'Blakaman Dey' voor iedereen

Foto © Michiel van Kempen

Paramaribo - Volgens Iwan Wijngaarde, voorzitter van de organisatie Feydrasi Fu Afrikan Srananman (FFAS), zou een ieder Blakaman Dey moeten kunnen vieren. In 1976 werd door de UNESCO de eerste zondag in de maand januari uitgeroepen tot de Internationale Dag van de Zwarte Beschaving. Wijngaarde merkt op er nooit een punt van te hebben gemaakt door te zeggen dat deze ...

dag alleen voor de ‘African’ negers bestemd is. “Wij hebben het altijd gedaan met alle etnische groepen in Suriname. Men zegt vaak dat wij deze dag maken tot een ‘Alaman Dey’. Maar we willen juist alle culturen inéén vlechten om zo ver-dere ontwikkeling in het land te brengen.

We doen het samen. We brengen de beschaving van de andere volkeren mee”, aldus Wijngaarde. Deze dag is bedoeld om de internationale rol en betekenis van de beschaving van de Surinamers met een zwarte Afrikaanse achtergrond te markeren. Volgens Wijngaarde, die tevens optreedt als woordvoerder van de organisatie belast met de festiviteiten, wordt er vanuit de Verenigde Naties ondersteuning gegeven aan de bevordering van een bewustwording over de positieve invloed, die de Afrikanen in diaspora hebben op de wereldbeschaving.

 

Nelson Mandela

In Suriname is de ‘Blakaman Dey’ al meerdere malen gevierd in verschillende districten. Dit jaar zal deze dag voor de achttiende keer herdacht en gevierd worden en wel te Vier Kinderen in het district Para. Het thema dit jaar is: `Nelson Mandela’s filosofie’. Dit thema wordt gebruikt, omdat Mandela heel veel heeft betekend voor zowel de Afrikanen als andere etnische groepen. Hij stond bekend als een man van eerlijkheid en oprechtheid.

Op zondag 5 januari begint het geheel met een gebed en een tentoonstelling met als titel ‘Zwarte geschiedenis’. Verder zullen er lezingen worden gehouden, alsmede een cultureel programma worden afgewerkt, dat bestaat uit optredens van topmuziekformaties. Eén daarvan is ‘Sweet Melody’ en nog twee andere formaties.

 

Uit Edward Lucie-Smith, Ars Erotica

Er zullen daarna toespraken gehouden worden door de minister van Regionale Ontwikkeling en die van Onderwijs en Volksontwikkeling. Ook is president DesiréBouterse uitgenodigd op deze dag acte de présence te geven. Voordat de organisatie overgaat tot het informele gedeelte, zal een persoon uit het district Para een onderscheiding worden toegekend voor zijn/haar bijdrage aan het district.

[van nospang.com, 4 januari 2014]

Instituut voor onderzoek eigen geschiedenis

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De herdenking van 1 juli en het slavernijverleden heeft alleen zin als deze dag tot verandering van de sociaal maatschappelijke positie van Afro-Surinamers bijdraagt. Na 150 jaar is de tijd rijp voor het herschrijven van de Surinaamse geschiedenis.

Het debat over het slavernijverleden heeft heel wat controverse geleverd. Armand Zunder zegt dat niet 1 juli 1863 herdacht moet worden, omdat die door de kolonisator is opgedrongen. Van rechts naar links de panelleden Armand Zunder, Iwan Wijngaarde, Serena Holland, Rachel van der Kooije en Leo Atomang. Foto © Irvin Ngariman.

Dat is de conclusie uit het debat 'Herdenking slavernijverleden zin of onzin', eerder deze week in de Mantel. Henk Herrenberg, voorzitter van de Herdenking Jubileumcommissie, stelde het panel en publiek voor om op de regering een beroep te doen fondsen beschikbaar te stellen voor onderzoek van de slavernijgeschiedenis. In het verlengde daarvan kunnen toekomstgerichte projecten ontwikkeld worden.

Zinvol

Het debat dat op Facebook al voor heel wat controverse heeft gezorgd, werd door een twintigtal mensen bezocht. Serena Holland, Iwan Wijngaarde, Rachel van der Kooije, Leo Atomang en Armand Zunder waren de panlleden. Ze vonden het debat wel zinvol om de afschaffing van de slavernij te herdenken. Vooral als er nieuwe feiten naar boven komen en deze in geschiedenisboeken worden opgenomen, vindt Van der Kooije. "Want we kunnen onszelf pas ontwikkelen, als we ons verleden kennen", pleitte zij in haar betoog. "Zolang er duurzame activiteiten aan de herdenkingen worden gekoppeld ziet zij het nut van herdenking wel in", zegt Holland. Vooral het promoten van ondernemerschap, onderzoeksprojecten en behoud van de cultuur met al haar elementen voor de doelgroep. "Als je herdenkt, moet je groeien naar een eenheidsgedachte in toekomst- en ontwikkelingsgericht denken", vindt zij.

Zunder heeft de ervaring met zijn eigen onderzoeksprojecten dat er weinig tot geen gelden vrijgemaakt worden om geschiedenis en cultureel onderzoek vast te leggen. "Over tien jaar moeten we niet meer hierover praten. Anders wordt onze achterstand met het Caribisch Gebied veel groter. Want daar hebben ze de boodschap wel begrepen", stelt hij.

Herrenberg die als belangstellende in het publiek zat, was het niet met het panel eens dat er geen gelden vrijgemaakt worden. "Ik zit allang in zulke organisaties en heb alle stadia meegemaakt. Als voorzitter van de jubileumcommissie valt het mij op dat niemand een project indient om onderzoek te laten doen. Kom met concrete projecten naar de regering en dan zult u in aanmerking komen voor het geld", riep hij de aanwezigen op.

Het panel en publieke debaters vinden dat liever een instituut in het leven geroepen wordt om fondsen voor onderzoek beschikbaar te stellen. Het debat werd door Slavernij online georganiseerd.

[uit de Ware Tijd, 31/05/2013]

Unesco ontkent bestaan resolutie Blakamandei

door Audry Wajwakana

Vorig jaar werd de Blakamandei in het district Marowijne op Moengo herdacht. Aanstaande zondag vindt de herdenking plaats in de Botanische tuin 'Prakwaki' van de Fedrasi Fu Afrikan Srananman. (Foto dWT archief)

Paramaribo - De door Unesco aanbevolen herdenking van de ‘Dag der Zwarte volkeren’ is geenszins vastgelegd in een resolutie. Dit zegt Anuradha Kamtasing, secretaris generaal van de Unesco Commissie in Suriname. “Wel werd er op de twintigste vergadering in Parijs in december 1978 een aanbeveling door de Unesco gedaan om deze dag te herdenken”, zegt Kamtasing.

Deze aanbeveling werd gedaan nadat de toenmalige premier van Trinidad & Tobago Eric Williams in 1972 begon met de viering van Blackman Day van Afrikanen in diaspora in zijn land. Deze opzet viel de Unesco op en zij hebben samen het samen met hem verder uitgebreid naar de andere wereldetniciteiten van niet-blanke volken. Daarbij werd er onder meer ook aanbevolen dat alle belangstellende lidstaten op de eerste zondag van het nieuwe jaar een zwartevolkendag op hun manier en in de lijn van hun traditie en onder toezicht van hun overheid te vieren.

Niet correct

Kamtasing vindt het niet correct dat de Feydrasi fu Afrikan Srananman, van Iwan Wijngaarde, steeds verwijst naar de resolutie van de Unesco dat het een internationale dag is. De andere afro-organisatie Collectief Broki van Rudie Bottse verwijst wel naar 'aanbevelingsresolutie'. Ook deze benaming klopt volgens Kamtasing niet. "Indien het een internationale dag is, zou het op de lijst van de Verenigde Naties voorkomen", stelt zij.

Foto @ Nicolaas Porter

Eigen manier

"Omdat dat de viering niet in een resolutie is vastgesteld, kan de overheid geen richting geven in het organiseren van deze dag", zegt Kamtasing. Beide organisaties geven een andere vertaling over de inhoud van deze dag. Feydrasi fu Afrikan Sranman die de dag heeft vertaald naar Blakamandey, stelt dat deze dag is voor de herdenking van nakomelingen van Afro-Surinamers. Terwijl Bottse vasthoudt aan de letterlijke vertaling: 'Dag der zwarte volkeren' of 'Dag van de Zwarte Beschaving', waarin alle bevolkingsgroepen, die niet blank zijn meegenomen moet worden. Bottse zegt al drie jaren Wijngaarde hiervan te willen overtuigen. "Maar die man vindt dat ik hem altijd aanval." De herdenking die zoals het in de aanbeveling van de Unesco staat een evenement van bezinning en eenheid moet zijn, is hierdoor een feest van verdeeldheid onder deze twee Afro-organisaties. Volgens Kamtasing zijn partijen vrij om deze dag op hun eigen manier te vieren. "Maar laat de Unesco er buiten."

Blakamandei 2012, met in het groen Hilli Arduin

[uit de Ware Tijd, 05/01/2013]

Kodjo, Mentor en Present Pren krijgt toegevoegde waarde

Paramaribo - De herdenking van de executie van de drie slaven Kodjo, Mentor en Present mag geen jaar ongemerkt voorbijgaan voor de stichting Feydrasi Fu Afrikan Srananman. Van het jaar zal de stichting haar uiterste best doen dat het plein meer waarde krijgt. Zo zal er een ‘Kodjo, Mentor en Present monument’ opgericht worden.

Vandaag wordt voor de vijftiende keer middels kranslegging, speeches, optredens en gedichtenvoordracht op het Kodjo, Mentor en Present Pren invulling geven aan deze herdenking.

Mevrouw Elly Purperhart woonde vorig jaar de bijeenkomst op het Kodjo, Mentor en Present Pren bij en deed enkele ritueel gebeden terwijl zij de grond met water besprenkelde. (dWT archieffoto)

Enkele belangrijke figuren die vanaf de oprichting van dit plein erbij betrokken zijn geweest, richten vandaag een woord tot het publiek. Daarnaast zijn er optredens van onder andere de dansgroep Saisa, Naks met Apinti en Djembe drum en voordracht van gedichten.

Verder komt er een toelichting van kunstenaar Erwin de Vries die het ontwerp van het ‘Kodjo, Mentor en Present monument’ zal maken.

“Het eerste waar je aan denkt, is dat je bijvoorbeeld verminkte mannen zou zien, omdat het om een levensverbranding gaat. Maar neen hoor, ze zijn drie helden, drie sterke mannen. In mijn ontwerp staan ze heel trots naast elkaar voor zich uit te kijken”, zegt de zeer tevreden kunstenaar de Vries. Hij heeft de officiële opdracht nog niet gehad, maar heeft al een kleine schets van 60 bij 50 cm gemaakt. Dit ontwerp zal hij vandaag aan het publiek laten zien.

Eind 1999 kreeg de stichting toestemming van de commissie, het plein te vernoemen naar Kodjo, Mentor en Present.

Sedert de onthulling van het plakkaat en plein op 26 januari 2000, zijn de onderhandelingen over het plaatsen van het monument op het plein met de commissaris gaande. “We zijn er vanaf 2000 mee begonnen, maar we hebben geen financiering gekregen”, zegt Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Feydrasi Fu Afrikan Srananman in gesrpek met dWT.

De voorzitter gaf aan bij verschillende instanties te hebben aangeklopt voor sponsoring, maar wilde niet door blijven drammen daarover. “Maar we pakken het nu weer serieus op!”, zegt hij. Vooral omdat het volgend jaar al 180 jaar is dat de drie slaven levend werden verbrand en 150 jaar afschaffing van de slavernij.

Volgens Wijngaarde is het daarom ook zeer belangrijk, dat er een monument komt. Hij zal de overheid wederom verzoeken ruimte te maken op het plein voor het monument en een tuin voor beplanting, zodat die er fatsoenlijk uitziet. “We hebben dit al vaker geprobeerd, maar ons verzoek is nooit ingewilligd. We zullen het weer proberen, want zo krijgt het plein ook internationale bekendheid. Het gaat tevens om een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis.” In tegenstelling tot voorgaande jaren beginnen de activiteiten dit jaar 's middags. Volgens de voorzitter is het ’s morgens te druk om een krans te leggen.

Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Fedrasi fu Afrikan Srananman en de maker van het kunstwerk Erwin de Vries staan bij het ontwerp van het beeld van Kojo, Mentor en Present. Op 26 januari 2012 vond de feestelijke onthulling van het ontwerp (nog geen geld voor uitvoering) plaats bij het Kojo, Mentor en Presentplein aan de Heiligenweg. Foto: Cedric Cooman

Educatie

Twee jaar geleden heeft de organisatie middels een lezing — de geschiedenis van crimineel tot held — de scholen meer informatie over deze helden gegeven. Het schrijven van opstellen met als onderwerp ‘Wie bepaalt zijn helden?’ en inleidingen over het drietal waren enkele educatieve activiteiten die toen op de scholen werden ontplooid. De stichting heeft tevens de ontwikkelingen over het Kodjo, Mentor en Present Pren rond 2000 vastgelegd in informatieboekjes. Deze boekjes zijn ook geschikt voor scholieren. Jammer genoeg zijn die nog niet in de bibliotheken verkrijgbaar, maar wel bij de stichting.

[uit de Ware Tijd, 26 en 27/01/2012]

Blakaman Dey viert vijftiende lustrum

Paramaribo – Dit weekeinde vieren tal van Afro-Surinaamse organisaties het vijftiende lustrum van de Blakaman Dey, de dag van de zwarte mens.

Op zaterdag 7 januari 2012 wordt begonnen in het Marrondorp, Pete Ondoo, waar de dorpsbewoners, al 15 jaren op eigen initiatief, elk jaar deze dag gedenken met festiviteiten. Op zondag 8 januari 2012 wordt de grote nationale Blakaman Dey gehouden in het nabij gelegen dorp Moengo, in het district Marowijne.

De Organisatie zal dit jaar een monument onthullen in het voormalig bauxietstadje, in Oost-Suriname. Ook zullen enkele Afro-Surinaamse ouderen uit deze omgeving een bijzondere waardering ontvangen.

Volgens de woordvoerder van de organisatie, belast met de festiviteiten, Iwan Wijngaarde, wordt er vanuit de Verenigde Naties, ondersteuning gegeven aan de bevordering van een bewustwording over de positieve invloed, die de Afrikanen in diaspora hebben op de wereldbeschaving.

[naar GFC Nieuws, 4 januari 2012]

Foto: @ Nicolaas Porter

Herdenking executie Kodjo, Mentor en Present

“Trowe watra nanga yu her’ ati”

door Claudine Saaki


Paramaribo - “Kodjo, Mentor en Present pren, na wan pren, fu trowe watra nanga yu her’ ati.” Met die woorden benadrukte Elly Purperhart gisteren de waarde van het plein, waarop door de Feydrasi fu Afrikan Srananman de executie van Kodjo, Mentor en Present werd herdacht.

De drie slaven werden op 26 januari 1833 levend verbrand, omdat zij een grote stadsbrand zouden hebben veroorzaakt. De exacte lokatie van de executie kon pas vijftien jaar geleden na historisch onderzoek door de Feydrasi worden vastgelegd.

.

Elly Purperhart, die elke keer aan dit heugelijk feit meedoet, besprenkelt de grond met water uit een kalebas na haar powema. (Foto: Claudio Barker)

Op 26 januari 2000 werd op verzoek van de Feydrasi het busplein tussen de Heiligenweg en de Knuffelsgracht herdoopt tot Cojo Mentor Presentplein. Volgens Purperhart moet dit ‘pren’ als heilig worden beschouwd en mag de herdenkingsdag niet ongemerkt voorbij gaan, omdat de drie helden verzet pleegden tegen het juk van de slavernij.

“Bigi bruja de na mindri blaka buba, deng e strey psa deng srefi”, begon Purperhart haar vurige powema, waarin zij de zwarte bevolking aanraadt meer in eenheid met elkaar te leven.
Onderwijsminister Raymond Sapoen achtte de woorden van Purperhart zeer belangrijk. “Als de Feydrasi haar projecten succesvol wil afronden, moet zij samenwerken en ervoor zorgen dat onverschilligheid onder de zwarte bevolking ophoudt”, zei Sapoen. Voorzitter Iwan Wijngaarde is daarom blij met het thema van de viering van Blakaman Dey voor dit jaar: ‘Internationaal jaar van mensen van Afrikaanse afkomst’.

Voor de Feydrasi fu Afrikan Srananman was het een zeer speciaal moment, omdat het de vijfde keer is dat de executie van de drie slaven door hen wordt herdacht. Na alle toespraken werden de kransen op de monumenten gelegd door Wijngaarde, Johan Roozer van het Directoraat Cultuur en de heer Raymond Sapoen. Gezamenlijk werd afgesloten met het lied Wi kondre tru.

[uit De Ware Tijd, 27/01/2011]

Dilemma viering dag van de zwarte beschaving blijft

door Claudine Saaki


Paramaribo - Voor de derde keer wordt de ‘Dag van de zwarte beschaving’, Blakaman Dey, gevierd. Organisatie Un Bondru pakt het groots aan. Un Bondru werkt samen met de organisaties Fiti fu Wini, La Rosa en Panafstrag Suriname aan deze viering.

De Blakaman Dey wordt deze keer op 30 januari op het Brownsplein gevierd. Dit, omdat het makkelijker bereikbaar is voor eenieder. “We zijn ruim van te voren gestart, omdat wij een kwalitatief goed programma willen bieden aan de bevolking. We hebben elk jaar ons best gedaan om deze activiteit zo goed mogelijk te organiseren. Daarom betrekken wij ook professionals bij”, laat Armund Zunder, voorzitter van Un Bondru weten.

.

Bezoekers aan de 14de viering van de Dag van de Zwarte beschaving in het Openluchtmuseum in Fort Nieuw Amsterdam gaan uit hun dak op tonen van een hindostaanse muziekformatie.

Het geheel vangt om twaalf uur ‘s middags aan met een plengoffer van de du uma Marie Starke.
Op die dag kunnen de bezoekers de expositie ‘Black History’ bezichtigen. Daarnaast ook lezingen in het kader van Blakaman Dey en als laatst een cultureel programma die uit optredens van topbands zal bestaan. Deze bands zijn onder andere Naks Kasekoloko, App’tijt, united, generals en Pruberi, Sweet Melody, Traffasi en Tooido.

Zij zullen tot twaalf uur ‘s avonds invulling geven aan het geheel. De organisaties willen op die dag aan de gemeenschap tonen wat de AfroSurinaamse gemeenschap te bieden heeft. Ook de marron en de creoolse keuken zullen wat te bieden hebben.
Het thema van de viering ‘Internationale jaar van mensen van Afrikaanse afkomst’, werd op 10 december vorig jaar door Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de VN (Verenigde Naties) afgekondigd. Het doel van de viering van de Blakaman Dey is de internationale rol en betekenis van de zwarte beschaving aan te wakkeren en de positie van de Afrikaanse Surinamers te versterken.

Volgens de regels van de Unesco moet de viering van de dag van de zwarte beschaving op de eerste zondag van januari en op het platteland worden gehouden. “Dit gebeurt al vijftien jaren, onafgebroken zo. Ik wil mij houden aan de regels”, laat Iwan Wijngaarde, voorzitter van de stichting Feydrasi fu Afrikan Srananman weten. Zijn stichting heeft daarom al op 2 januari, de eerste zondag van januari, op Bersaba de Dag van de Zwarte Beschaving gevierd. Volgens Wijngaarde is de resolutie niet goed begrepen en is het belangrijk dat de beschaving goed gewaardeerd wordt en de juiste plaats krijgt. Krin Konsensi, ook een culturele organisatie, leverde ook haar bijdrage op die dag. [Klik hier voor een fotoverslag van die dag.]

[uit de Ware Tijd, 18/01/2011]

15e Dag van de Zwarte Beschaving

9 Paranen gehuldigd

De Coropinakreek diende als prachtig natuurdecor en het weer zorgde voor de juiste ambiance. Beide vormden de basis voor een bezinningsvolle Dag van de Zwarte Beschaving op plantage La Prosperité, beter bekend als Bersaba. Op zondag 2 januari organiseerde de Feydrasi Fu Afrikan Srananman voor de vijftiende keer activiteiten in het kader van de internationale herdenkingsdag, die in 1978 per resolutie door de Unesco werd ingesteld en vanaf 1996 wordt herdacht in Suriname.
.

Het moment waarop de oudste bewoner van Para een bloemenhulde brengt bij het monument van de kopers van plantage La Prosperité.

Een bijzonderheid op deze dag was de huldiging van negen Paranen. Hoepel-Krak, Gisla Tremour, Bertus Plet, Louise Vyent-Pengel, Ena Pengel, Madzy Pengel, Alphons Ceder, Celsius Burnet en Johanna (Jopie) Pengel werden geëerd voor hun betekenisvolle bijdrage aan de ontwikkeling van het district. Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Feydrasi huldigde bij deze gelegenheid eveneens Elviera Sandie, een kind van de plantage La Prosperité, voor het jarenlang ondersteunen van het cultuurveld in verschillende functies.

Tientallen geïnteresseerden waren ingegaan op de uitnodiging van de Feydrasi, onder wie ook regeringsvertegenwoordigers. Eugene van der San, directeur Bestuur en Administratie van het kabinet, vertegenwoordigde de president, terwijl ook minister van Onderwijs en Volksontwikkeling Raymon Sapoen en Cultuurdirecteur Stanley Sidoel acte de présence gaven. Na het welkomstwoord door de voorzitter van de plantage, Madzy Pengel, en de districtscommissaris van Para, Hugo Pinas, werd het programma vlot afgewerkt met speeches door Wijngaarde, minister Sapoen en Van der San.

Hierna werd op plechtige wijze een bloemenhulde gebracht bij het monument van de kopers van plantage La Prosperité door de oudste bewoner van de plantage, de 85-jarige Suzanna Plet. De dag werd afgesloten met een cultureel programma, waaraan de drumband en majoretten van de padvindersvereniging van Para een bijdrage leverden, alsook het kinderkoor van plantage Vierkinderen. Tevens werden verschillende gedichten voorgedragen door Gerda Zaalblok en Roel Plet. Natuurlijk kon er hierna gedanst worden op de muziek van de populairste muziekformatie van Para, Bossé Krioro.

[uit de Ware Tijd, 06/01/2011]