De Miep Diekmann Thesisprijs werd uitgereikt op de vriendenmiddag van IBBY, afdeling Nederland, in het Nationaal Archief, Den Haag, vrijdag 11 april 2014
![]() |
| Jant van der Weg-Laverman, jurylid, leest het juryrapport |
Eigenlijk
is het vreemd dat er niet eerder een prijs werd vernoemd naar Miep Diekmann.
Een prijs voor grensoverschrijdende jeugdliteratuur bijvoorbeeld, voor
jeugdliteraire kritiek of voor vertalingen. Een prijs voor het behartigen van
schrijversbelangen, of voor de promotie van het goede kinderboek. Op alle
fronten van de jeugdliteratuur zijn wij schatplichtig aan de inzet van deze
auteur. Niet voor niets wordt Miep Diekmann, samen met Annie M.G. Schmidt en An
Rutgers van der Loeff, ook wel de ‘moeder’ van de naoorlogse jeugdliteratuur
genoemd. Wie een prijs wint met deze naam tooit zich met een jeugdliteraire
guirlande die verwachtingen wekt.
De
masterthesissen die werden ingestuurd voor de prijs laten zien dat het pleidooi
van Miep Diekmann nog altijd zijn vruchten afwerpt. Acht literatuurtheoretische
en -historische scripties van zes verschillende universiteiten in Nederland en
Vlaanderen dongen mee. Jeugdboeken over de Tweede Wereldoorlog werden geanalyseerd
op de beeldvorming rond collaboratie en verzet, sprookjesfiguren op leeftijd
werden in een typologie geplaatst en de plaats van aandacht voor
kinderliteratuur in Vlaanderen werd bepaald. Er is ecokritisch gepionierd in
Vlaamse initiatieromans en er is een generatie Assepoesters onderzocht. Onderzocht
is hoe dubbeltalenten hun identiteit en verleden vormgeven in autobiografische
prentenboeken en hoe jonge vertellers en focalisatoren de discrepantie tussen
het zien en het begrijpen van traumatische gebeurtenissen verbeelden. Bovendien
is, heel toepasselijk, de betekenis van Miep Diekmann voor de jeugdliteratuur
uiteengezet in een heuse biografie.
![]() |
| Miep Diekmann feliciteert de winnaars van de naar haar vernoemde prijs. |
De
onderwerpen zijn uiteenlopend, maar voor elke thesis geldt dat deze gedegen is
opgezet en uitgewerkt. Alle thesissen zijn bovendien opvallend goed geschreven.
We hopen dan ook van harte dat de schrijvers hun pen willen blijven inzetten
voor de jeugdliteratuur.
Drie
thesissen sprongen eruit. Alle drie onderscheiden ze zich door de diepgaande en
creatieve analyse. Aan twee thesissen mogen we namens IBBY-Nederland een
eervolle vermelding uitdelen (en daaraan verbonden een geldbedrag van 250 euro).
Eén
thesis krijgt de prijs (en daarmee ook nog 750 euro).
![]() |
| Miriam van den Nieuwenhof, Kyra Fastenau en Marloes Schrijvers |
Graag geven we de eerste eervolle vermelding aan Kussen en koel water. Initiatieromans en
ecocriticism van Miriam van den Nieuwenhof van de Universiteit Tilburg.
Niet eerder werden Vlaamse initiatieromans vanuit een ecokritisch perspectief
bekeken. Miriam van den Nieuwenhof laat mooi zien hoe in vijf jeugdromans van
Marita de Sterck natuur en volwassen worden met elkaar verbonden zijn. Ze heeft
een heldere schrijfstijl en bouwt haar thesis goed op. Vernieuwend vonden wij
hoe zij de stedelijke omgeving in haar analyse betrekt en daarmee de definitie
van ecocriticism oprekt.
De
tweede eervolle vermelding gaat naar Kyra Fastenau van de Universiteit Leiden voor
haar thesis Traumatic events seen through
innocent eyes. Juvenile focalisators and narrators in adult literature. Kyra
Fastenau onderzocht vier romans met een kind als focalisator en verbond daarbij
de narratieve theorie van Mieke Bal met Ernst van Alphens trauma theorie. Bijzonder
aan deze thesis is dat zij geen kant-en-klaar model toepaste, maar op basis van
bestaande modellen, begrippen en theorieën haar eigen model ontwierp. Haar
heldere analyse laat zien hoe het perspectief van een kind een
defamiliarizerend effect kan hebben op een volwassen lezer en daarmee het
schokeffect van een traumatische gebeurtenis kan bewerkstelligen.
![]() |
| Miep Diekmann |
De Miep Diekmann
Thesisprijs 2014 gaat naar Life writing
through text and image in children’s literature. A multimodal analysis of
authenticity and dual address in autobiographical picture books van Marloes
Schrijvers van de Universiteit Tilburg. Marloes
Schrijvers onderzocht vier autobiografische prentenboeken en laat zien hoe de
wisselwerking tussen tekst en beeld in deze prentenboeken wordt ingezet om het verleden
en het ‘zelf’ van de auteur te construeren. Zij schroomt niet kritisch ‘in
gesprek’ te gaan met andere onderzoekers en bestaande theorieën en op basis
hiervan een nieuwe, eigen definitie van het concept authenticiteit te
ontwikkelen. Overtuigend zet zij uiteen dat het autobiografische prentenboek als een apart
genre binnen life writing beschouwd
zou kunnen worden. Marloes Schrijvers bewerkstelligt hiermee op
bewonderenswaardig goed beargumenteerde wijze een uitbreiding van een genre dat
momenteel sterk in de belangstelling staat, en levert hierbij ook meteen een
analyse-instrument. Haar thesis laat volgens ons het beste de volwaardigheid
van de jeugdliteratuur als wetenschappelijk onderzoeksobject zien. En dat is
immers waar het Miep Diekmann al een halve eeuw geleden om te doen was.
De
Miep Diekmann Thesisprijs werd uitgereikt op de vriendenmiddag van IBBY,
afdeling Nederland, in het Nationaal Archief, Den Haag, vrijdag 11 april 2014;
IBBY = International Board on Books for Young People.
foto’s
© Matthijs Kamphoff





















