Standaardisering van het Sranantongo

Verrassend grote opkomst Moedertaaldag - Sranan bakadina

door Ludwich van Mulier

Amsterdam. De lente van 2014 maakte op de Moedertaalmiddag korte metten met de zachte winter. Het zonnige weer bracht veel Surinamers op de been op zondag 2 maart. Ruim meer dan honderd aanwezigen brachten met gepeperde folklore ode aan de Surinaamse taal “Het Sranantongo”. De spreektaal was Sranantongo. Urenlang volgden de aanwezigen,  veelal hoog opgeleiden,  geboeid de boodschappen van diverse sprekers en acteurs. Verschillende aspecten van de lingua franca van Suriname – het Sranantongo - werden spontaan belicht. De sfeer was fabuleus mede door de efficiënte leiding van de moderator Flos Rustveld (Firi FM),  Henna Goudzand-Nahar, en de liefelijke aankondigingen door dichteres/ tv-presentatrice  Margo Morrison. Cultuurkenner Romeo Kotzebue verzorgde de muzikale omlijsting, met originele  uitleg over enkele verkeerd gezongen volksliederen, die achteraf bezien een veel diepere historische inhoud hebben. De sfeer was nostalgisch, vooral door het spontaan meezingen van de  aanwezigen, die blijk gaven de  Sranan liedjes van weleer  niet vergeten te zijn. De saamhorigheidssfeer  kreeg een extra dimensie door de vele aanwezige  prominenten zoals Ronald Snijders,  die zelf de marketing van zijn nieuwste imposante biografische compilatie muziek-Box kwam afwikkelen.

 

Kwasi Koorndijk

De alom gerespecteerde dr. Kwasi Koorndijk werd geïnterviewd  over zijn benadering van het authentieke Sranantongo. Hij  benadrukte dat de eigen keuzes van de bevolking de doorslag geven in welke richting het Sranan zich ontwikkelt. Romeo Grot, een van de eerste  romanschrijvers in het Sranantongo, was aanwezig  met een boekenstand, Thea Doelwijt (schrijfster/regisseur), Ra Pengel (radio Mart), Simone Spong (Club Paradise), Henk de la Parra ( de broer van cineast/regisseur Pim de la Parra), taalpsychologe Margo Faverey, Merril Budel (taalkundige), Iléne Themen (beeldend kunstenaar), het spiritueel duo van stichting Akasha Raymond en Yacintha Kemble, bouwkundige Eugene Weinaldum, om voor een impressie van het Sranan-netwerk maar enkele namen  te noemen, gaven blijk van hun interesse in het versterken van het Sranantongo.

Woordenlijst en samenspraak, van Emilio Meinzak

Het is de hoogste tijd om van onderen op een duurzaam proces te starten onder alle Sranan sprekers in en buiten Suriname om de status van het Sranan te verhogen door eenduidigheid in de spreek- en schrijfwijze. Ook zal het emancipatieproces  door o.a. praktische toepassingen in het openbare leven (onderwijs/ aanwijsborden/ in het parlement) en standaardisatie, de Surinaamse overheid moeten stimuleren om het Sranantongo een waardige positie te gunnen naast de wettelijk officiële taal, het Nederlands (ABN).  Max Sordam en Ludwich van Mulier (uitgever Masusa)  zijn eind 2013 een productietraject  gestart, van een nieuw  Standaardwoordenboek Sranan-Nederlands/ Nederlands –Sranan, dat erin voorziet eerdere woordenboeken (van SIL, van der Hilst, Blanker, Meinzak, Sordam, Bureau Volkslectuur)  officieel te integreren in een nieuw Grootwoordenboek Sranan. Evenals in het Nederlands (ABN),  de “Dikke van Dale, het standaardwoordenboek der Nederlandse taal, een centraal referentiepunt is, waarvan uit een bindend gezag uitgaat, zou er ook gestreefd kunnen worden naar een respectvolle  “Dikke Sordam”- standaardwoordenboek Sranantongo -  dat algemeen erkend en daadwerkelijk nageleefd wordt. Alle aanwezigen waren het er roerend  mee eens dat het nu de hoogste tijd is dat het Sranantongo een  gezaghebbende schrijfwijze en feitelijke toepassing (literaire aanmoediging) krijgt. Het standaardwoordenboek Sranantongo beoogt de kwalitatieve inbreng van alle native speakers te integreren.

Alle Surinamers kunnen een bijdrage leveren, daar zij als unieke producenten van het Sranan (moedertaalsprekers), behoren tot het soevereiniteitsgebied (taalpolitieke machtspositie; volgens Jean Bodin) van de nationale taal, aldus ik, Van Mulier. Hij vergeleek in zijn kritische inleiding de taal-soevereiniteit met de soevereiniteit (zelfbeschikkingsrecht) van het menselijk lichaam, dat elk individu het recht geeft over zijn/haar  eigen lichaam te beslissen. Parallel aan die medische lichamelijke soevereiniteit,  erkennen we ook het gezag van de medische wetenschap. De dokter kan ons niet verbieden een oso-dresi, voedingssupplementen, preventieve kruiden,  te gebruiken wanneer we ziek zijn, omdat wij de baas van ons eigen lichaam zijn. Zo is het ook met de taal, waarover wij native speakers de baas zijn; hoezeer anderen (taalkundigen, filologen, dichters, schrijvers) ook legitiem een kwalitatieve bijdrage kunnen leveren.

Derek Bickerton

De  wereldvermaarde Amerikaanse schrijver James Baldwin (1924-1987) benadrukte in het begin van de jaren zeventig te Amsterdam - in gesprek met de auteurs Jules Niemel, Gerrit Baron en Ludwich van Mulier - dat Surinamers het unieke van hun saamhorigheid als volk en natie moeten inzien. Hij noemde een aantal specifieke aspecten dat die unieke taal-soevereiniteit (hoogste gezag) bevestigde en bestendigde. In politieke zin, is Suriname (de Guyana ’s) het enige vasteland ter wereld buiten Afrika, waarin zwarte mensen met Afrikaanse roots cultureel gezag produceren en politieke macht hebben. Die positie moeten wij – afstammelingen uit Afrika, India, Azië - inzien, behouden en koesteren als” bijvangst” (neveneffect door eigen inbreng) van onze nationale Europese wordingsgeschiedenis. Ook prees James Baldwin het Surinaamse volk dat zich van anderen linguïstisch onderscheidt, doordat het gepresteerd heeft zelf  een unieke taal te hebben gemaakt. De creooltaal (mengtaal) Sranantongo werd door de vermaarde taalkundige Derek Bickerton (Hawaï) , qua compositie, de mooiste creooltaal genoemd.

Herman Wekker

Door in het standaardwoordenboek Sranantongo ook een uitgebreide etymologie (woord herkomst/geschiedenis) en fonologie (klanksysteem/ uitspraak) op te nemen, zal het woordenboek in omvang - tekst en pagina’s - toenemen; vandaar de koosnaam naar analogie van het ABN, “dikke” Sordam. Er zal door de nieuwe redactie worden uitgegaan van het Woordenboek van Max Sordam,  geautoriseerd  door Sranan Akademiya in Suriname, dat in 1984 verscheen en sindsdien meerdere malen is herdrukt. De uitgave van het standaardwoordenboek  Sranantongo wordt verwacht in november 2014. De benadering van het  standaardiseringsproces op basis van het herzien en herdrukken van Max Sordams oorspronkelijke woordenboek  is tevens een eerbetoon aan Max Sordam, die zich als taalkundig pionier en moedertaalspreker, beijverd heeft het Sranantongo te beschrijven vanuit de praktische noodzaak.

Max Sordam met zijn nichtje Nzinga Sordam
op het Kwaku Festival, Amsterdam 2013

Hij werd daartoe o.a. geïnspireerd door prof. Herman Wekker, prof. P. Muyskens [bedoeld is Pieter Muysken – red. CU],  prof. G. Koefoed [bedoeld is dr. Gerrt Koefoed- red. CU], het Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek IBS, de Sranan Akademiya, wijlen prof. Herman Wekker taalkundige/Engels en Ludwich van Mulier, aldus Max Sordam. Alle internationale bevoegden in de taalwetenschap, kenners van het Sranantongo, zijn uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan het standaardiseringsproces van het Sranan, waarvan de auteursrechtelijke monitoring in Surinaamse handen blijft zoals het betaamt.

[persbericht van Van Mulier; alle taalfouten verbeterd – red. CU] 

Henna Goudzand Nahar interviewt Bart Römer en Antoine de Kom

Suriname 1729: Thomas is slaaf op de plantage Nieuw-Holland. Hij trekt de aandacht van Cornelis, de slavenmeester, die hem leert lezen en schrijven. De vriendschap met Jacob, de zoon van Cornelis, slaat om in vijandschap wanneer blijkt dat beide jongens hun oog laten vallen op hetzelfde meisje, Kwasiba. De gevolgen zijn verschrikkelijk…

Bart Römer schreef Kwakoe: een schrijnend verhaal over slavernij en kolonialisme, over trouw en verraad, over ethische normen en opportunisme, over onderdrukking en trouw zijn aan jezelf.

Moet een schrijver die authentieke etnische karakters wil neerzetten ook persé die etniciteit hebben, over die specifieke culturele bagage beschikken of is het hanteren van het juiste vertelperspectief in combinatie met een goede observatie en research de enige vereiste? Kan elke schrijver een Surinaams slavenverhaal net zo goed tot leven wekken als een Surinaamse schrijver? Over deze en andere vragen willen wij met u en de schrijver in gesprek gaan.

Antoine de Kom

Antoine de Kom  maakt vele vreemde werelden welhaast tastbaar, door zintuiglijkheid en krachtige beeldtaal te verenigen met slang en folklore. Tegelijk laat De Kom een diep verankerd engagement zien. Het doet hem verwijzen naar harde realiteiten en – gelukkig – de spot drijven met de rol van de dichter. Inderdaad, zijn poëzie is ‘napraten over wat nog te gebeuren staat’.(uit het juryverslag bij de nominatie voor de VSB Poëzieprijs 2014)

 Antoine de Kom is kleinzoon van de ons aller bekende Anton de Kom. Hij publiceerde sinds 1991 zes gedichtenbundels en met zijn laatste bundel Ritmisch zonder string won hij de VSB Poëzieprijs 2014. De Kom is forensisch psychiater in het Pieter Baan Centrum. Over de relatie tussen een psychiater en zijn patiënten publiceerde hij een bundeling fictieve gesprekken met historische misdadigers als keizer Nero en Osama Bin Laden in Het misdadige brein. Over het kwaad in onszelf.

Er is veel te bespreken.

Datum: zondag 9 maart 2014 aanvang 15.00 uur

Plaats: Vereniging Ons Suriname

Zeeburgerdijk 19-A

1093 SK Amsterdam

Toegang: € 5,00

Vooraf aanmelden verplicht.

T: 020 – 693 50 57

E: info@veronsur.org

Te bereiken met o.v.

Vanaf Adam C.S. bus 22 richting Indische Buurt, uitstappen halte Oostenburgergracht, de bus achterna lopen en op het kruispunt richting windmolen de Gooyer. Na de molen bij de verkeerslichten naar links. Ons Suriname is ca. 50 meter van de hoek.

Vanaf Adam C.S. met tram 4, 9, 16, 24 of 25 naar halte De Munt; daar overstappen op tram 14 richting Flevopark. Uitstappen halte Pontanusstraat/Zeeburgerstraat. Tram stopt voor de deur.

Vanaf Leidseplein of Weesperplein met tram 10 richting Azartplein. Uitstappen halte Hoogte Kadijk. Op het kruispunt richting windmolen de Gooyer. Na de molen bij de verkeerslichten naar links. Ons Suriname is ca. 50 meter van de hoek.

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas

door Henna Goudzand Nahar

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas is een boek met illustraties, voor jong en oud. De hoofdpersoon is de zwarte Fer die gevraagd wordt als acrobatenpiet. Eenmaal thuis bij Sinterklaas wacht hem een verrassing. Zwarte pieten blijken geen zwarte mensen maar zijn geschminkte blanken met een pruik, een gedaanteverandering die ook Fer moet ondergaan ondanks zijn uiterlijk. Dit vindt Fer onacceptabel.

Protesten in Nederland tegen de figuur van Zwarte Piet dateren al uit de jaren zestig van de vorige eeuw maar hebben nooit echt de landelijke pers gehaald. Dit terwijl de figuur van Zwarte Piet door veel zwarte mensen ervaren wordt als een discriminerende karikatuur, zoals ook terug te vinden op gebruiksvoorwerpen en in boeken (bijvoorbeeld de strip ‘Sjors en Sjimmie’ uit diezelfde jaren zestig). De figuur van een zwarte knecht bij het sinterklaasfeest is minder oud dan velen denken. In 1850 introduceerde de onderwijzer Schenkman hem om hiermee meer aanzien te geven aan Sinterklaas. Deze knecht groeide uit tot de figuur van Zwarte Piet die met de jaren steeds karikaturaler werd in uiterlijk en gedrag. Met name in de jaren zeventig en tachtig mat hij zich een karikaturaal Surinaams accent aan. Ook hiertegen is toen geprotesteerd, maar de discussie bleef beperkt tot de eigen kring. Dit veranderde toen een groepje jongeren twee jaar geleden tijdens een intocht T-shirts droeg met de tekst ‘Zwarte Piet is racisme’.
Het debat over de figuur Zwarte Piet was de afgelopen weken heftig. Mijns inziens was de belangrijkste vraag wat burgerschap in Nederland inhoudt. Wie mag er in Nederland meepraten over de cultuur: iedere ingezetene of alleen de groep die geregistreerd staat als autochtone Nederlander?
‘De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas’ vervulde op die plekken waar er ontmoetingen waren georganiseerd rond het boek een zinvolle rol. Het is namelijk het eerste sinterklaasboek dat het verhaal van het sinterklaasfeest vertelt vanuit de ogen van een zwart kind, maar ook de kant laat zien van de witte mensen via de personages van de schmink- en pruikenpiet.

Zwarte Piet verschijnt voor 't eerst in een boekje
 van Jan Schenkman in 1850

In de Nederlandse boekenbijlagen is het opvallend stil gebleven rond sinterklaasboeken. Ik heb geen enkele recensie gezien hoewel het aantal nieuwe sinterklaasboeken (die allemaal overigens het traditionele sinterklaasverhaal vertellen) niet kleiner leek dan anders.

Het debat staat, landelijk gezien, nog in de kinderschoenen. Maar het lijkt alsof de commercie voorop loopt in een antwoord op de roep om verandering. De grote supermarktketen Albert Heijn heeft nu affiches hangen met witte sinterklazen en witte pieten met alleen een zwarte neus. Ik ben benieuwd naar de ontwikkelingen in 2014.

Henna Goudzand Nahar/Helen Fermate: De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas, 2de druk. Te bestellen: www.devrolijksteverjaardag.nl

Karin Amatmoekrim is naïef geweest

door Stuart Rahan

Amsterdam - “De discussie komt voor mij als een totale verrassing want ik dacht ik heb een goed boek geschreven”, reageert Karin Amatmoekrim in een tweegesprek met schrijfster Henna Goudzand-Nahar zondag. Volgens critici, zowel in Suriname als in Nederland, zou zij zich de historische figuur van Anton de Kom hebben toegeëigend en zelfs geld mee willen verdienen. Conclusies die volgens Amatmoekrim niet kloppen. [Zoals zij zei op 1 december j.l. bij de Vereniging Ons Suriname - red. CU.]

Karin Amatmoekrim in gesprek met schrijfster Henna Goudzand-Nahar. Foto: Stuart Rahan 

"Ik heb mij verkeken dat Anton de Kom niet eerder is gefictionaliseerd. Daar schuilt volgens mij de verwarring in. Ik ben verschrikkelijk naïef geweest." Het leek er even op alsof de schrijfster zich tijdens haar boekbespreking bij de Vereniging Ons Suriname wilde verontschuldigen voor het vermenselijken van de Surinaamse verzetsheld en schrijver Anton de Kom. In haar laatste roman blies zij uit haar fantasie Anton de Kom leven in en dat werd niet door een ieder op de juiste waarde geschat.

Karin Amatmoekrim en Raj Mohan

Voor Amatmoekrim is het een vreemde discussie, zeker als blijkt dat critici als de familie De Kom het boek niet eens hebben gelezen. "Hoe kan je er dan ook afstand van nemen?", vraagt zij zich in gemoede af. "Ik vind dat een schrijver heel veel mag. Ik heb ook een boek geschreven over mijn familie,'Wanneer wij samen zijn'. Als ik de kinderen (van Anton de Kom… red.) aan het woord wilde laten had ik hen opgezocht. Dan was het het verhaal geworden van de kinderen van Anton de Kom. Ik ben niet gaan rellen met Anton de Kom."

[uit de Ware Tijd, 03/12/2013] 

Amatmoekrim en Tjon Sie Fat bij Veronsur

Op zondag 1 december interviewt Henna Goudzand Nahar de auteurs Karin Amatmoekrim en Paul Tjon Sie Fat bij de Vereniging Ons Suriname in Amsterdam.

 

Karin Amatmoekrim. Foto © Max Azria

De man van veel                           

In december 1939 wordt een Surinaamse man gedwongen opgenomen in een Haags gesticht. Aanvankelijk lijkt hij – op zijn afkomst na – niet veel anders dan de andere patiënten. In de gesprekken met zijn arts ontwikkelt zich echter een overweldigend beeld van een rijk, misschien wel te rijk, leven. Anton is banneling, schrijver, staatsvijand van de Nederlandse overheid en zwarte echtgenoot van de blanke, Haagse Petronella. Wanneer na zijn vrijlating de oorlog uitbreekt, gaat hij bijna te onder aan zijn idealen. In deze opzienbarende nieuwe roman van Karin Amatmoekrim wordt het verhaal van Anton de Kom, die zijn leven gaf voor het verzet tegen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog, voor eens en voor altijd uit de vergetelheid gehaald. De man van veel gaat over de waanzin van een man wiens plannen te groot lijken voor deze wereld.

Beyond the Shopkeeper’s Counter; Images of Chinese Life in Suriname

van de fotojournalisten Ranu Abhelakh en Edward Troon, is een fotoboek, met meer dan 280 foto’s over het leven van personen met een Chinese achtergrond in Suriname. Het boek verschijnt ter gelegenheid van 160 jaar Chinese vestiging in Suriname. Beyond the Shopkeeper’s Counter; Images of Chinese Life in Suriname kan worden gezien als de eerste uitvoerige Surinaamse fotoreportage van een cultureel-etnische groep in Suriname. Sinoloog Paul Tjon Sie Fat versterkt het geheel inhoudelijk met een inleiding, korte fototeksten en thematische samenvattingen aan het eind van elk hoofdstuk.

Paul Tjon Sie Fat

    

Zondag 1 december 2013

Van 15:00 - 18:00 uur

Vereniging Ons Suriname

Zeeburgerdijk 19a

1093 SK Amsterdam

T: 020-693 50 57

E: info@veronsur.org

(gratis parkeren | gratis toegang)

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas

‘Een originele kijk op een oud verhaal’

Henna Goudzand Nahar

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas is een geïllustreerd boek van kinderboekenschrijfster Henna Goudzand Nahar en de illustratrice Helen Fermate over het sinterklaasfeest vanuit een ander invalshoek dan bekend. In dit boek wordt het sinterklaasfeest namelijk bekeken vanuit het perspectief van een zwarte jongen.

Het boek wordt gepresenteerd op zondag 10 november bij de Vereniging Ons Suriname in Amsterdam. Er zijn inleidingen en statements van Dr. Philomena Essed, PhD, Professor Critical Race, Gender and Leadership Studies, Antioch University, USA, van Mercedes Zandwijken, initiator Denktanks Sociale Cohesie, initiator 1 juli Keti Koti Tafel, en van Guilly Koster, journalist en publicist. Muziekformatie ‘Vrolijk Feest’ speelt. 

Tijd: van 15.00 uur tot 17.30 uur
Locatie: Vereniging Ons Suriname
Zeeburgerdijk 19-a
1093 SK Amsterdam

Het boek zal te koop zijn (€ 18,00) en Henna Goudzand Nahar en Helen Fermate signeren.

De toegang is vrij.

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas

In november a.s. verschijnt De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas, een geïllustreerd boek over het sinterklaasfeest vanuit een ander invalshoek dan bekend. In dit boek wordt het sinterklaasfeest namelijk bekeken vanuit het perspectief van een zwarte jongen.

De kinderboekenschrijfster Henna Goudzand Nahar en de illustratrice Helen Fermate geven hiermee een reactie op Sinterklaas en zijn knecht, het sinterklaasboek dat in 1850 verscheen van de hand van de onderwijzer Jan Schenkman en dat als model is gaan dienen voor het sinterklaasfeest zoals zich dat de afgelopen 163 jaar heeft ontwikkeld. Schenkman wilde de Sint meer aanzien geven en voorzag hem van een zwarte knecht. In de loop der jaren veranderde deze knecht in de persoon van Zwarte Piet.

De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas verschijnt in eigen beheer en wel in een beperkte genummerde en gesigneerde oplage, een collector's item.

De inschrijving voor de eerste druk sluit op 15 oktober.
Voor het inzien van het inkijkexemplaar en het bestellen van het boek, ga naar: devrolijksteverjaardag.nl

Componeer een lied voor 150 jaar Afschaffing Slavernij

Prijsvraag
Componeer een lied van maximaal 4 minuten in elke gewenste genre met als thema ´150 jaar Afschaffing Slavernij’ en draag zorg voor de uitvoering daarvan (zelf of door anderen) door niet meer dan vijf personen. De taalkeuze is vrij, wel moet er eventueel een vertaling in het Nederlands bijgesloten zijn, dit om de toegankelijkheid te vergroten.
Stuur een mp3 bestand met het uitgevoerde nummer naar het mailadres: firifm@hotmail.com

Doe daarbij in een bijlage: 1. De titel van compositie en de tekst van het lied
2. Je naam en contactgegevens en de namen van de betrokken musici en eventueel hun instrument.

Deelname
De deelnemer aan dit project (individu of groep) is en blijft de eigenaar van haar/ zijn compositie. Het comite heeft na inzending het recht om het lied tot en met 1 juli 2013 te laten horen in de media. De deelnemer behoudt verder alle rechten op zijn/haar compositie en de deelnemer mag zijn/haar lied uiteraard, buiten de competitie, in grotere bezetting laten uitvoeren.
Over de uitslag van de jury kan niet worden gecommuniceerd.

Sluitingsdag
Inleveren kan van 10 april 2013 0.00 uur tot 1 juni 24.00 uur

Prijs
Alle inzendingen zullen in de maand juni te beluisteren zijn op de zondagmiddaguitzending van FiriFM (van 16.00 tot 19.00 op 107.9 e/15.5 kabel) en van andere oproepen.
Door een driekoppige jury zullen alle inzendingen anoniem worden beoordeeld.
De winnaar krijgt:
1. Een professionele opname van zijn of haar lied uitgevoerd door niet meer dan vijf personen
2. Een optreden met het winnende nummer op het hoofdpodium van het Keti Koti Festival op 1 juli 2013 in het Oosterpark in Amsterdam. De vertolker van het lied treedt op met een orkestbandje.
3. Een beker en oorkonde.

Uitvoering Project
Dit project ´Componeer een lied 150 jaar Afschaffing Slavernij´ wordt uitgevoerd door het comité ´ Componeer een lied 150 jaar Afschaffing Slavernij´ en bestaat uit Florence Rustveld van radio-omroep FiriFM en Henna Goudzand Nahar hoofdredacteur Oer Digitaal Vrouwenblad.
Het comité wordt in de uitvoering van dit project bijgestaan door Jurre Wieman (producer professionele opname), de organisatoren Keti Koti Festival (het bieden van een podium op 1 juli 2013) en de muziekjury t.w. Vincent Henar, Sanne Landvreugd en Gilda Dannarag.

Dit project is ideëel en wordt dus uitgevoerd zonder subsidie of geldelijke schenkingen. Alle hierboven genoemde partijen t.w. het comité, de jury, de organisatoren van het Keti Koti Festival en de producer werken op een vrijwillige basis mee aan het project.

Verkoopdag Surinaamse kinderboeken

Op zaterdag 1 september dit jaar organiseert de Stichting Projekten op haar terrein aan de Dokter Sophie Redmondstraat 172 in Paramaribo een verkoopdag van Surinaamse kinderboeken die vanaf het kinderboekenfestival 2000 zijn uitgegeven. De stichting die zich al jaren inzet om lezen tot een plezierige activiteit voor kinderen te maken, moedigt opvoeders aan om kinderen vaker voor te lezen en om creatieve activiteiten met boeken te ontplooien, zodat kinderen leesplezier ervaren. Als kinderen van jongs af aan met boeken geconfronteerd worden en van (voor)lezen houden, is de kans groot dat ze later ook zelf een boek pakken om te lezen.

Girl in white. Foto © Nicolaas Porter

Lezen betekent méér weten! Lezen stimuleert de fantasie, de creativiteit, de taal- en denkontwikkeling! Lezen opent de deur naar ontwikkeling!

Met de boekenverkoop die van 10.00 tot 16.00 uur wordt gehouden, hoopt de stichting meer ouders in de gelegenheid te stellen om kinderboeken aan te schaffen, waarmee de kinderen hun vakantietijd kunnen doorbrengen. Tijdens deze verkoopdag worden boeken namelijk met kortingen vanaf 10 tot en met 40% verkocht.

Enkele kinderboeken die in de afgelopen jaren door de stichting zijn uitgegeven en met korting verkocht worden, zijn Het boek van Sam en Kim van Cynthia Mc Leod, Dyompo’s reis om de wereld van Orlando Emauels, Roy kan drijven van Henna Goudzand, De grote en de kleine hengelaar van Cobi Pengel, Boomkikker zingt van Carine Fraanje, Ballon Blaas van Marilyn Simons, Okorié en Agambé van Sherida van Loon, Awari en de kip van Wim Veer, Belevenissen van een muizenfamilie van Joyce Pereira, Tjubi u matu! Red ons bos! van Eveline Wielzen, de verhalenbundel Lezen verbindt schrijver en kind en de Amaisa-serie.

Girl. Foto © Nicolaas Porter

Er zijn kinderboeken voor de allerkleinsten en boeken voor kinderen van de bovenbouw. Ook het handboek Lees je wijs; Hoe bevorderen we leesplezier bij kinderen? met creatieve verwerkingsvormen bij Surinaamse kinder- en jeugdliteratuur, samengesteld door Els Moor zal met korting verkocht worden. De kinderboeken kunnen apart worden gekocht, maar er is ook een mogelijkheid om met meer voordeel boekpakketten te kopen. Boekie Woekie zal tijdens de boekverkoop aanwezig zijn en enkele voorleeskampioenen zullen voorlezen.

Perdu zoekt directeur

De schrijvers Henna Goudzand Nahar, Clark Accord en Carry-Ann Tjong-Ayong
 in theater Perdu. Foto @ John Treffer

Stichting Perdu zoekt op korte termijn een directeur. Perdu vraagt aandacht voor nieuwe ontwikkelingen in proza en poëzie, voor de avant-garde literatuur van de 20e eeuw en voor de grensgebieden tussen literatuur en andere disciplines. Het betreft vooral aspecten van de literatuur, die elders onderbelicht blijven. Perdu bestaat uit een literair podium en theater, een gespecialiseerde poëzieboekhandel en een kleine uitgeverij. Vrijwilligers vormen de drijvende kracht binnen de stichting.

Lees hier de volledige advertentietekst

Henna Goudzand Nahar

Portret van de Surinaamse schrijfster Henna Goudzand Nahar, gemaakt door de in Suriname werkzame fotograaf Nicolaas Porter. Nr. 56 in de reeks fotoportretten die Porter in opdracht van de Werkgroep Caraïbische Letteren maakt. Klik op afbeelding voor groter formaat. De foto is ook in verschillende uitvoeringen te bestellen bij de fotograaf; voor informatie kunt U mailen naar: nicolaasporter@hotmail.com. Wie de hele reeks wil zien kan hieronder klikken op het label Werkgroepportretten.

Suriname & ik

door Alex van Stipriaan

In het verlengde van een vergelijkbaar boek over de Antillen En Ik (2008) vroegen de beiden uit (deels) Surinaamse ouders geboren bekende Antilliaanse Nederlanders John Leerdam en Noraly Beyer 55 mensen hun relatie met Suriname te beschrijven. De ondertitel, dat het hier de persoonlijke verhalen van bekende Surinamers over hun vaderland betreft, is overigens enigszins misleidend. Zo zou het voor velen passender zijn hen als Surinaamse Nederlanders te omschrijven gezien het feit dat ze al het grootste deel van hun leven aan deze kant van de oceaan wonen of zelfs hier geboren zijn (onder andere Antoine de Kom, Ricardo Burgzorg, Ernestine Comvalius, Gerard Reteig (afb. links), Hans Pos, Clayde Menso). Daarnaast is zeker eenvijfde van de auteurs nou niet direct een bekende Surinamer. Althans, ik denk niet dat een aantal in Nederland geboren en getogen onderzoekers en journalisten zonder Surinaamse voorouders zichzelf zo zou omschrijven (onder andere Gert Oostindie, Wim Hoogbergen, Bonno Thoden van Velsen, Dirk Kruijt, Peter Meel, Hans Buddingh', John Jansen van Galen, Gerard van Westerloo). Dat geeft natuurlijk direct ook de problematiek van dit soort bundels weer: wie vraag je om een bijdrage en waarom? Waarom bijvoorbeeld wel ex-minister Roger van Boxtel (‘Wat is een bezoek aan Paramaribo zonder een Parbobiertje bij ’t Vat’) en niet Jurgen Raymann, Def Rhymz, of Umberto Tan? Waarom wel Hans Pos, wiens grootvader uit Suriname kwam en er zelf pas in 2010 voor het eerst is geweest en niet Jetty Mathurin of een van de tientallen beroemde voetballers met een Surinaamse achtergrond? Waarom wel zoveel schrijvers (onder andere Anil Ramdas, Thea Doelwijt, Usha Marhé (foto rechts), Henna Goudzand, Jenny Mijnhijmer, Michiel van Kempen, Henry Does) en bijvoorbeeld geen enkele beeldend kunstenaar zoals Remy Jungerman, Patrica Kaersenhout, Gillion Grantsaan, Natasha Kensmil, of een succesvolle ondernemer, of een geslaagde crimineel, of.... ? Jammer genoeg ondernemen de samenstellers ook geen poging daar in de inleiding – alleen door Leerdam geschreven − enige opheldering over te geven. Het gaat hen om personen ‘die Suriname een warm hart toedragen’ en ‘een platform te bieden aan individuele verhalen over de relatie met Suriname, belevenissen in dat land en ervaringen in Nederland afgezet tegen de Surinaamse achtergrond.’

Natuurlijk levert dat een onevenwichtig boek op, al was het maar omdat de een echt kan schrijven en een pareltje van een short story bijdraagt (Michiel van Kempen) en de ander niet meer dan een korte opsomming van het eigen cv inleverde (Elvira Sweet). Waarschijnlijk de twee meest voorkomende zelfstandig naamwoorden in dit boek zijn 'afscheid' en 'vliegtuig', meer dan eens in combinatie met elkaar. Er wordt wat afscheid genomen en er wordt wat afgemijmerd op weg naar, in en na het vliegtuig. Dat geeft tegelijk een van de nadelen van zo'n bundel weer: dezelfde soort emoties en metaforen blijven niet boeien.

De meest voorkomende naam in het boek, al of niet expliciet genoemd, is die van Bouterse. Voor velen overschaduwt hij, en alles waarvoor hij staat, de herinnering aan, en persoonlijke banden met Suriname. Na meerdere van zulke bespiegelingen (onder andere Noraly Beyer, Joanna Werners, Mirto Murray, Sandew Hira, Theo Para, Gerard Spong), die door de rauwere emotie dan die van 'afscheid' wel blijven boeien, vraag je je (opnieuw) af hoe het kan dat Suriname deze man tot president heeft gekozen. 'Journalist Hans Buddingh' probeert daarop een antwoord te vinden door een oud-premier aan te halen die de huidige president vergelijkt met de aantrekkingskracht van Anansi die steeds iedereen te slim af is: een mengeling van vrees en bewondering. Dat er nauwelijks protest te horen is verklaart de oud-premier met de woorden: ‘huwelijken hebben van recente vijanden wederzijdse schoonouders gemaakt en wederzijdse families [...] nader tot elkaar gebracht’. Oftewel, zegt Buddingh', ‘de kleinschaligheid van de Surinaamse samenleving lijkt begrippen als schuld en boete te vertroebelen.’ Ook anderen houden zich met deze kwestie bezig. Zo laat Gerard van Westerloo een neuroloog in Suriname uitleggen dat Surinamers schizoïde zijn en in verschillende werkelijkheden tegelijk kunnen leven, terwijl Gloria Wekker min of meer de Anansi verklaring onderschrijft met haar verwijzingen naar het 'big man'-syndroom en de populariteit van wakaman koni.

Naast dit soort tamelijk fundamentele thema's komen er, logischerwijs, veel persoonlijke herinneringen aan bod. Bij sommigen is dat aan iemand die vormend is geweest voor de eigen ontwikkeling, zoals ouders, een familielid of een leermeester (onder andere George Khemradj, Adjiedj Bakas, Hugo Fernandes Mendes, Chan Choenni). Anderen vertellen over hun jeugd en/of de oude buurt waarin ze zijn opgegroeid (onder andere Ernestine Comvalius, Gerda Havertong, Rabin Baldewsingh, André Pakosie). Die soms ‘paradijselijke’ jeugd geeft tegelijk echter ook het – vaak impliciete – dilemma van velen aan: door Suriname ben ik geworden wie ik nu ben, daarvoor zal ik het altijd in mijn hart meedragen, maar ik pas er niet meer (Manoushka Zeegelaar Breeveld, Tanja Jadnanansing). Impliciet blijkt dat ook uit de stukken die, soms letterlijk (Ronald Snijders), ‘het Surinaams gevoel’ proberen te beschrijven, maar dan wel vanuit Nederland (Mireille Kroonenberg, Denise Jannah).

Een laatste thema dat onlosmakelijk verbonden is aan een bundel als deze is natuurlijk: de eerste keer, of breder: de buitenstaander, of hilarischer: bakra in Suriname. Dat varieert van de teleurstelling dat het Suriname uit de familieverhalen iets was ‘dat elk familiefeest [in Nederland] van hand tot hand ging en elke keer iets meer werd opgepoetst’ (Jörgen Tjon A Fong) tot en met de humor van Suriname die uitmondt in de grap: ‘Raymann is briljant, maar bij Bouta gaan de mensen dood van het lachen.’(Guus Pengel).

John Leerdam en Noraly Beyer, Suriname en ik; Persoonlijke verhalen van bekende Surinamers over hun vaderland. Amsterdam: Meulenhoff, 2010. 286 p., ISBN 9789029087193, prijs € 19,95.

[uit Oso, 2011, nr. 2]

DWT-Literair presenteert katern verhalenwedstrijd

In Tori Oso vindt woensdagavond de feestelijke prijsuitreiking plaats aan de twee winnaars van de verhalenwedstrijd die de literaire pagina van het dagblad de Ware Tijd onlangs uitschreef bij het 25-jarig bestaan van de rubriek. Op deze avond wordt ook een speciaal verhalenkatern gepresenteerd om dit heuglijke jubileum van ‘Literair’ te vieren.

In de katern zijn naast de twee winnende verhalen, een geselecteerde ‘top-tien’ uit alle ingezonden verhalen opgenomen. Dit katern verschijnt zaterdag als een extraatje in de krant, als een jubileumcadeau voor alle lezers van de Ware Tijd. Duizend extra exemplaren van het verhalenkatern worden door boekhandel VACO voorzien van een harde kaft en komen ter beschikking aan scholen en bibliotheken in het hele land.

99 inzendingen
Na het doorlezen, beoordelen en opnieuw lezen van maar liefst 99 inzendingen, heeft een jury twee winnaars aangewezen: dierenarts Chris Polanen en docente Nederlands Henna Goudzand-Nahar. Beide winnaars zijn afkomstig uit Suriname en wonen in Amsterdam.

Het is de derde keer dat de redactie van dWT-Literair een verhalenwedstrijd organiseert. In november 1995 was er een wedstrijd bij gelegenheid van de 400ste editie en in 2001 werd ook een wedstrijd gehouden toen de pagina 15 jaar bestond en de 700ste editie verscheen.

De opzet van dWT-Literair is divers. De rubriek verschaft de lezers informatie door het bespreken van nieuw verschenen boeken; daarnaast schrijven de medewerkers essays over literaire onderwerpen die binnen het onderwijs gebruikt kunnen worden, die discussies teweeg kunnen brengen en die vooral ook het lezen bevorderen, in het bijzonder van de jeugd.

Polanen en Goudzand winnen dWTL-schrijfwedstrijd

Foto © Matthew Goddard-Jones

De prijswinnaars van de schrijfwedstrijd bij gelegenheid van 25 jaar de Ware Tijd Literair zijn bekend. Juryleden Chandra van Binnendijk, Jane Smith en Giwani Zeggen kenden de eerste en tweede prijs toe aan Chris Polanen en Henna Goudzand. Zij werden uitverkoren uit 99 inzenders die meededen aan de schrijfwedstrijd in verband met het 25-jarig jubileum van de Ware Tijd Literair. Daarnaast zijn nog tien uitzendingen geselecteerd voor publicatie. De publicatie zal uitkomen in de vorm van een krantenkatern, dus voor srd. 1,- voor ieder die de krant koopt op 26 november. Daarnaast zal VACO het katern in een ingebonden versie aan scholen aanbieden.
Hoewel het prettig is te constateren dat er zoveel schrijflustigen zijn, die zich betrokken voelen bij het Surinaams literair gebeuren, blijft het een beetje pijnlijk dat beide prijswinnaars in Nederland wonen. Enige reflectie hierop van betrokkenen in Suriname zou niet slecht zijn. De feestelijke prijsuitreiking is in Tori Oso op 23 november. In verband met de beperkte zitcapaciteit is dit festijn voornamelijk voor genodigden. Mensen die er heel graag bij willen zijn kunnen een mailtje sturen naar rpelser@sr.net.

‘Rakkas!’

door Marja Themen-Sliggers, Denzly, Xaviera, Jaïr en Jamar

Het boekje Roy kan drijven van Henna Goudzand-Nahar kwam op het juiste moment voor Jamar. Hij worstelt met zijn zwemmen. De andere kinderen van de kinderredactie hebben hun diploma’s al lang, maar Jamar had steeds geweigerd zwemles te volgen en ja, hij kan wel drijven, hoor! Drama’s maakte hij van die zwemlessen. Als jongste ging hij er gewoon van uit dat er altijd wel iemand is die hem vasthoudt en met hem speelt, dus zelf zwemmen was niet noodzakelijk. Nu heeft hij, net voor de vakantie, zijn diploma’s A en B gehaald en ziet hij er de lol van in om onafhankelijk te zijn in het water, om zelf, zonder gevaar, te kunnen spelen en zwemmen.

Roy kan drijven vertelt over Roy en Anil, die altijd samen voetballen. Ze zijn echt beste vrienden; ze hebben zelf een eigen geheime taal, maar ze zitten niet op dezelfde school. Anil gaat naar het zwembad en hij neemt zijn vriend mee. Daar merken ze dat Roy in het kinderbad moet blijven. Anil heeft al een diploma, maar Roy niet, hij moet wachten met zwemles tot hij in de vierde klas zit en met school naar het zwembad gaat om zijn diploma te halen. Dit is het grote probleem van Roy: hij vindt het oneerlijk dat de kinderen in het binnenland kunnen zwemmen zonder zwemles. Als hij eindelijk zijn eerste les krijgt, blinkt hij uit in drijven…maar kan nog niet zwemmen. Hij overschat zichzelf , hij springt van de plank in het diepe en verdrinkt bijna. Gelukkig heeft de zwemmeester goed opgelet en wordt Roy op tijd uit het water gehaald. Hij is dan bang dat hij nooit meer mag meedoen. Gelukkig, meester begrijpt dat Roy van het gebeurde heeft geleerd en dat de schrik en de angst voldoende straf zijn; hij mag gewoon meedoen. In de geheimtaal van hem en zijn vriend is dat ‘Rakkas’!

Het onderwerp, leren zwemmen, en het gevaar van water als je niet kan zwemmen is een belangrijk onderwerp voor kinderen van uiteenlopende leeftijden. Het boekje heeft veel tekst en is daardoor uitnodigend om voor te lezen, maar ik merkte dat de consequent volgehouden één-regel-zinnen je buiten adem doen raken tijdens het voorlezen, dus ging ik ten behoeve van Jamar over tot vertellen, in plaats van voorlezen. Jaïr, tweedeklasser en al een echt leesbeest vindt het boekje te gemakkelijk. Hij had het zo uit en vond het wel leuk; voor andere kinderen. Hijzelf kan veel moeilijker boeken lezen en hij heeft al twee zwemdiploma’s. Xaviera van de vijfde klas is er sowieso te groot voor, maar was het eens met mijn mening. We zien dat het boekje is geschikt voor de groep kinderen die nog moeten leren zwemmen, bij uitstek te gebruiken in de derde klas, ter voorbereiding op de zwemles in de vierde. En voor de kinderen in het binnenland is het echt leuk dat in de stad kinderen naar zwemles moeten. Ze kunnen zich trots voelen. Bovendien is de eenvoud van de tekst goed voor kinderen die het Nederlands nog niet goed beheersen.

Jammer is het van de inhoudelijke fout op pagina 15, waar de twee jongensnamen door elkaar worden gehaald; het is Roy die daar mijmert en afgunstig is, Anil kan immers al zwemmen en gaat op zondag naar het zwembad.

Het boekje is rijk geïllustreerd en de jongens van de kinderredactie waren weg van de plaat met de schoolbus, naast pagina 22. De plaat van het diepe water naast bladzijde 26 is ook suggestief, maar Jamar zocht serieus naar het gezicht van Roy, dat er niet is in deze plaat.


Henna Goudzand-Nahar: Roy kan drijven, illustraties Ginoh Soerodimedjo, Lay-out Jessica Polanen, uitgave PCOS, ISBN 978 99914 56 10 2

De tekeningen zijn de illustraties die gebruikt zijn voor de voor- en achterzijde van het boekje.

Nieuw kinderboek Henna Goudzand Nahar

Op zondag 26 juni vindt de presentatie plaats van het kinderboek Roy kan drijven van Henna Goudzand Nahar.

Roy en Anil zijn hele goede vrienden. Roy houdt van voetballen en Anil van zwemmen. Roy vindt het erg dat Anil meer aandacht aan het zwemmen en zijn zwemvriendjes besteedt dan aan Roy. Roy wil ook naar zwemles. Dat gebeurt uiteindelijk via het schoolzwemmen. Aan het einde van de eerste les kan Roy drijven, maar kan hij ook zwemmen? Het antwoord laat niet lang op zich wachten.

Extra attracties bij de presentatie zijn voorlezen en het optreden van goochelaar (Belasericus).

Datum: zondag 26 juni 2011, 18:00 - 19:30
Locatie: eftee books
Ma Retraite mall unit 21
Paramaribo, Suriname

Roy kan drijven is een uitgave van de Stichting Projecten Christelijk Onderwijs Suriname (PCOS).

Kathleen Ferrier aan de Wilderskust: een historische zoekplaat

Kortgeleden dook een tot nog toe onbekende hernieuwde editie van het beroemde 18e eeuwse werk van John Gabriel Stedman's "Reize naar Suriname" (2) op met enkele uitzonderlijke met de hand ingekleurde prenten die op treffende wijze 'de constante' en 'de verandering' van de geschiedenis illustreren. In dit buitengewoon groot formaat foliant werd ook een ingestoken briefje gevonden met in houterig handschrift een gezelschapsspel vraag: "Men zoeke de zeven verschillen tuschen dezen twee platen." Nu het is aan de trotse bezitter van dit boekwerk om dit spel door zijn gasten te laten spelen. Wat het woord "gedoogvrouw" moge betekenen hebben wij tot op heden niet kunnen achterhalen, zo konden verscheidene kunsthistorici en biologen ook geen antwoord geven op de vraag wat voor een soort vogel op de rechter plaat te zien is. Een Belgisch historicus die bij toeval ook met deze laatste vraag geconfronteerd werd, zei te vermoeden dat het om de Blauwvoetmeeuw ging en wist zelfs enkele strofes uit een Vlaams strijdbaar studentenlied - aan dit dier opgedragen - te citeren:

Ja wij zijn der Vlamen zonen,
sterk van lijve, sterk van ziel,
en wij zou'n nog kunnen tonen,
hoe de klauw der Klauwaars viel.

Op ons vane vliegt de Blauwvoet,
die voorspelt het zeegedruis,
en de Leeuw er met zijn klauw hoedt
mijn lieve dierbaar kruis.

Weg de bastaards, weg de lauwaards.
ons behoort het noordzeestrand,
ons de kerels, ons de Klauwaars,
leve God en Vlaanderland! (3)

Hoe dit alles te rijmen en waarvandaan nu het verband komt met Suriname - dat toch een wereldzee ver van de "blonde noordse stranden" verwijder is, is nu moeilijk meer te achterhalen... zeker is dat afbeeldingen in hun eigen tijd gezien en begrepen dienen te worden, dat zal iedere gestudeerde iconograaf beamen.

-------------------
(1) Prent oorspronkelijk op verzoek gemaakt voor 'Oerdigitaalvrouwenblad' een uitgave onder redactie van Henna Goudzand Nahar, een feministisch getint digitaal blad dat een sterke band heeft met Suriname. De vraag was of ik een prent wilde maken die ging over de positie van vrouwen in de huidige politiek, waarbij bij mij direct de persoon en de recentelijk ingenomen positie van CDA politica Ferrier voor ogen kwam. Ferrier, dochter van de eerste president (1975-1980) van Suriname Johan Ferrier (1910-2010). Zij maakte het - na aanvankelijke oppositie, mogelijk om de vereiste de helft +1 meerderheid in het parlement voor de nieuwe regering Wilders/Rutte te verkrijgen. Van dissidente oppositievrouw werd zij tot gedoogvrouw. "De Wilde Kust" verwijst naar de oude benaming van de drie Zuid Amerikaanse Guianas, gelegen aan de kust gaande van de Orinoco in het huidige Venezuela tot de Amazonerivier in Brazilië, waarbinnen ook het huidige Suriname lag. Avonturen aan de wilde kust is ook de titel van de historische vertellingen van Albert Helman over ditzelfde gebied, gepubliceerd in 1982.

(2) De gebruikte editie van de plaat uit het boek van Stedman is een met de hand ingekleurde (latere 1818) Italiaanse editie in het bezit van de Universiteits Bibliotheek Amsterdam.
Auteur/Vervaardiger: Stedman, John Gabriel (1744-1797) & Lescallier, Daniel (1743-1822)
Uitgever Te Amsterdam : by Johannes Allart
Jaar: 1799-1800
Uitgever/Drukker Amsterdam Allart, Johannes (1773-1812) 077133641
Collatie: 4 dl ill., portr., krt in-8
Annotatie: Met 42 platen en krt. deels uitsl., gen. I-XLII
Vert. van: Narrative of a five years’ expedition, against the revolted negroes of Surinam, in Guiana, on the wild coast of South America, from the year 1772 to 1777 .... - London : J. Johnson & J. Edwards, 1796
Inhoud: Bevat ook twee aanhangsels over Suriname en Cayenne, door Daniel Lescallier, ontleend aan de Franse vertaling.- Paris/Lausanne, 1799
Referentie : Tiele (Bibl.) 1046

(3) De Blauwvoet is het bekende strijdlied van de katholieke Vlaamse studentenbeweging. Het wordt ook Het lied der Blauwvoeten of tegenwoordig het lied der Vlaamse zonen genoemd, naar de eerste regel van het lied. Het was oorspronkelijk het strijdlied van de 19e eeuwse studentenbeweging Blauwvoeterij. Het lied werd door Albrecht Rodenbach gedicht op 25 september 1875. De muziek werd gecomponeerd door Emiel Hullebroeck. Er bestaat ook een minder bekende toonzetting van Johan Destoop. Het lied past in de strijdlyriek van de 19de-eeuwse Romantiek, maar komt ook terug in de latere Vlaamse nationalistische beweging, zoals die zich bijvoorbeeld nog doorzet in de IJzerbedevaart.
De volledige (moderne) tekst variant staat op: http://nl.wikisource.org/wiki/De_Blauwvoet

Het Historisch Nieuwsblad publiceerde eerder (2009? niet na te gaan omdat deze historici vergeten zijn om hun artikelen op hun website te dateren!) een nogal oppervlakkig stukje over de frappante gelijkenis tussen de meeuw van de Partij voor de Vrijheid PVV en de meeuw zoals gebruikt als symbool door de NSB op een affiche in 1941 "Wat wilt u vrijheid of knechtschap." Een dier als 'totem' is natuurlijk een zeer algemeen voorkomend fenomeen, dus ook bij politieke partijen, van ezels en olifanten tot beren en leeuwen. De zeemeeuw wordt evenzeer als typisch Nederlands in Nederland, als typisch Japans in Japan ervaren... dat heb je met zeevogels en kusten. Voor ons aardgebonden tweevoeters is de door het zerk flitsende meeuw die tegen een donkerende lucht en daar doorheen schietende zonnestralen het licht op zijn witte bast weerkaatst, een mooi symbool van 'de idee van vrijheid'. Dit is op talloze wijzen in beeld en schriftcultuur terug te vinden. Of dieren er enige ideologie op na houden die vergelijkbaar zou zijn met onze 'ismen' valt te betwijfelen. Dierenfabels zijn mensenproducten. De kop van het artikel in dit door historici gemaakte digitale blad, "Wilders gebruikt 'besmet' logo", dekt de al te beperkte lading van het artikel goed. De historici laten immers na, de gebruikte meeuw-symboliek verdergaand cultuurhistorisch te duiden. De door mij genoemde associatie met de Belgische 'Blauwvoeten' beweging, die eveneens de meeuw als symbool gebruikte, bedoelt dan ook niet die Vlaams nationalistische beweging simpelweg als 'rechts' of 'fascistisch' weg te zetten en daarmee de PVV-partij van Wilders te defameren. Het vereenvoudigen van historische overeenkomsten is een specialiteit van Geert Wilders. Het kan niet zo zijn dat de opvattingen van Wilders met een zelfde methode bestreden kunnen worden. Mij fascineren eerder de gelijkenissen in de ideaalbeelden van deze twee politieke bewegingen. Dat wordt dus het onderwerp van een nieuwe studie.

De jongste Surinaamse schrijvers bij elkaar

In november verschijnt bij uitgeverij Meulenhoff Voor mij ben je hier, nieuwe verhalen van de jongste generatie Surinaamse schrijvers, ter gelegenheid van 35 jaar onafhankelijkheid van de Republiek Suriname. Het boek wordt op záterdag 11 december 2010 in theater Perdu in Amsterdam gepresenteerd.

Aan de bundel, die samengesteld is door Michiel van Kempen, werkten 16 schrijvers mee. Dit zijn: Rihana Jamaludin, Marylin Simons, Herman Hennink Monkau, Carry-Ann Tjong-Ayong, Clark Accord, Henna Goudzand Nahar (foto links), Mala Kishoendajal, Guilly Koster, Iraida Ooft, Tessa Leuwsha, Karin Amatmoekrim, Joanna Werners, Annette de Vries, J.Z. Herrenberg, Ismene Krishnadath en Ruth San A Jong.

Voor mij ben je hier omvat ca. 320 blz. en gaat € 18,95 kosten. Het omslag is van Roald Triebels.

ISBN 978 90 290 8679 0

Anders maakt bijzonder

Zojuist is een nieuw prentenboek van Henna Goudzand Nahar uitgekomen met illustraties van Jeska Verstegen: Lang leve Olifant.

Olifant is jarig. Als hij in zijn nieuwe feestkleren voor de spiegel staat, ziet hij ineens dat hij een scheve slurf en een flapoor heeft. Hoe kunnen Bever en Varken hem zó nu aardig vinden? Zijn vrienden leggen het aan hem uit.

“En juist omdat jij een flapoor hebt, Olifant,” zei Bever.
“En omdat je slurf een eindje de andere kant op staat,” vulde Varken aan.
“Ben je niet zomaar een olifant,” zei Bever, “maar onze Olifant.”

En dan kan het verjaardagsfeest van Olifant eindelijk beginnen.

Net als De stem van Bever behandelt Lang leve Olifant een thema dat sterk leeft in onze samenleving. De felgekleurde, vrolijke illustraties van Jeska Verstegen houden het prentenboek echter luchtig en maken ‘anders zijn’ bespreekbaar met jonge kinderen.

Lang leve Olifant
Jeska Verstegen (illustraties)
Henna Goudzand Nahar (tekst)
Vanaf 3 jaar
Formaat 21,5 x 28,7 cm
Omvang 32 bladzijden
NUR 273, 274
ISBN 978 90 5116 120 5
Prijs € 13,95

Winti in het Japans & Googlebooks zegeningen voor Suriname

Gisteren pas zag ik door georganiseerd toeval deze blog en kruiste mijn digitaal bootje de vaarroutes van Henna Goudzand en Michiel van Kempen en dat niet voor de eerste keer. Henna leerde ik als lerares Nederlands in Paramaribo kennen tijdens het avondklokbewind van de sergeanten en Michiel als bibliograaf, jaren later in Amsterdam. Michiel heeft samen met Kees van Doorne de inventaris van publicaties over Suriname in de Universiteitscollecties van Amsterdam helpen bezorgen. Maar liefst 7.956 publicaties zijn door Michiel en Kees beschreven. (*) Michiel was dus een collega op de Universiteitsbibliotheek aan het Singel, waar ik als verzamelaar in overheidsdienst de gouden jaren - nog voor het budgetschroeven aandraaiende bewind van de eeuwwisseling - heb mogen genieten. De eerste associatie (door een plaatje in de rechterkolom) die deze blog mij gaf was die met Edgar Cairo en een lezing georganiseerd door de Stichting Wetenschappelijke Informatie in Paramaribo, waarvan in het archief (nu bij het Internationaal Instituut Sociale Geschiedenis) of bij mij thuis in een doos, nog een geluidsopname moet zijn, die ik toen in de zomer van 1980 in Paramaribo maakte. Cairo hamerde die middag op de eenzijdige invloed van de Nederlandse taal op het Sranangtongo van Suriname en het onbestaande van de omkering: het doordringen van Sranan woorden en dingen in de taal van Nederland. Dat was nu bijna dertig jaar geleden en niet lang daarna schreef Cairo zijn populaire columns doorspekt van Sranan in de Volkskrant en als ik mij goed herinner ook nog in het inmiddels overleden Amsterdamse middagblad Het Nieuws van de Dag. Wat er is blijven hangen van die mooie korte stukjes weet ik niet. Al was het maar op subliminale wijze, iets moet er toch doorgedrongen zijn van het Sranan in het Nederlands. Veertig jaar roeren in de Hollandse smeltpan kan toch niet zonder gevolgen gebleven zijn. Scheldwoorden in ieder geval wel, dat zijn, bij doordringing van de ene in een andere taal, baanbrekers en als ik nu een bepaald soort, niet academische of literaire, blogs op het web bezoek, is de frequentie van het woord 'kaulo', of 'kawloo', zo hoog dat geen enkele serieuze en moderne lexicograaf er aan kan ontkomen om dit woord in de schatkamer van de Nederlandse taal op te nemen. Zo kun je op de pagina 'straattaal' van Maroc.nl dit woord ook vinden met de vertaling: "shit."

Terug naar Edgar Cairo want daar heb ik een speciale band mee gehouden, alhoewel ik hem persoonlijk maar bij enkele gelegenheden ontmoet heb. In 1996 maakte ik samen met musicoloog en antropoloog Fred Gales een interactieve installatie voor het Tropenmuseum in Amsterdam over 'neo-shamanisme' en van de zestien door ons uitgekozen onderwerpen was 'winti' er één. We deden dat aan de hand van een kort verhaaltje van Cairo. Deze verhaaltjes werden door beeldstroken met computercollages geïllustreerd en op een grote trommel geprojecteerd, die door een enkele trommelslag op een icoon van het ene naar het andere onderwerp kon springen. Een jaar later hebben wij het hele project - met wat Aziatische toevoegingen - nog eens overgedaan voor een nieuw mediacentrum in Tokio en daarbij heb ik het genoegen gehad om de spreektrant van Cairo, die zo mooi van spreken in zingen van kleine liedjes kon overgaan, in het Japans te laten produceren. Een Japanse operazangeres van de Nederlandse Opera in Amsterdam heeft dat toen voortreffelijk gedaan met haar moeiteloze overgang van zingen naar parlando... Oei, ik zoek nu op mijn huidige computer maar kan al dat moois niet direct tussen de terabytes aan informatie terugvinden. Ik zal mijn best gaan doen om het in een mooi formaat voor het internet geschikt te maken en dan ook vrij voor een ieder op deze site te posten. Tot dan enkel een 'thumbnail'-plaatje als herinnering dat u nog wat te goed hebt.

[zeer lange voetnoot over een apparaat dat een boek hier tot een boek overal maakt]

(*) Het huidige debat over het massaal scannen van boeken door Google, wat door spraakmakende Nederlandse uitgevers alsook door de bibliothekaris van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag als een verwerpelijke monopoliserende actie beschreven wordt, zou mijns inziens, in het geval van Surinaamse bronnen, een zegening kunnen zijn. Zou het niet goed zijn om al die zevenduizend zo en zo titels in de collectie van de Universiteit van Amsterdam zoals beschreven door Van Doorne en Van Kempen (1995), of op zijn minst een grote keuze van al die volstrekt vergeten en obscure werkjes en uitgaven, in één grote koloniale 'Widergutmachung' te digitaliseren, op het internet te zetten en voor de zekerheid ook een stapeltje terabyte harde schijven met al dat moois bij de Universiteitsbibliotheek in Paramaribo te deponeren? Al dat Surinaamse cultuurgoed in het publieke domein, voor iedereen, waar maar ter wereld gratis en voor niemendal beschikbaar. Dan mogen de originelen hier gerust in Nederland blijven, want ik herinner mij nog gooed de emmers vol water die dagelijk door de ontvochtigingsinstallatie van de bibliotheek in Paramaribo opgeleverd werden (zie als voorbeeld ook de discussie over de archieven van de Evangelische Broedergemeenschap Suriname). Beter niet wachten op departementaal overleg, bilaterale overeenkomsten en ga maar zo door, dan komt er even weinig van als onder het goedbedoelde bewind van Albert Helman en al wie hem heeft opgevolgd. Ooit waren er dromen van microfiches en zelfs overeenkomsten van wat er allemaal niet gedaan zou worden voor Suriname door de Nederlandse Staat. Ik weet me niet te herinneren of daar veel van terecht is gekomen, wel dat zo'n microfiche - met het kunnen van vandaag in gedachte - een onhandig ding is waarvoor je naar die ene bibliotheek moet en middels onhandige papieren lijsten naar een minuscuul velletje in een doosje moet zoeken of erger nog een rolletje film in een viewer moet prutsen (en als je veel pagina's door moet zoeken word je er volstrekt duizelig van). Dat traject kan beter resoluut overgeslagen worden. Nee, direct een deal met die verdachte Amerikaanse kapitalisten van Google sluiten, opdat het daadwerkelijk gebeurt en wijzelf er nog van mogen genieten: frrrtt de inventaris van over de zeshonderd pagina's van de Surinamecatalogus flipt door mijn handen en ik laat maar even achterwege om al die bijzondere en bizarre en o zo interessante titels op te sommen. (Zulke inventarissen verschijnen altijd in mijn dromen als Gulagkampen vol zuchtende boeken die verlangen naar het echte leven) Deal maken en aan de slag, dat worden vele tienduizenden schermen internet informatie als we de Google way gaan. Even een plaatje zoeken van zo'n soort apparaat dat een boek hier, tot een boek overal maakt, om duidelijk te maken dat het echt kan. Let wel de huidige Google-discussie wordt gedomineerd door de uitgevers en in mindere mate de auteurs en al helemaal niet de lezers... en om wie gaat het uiteindelijk allemaal? Juist ja de lezers, want een eens geschreven boek wil gelezen worden (laat u niets anders wijsmaken door welke uitgeverslobby dan ook).