel politici die zich als zendelingen gedragen
om met blinde geloofsijver de destructieve boodschap uit te dragen.
De Europese Unie heeft het voor het zeggen, met gevolg dat
in de door de economische crisis getroffen landen die steun krijgen, de
democratie wijkt voor technocratie. Steeds grotere bevolkingsgroepen worden
parochianen van de kerk van Sint-Precarius. De financiële markten houden Europa
in een ijzeren wurggreep. Afhankelijkheid door grote schulden wordt steeds heftiger.
Ook wordt er geld gecreëerd, met als gevolg inflatie. Het zijn niet alleen
mensen met opstandige politieke ideeën die tot de overtuiging zijn gekomen dat
er iets schort aan de Europese tactiek en strategie, maar vooral de mensen die
tevreden zijn met hun ‘huisje-tuintje-keukentje’, werk dat ze leuk vinden en
een paar kinderen. Zij worden ‘gezweept’ naar de parochie van Sint-Precarius.
En juist die ‘huis-tuin-en-keukenvrede is mogelijk gemaakt door een van de
allergrootste prestaties van de Europese beschaving: de verzorgingsstaat,
oftewel sociale zekerheid. De Europese Centrale Bank is een vijand geworden van
de Europese beschaving en de voorzitter ervan, Mario Draghi, is in de visie van
Geert van Istendael een hoge geestelijke in de parochie van Sint-Precarius. ‘De
barbaren staan dus niet vóór de poorten. De barbaar staat op de kansel.’
Wat concludeert deze creatieve geest? Markt en economie zijn
geen natuurverschijnselen, maar mensenwerk. Politiek draait helemaal om economie.
Het gaat om het maximale voordeel voor jezelf. Gelukkig zijn er ook wel
positief denkende economen die wel ernaar streven dat die parochie van
Sint-Precarius tegen de vlakte gaat. Hij besluit met een spreuk van de Chinese wijsgeer
uit de zesde eeuw voor Christus, Lao Tse:
Geen zonde is groter dan te veel willen hebben.
Geen fout geeft meer verdriet dan te willen winnen.
Geen ramp is erger dan niet van ophouden weten.
Geert van Istendael: De
parochie van Sint-Precarius, Huizinga-lezing 2012. Amsterdam: Bert Bakker, 2013.
ISBN 978 90 351 3991 6
