Carifesta Baithak Gana slaat brug tussen generaties

door Tascha Samuel

Paramaribo - Met haarzuivere stem laat Kries Ramkhelawan horen dat er verschillende soorten Baithak Gana zijn. Hij begeleidt zichzelf daarbij kundig op de harmonium. Als hij dan de Afro Surinaamse Michel Eind (74), ten tonele voert, die in zuiver Sarnami enkele Baithak Chutney liederen laat horen, is het duidelijk wat Ramkhelawan wil. Baitak Gana gebruiken om jong en oud samen te brengen op 24 augustus tijdens de Grand Cutural Market op het KKF terrein tijdens de Baithak Chutney Dag.

Er wordt heel hard geoefend om de juiste harmonie te vinden tussen de verschillende muziekstijlen die eigenlijk niet op elkaar lijken. Maar het klinkt prachtig, belooft auteur Kries Ramkhelawan. Foto: coll. Carifesta Suriname Contingent.

Living Legends

Ramkelawan is heel enthousiast over de mogelijkheid die hij heeft gekregen om zijn filosofie uit te dragen. Waar hij zich namelijk al jaren sterk voor maakt via zijn stichting Saathi (vrienden onder elkaar), is het gebruik van de Living Legends. "In Trinidad wordt het talent van deze mensen geaccommodeerd. Mensen als Eind of oud politie-muzikant Lalpersad 'Bongo Lal' Thakoer, hebben veel kennis in huis." De artiest meent dat deze kennis verloren gaat. Zoals uitgezet door het Carifesta comité, zullen er veel jongeren deelnemen. "Maar van wie moeten ze het leren?" vraagt de artiest zich af. Daarom is het programma een uitgebalanceerd geheel van jonge en oudere baithak gana musici en zangers op 24 augustus.

Kries Ramkhelawan

Eigen identiteit

"Ik ben de mening toegedaan dat je moet veredelen wat je hebt en er een eigen draai aan moet geven." Ramkhelawan meent dat de Surinaams Hindostaanse dansers en choreografen zich meer moeten inzetten om choreografieën te maken op Surinaams Hindostaanse muziek. "Ik ben geschoold in vele vormen van de Indiase muziek. Maar door het me eigen te maken geef ik er een eigen identiteit aan. Het is Surinaams," meent hij resoluut. Hij is daarom heel blij met dansers als Hans Bhawan met wie hij samenwerkt die durven om andersoortige choreografieën te maken zonder de typische Bharat Natyam of Kathak-bewegingen.

Dhapla

Masala

Op 24 augustus start om 10 uur de inloop, waarbij de gasten verwelkomt worden door onder meer de meisjesgroep Taaza Angels uit Nickerie en een dhapla speler. "De dhapla is in Trinidad en Guyana niet eens bekend", benadrukt de artiest het unieke karakter van deze dag. Daarna zullen vrouwen in traditionele kleding curry gerechten - hier beter bekend als masala - bereiden. Op het centraal podium zal er intussen Baithak Gana gespeeld worden door jongeren. Hans Bhawan heeft een speciaal stuk gemaakt op het Dhrupat-nummer dat Ramkelawan heeft geschreven. "Het is een klassiek religieuze baithak die van langzaam naar snel gaat. De muziekkunstenaar heeft zich erg uitgeleefd met eigen creatie de Bai Sa Bingi-Jam. "Het is een mix van Sambura, Naya Bhingi van de rasta's en baithak-muziek. Het is een harmonische en uitgebalanceerde versmelting van verschillende stijlen."

[uit de Ware Tijd, 02/08/2013]

Nazaten van de Indiase immigranten (2)

door Tascha Samuel

Paramaribo - India, en specifiek Noord- India - waar de Hindostanen oorspronkelijk vandaan komen - kreeg de naam Hindustan en werden de inwoners Hindostanen genoemd. Zij kwamen vanaf 1873 vanuit het toenmalige Brits- Indië naar Suriname.

Tussen 1873 en 1916 kwamen ongeveer 35.000 Hindoestanen naar hier. De contractanten lieten een armoedig bestaan in India achter zich, maar kregen het in eerste instantie in Suriname niet veel beter. Zij werden zeer slecht betaald, zodat ze ook wel 'centslaven' werden genoemd. In verband met de viering van 140 jaar Hindostaanse Immigratie laat de Ware Tijd tot en met 4 juni enkele nazaten aan het woord.

Kries Ramkhelawan  

Wat betekent India voor u als het land van uw voorouders? Kries Ramkhelawan:

"India heeft voor mij als land van mijn voorouders wat cultuur en kennis betreft heel veel toegevoegde waarde. Wie India bezoekt beleeft en ervaart iets bijzonders. Het is ongetwijfeld een belangrijk element in mijn gedachten, culturele expressie en activiteiten. Ik put veel inspiratie uit India."

Bent u zich bewust van de strijd die uw voorouders hebben geleverd na hun komst in Suriname?

"Ik geloof dat we nog steeds strijd voeren. Mijn voorouders waren vechters tegen onderdrukking en vochten voor hun rechten. Wij strijden om niet ten onder te gaan tegen elke vorm van onderdrukking in bijvoorbeeld gezinsverband maar ook in muziek en cultuur, op alle fronten. Maar wij moeten vooral naar de toekomst kijken en niet te zeer letten op de penarie van toen."

Vindt u dat de culturele normen en waarden bewaard zijn gebleven?

"Zij die niet vergelijken zien geen verschil maar wie oplet, zal merken dat er een aantal dingen in de tradities zijn die hetzelfde zijn gebleven en andere enigszins zijn gemoderniseerd. Sommige elementen zijn in positieve zin gesurinamiseerd. Indiërs komen hier bepaalde tradities weer aanleren omdat ze hier zo goed bewaard zijn gebleven. Dat is bijzonder."

Op welk gebied heeft uw groep zich het verst ontwikkeld en waar zouden ze nog moeten werken?

"Generaties hebben zich ingezet op elk gebied. Ze hebben veel bereikt maar waar het nog aan rammelt, is het nationalistisch gevoel. Het is er, maar het mag groeien. Daarom houd ik vooral op Srefidensi shows om dat gevoel te helpen stimuleren. Als je echt, echt van je land houdt, wil je geen honderden hectaren grond hebben die je niet gebruikt. Men moet niet houden van Suriname in hectaren. Daarvan moeten we ons bewust worden."

[uit de Ware Tijd, 31/05/2013]

Baithak gana-pioniers vereeuwigd

Paramaribo - Tribute to the Legends vervat het levenswerk van zanger Kries Ramkhelawan. Zijn jarenlange onderzoek naar pioniers van baithak gana en andere muziekstijlen zijn op de nieuwe cd vereeuwigd. Zondag presenteerde Ramkhelawan de nummers live op het podium van theater Thalia. Hij ontpopte zich ook tot een geweldige cabaretier.

Dit gebeurde tijdens de opvoering van een zelf geschreven musical. Het verhaal Bolo Baba Mai kaise aile Surinam is gebaseerd op de immigratie van de hindoestanen in Suriname en bestaat uit een dialoog van drie generaties hindoestanen. De grappige acts en lollige situaties van iedere dag vielen het publiek goed in de smaak. Gesterkt door het enthousiasme beloofde Ramkhelawan binnenkort een stand-up-komedieshow te geven.

Baba (Kries Ramkhelawan) en Mai (Neelam Matadin) vertellen hun kleinkinderen in de musical hoe ze naar Suriname zijn gekomen. Foto @ Cedric Cooman

“Kries weet de mensen steeds te verrassen! Hij is gewoon een geweldige performer”, waren de reacties in de pauze. “Kries brengt een tribute to the legends, maar hij is zelf een legende. Alleen wordt hij in eigen land nog weinig gewaardeerd.” Tijdens de diasporaconferentie van 2003 in India, heeft hij voor duizenden mensen opgetreden. De Indiërs stonden perplex van zijn authentieke bhojpuri-stijl. “Kries is een Surinaamse artiest van wereldformaat: creatief en inventief. Met deze show heeft hij 138 jaar immigratie onsterfelijk gemaakt”, zei notaris Carlo Jadnanansing in een korte toespraak.

Omdat de show aan immigratie werd gewijd, ademde het decor bestaande uit bananenbomen, suikerriet, gras en andere traditionele voorwerpen, de sfeer uit van het vroegere leven van de contractarbeiders. Het repertoire bestond uitsluitend uit baithak gana-liederen. Hiermee wilde Ramkhelawan bewijzen dat een show zonder enige inmenging van Bollywood ook kan slagen. Tribute to the Legends bestaat uit tien nummers van gerenommeerde zangers als Ramdew Chaitoe, Jusuf Khan, Habib Wali Mohamed, Bhailal Mahabier, Ramchander Bansidhar, Draupati, Jankaran en Dasrath Mangro. Van de tien liedjes zong Ramkhelawan er negen.

Door gebrek aan tijd moest hij het laatste nummer laten schieten. De show werd afgesloten met zijn eigen immigratiesong waarin ode wordt gebracht aan alle immigranten. In de tekst Mai re yaad behoet awe Hindustan ki beschrijft Ramkhelawan de gevoelens van een immigrant die zonder toestemming van zijn ouders naar Suriname was gekomen. Hij voelde zich beetgenomen, was intussen getrouwd, had in vijf jaren al vier kinderen en de hoop om ooit terug te keren naar India was vervlogen. Minister Wonnie Boedhoe van Financiën, die de show ook bijwoonde, overhandigde de dhol-spelers Kiran Ramphal en Rishi Malaha een trofee voor hun geweldige performance.

[uit de Ware Tijd, 07/06/2011]

Saathi gaf shows op Jamaica

Paramaribo - Muziekformatie Saathi, die op 5 mei onder leiding van Kries Ramkhelawan Suriname vertegenwoordigde tijdens de Indian Arrival Celebration Day op Jamaica, heeft vanwege het grote succes een tweede show mogen geven.

Op 10 mei 1845 kwam het schip de SS Blundell aan in de 'Old Harbour Bay' te St. Catherine op Jamaica. Het schip transporteerde de allereerste Indiërs naar het Caribisch gebied. De 261 passagiers waren immigranten die naar de Britse kolonie kwamen om te werken op de suikerplantages na afschaffing van de slavernij. Deze historische dag is benoemd tot de 'Indian Heritage Day' door de overheid van Jamaica, waarmee deze gemeenschap de sociale en economische bijdrage van de Indiërs aan de ontwikkeling van het land benadrukt. Vandaag wonen er naar schatting 30.000 inwoners van Indiase afkomst in Jamaica die ook nog hun eetgewoontes, taal, muziek, dans en religie zoveel mogelijk hebben behouden.

De eerste show van de avond was een "muziekcollage", gearrangeerd door Kries Ramkhelawan, met als titel 'A journey from 1845 to 2011'. Er werden traditionele, klassieke, devotionele en culturele liederen en muziekstukken uitgevoerd. Daarnaast deed ook Bollywood zijn intrede door Chutney, Bhojpuri, Qawali en nog vele andere stijlen. De bezoekers werden verrast door de tabla en de muziek van de dhool en de dhantaal, die wel op Jamaica worden bespeeld, maar op een heel andere manier.

Deze moeder danst flink op de deuntjes van de nummers van Kries Ramkhelawan.

Het publiek bestond niet alleen uit bezoekers van Indiase afkomst. Bij de optredens van de avond verstond een deel van het publiek wel wat er gepresenteerd werd, maar het andere deel niet. De band had zich daar wel goed op voorbereid en probeerde beide groepen tevreden te stellen.

Bij de tweede show waren de Indiase ambassadeur, de president van de Indian Cultural Union (ICU), de burgervader van het district en andere hoogwaardigheidsbekleders aanwezig. Indian Cultural Union is een vereniging die alle Caribische landen samenbrengt voor culturele uitwisselingen.

Kries Ramkhelawan demonstreert meditatief karakter muziek

Amorc Academie heeft de musicus Kries Ramkhelawan bereid gevonden om een praktische lezing te houden over muziek en meditatie. Klanken hebben nog meer invloed als ze met muzikale bedoelingen bij elkaar worden gebracht. “Opgewekte, vrolijke muziek maakt ons blij, terwijl treurige muziek ons in sombere stemming kan brengen. Een luide rauwe klank kan ons angstig maken terwijl een haast gefluisterde zachte klank ons kan kalmeren”, aldus de Amorc Academie.

Sommige soorten muziek kunnen bijdragen tot de verheffing van de ziel en aan innerlijke vrede, terwijl andere beantwoorden aan fysieke aandriften en de zinnen prikkelen. “Waar we minder bekend mee zijn is de helende werking die ritme en muziek voor ons kan hebben. Deze werken in op onze emoties door middel van suggestie.”

Ramkhelawan zal in een voordracht door Surinaamse zangstijlen en gebruikmakend van muziekinstrumenten geluidsvibraties creëren die tot meditatie leiden. Het doel hiervan is opschoning (kriya) van lichaam, geest en ziel. Tijdens de meditatie wordt de stroom van gedachten golven gekanaliseerd door bepaalde geluidstonen of vibraties. Hoe dieper de meditatie hoe groter het effect.

De lezing wordt op vrijdag 28 januari gehouden en begint om 19:00 uur in het Amorc Centrum aan de Gravenbergstraat 2, Paramaribo, en is voor iedereen toegankelijk.

[uit Starnieuws, 23 januari 2011]

Foto: @ Newsday