Posts tonen met het label NAKS. Alle posts tonen
Posts tonen met het label NAKS. Alle posts tonen

vrijdag 14 februari 2014

NAKS organiseert lezing over ‘kunu’

Anaula

NAKS organiseert in samenwerking met de Islamitische Federatie Suriname (IFS) een lezing met als thema: ‘Kunu’. Het doel is om de bewustwording op gang te brengen over het fenomeen Kunu. De inleider is Sheik Abdul Aziz Clemens. Kunu is een verzamelwoord dat te maken heeft met een negatieve invloed op het functioneren van personen en groepen, organisaties en gemeenschappen. Er zal worden ingegaan op de oorzaken en de wijze waarop ermee omgegaan moet worden. Dit verschijnsel wordt ook vanuit de Islam belicht, zegt NAKS in een uitnodiging.

De lezing wordt op zaterdag 15 februari 2014 gehouden in het NAKS centrum aan de Thomsonstraat 8. Er is ruimte voor discussie.

donderdag 23 januari 2014

Naks Opo Yari Konmakandra

Hierbij nodigt Stichting NAKS Nederland u uit voor een "Opo Yari Konmakandra" op 26 januari 2014. Wij willen samen met u het jaar op een bijzondere culturele manier inluiden. Wij zouden het fijn vinden als u behalve gezelligheid ook bereid bent uw talent met ons te delen in de vorm van singi en of puwema.
Manoushka Zeegelaar-Breeveld voor een portret van Thea Doelwijt

Programma
15.30- 16.00u Inloop
Culturele opening
Welkomstwoord Voorzitter NAKS Nederland
Singi en puwema ondersteuning sisa Thea Doelwijt
Gezellig samenzijn
19.00u Einde

Plaats: Vereniging Ons Suriname, Zeeburgerdijk 19a. 1093 SK Amsterdam 

Graag de bevestiging van uw komst uiterlijk 24 januari telefonisch 0644702046 of via mail: stichting-naks-nederland@live.nl. Wij kijken ernaar uit om u op deze dag te verwelkomen. 


zondag 17 november 2013

Enver gedecoreerd voor inzet uitdragen Surinaamse cultuur

Een wel heel vreemde foto!

door Shanavon Gefferie


De hoofdloze foto bij het artikel met het bijschrift: "Vol trots poseert Enver met zijn decoratie. De artiest werd vorige week op advies van de organisatie Naks geridderd tot grootmeester in de ere-orde van de palm." Foto: Claudio Barker.


Paramaribo - “Enver kent zichzelf en waardeert zijn cultuur. Zodoende is hij in staat een betere bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de maatschappij”, vertelt Siegmien Staphorst, voorzitter van gemeenschapsorganisatie Naks.
Enver Panka werd op 10 november - jubileumdag - gedecoreerd tot grootmeester in de Ere-orde van de Palm. Deze onderscheiding kreeg hij uit handen van minister Ashwin Adhin van het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling.

Hij werd voorgedragen door de organisatie, omdat hij jarenlang de cultuur op een positieve manier weet uit te dragen. Binnen Naks zit Enver in verschillende groepen. Zijn betrokkenheid bij Naks Kaseco Loco, Naks Okobua, Naks Wan Rutu/Ala Firi, Naks Kawina en Dron, Naks Kwaanza en Naks Kawina Loco geeft duidelijk aan dat de organisatie altijd een beroep op hem kan doen.
"Hij is voortreffelijk in wat hij doet", vertelt Staphorst. Zij zegt dat deze multigetalenteerde jongeman Naks goed uitdraagt en daarom de decoratie verdient. "Enver is een voorbeeld om jong en oud te bewijzen dat cultuur belangrijk is." "Het was voor mij een hele eer om naast grootheden waar ik zelf naar opkijk een onderscheiding in ontvangst te nemen. Het geeft mij een goed gevoel te weten dat mijn werk wordt herkend, alhoewel ik het niet daarvoor doe", zei de trotse Enver. Toen hij de brief van de president ontving, drong het nog niet tot hem door wat voor grote betekenis het had. "Op de grote dag realiseerde ik me dat ik op het punt stond iets groots in ontvangst te nemen", lachte hij nog een beetje verbaasd.

[uit de Ware Tijd, 16/11/2013]

donderdag 22 augustus 2013

Suriname Night 'anders' op Carifesta

door René Gompers

Het tot een reusachtig open theater opgebouwde Onafhankelijkheidsplein was woensdagavond tot de nok gevuld. Duizenden waren geweest om de 'Suriname Night' mee te maken. Het gastland heeft geprobeerd zijn beste culturele zijde te laten zien. Het publiek reageerde niet laaiend enthousiast. De meningen zijn gemengd over de mix die is gepresenteerd.

Vanaf de opening bij het presenteren van het volkslied was duidelijk dat de verschillende bevolkingsgroepen samen maar 'anders' zouden optreden. Het podium werd hierbij over de volle oppervlakte benut. De bevolkingsgroepen presenteerden zich met hun traditionele drummen, trommen en dansstijlen die op een gegeven moment in elkaar overgingen en etnische grenzen wegvielen. De 'vertrouwde' cultuuruitingen werden verheven tot één groot modern en abstract optreden van 'eenheid in verscheidenheid'.

Raj Mohan en Denise Jannah

 Op muzikaal en vocaal gebied liet Suriname aan de wereld merken meer in huis te hebben dan folklore. Goed geproduceerde arrangementen tilden het kaseko, kawina, aleke en folklore een niveautje hoger door het met jazz en blues te vermengen. Denise Yannah, Raj Mohan, Ronald Snijders en vrouwenband Naks Makeda, onder leiding van Liesbeth Peroti, zorgden voor nette cross-overs waarop men nog steeds flink kon mee dansen of schudden. Een deel van het publiek liet dat duidelijk merken.

Op enkele organisatorische mankementen na was het publiek redelijk tevreden over de 'Suriname Night'. Voor enkele Surinamers was het niet genoeg en "moest er nog meer gebeuren." De buitenlandse gasten bleken onder de indruk te zijn van de culturele rijkdom. "Your culture is very rich. It was nice."

[van Starnieuws, 22 augustus 2013]


dinsdag 30 juli 2013

Ingifutu workshop smaakt naar meer

door Audry Wajwakana

Paramaribo - “Draai, stap en sluit!” Met behulp van deze drie woorden proberen cursisten de basisstappen van de ingi winti eigen te maken. “Je moet niet nadenken wanneer je danst, volg je gevoel”, tracht dansinstructeur Darrel Geldorp de deelnemers op weg te helpen. Ondanks enkele cursisten bij aanvang de stappen van de ingifutudansi workshop moeilijk vonden, gaven ze bij de evaluatie van de workshop aan een vervolgworkshop te willen.

In het begin van de Ingifutudansi workshop hadden sommige cursisten het een beetje moeilijk. Maar toen ze de basisstappen eenmaal onder de knie kregen, was het een en al gezelligheid in de zaal van Naks.  Foto © Stefano Tull.

Culturele verrijking
De redenen voor het volgen van de dansles zijn uiteenlopend. Enkele cursisten hebben de vorige dansworkshops gevolgd en willen alle dansstijlen behorende bij de winti dansi leren. "Zonder in trance te hoeven raken", zeiden drie dames bij de kennismakingsronde. Voor de Nederlandse student Jelle de Vries is het volgen van de cursus ook een stukje culturele verrijking. "Ik dans zelf hiphop en heb onderzoek gedaan naar de traditionele West-Afrikaanse dans", zegt hij. Moeilijk vond hij de cursus niet. "Maar ik denk dat als het ritme omhoog gaat, de moeilijkheidsgraad dan toeneemt", analyseert hij.

Tijdens de workshop hebben de cursisten twee danspasjes geleerd: watra en piyai ingi. "Traditioneel dansen inheemsen deze dans op samburamuziek. Omdat de ingi winti in contact is gekomen met de Afrikaanse winti's zijn de futu niet meer traditioneel inheems", legt Geldorp uit. Bij de ingifutuwinti dansworkshop wordt dus niet de bekende broko kindi gedanst", onthult de dansinstructeur het ontstaan van de futu. De tot slaaf gemaakte Afrikanen beleden bij hun aankomst in Suriname net als de inheemsen een natuurgodsdienst.

"Over het algemeen zijn er vier pantheons (leefgebieden van goden): aarde, lucht, water en bos. Maar de ingi winti kent er slechts drie: gron ingi, watra ingi en busi ingi", licht Geldorp toe. Alle drie winti's hebben zo hun eigen karaktereigenschappen. Mensen die door een gron ingi worden geleid, hebben een standvastig karakter, en zijn zeer rustig, in tegenstelling tot degene die door een watra ingi worden geleid. Want die zijn heel vrolijk en houden van gezelligheid. Mensen die door een busi ingi worden beheerst, zijn meestal strak. Ze doen wat ze moeten doen en praten niet veel. Volgens Geldorp heeft elke Surinamer, ongeacht etniciteit en cultuur een ingi winti als beschermer. De workshop wordt vrijdag weer verzorgd in Naks.


[uit de Ware Tijd, 29/07/2013]

Naks belicht ingifutudansi

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Het is alom bekend dat een groot deel van de inheemsen een natuurgodsdienst belijden. Goden van het bos, water en van de aarde worden in ere gehouden. Met de komst van de Afrikanen die ook hun vooroudergeesten hadden, zijn ze volgens de belijders van de wintireligie gaan samenwerken.

Inheemse atributen die nodig zijn bij het houden van een ingi winti prey. 

"Vandaar dat de nakomelingen van de tot slaaf gemaakte mens, deze inheemse goden of geesten als beschermers hebben. De ingi winti's", zegt Darrel Geldorp van Naks Wan Rutu. Om meer inzicht te geven hoe deze winti tijdens wintiprei wordt gedanst, worden vanavond in een workshop de basisstappen in het cultureel centrum van Na Afrikan Kulturu fu Sranan (Naks) aangeleerd.

Prisiri
De ingi winti is volgens Geldorp een liefhebber van vele wintiprei-bezoekers. "Omdat ze altijd zorgen voor plezier, grappen maken met de mensen of soms ook boodschappen doorgeven", zegt Geldorp. "Ondanks het plezier van de dansi, zijn de pasjes wel heel erg ingewikkeld."
Tijdens de workshop krijgen de cursisten ook de nodige achtergrond informatie over de verschillende soorten ingiwinti. Ook enkele liederen die bezongen wordt bij deze winti, worden aangeleerd.
Aangezien het om een dansworkshop gaat, vraagt de organisatie aan cursisten om makkelijke kleding te dragen. "Geen jeans, en ook geen inheemse kleding", lacht hij.
Tijdens de echte ingiprei gaan de mensen wel gekleed in een inheems kostuum of is de kleur van de kledingdracht rood. "De workshop gaat echter over de ingifutu, de manier hoe de ingiwinti wordt gedanst."
De dansworkshop wordt net als de voorgaande van Naks voor het eerst verzorgd. "We zijn gestart met de aisa, fodu en leba. Nu is het dus tijd voor de ingiwinti."
Geldorp, die zelf de dansinstructeur is, belooft twee ontspannen uren vol plezier. "Precies zoals deze winti ook is", zegt hij.
Na deze ingidansi-workshop volgen de ampuku en als laatste de obia. "Dan zijn we klaar met deze cyclus dansworkshops en we zullen het geheel evalueren", besluit Geldorp.

[uit de Ware Tijd, 26/07/2013]

vrijdag 19 juli 2013

Jouw Mooie Kapitein in Suriname

Opvoering van het literair toneelstuk Ton Beau Capitaine: pièce en un acte et quatre tableaux (Seuil, 1987),  in het Nederlands vertaald als Jouw Mooie Kapitein, in Suriname.
Het Caribisch gebied heeft een rijke vertel- en literaire traditie en kent een groot aantal literaire prijswinnaars, waaronder Nobelprijzen. Veel voorkomende thema’s in de Caribische literatuur zijn het ver van huis wonen en werken van kostwinners en ook hoe mensen en hun families zich ver van hun geliefden handhaven. Dit theaterstuk vertelt van een Haïtiaanse man die als landarbeider op het eiland Guadeloupe werkt om er de kost te verdienen. Hij communiceert met zijn geliefde echtgenote in Haïti via cassettebandjes. De vrouw horen we wel in de opvoering, maar we zien haar niet.
Simone Schwarz-Bart; foto @ Catherine Millet

Jouw Mooie Kapitein heeft al lange tijd ons hart gestolen. Vandaar dat we verheugd zijn in samenwerking met  de organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS en de Nederlandse Ambassade in Paramaribo het theaterstuk op te kunnen voeren in Suriname.

We stellen het zeer op prijs indien u één van de opvoeringen op donderdag 25 juli, vrijdag 26 juli of zaterdag 27 juli 2013 om 19.30 uur wilt bijwonen.

Vanwege de beperkte capaciteit van de zaal is toegang alleen mogelijk na aanmelding via NAKS cultorgnaks@yahoo.com of joronk@hotmail.com; telefoon: 499033

Jouw Mooie Kapitein door Simone Schwarz-Bart
Naar een idee en vertaling van Lucia Nankoe

Plaats: Theater Unique, Frederik Derbystraat 23-25 (voorheen Rust en Vredestraat)
Datum: donderdag 25 juli 2013, vrijdag 26 juli 2013 en zaterdag 27 juli 2013.
Aanvang: 19.30 uur; duur: één uur.
Entree: SRD 25,-.

Vertaling, inleiding en dramaturgie: Lucia Nankoe
Acteur en regie: Maikel van Hetten
Vrouwenstem:  Izaline Calister
Techniek: Brian Maston en Ewald van Es
Muziek: Jacques Schwarz-Bart
Productie: José Komen

donderdag 28 maart 2013

Van verhaal tot script

Paramaribo - “Soms denkt men dat schrijven heel moeilijk is en dat je dat alleen kan na een lange studie, maar je kunt gewoon beginnen. Iedereen schrijft wel eens een gedachte op, heeft een idee, een creatieve expressie die men neerpent”, geeft Renate Galdij, regisseur en theaterdocent aan. Eind  orig jaar gaf zij in drie bijeenkomsten les in het schrijven van een verhaal om dat te herleiden naar een script voor een toneelstuk.
...eigen fantasie... (uit Gandalf)

Verhaal voor script
Galdij kwam op het idee nadat zij zelf een workshop 'schrijven' had gevolgd bij de Clark Accord Foundation. "Ik dacht dit kunnen we verder uitdiepen en zo kwam ik op het idee voor de training 'van verhaal schrijven naar een script'". Als deel van het curriculum in de theaterschool leert men ook verhalen te schrijven voor een script. Dat doe je vanuit een idee dat je al hebt of je start gewoon met improvisatie. De bedoeling is ook om mensen te inspireren. "Kinderen lezen vaak te weinig. Misschien zullen ze geïnspireerd raken om verhalen te lezen die door jongeren zelf zijn geschreven", stelt Galdij.

Eigen belevingswereld
Er werd  gewerkt vanuit een verhaallijn. "Je kan natuurlijk iedereen een verhaal laten bedenken, maar dan moet je naar alle vijf verhalen kijken. Het is beter om te werken aan een centraal verhaal en dat uit te werken in allerlei facetten. Ik zal een bekend fenomeen aanhalen zoals een auto-ongeluk, en dan moeten de deelnemers elk vanuit hun eigen belevingswereld een bijdrage leveren aan het verhaal. Dan wordt hen de technieken bijgebracht hoe dat verhaal tot een script uit te werken." Mavis Accord probeerde als gastdocent vanuit empowermentteksten  de groep te inspireren.
"In ieder geval is dit zeker iets dat we vaker gaan doen vooral om jongeren te bereiken, als het nou acteurs zijn of schrijvers", besluit Galdij.

De lessen werden verzorgd in het gebouw van NAKS aan de Thompsonstraat.

[naar de Ware Tijd, 10/11/2012 ]

vrijdag 24 augustus 2012

Ingebruikname gerenoveerd Naks-complex

Fenve Verneuil, coördinator van het Godo fonds, strekt zich uit om nog net te kunnen helpen bij de onthulling van een naamplaat. Achter hem kijkt een vrouw vol spanning toe. Verneuil wordt overigens flink geholpen door Nakslid Henny Panka, aannemer Debby IJvel en Naksvoorzitter Siegmien Staphorst. Op woensdag was de officiële ingebruikname van het gerenoveerde Nakscomplex. Godo was de hoofdsponsor van het project. (Foto: Irvin Ngariman)

[uit de Ware Tijd 24/08/2012]

maandag 2 juli 2012

Hoofd- en schouderdoek vernoemd naar Elfriede Baarn

Het is inmiddels bijna twee en een half jaar geleden dat Surinames grote ‘Kulturu mama’, toen ook voorzitter van NAKS, Elfriede Baarn-Dijksteel, het tijdelijke voor het eeuwige verwisselde. Op 1 februari 2010 toen zij heenging, had zij zoals ze dat zelf in de dagen daarvoor aan familie en vrienden gezegd had, haar taak op aarde volbracht. Elfriede Baarn-Dijksteel is er niet meer, maar haar boodschap, haar inzet en waardering voor cultuur, in het bijzonder de Afro-Surinaamse cultuur die zij zo intens beleefde en uitdroeg, leeft voort. Vijf maanden na haar overlijden verscheen haar gedichtenbundel Son ten na mi op de schappen van de boekhandels en precies één jaar na haar overlijden werd ook de gelijknamige documentaire over de nalatenschap van Elfriede Baarn op DVD uitgegeven. De documentaire staat ook op Youtube. Het gedachtegoed van Elfriede was zoals ze dat op haar sterfbed gewenst had, hiermee vastgelegd.

Mamiopatroon
Maar voor de familie is daarmee haar taak niet volbracht. “Ik wil invulling geven aan haar droom dat cultuur levend blijft, dat mensen zich erin herkennen en zich er zelfverzekerder door voelen”, vertelt dochter Jennifer. Op 1 juli zal de familie tijdens de traditionele Keti Koti Tak’ tangi van NAKS in het Fort Zeelandia, een hoofddoek en een schouderdoek lanceren die vorig jaar speciaal in nagedachtenis van Elfriede Baarn ontworpen zijn. De ‘Mis’ Elfriede’-hoofddoek en de ‘Nengre Oso Bangi’-schouderdoek, die een mamio-patroon hebben, werden toen bij de onthulling van haar grafmonument als persoonlijk aandenken geschonken aan naaste familieleden. De hoofddoek zowel als de schouderdoek voor de familieleden werd gemaakt van lapjes uit de persoonlijke voorraad van Elfriede Baarn. Maridy Wiegel die altijd kind aan huis is geweest bij de familie Baarn, stikte de mamio’s met veel zorg in elkaar.

Familieleden en vrienden van Elfriede Baarn-Dijksteel dragen de speciaal ontworpen
 hoofddoek en schouderdoek. Foto © Harvey Lisse


Geïnspireerd door odo’s
De odo van Elfriede, die op haar grafmonument staat, is ook de odo die het ontwerp van de ‘Mis’ Elfriede’-hoofddoek heeft geïnspireerd: ‘Mi Mis’ Elfriede na leki frudu, mi e go, mi e kon, noti no e kibri gi mi’. De odo geeft op een prachtige manier de rol van een bigisma weer, zoals Friede die ook heeft uitgedragen. Aanwezig, maar vaak ook op de achtergrond, observerend, maar ook sturend. Daarnaast is de verwijzing naar water een krachtige symboliek van de Cotticaliba en Saramaccaliba, de rivieren waaraan de plantages van haar moeders- en vaderszijde liggen. Voor het ontwerp van de angisa, werd de hulp ingeroepen van de bekende koto- en angisaontwerpster Georgine Breeveld. Geïnspireerd door de odo van Elfriede, creëerde zij een elegante angisa waarin de bindwijze duidelijk verwijst naar de golven van het water bij het komen en gaan van het getij. De ‘Nengre Oso Bangi’ schouderdoek, de creatie van Maridy Wiegel, werd ook gebaseerd op een favoriete odo van Elfriede: ‘No sidon na bakra sturu fu seri yu nengre oso bangi’. Deze odo geeft aan dat we trots moeten zijn op onze eigen cultuur en haar niet moeten neerhalen om bij anderen in de gunst te komen. Meerdere personen en organisaties, waaronder de Directeur van Cultuur Stanley Sidoel, de huidige voorzitter van NAKS Siegmien Staphorst en Christine van Russel-Henar van het Koto Museum ondersteunen dit initiatief van de familie Baarn. De ‘Mis’ Elfriede’-hoofddoek zal worden opgenomen in de Tai angisa-cursus van NAKS terwijl een exemplaar van de hoofddoek en de schouderdoek in de collectie van het Koto Museum worden opgenomen.

[uit Dagblad Suriname, 2-07-2012]

donderdag 28 juni 2012

Naks brengt ode aan Afrikaanse voorouders

Nakomelingen van de Afrikanen in diaspora laten zich ook leiden door geloof en de daarmee verbonden waarden en normen. Ze laten dat zien aan de Surinaamse gemeenschap in de veertiende keer Tak’ Tangi op 1 juli.
 

Bij dit evenement wordt door traditionele zang en dank dank uitgebracht aan alle slaven voorouders. “Doordat zij hun hele leven in slavernij hebben geleefd, en de strijd hebben aangebonden met de slavernij, leven hun nazaten als vrije burgers”, zegt de Organisatie voor Gemeenschapswerk Naks in een persbericht. Een speciale dank wordt gebracht aan Anana Keduaman Keduanpon, die de Afrikaans-Surinaamse voorvechters in de vrijheidsstrijd heeft geïnspireerd.

Neusje van de zalm dit jaar bij de activiteiten is de launch van een hoofd- en schouderdoek die wordt vernoemd naar de overleden oud-voorzitter Elfriede Baarn-Dijksteel. Optredens van Naksgroepen, een presentatie over ondernemerschap en een toneelstuk completeren het programma voor de veertiende Tak’ Tangi.

[uit Starnieuws, 28 juni 2012]

(Illustratie:Ginoh Soerodimedjo)

zaterdag 31 maart 2012

Naks Rutu met Du naar USA

Nicolaas Porter - Girl in red and blue


De Du was in de slaventijd een zang- en dansspel van vrije slaven, merendeels vrouwen, onder leiding van rijke vrije vrouwen. De vrouwen waren gekleed in prachtige koto’s met bijbehorende angisa’s. Bij de du-feesten ontbrak de banya-dans ook niet, waarbij de vrouwen heen en weer slingerden met gevouwen gesteven angisa’s in hun handen. Zij zongen over de slechte behandeling van de tot slaaf gemaakte personen.

NAKS Wan Rutu, een jongerenafdeling van NAKS, is uitgenodigd om een Mini Du op te voeren tijdens een festival van de Universiteit van Maryland in de USA, op te voeren. De opvoering vindt van 31 mei tot en met 2 juni plaats in de steden Edwardsville, Illinois en Baltimore, Maryland. Een deel van de kosten zal door NAKS worden gedekt en het andere deel zal worden gegenereerd door middel van fundraising en sponsoring. Indien u deze jongeren wilt ondersteunen kunt u contact maken met de NAKS administratie aan de Thompsonstraat in Paramaribo.

vrijdag 27 januari 2012

Kodjo, Mentor en Present Pren krijgt toegevoegde waarde

Paramaribo - De herdenking van de executie van de drie slaven Kodjo, Mentor en Present mag geen jaar ongemerkt voorbijgaan voor de stichting Feydrasi Fu Afrikan Srananman. Van het jaar zal de stichting haar uiterste best doen dat het plein meer waarde krijgt. Zo zal er een ‘Kodjo, Mentor en Present monument’ opgericht worden.

Vandaag wordt voor de vijftiende keer middels kranslegging, speeches, optredens en gedichtenvoordracht op het Kodjo, Mentor en Present Pren invulling geven aan deze herdenking.


Mevrouw Elly Purperhart woonde vorig jaar de bijeenkomst op het Kodjo, Mentor en Present Pren bij en deed enkele ritueel gebeden terwijl zij de grond met water besprenkelde. (dWT archieffoto)

Enkele belangrijke figuren die vanaf de oprichting van dit plein erbij betrokken zijn geweest, richten vandaag een woord tot het publiek. Daarnaast zijn er optredens van onder andere de dansgroep Saisa, Naks met Apinti en Djembe drum en voordracht van gedichten.

Verder komt er een toelichting van kunstenaar Erwin de Vries die het ontwerp van het ‘Kodjo, Mentor en Present monument’ zal maken.

“Het eerste waar je aan denkt, is dat je bijvoorbeeld verminkte mannen zou zien, omdat het om een levensverbranding gaat. Maar neen hoor, ze zijn drie helden, drie sterke mannen. In mijn ontwerp staan ze heel trots naast elkaar voor zich uit te kijken”, zegt de zeer tevreden kunstenaar de Vries. Hij heeft de officiële opdracht nog niet gehad, maar heeft al een kleine schets van 60 bij 50 cm gemaakt. Dit ontwerp zal hij vandaag aan het publiek laten zien.

Eind 1999 kreeg de stichting toestemming van de commissie, het plein te vernoemen naar Kodjo, Mentor en Present.

Sedert de onthulling van het plakkaat en plein op 26 januari 2000, zijn de onderhandelingen over het plaatsen van het monument op het plein met de commissaris gaande. “We zijn er vanaf 2000 mee begonnen, maar we hebben geen financiering gekregen”, zegt Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Feydrasi Fu Afrikan Srananman in gesrpek met dWT.

De voorzitter gaf aan bij verschillende instanties te hebben aangeklopt voor sponsoring, maar wilde niet door blijven drammen daarover. “Maar we pakken het nu weer serieus op!”, zegt hij. Vooral omdat het volgend jaar al 180 jaar is dat de drie slaven levend werden verbrand en 150 jaar afschaffing van de slavernij.

Volgens Wijngaarde is het daarom ook zeer belangrijk, dat er een monument komt. Hij zal de overheid wederom verzoeken ruimte te maken op het plein voor het monument en een tuin voor beplanting, zodat die er fatsoenlijk uitziet. “We hebben dit al vaker geprobeerd, maar ons verzoek is nooit ingewilligd. We zullen het weer proberen, want zo krijgt het plein ook internationale bekendheid. Het gaat tevens om een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis.” In tegenstelling tot voorgaande jaren beginnen de activiteiten dit jaar 's middags. Volgens de voorzitter is het ’s morgens te druk om een krans te leggen.


Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Fedrasi fu Afrikan Srananman en de maker van het kunstwerk Erwin de Vries staan bij het ontwerp van het beeld van Kojo, Mentor en Present. Op 26 januari 2012 vond de feestelijke onthulling van het ontwerp (nog geen geld voor uitvoering) plaats bij het Kojo, Mentor en Presentplein aan de Heiligenweg. Foto: Cedric Cooman

Educatie

Twee jaar geleden heeft de organisatie middels een lezing — de geschiedenis van crimineel tot held — de scholen meer informatie over deze helden gegeven. Het schrijven van opstellen met als onderwerp ‘Wie bepaalt zijn helden?’ en inleidingen over het drietal waren enkele educatieve activiteiten die toen op de scholen werden ontplooid. De stichting heeft tevens de ontwikkelingen over het Kodjo, Mentor en Present Pren rond 2000 vastgelegd in informatieboekjes. Deze boekjes zijn ook geschikt voor scholieren. Jammer genoeg zijn die nog niet in de bibliotheken verkrijgbaar, maar wel bij de stichting.

[uit de Ware Tijd, 26 en 27/01/2012]

vrijdag 22 juli 2011

Een Du in Paramaribo

door Carry-Ann Tjong-Ayong

Het kleine meisje was vier of vijf jaar oud. De hele voorstelling volgde zij intens geboeid op en neer wippend op haar stoel het ritme van de trommels. Haar hele wezentje leek er naar te snakken mee te dansen op de meeslepende muziek.

De DU Prey in de gehoorzaal van CCS had een volle zaal getrokken. Niet alleen de Afro-Surinamers van de Culturele Vereniging NAKS, die garant staat voor een vast publiek. Er waren allerlei mensen, van intellectuele vakantiegangers tot muziekvrienden en gewone Surinamers. Eigenlijk het CCS publiek van de jaren ‘50
dat naar concerten, balletvoorstellingen en jeugdorkest kwam om hun kinderen te zien dansen of musiceren.

In het programma staat:

“De Du Prey is een theaterspel dat zijn origine heeft in de slavernij in Suriname, Het spel dat vergeleken kan worden met Commedia del' Arte heeft vaste karakters. Het spel dat werd geproduceerd door de Sisi (concubinaat van de plantage-eigenaar) werd gebruikt om de rijkdom van de eigenaar ten toon te stellen, maar werd door de slaven ook gebruikt om kritiek te leveren, geheime boodschappen over te dragen, als afleiding om weg te rennen en puur vertier. Het hoogtepunt van de Du is de Banyadans.”

NAKS heeft voor deze DU samengewerkt met de University Edwardsville (SIUE) uit Illinois. Hiertoe zijn vijf Amerikaanse studenten zijn, met hun begeleider Kathryn Bentley en een assistent-onderzoeker, naar Suriname gekomen om het Du-theater te onderzoeken. Aan het eind van hun onderzoek presenteren zij een mini-Amerikaanse versie van het Du-theater aan het Surinaamse publiek. Met NAKS-leden en externe experts werd de groep studenten vanaf 4 juli getraind. De prachtige koto’s en angisa’s zijn in bruikleen afgestaan door Christine van Russel – Henar, die het Koto Museum in Paramaribo, Livorno op deskundige wijze beheert.

De voorstelling was voorbij. Het publiek klapte geestdriftig. De spelers bogen en trokken zich terug in de coulissen. Een korte pauze voordat de discussie zou beginnen. Een klein schimmetje vloog de trap naar het podium op en begon bezield en vol overgave te dansen op de muziek, die nog steeds ritmisch door de zaal klonk. Mijn kleine vriendinnetje Sadee. Zij bleef dansen tot de pauze afgelopen was. Toen ging zij weer snel op de eerste rij naast haar moeder. zitten. Zij had haar punt gemaakt.

cat 18/7 2011

zondag 17 juli 2011

Lelydorp heeft eigen cultureel centrum

In de NAKS Hogeschool in Lelydorp in het district Wanica s een dependance van het directoraat Cultuur geopend. De Surinaamse minister van Onderwijs en Cultuur Raymond Sapoen zei in zijn toespraak een groot geloof te hebben in de potentie van Lelydorp en dat de ‘focus’ op Paramaribo voor culturele activiteiten hierdoor zal veranderen. Lelydorp is met zijn eigen ruimte nu uit de schaduw gehaald en deze gelegenheid zal ten volle worden benut. Alle culturele ideeën zullen hier leven vinden, gelet op de aanwezige diversiteit in de districten Wanica en Para. “Het is de plaats, waar de prikkels moeten komen”, verwoordde Sapoen zijn verwachting. Verder zei hij, dat ook de scholen, waarvan de meeste op steenworp afstand liggen, van dit cultureel centraal punt gebruik kunnen maken. De gang naar het Cultureel Centrum Suriname (CCS) in Paramaribo, is hierdoor onnodig geworden.

Sapoen verklapte dat een plan bestaat een eigen conservatorium op te zetten. Professionalisme is noodzakelijk, meende hij. Verdwijning van de eigen cultuur moet tegengehouden worden, meende parlementariër Martha Warso. Zij gaf aan dat met name de Javaanse dans en het mandjes vlechten dreigen te verwateren. Met een dependance op Lelydorp hoopt zij dat de herleving van de Javaanse cultuur zal worden opgenomen.

De dependance wordt geleid door Hariandi Todirjo, die op cultureel gebied geen onbekende is. Hij gaf aan vereerd te zijn met de verkregen verantwoordelijkheden. Als eerste activiteit is een expo georganiseerd met als titel Moksi Dorpu. Leerlingen van een plaatselijke VOJ-school bekeken vanmorgen samen met hun leerkrachten de tentoonstelling.

[naar De West, 16 juli 2011; bewerkt tot verstaanbaar Nederlands]

vrijdag 15 juli 2011

NAKS revitaliseert Du-theater

Met Forbidden love, een theatervoorstelling, brengt NAKS zaterdag 16 juli het Du-theater naar Suriname. Du-theater was in de slaventijd een zang- en dansspel van verenigingen die overwegend bestonden uit vrije slaven, merendeels vrouwen, onder leiding van een welgestelde vrije vrouw. Du-feesten werden gegeven met toestemming van de slavenmeesters rond Nieuwjaar en Emancipatie.

Opvallend in de Du zijn de prachtige koto’s en angisa’s van de vrouwen en hun banya-dans. Bij banya slingeren de vrouwen heen en weer met gesteven angisa’s in beide handen. In de Du kwam ook toneel voor, waarbij via liederen kritiek werd geuit op de slechte behandeling van slaven. De Du komt nu niet meer voor, wat is overgebleven is de banya-dans die nu nog voor de voorouders wordt gedanst.

NAKS werkt samen met University Edwardsville (SIUE). Vijf Amerikaanse studenten zijn, samen met hun begeleider Kathryn Bentley en een assistent-onderzoeker, in Suriname om het Du theater te onderzoeken. Zij zullen aan het eind van hun onderzoek een mini-Amerikaanse versie van het Du-theater presenteren aan het Surinaamse publiek. In samenwerking met NAKS-leden en externe experts wordt de groep studenten vanaf 4 juli getraind.

De voorstelling vindt zaterdag 16 juli plaats om 18.30 uur 's avonds in het CCS aan de Henck Arronstraat.

[uit Starnieuws, 13 juli 2011]

maandag 4 juli 2011

Tak’ Tangi van Naks

Paramaribo - De organisatie Naks vierde gisteren voor de dertiende keer haar Tak’ Tangi in Fort Zeelandia. Bezoekers en leden van de organisatie, uitgedost in verschillende kleurrijke koto’s, kwamen gisteren tezamen voor de viering. Het doel van de Naks Tak’Tangi is om dank te brengen aan de voorouders die lang hebben gestreden om de slavernij af te schaffen. Ook dit jaar bestond de Tak’Tangi van Naks uit een plengoffer, een lezing door Hans Breeveld, zang, dans en dichtkunst.

Nadat het plengoffer door de groep Okobua was geschied, volgden er diverse speeches . Volgens Elviera Sandie roept het thema ‘Na yari fu Afrikansma Kulturu’ op tot versterking van samenwerking tussen de overheid en het bedrijfsleven. “Het geloof in eigen kunnen moet gestimuleerd worden en onze jongeren moeten wij weer in de schoolbanken zien te krijgen”, somt Sandie enkele doelstellingen op. Zodoende kan volgens haar een zekere mate van vernieuwing en verandering teweeg worden gebracht; daarna pas kan het land in ontwikkeling worden gebracht. Naks-voorzitter Siegmien Staphorst begon haar speech niet alvorens zij haar dank had uitgesproken aan diegenen die zijn voorgegaan. Ook zij gaf aan voorstander te zijn van een samenwerkingsverband tussen alle Afro-Surinaamse organisaties.



Deze jongerengroep van Naks bracht zang en dans ten gehore. (Foto: @ Claudio Barker)

Staphorst vindt het belangrijk dat de goede voorbeelden van deze belangrijke figuren worden nagevolgd. “Het lijkt soms alsof Afro- Surinaamse organisaties niet samenwerken, maar dat is het niet. Dat de winticultuur nu erkend zal worden is al een teken van een zekere samenwerking”, stelt Staphorst. Volgens haar gebeurt die samenwerking echter niet altijd zichtbaar. Volgens Hans Breeveld is het zeer belangrijk even terug te blikken naar wat de plus en minpunten zijn geweest. “Wi no mus du sani fra fra, maar ef’ wi wan gi grani na wan sani, dan wi mus du sani na tap wan frantwortu fasi”, zegt Breeveld, die zijn lezing in het Sranan gaf. Ook hij vindt samenwerking een machtig wapen voor vooruitgang. “De historie heeft genoeg scheiding gebracht tussen Afro-Surinamers, maar wij moeten nu ‘bruggen en wegen’ zien te creëren om elkaar beter te bereiken. Zo kunnen wij van elkaar leren.” Verder volgden er nog diverse dans- en zangoptredens van de verschillende groepen die verbonden zijn aan Naks. Naks is de oudste Afrikaans-Surinaamse organisatie en bestaat in mei 2012 65 jaar.

[uit de Ware Tijd, 02/07/2011]

donderdag 30 juni 2011

Expo bij opening Dependance Lelydorp

Paramaribo - Het Directoraat Cultuur van het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling opent op vrijdag 15 juli de deuren van haar dependance te Lelydorp officieel. Deze stap moet gezien worden in het verlengde van de decentralisatiegedachte. Het ligt in de bedoeling om kunst en cultuur van de districten Wanica en Para, vanuit Lelydorp te coördineren. Simultaan aan de opening wordt er een drie dagen durende expositie op touw gezet met een impressie van de beschaving en de artistieke kwaliteiten van beide districten.

Dependance

De enorme kwantiteit en diversiteit van kunst- en cultuurproducten van deze twee districten die logistiek in elkaars verlengde liggen, heeft onder meer geleid tot een dependance op Lelydorp.

Taal, klederdracht, keukenkunst, muziek, podiumkunst, beeldende kunst en craft zijn maar enkele onderdelen binnen het uitgestrekt gebied welke kunst en cultuur bestrijken. Daarbij mag in beschouwing genomen worden, de authentieke vormen van elke etnische groep, maar ook de versmelting van die verschillende groepen, waarbij elementen van elkaar worden overgenomen en zodoende bijdragen tot het Surinaamsproduct.



Een aantal van de activiteiten zijn tevens gebonden aan het gebied zelf. Als voorbeeld mag het bekende schouwspel van ontjorlichten aan de De Craneweg, tijdens het Bodofeest, genoemd worden.

Ook gelet op de ontwikkelingen rond de verkeersdruk die ontstaat tussen Paramaribo en Wanica, is het efficiënter om dichtbij huis en centraal op Lelydorp te werken.

Expositie

Voornemens is om de expo pikant klein, maar toch breed in te richten. Daarbij zullen er karakteristieke taferelen van de districten zijn alsmede andere uitingen van kunst en cultuur. Kleiproducten, vlechtwerken, houtsnijwerk, schilderijen zijn voorbeelden. Uiteraard zullen ook de keukens van het gebied vertegenwoordigd zijn, waarbij een verrukkelijke peprewatra en smeuïge bami in blad niet ontbreken. Verder zullen er ook culturele klederdrachten zijn. Dans en muziek zullen ook op waardige en artistieke wijze gepresenteerd worden.

Belangrijk bij dit evenement is dat de toeschouwer niet alleen het eindproduct ziet, maar het hele proces naar het artistiek product ervaart. Zo zullen de Saramaccaners komen met rondhout dat ter plaatse wordt versneden. Bij de houtsnijwerkdemonstratie ziet het publiek dan het uiteindelijk kunstproduct ontstaan. De organisatie hoopt zodoende een betere connectie te krijgen tussen het kunstminnend publiek en de artiesten zelf. Verder kan de koper op deze wijze van exposeren, de waarde van het product beter inschatten en waarderen.

De moderne ontwikkelingen in de techniek leiden mede tot contemporaine kunst. Daarom zullen er ook airbrushdemo’s zijn. Tevens zal de carsound-hype ook een plaats krijgen in de expo. De auto’s zijn artistiek bewerkt en op zich is het ook een kunst om te weten hoe je de geluidsinstallatie bouwt.

Target is om ook OneMinutes van de AHKCO te vertonen. Hiermee wil de organisatie vooral de jongeren een prikkel geven om zelf verscheidene onderwerpen uit hun leefmilieu te belichten; afval, roekeloos gedrag in het verkeer, groenmilieu, gezondheidszorg bijvoorbeeld.

Voor hen die belangstelling hebben om te participeren aan deze expo bestaat er de mogelijkheid zich te wenden tot de dependance te Lelydorp op het Nakscomplex aan de Van Drimmelenlaan.


[uit de Ware Tijd, 29/06/2011]

Middelste foto: @ Hans v.d. Hek

dinsdag 17 mei 2011

Naks start binnenkort met cursussen

Paramaribo - De organisatie Na Afrikan Kulturu fu Sranan(Naks) gaat in de maand juni met de cursussen Singi neti en Puwema/odo van start. Singi neti is de avond voorafgaand aan de dag van de begrafenis. Volgens de organisatie is er sprake van vergrijzing, wat er toe kan leiden dat kennis over deze traditie verloren gaat. Ook wil zij de kwaliteit hiervan bevorderen en zorgdragen voor overdracht.

Daarom heeft Naks het initiatief genomen om samen met enkele kenners te buigen over singi neti. De cursus die twaalf weken zal duren, is bedoeld om onder andere jongeren en cultuurbeoefenaars te interesseren en klaar te stomen voor cultuurbehoud. Aan de cursisten zullen tools worden aangereikt om een singi neti cultureel waardig in te richten en te leiden. Enkele onderdelen van deze cursus zijn contact en afspraken met de familie, Kleding van de
singi neti-leiders, basisbenodigdheden en attributen, zang- en stemvorming, contact met publiek, etcetera.

Terwijl de voorbereidingen van de singi neti-cursus gaande zijn, bereidt de organisatie zich tegelijkertijd ook voor op de cursus Puwema/Odo die 6 weken zal duren.
Het doel hiervan is om talentvolle jongeren en volwassenen te inspireren tot het schrijven en presenteren van odo, het schrijven en presenteren van gedichten, het kleden en presenteren van de koto op waardige wijze. Odo's schrijven en voordragen zullen de hoekstenen zijn van deze cursus. "Het voordragen van odo is ook mijn ding," geeft Celestine Raalte (foto rechts) aan. "Tegenwoordig wordt het voordragen van odo over het algemeen gebracht alsof het iets "plats" is, dat is een vertekend beeld. Het kent een zeer plechtige geschiedenis. Een odo is een wijsheid, poëzie die onze voorouders hebben nagelaten." Met deze cursus wil zij de odo in zijn eer herstellen. De dichteres, Celestine Raalte en cursusassistent Giesla Panka zullen zorgdragen voor deze cursus. Voor meer informatie over deze cursussen kunnen belangstellenden contact maken met de organisatie Naks.

[uit de Ware Tijd, 16/05/2011]

zaterdag 30 april 2011

Banya-spoken word bij Suriprofs

Op zaterdag 7 mei a.s zullen Dayenne Denneboom & Art-Chi in samenwerking met Stichting NAKS Nederland de openingsact verzorgen tijdens Suriprofs 2011. De act is een spoken word performance in de Banya-sfeer. Gesproken woorden, zang, muziek en dans zullen met elkaar worden verenigd.

Plaats: Sparta-stadion, Rotterdam
Tijd: 15.00-15.30 uur