door Carlo
Jadnanansing
Een stoel, een kapmes, een afgedragen jas, een matras op de
grond en een cassetterecorder op een wankele tafel, vormden het povere decor
van het toneelstuk Jouw mooie kapitein
dat op 25 juli 2013 in Surinaamse première ging in theater Unique.
De airconditioning was uitgedaan om het geluid beter tot
zijn recht te doen komen. De daardoor ontstane drukkende tropisch hitte
versterkte de emotioneel geladen sfeer die het stuk opriep. Er was maar één
speler, de Haitiaanse gastarbeider Wilnor, werkzaam in Guadeloupe,
verpersoonlijkt door de in Nederland wonende Surinaamse acteur Maikel van
Hetten.
 |
| Maikel van Hetten |
Toch was er een constante dialoog in het door de Franse
schrijfster Simone Schwarz-Bart geschreven werk. Dit komt omdat Wilnor via een
cassetterecorder communiceerde met zijn in Haïti wonende vrouw Marie-Ange (stem
van de bekende Curaçaose zangeres Izaline Calister).
De prachtige Nederlandse vertaling is van de hand van Lucia
Nankoe, een in Nederland wonende literatuurwetenschapper en expert in de
Caribische literatuur, naar wier idee het drama is gemaakt. Het thema van het
stuk is universeel en tijdloos. Het is het eeuwige verhaal van een man uit een
arm land die om zijn gezin te verzorgen in een rijk land gaat werken met
achterlating van huis en haard. De problemen die daarbij ontstaan hebben
eveneens een universeel karakter. Hoe zit het met de huwelijkstrouw in de
periode van de scheiding door middel van een latos (living apart together
overseas) relatie? “Een vrouw heeft een
man nodig en een man heeft een vrouw nodig. Dit is de wet van het leven,
teneinde te bewerkstelligen dat het leven voortgang vindt”, aldus de boodschap
van het stuk.
Als Marie-Ange per cassetterecorder opbiecht dat ze – zij
het onder druk – bezweken is voor de charmes van de koerier die haar de
enveloppe met geld moest brengen, breekt de hel los voor Wilnor. Hij kan zijn
emoties nauwelijks de baas, maar weet zich op bewonderenswaardige wijze te
herstellen. Hiermee toont hij inderdaad een waardige kapitein te zijn die het
schip van het leven op kundige wijze weet te besturen.
Van Hetten geeft op unieke wijze niet alleen met woorden,
maar nog meer door zijn robotachtige maar ritmische dansbewegingen, uitdrukking
aan zijn emoties. Zijn dans lijkt pijlen af te vuren op het publiek, die
rechtstreeks het hart treffen. Het literaire taalgebruik is eveneens
doeltreffend.
“Scheiding is als een oceaan, waarin menigeen verdrinkt”.
“Tussen waarheid en verdichtsel ligt een glibberig pad”
Van Hetten is er geslaagd vanaf hij het podium betrad, zijn
kapmes op de grond wierp, en een slok
nam uit de bijna lege fles met rum, tot aan het einde van het één uur durende theaterstuk, de aandacht van
het publiek vast te houden.
Tijdens de discussie die na het stuk volgde, zei Lucia
Nankoe dat zij getroffen was door de waardigheid en vergevingsgezindheid van de
hoofdpersoon. De Caribische man zou naar haar zeggen op een voetstuk geplaatst
zijn.
Dat een toneelstuk voor verschillende interpretaties vatbaar
is, is duidelijk gebleken. Anders dan Nankoe waren enkelen van mening dat
Wilnor wel begrip getoond heeft voor het overspel en de daardoor ontstane
zwangerschap van zijn vrouw, maar dat het geenszins zijn bedoeling was naar
haar terug te keren. Hij zou haar alleen het beste hebben toegewenst en dus
slechts afstand gedaan hebben van wraakgevoelens waar velen last van hebben.
Hoe het ook moge zijn, Van Hetten heeft als Wilnor een
personage neergezet dat het publiek afwisselend liet lachen en ontroerde. Nu
onze oudste theatergezelschap Thalia zich primair lijkt toe te leggen op het
verhuren van haar accommodatie, is het voor het theaterminnende publiek een
verrassing om op een dergelijk stuk van hoog niveau vergast te worden, ook al
moet het van overzee komen. Het verzoek om voorstellingen voor de
middelbare-schooljeugd kon door Nankoe niet worden ingewilligd, daar de speler
en technici binnen enkele dagen weer moeten vertrekken.
Merci
beaucoup au beau capitain Wilnor et toute la organisation!
[uit Dagblad Suriname,
30-07-2013]
