 |
| Michiel de Ruyter bevrijdt de Hongaarse predikanten |
door Gábor Pusztai
Michiel de Ruyter is in Nederland bekend als de admiraal,
bestevaar, een nationale held. In Hongarije is hij de bevrijder. Natuurlijk heeft dit te maken met de bevrijding van
de Hongaarse protestantse predikanten op 11 februari 1676 in Napels. Zijn naam
wordt in Debrecen, het protestantse Rome van Hongarije, in ere gehouden. Er is
een straat in de stad naar hem vernoemd en er is ook een monumentaal schilderij
in de kleine raadszaal van het Gereformeerde Collegium van de minder bekende 19e
eeuwse kunstenaar Nemes Tamás Miklós, waarop de admiraal afgebeeld staat op het
moment, dat hij de Hongaarse predikanten bevrijdt. Dankzij de enthousiaste
inzet van Ronald Steur en de financiële steun van onder andere de Nederlandse
Ambassade te Boedapest, hangt het doek nu gerestaureerd, in zijn oude glorie
hersteld, in het Gereformeerd Collegium.
.JPG) |
| De zuil voor Michiel de Ruyter in Debrecen. Foto @ Michiel van Kempen |
Het meest in het oog springende monument in verband met
admiraal De Ruyter is een gedenknaald achter de Grote Kerk in Debrecen. Op de
gedenknaald, opgericht in 1895,
in het centrum van de stad, staat naast de namen van de
bevrijde predikanten ook de naam van De Ruyter vermeld. Maar er staat niet
Michiel Adriaenszoon de Ruyter, maar De
Ruyter Mihály. Een verhongaarsde variant dus van de naam van de Nederlandse
zeeheld. Je kijkt ervan op, maar toen, aan het einde van de 19e eeuw was dat
zeer gewoon. De naam van buitenlandse schrijvers werd ook willekeurig
veranderd. Van Jules Verne werd toen Verne Gyula, van Karl May May Károly
gemaakt. Zo werd van Michiel de Ruyter op z’n Hongaars De Ruyter Mihály. Maar
wat veel belangrijker is, is dat de naam er sinds 1895 staat en dat op de dag
van de reformatie, op 31 oktober, de daad van De Ruyter jaarlijks herdacht
wordt. Herdenkingen vinden wij belangrijk. Het regelmatig opfrissen van het
collectieve geheugen maakt ons van het verleden bewust en vormt onze
identiteit. Er wordt gewezen op wie je bent, waar je bij hoort, waar je voor
staat. Er zijn soms speciale herdenkingen, zoals in 2007. Toen werd in
Nederland het De Ruyter-jaar gevierd, en in Debrecen werd de bevrijder met een internationaal
symposium herdacht. Michiel de Ruyter en
Hongarije was de titel. Het werd georganiseerd door de Vakgroep Nederlands
van de Universiteit Debrecen en het vond plaats in het Gereformeerde Collegium.
De congresbundel is het eerste boek in Hongarije, die de kennis over admiraal
De Ruyter met wetenschappelijke nauwkeurigheid samenvat.
Dat de naam van De Ruyter op de gedenknaald verhongaarsd is,
kun je misschien zien als slordigheid. Ik zie het anders. Hierdoor komt de
admiraal voor Hongaren een stukje dichter bij. Het is een soort erkenning, een
teken van respect. Wat hij op 11 februari 1676 deed was vergeleken met zijn
heldendaden in de jaren daarvoor voor Nederland minder belangrijk. Maar voor de
Hongaren was de bevrijding van de galeien veel meer dan het redden van 26
levens. In de tijd van de contrareformatie en de vervolgingen in Hongarije was
dit een symbolische daad. Een symbool van solidariteit en broederschap. Daarom
werd in Debrecen de Nederlandse admiraal als de bevrijder herdacht en als De
Ruyter Mihály.
