Expositie: Exploring the Past to Envisage the Future

In het kader van de herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden vindt in de eerste helft van 2014 een aantal tentoonstellingen en projecten plaats onder auspiciën van de Stichting Arte ’99; Arte pa Libertat. In 2013 waren er in dit kader al succesvolle tentoonstellingen in diverse musea en galerieën. Zo waren er in Landhuis Bloemhof, het Maritiem Museum, Kas di Kultura, het NAAM en in Pietermaai diverse exposities te zien die elk op eigen wijze het thema belichtten. In 2014 volgen nog Gallery Alma Blou, Mon Art Gallery en opnieuw Landhuis Bloemhof.

De aftrap voor de serie exposities van dit jaar wordt gedaan in het Museo di Kòrsou, waar op vrijdag 14 februari a.s. de opening plaatsvindt van de tentoonstelling Exploring the Past to Envisage the Future. De curator is de Curaçaose kunsthistorica Jennifer Smit. Zij koos ervoor om het grote publiek kennis te laten maken met het werk van veelbelovende jonge beeldend kunstenaars, als ook met artistieke creaties van reeds gevestigde kunstenaars van internationale allure. Alle tien de deelnemende kunstenaars zijn van lokale bodem en wonen en werken op Curaçao. Sommige kunstwerken zijn speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt. Ook heeft een aantal kunstenaars zich laten inspireren door de collectie van het NAAM. Van anderen is bestaand werk gekozen dat het thema van de slavernij verbeeldt.

Omar Kuwas - Body Proportions

Deze tentoonstelling omvat verschillende kunstdisciplines, waaronder foto’s, beeldhouwwerken, schilderijen, tekeningen, assemblages, installaties en multimedia werk. De participerende kunstenaars zijn: Tirzo Martha, Felix de Rooy, Tony Monsanto, Avantia Damberg, Ailsa Anastatia, Ivanah Suares, Philip Rademaker, Yubi Kirindongo, Herman van Bergen en Omar Kuwas.

"Cutting edge" noemt curator Smit deze expositie. "De kunstenaars brengen in hun eigen medium de thematiek op verrassende, spannende en onconventionele wijze voor het voetlicht. Deze kunstwerken zullen aanzetten tot reflectie en vooral ook tot een constructieve dialoog over de intense thematiek van de slavernij," aldus Smit.

Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van: Mondriaanfonds, Maduro & Curiel’s Bank, MCIS, Coca Cola, Spigt Dutch Caribbean, CUROM Broadcasting (Z86) en Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch Gebied

Exploring the Past to Envisage the Future

Museo di Kòrso, Van Leeuwenhoekstraat

Van 15 februari t/m 14 mei 2014

Opening: vrijdag 14 februari, 19.00 uur

Facebook pagina: www.facebook.com/artepalibertat

Heeft Elis Curaçao verlaten?

door Fred de Haas

Het antwoord op deze vraag kan en mag niet anders dan ontkennend luiden.

Elis Juliana heeft zoveel moois nagelaten dat de mensen van zijn land nog lang, nog héél lang zullen kunnen putten uit datgene wat er aan zijn geest ontsproten is.

 

Elis Juliana en de kunstenaar Tirzo Martha. Foto © Michiel van Kempen

Elis was een ernstig mens. Je ziet hem zelden lachend op een foto staan. Had zijn moeder hem niet geleerd dat je mensen die altijd lachen met gepast wantrouwen moest bekijken? Zeker, maar dat zou hem niet beletten met een binnenpretje en een milde, nauw verholen glimlach het wel en wee van het Curaçaose volk, zijn volk, te aanschouwen en van commentaar te voorzien.

Hoewel Elis Juliana eerlijk was in zijn kritiek zorgde hij er voor dat niemand zich beledigd hoefde te voelen door wat hij zei. Daarin onderscheidde hij zich van zijn dichterlijke evenknie Pierre Lauffer voor wiens scherpe tong de mensen toch wat bangig waren.

Wat Elis zo bijzonder maakt en wat hem onderscheidt van andere dichters is het onweerlegbare feit dat hij in zijn werk niet zozeer met zichzelf bezig is als wel met de ander. Met de ander, die hij iets wilde leren, die hij een hart onder de riem wilde steken, die hij op zijn donder gaf als het moest, ongeacht rang of stand, die hij wilde leren dat de Curaçaose geschiedenis niet een geschiedenis is van kolonialen en aangepasten, maar op de eerste plaats de geschiedenis van een volk dat honderden jaren geleden van huis en haard verdreven was en zich moest zien te redden op een eiland waar het nog nooit van had gehoord. Met als enig bindmiddel een aan het Portugees ontsproten taal, het Papiaments, en vergezeld van flarden Afrikaans cultuurgoed dat door de blanke overheerser, deels uit angst en deels uit een misplaatst superioriteitsgevoel, eeuwenlang verguisd zou worden.

Het is de verdienste van Elis dat hij kans heeft gezien van die nood een deugd te maken. In het Spaans zegt men dit zo beeldend: ‘hacer de tripas corazón’ (van ingewanden een hart maken).

Aan het ontwerp van zo’n hart heeft Elis een heel leven lang gewerkt en hij heeft het gevormd uit de elementen die hij vond in de cultuur van zijn volk. Hij zou zijn moedertaal tot grote hoogte brengen en het Curaçaose volk juwelen van gedichten en verhalen in het Papiaments schenken, verhalen en gedichten die hij met zijn sonore stemgeluid tot onnavolgbaar leven zou brengen.

Elis Juliana met prozaschrijfster Myra Römer

Maar luisterde zijn volk ook naar wat hij in wezen te zeggen had? Of wilde het alleen maar worden betoverd door die welluidende klanken? Juliana was er daar zelf niet al te optimistisch over. Toch bleef hij, als een goede schoolmeester, steeds wijzen op de weg die naar het betere zou kunnen leiden. Maar daarvoor was het nodig dat iedereen de handen uit de mouwen stak. Hij aarzelde dan ook niet om commentaar te leveren als de mensen in dit opzicht in gebreke bleven. Wilden ze weten wat hun probleem was? Nou, dat zou hij hun vertellen in ‘Reproche’ (Verwijt): ‘nan ta floho, malkriá, nan ke biba bida dushi, blo papia, zundra, reklamá…sin ta move ni sikiera un pida dede pa trabao’ (ze zijn lui, slecht opgevoed, ze willen een lekker leventje leiden van kletsen, schelden en eisen stellen… zonder een vin te verroeren). Ook dát was Elis. En je hoefde ook niet bij hem aan te komen met schijnheilige praatjes. Hoe moeilijk het ook is om de waarheid onder ogen te zien, kom ermee voor de dag en wèg met het gezegde ‘Berdat no ta haña stul pa sinta’ (de waarheid krijgt geen stoel om op te zitten)!

Ook de politiek krijgt ervan langs. Volksverlakkers en oplichters zijn het met hun mooie praatjes. Juliana houdt iedereen een spiegel voor: de geestelijkheid die via de godsdienst het volk eronder houdt, de moeders die in de opvoeding de jongens voortrekken boven de meisjes, de ‘liefde’ van de zoons voor hun moeder die groter lijkt dan ie in werkelijkheid is…

Zijn we van binnen niet arm en hebben we aan de buitenkant niet slechts een hoop poeha?

 

Elis Juliana voordragend

Maar Elis is vooral mild. Hij begrijpt zoveel. Hij begreep de oude mensen die nog steeds met de angst en onzekerheid leefden die zij in de slaventijd hadden verinnerlijkt, de slaventijd, waarover zij liever niet spraken, in tegenstelling tot wat er gebeurt in onze tijd, waarin iedereen zich laat meevoeren op de vleugels van de waan van de dag en het jaar en zijn zegje doet over de slavernij omdat het immers 150 jaar geleden is dat de slaven ‘vrij’ zijn geworden...

Voor Elis en voor vele – bewust levende – anderen was de slaventijd altijd al aanwezig. Af en toe dook die tijd op in de verhalen die hij optekende, samen met zijn grote vriend Paul Brenneker, uit de mond van de ouderen: ‘katibu ta galinja, mi mama, katibu ta galinja, hm.’ (slaven zijn net kippen, mamma, net kippen, hm…).

In 2003 schreef hij: ‘wat nog maar een paar eeuwen geleden is gebeurd en wat ik, zelf afkomstig uit Afrika, nooit zal kunnen vergeten en wat tot op de dag van vandaag mijn bloed vergiftigt, is de vernedering die Europese piraten – men leze: ook de Hollanders – de gekochte, gestolen of gevangen slaven hebben doen ondergaan door hen met een letter te brandmerken met gloeiend ijzer op de kust van Fort Elmina’.

Elis Juliana was een bewust levend mens. En hij was niet haatdragend. Hij was niet uit op een mentale afrekening met de oude kolonisator die zich nauwelijks bewust was van wat er zich in het verleden had afgespeeld.

Elis is dood. Ongetwijfeld zullen er artikelen komen waarin zijn verdienste voor de kunst en de literatuur breed worden uitgemeten. Vooral zijn ritmische gedichten zullen weer eens duchtig worden afgestoft en voorgedragen. Terecht.

Maar ik denk dat Elis - ondanks de waarschuwing van zijn moeder -  een lach van blijdschap op zijn vergeestelijkt gelaat niet zou kunnen onderdrukken als hij zou zien dat zijn volk begon na te denken over zichzelf en over de houding die het tegenover de ander zou moeten innemen. Een houding die Elis zijn leven lang heeft voorgeleefd. Als mens, als gentleman, als kunstenaar.

Elis bleef zijn humor tot het laatst toe behouden.

Het was in de maand juli van het jaar 2012, dat Elis zijn dochter Magali een handgeschreven gedicht liet brengen naar Lucille Berry met het verzoek om het in de computer op te slaan en het voor te dragen op zijn begrafenis. Kort daarna zei Lucille tegen Elis: ‘hoe weet jij nu wie er het eerst gaat?’ Elis zei: ‘wacht nou maar op me tot die dag.’ Waarop Lucille antwoordde: ‘maar ze gaan lachen als ik dit voorlees!’

‘Dat is precies de bedoeling’, antwoordde Elis.

Het gedichtje zelf is een illustratie van hoe Elis was: eenvoudig, tevreden en verzoend met de onvolkomenheid van het bestaan. Geen haiku die vaak de volkomenheid van de wereld in een notendop tracht te vangen, maar een senriyu, dichtkunst van het volk, een genre dat zijn naam ontleent aan het pseudoniem waarmee de 18^e eeuwse Japanse dichter Karai Hachiemon zijn verzen ondertekende: wilgentak. Even buigzaam, vasthoudend, eenvoudig en zacht als de rietstengel van Pascal. Als de pen van Elis Juliana.

U heeft het gedicht kunnen horen op zijn begrafenis. Het is gegaan zoals hij wilde. Maar vrijwel niemand lachte.

Senriyu Den mi bohio mi ta felis ku den kualke palasio. Ami por subi mi zamba for di ora solo ta baha. Henter anochi mi por move bai-bini na mi antoho, sin stroba ningun dama ni kabayero riba nan kabai. Drenta mi baño hasi kuantu bochincha ku mi deseá, habri frishidèl klap un mushi ‘bendita’ gloria mi kurpa, pa porfin mi lèg maske ta na madoa te den mardugá. Elis Juliana, yüli di 2012

Gedicht op z’n Japans Wat ben ik toch gelukkig in mijn huisje! Ik hoef geen groot paleis. Ik kan gaan liggen als de zon weer ondergaat. De hele avond kan ik redderen wat ik wil, ik stoor geen mens, geen amazone en geen ridder te paard. Ik loop mijn badkamer in, maak net zoveel lawaai als ik zou willen, ik doe de ijskast open, neem dat ‘godzalig’ neutje, sla een kruis. Dan kan ik eindelijk rusten, misschien alleen wat soezen tot het ochtend wordt. Vertaling: Fred de Haas

Klik hier voor een VPRO-interview over Elis Juliana met Fred de Haas

Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst

Op 20 juni wordt de expositie Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst geopend. CBK Zuidoost herdenkt met deze groepstentoonstelling dat Nederland 150 jaar geleden de slavernij afschafte. Twintig kunstenaars tonen hun visie op slavernij: van letterlijke verbeeldingen van gebeurtenissen tot abstracte benaderingen van het onderwerp. Het geheel doet nadenken over de gevolgen en de betekenis van slavernijgeschiedenis voor de huidige samenleving. Bij deze groepstentoonstelling is een publicatie gemaakt: Aspha Bijnaar geeft een toelichting op de historische aspecten in het werk van de kunstenaars:

Sara Blokland

Nardo Brudet

Frank Creton

Brian Coutinho

Ken Doorson

Jeannette Ehlers

Antonio Guzman

Remy Jungerman

Patricia Kaersenhout

Iris Kensmil

Renée Koldewijn

Carla Kranendonk

Charl Landvreugd

Runny Margarita

Tirzo Martha

Helen Martina

Henny Overbeek

Hector Raphaela

Brett Russel

George Struikelblok

Publicatie: Aspha Bijnaar, onderzoeker en auteur

Spreker: Ronald Ockhuysen, adjunct-hoofdredacteur en chef Kunst, Het Parool

Met: Jeannine La Rose, zangeres; Ronald Snijders, fluitist

attent op de opening van de tentoonstelling Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst.

Openingsdatum:  donderdag 20 juni 2013

Tijd: 17.30 uur

Locatie: Centrum Beeldende Kunst Zuidoost, Anton de Komplein 120, Amsterdam Zuidoost

Te zien t/m 31 augustus.

Iris Kensmil

Eerder dit jaar opende in de Schuttersgalerij van het Amsterdam Museum Out of History, een drieluik van kunstenaar Iris Kensmil dat zij maakte in opdracht van CBK Zuidoost en het Amsterdam Museum. Out of History is een onderdeel van de Gouden Eeuw-tentoonstelling. De serie bestaat uit drie fictieve portretten van mensen uit de 18^de eeuw die tegen de koloniale onderdrukking in een eigen positie en toekomst opbouwden. De samenwerking van CBK Zuidoost met het Amsterdam Museum ontsluit erfgoed van de stad met actuele kunst.

De tentoonstelling ‘Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst’ is van 12 september t/m 20 oktober ook te zien in Kunstenlab Deventer.

www.kunstenlab.nl

Artist Talk; Close Encounters of the Caribbean Kind

In het kader van de expositie Who More Sci-Fi Than Us, hedendaagse kunst uit de Cariben, organiseert Kunsthal KAdE in samenwerking met de debatorganisatie Framer Framed op 26 mei een Artist Talk; Close Encounters of the Caribbean Kind. De toegang tot deze Artist Talk die gehouden wordt in Kunsthal KAdE is gratis!

Jennifer Allora & Guillermo Calzadilla, 'Returning a sound', video, 2004. Courtesy of the artists and Lisson Gallery, London


Onder leiding van moderator Francio Guadaloupe presenteren vijf deelnemende kunstenaars hun werk en gaan in op de Caribische artistieke en culturele context. Migratie, kolonialisme en diaspora kenmerken de regio en zijn belangrijke thema's in de getoonde werken. Tijdens de bijeenkomst vertellen de deelnemende kunstenaars hoe zij vanuit hun artistieke praktijk een eigen perspectief op deze thema's hebben ontwikkeld.
Aanwezige kunstenaars zijn o.a.: Pepón Osorio (Puerto Rico), Tirzo Martha (Curaçao), Mario Benjamin (Haïti), Remy Jungerman (Suriname) en Jean-Ulrick Désert (Haïti).

Waar: Kunsthal KAdE, Smallepad 3, 3800 MG Amersfoort
Wanneer: zaterdag 26 mei 2012
Tijd: van 14.00 tot 16.00 uur
Toegang Artist Talk: Gratis (voor de tentoonstelling geldt de reguliere entreeprijs)
Voertaal is Engels

Met dank aan:
 
Deze Artist Talk wordt georganiseerd in het kader van de tentoonstelling 'Who More Sci-Fi Than Us, hedendaagse kunst uit de Cariben'.

In Kunsthal KAdE is van 26 mei tot en met 26 augustus 2012 de tentoonstelling ‘Who More Sci-Fi Than Us, hedendaagse kunst uit de Cariben’ te zien. De tentoonstelling is samengesteld door gastcurator Nancy Hoffmann. ‘Who More Sci-Fi Than Us’ toont werk van een representatieve selectie van hedendaagse kunstenaars uit de Cariben, van het zuiden (Antillen en Suriname) tot het noorden (Cuba en Jamaica) en van het westen (Costa Rica en Panama) tot het oosten (Haïti en
Dominicaanse Republiek) en alle eilanden daartussen.

Ryan Oduber, 'Kima Momo', video still, 2011. Courtesy of the artist

Nancy Hoffmann: 'Met deze tentoonstelling laten we voor de eerste keer in Nederland het brede palet aan hedendaagse Caribische kunst en kunstenaars zien. De tentoonstelling focust op een gedeelde identiteit, geschiedenis, economische en sociale condities; een combinatie van factoren die tot een bepaalde surrealistische manier van communiceren leidt, in woord en beeld. Of, zoals de Dominicaans-Amerikaanse auteur en Pulitzer Prize winnaar Junot Diaz het zo welbespraakt formuleert: 'It might have been a consequence of being Antillean. Who more sci-fi than us?'
‘Who More Sci-Fi Than Us' vertelt een discursief verhaal over het Caribisch gebied waarin een soort overeenkomstige cultuur naar voren komt, die alle eilanden met elkaar delen. Daarnaast laten we zien hoe complex en veelzijdig het gebied is. In feite bestaat er misschien wel niet eens zoiets als ’Het Caribisch Gebied’. We willen de kunstenaars niet ‘framen’ in een geografische context, maar het verhaal over de regio de hoofdrol laten spelen. De tentoonstelling vertelt onder andere het verhaal over een gedeelde historie, politieke omstandigheden, de rol van religie en het dagelijks leven van de gemiddelde bewoner’.
De relevantie van het Caribisch gebied voor Nederland is evident, met o.a. de grote Antilliaanse, Arubaanse en Surinaamse gemeenschappen in ons land. Op kunstgebied is in Nederland tot nu toe slechts spaarzaam aandacht besteed aan deze ‘bloedgroepen’. KAdE zet ze, voor het eerst in Nederland, in het kader van het grotere Caribische gebied.

Catalogus
De catalogus, die bij de tentoonstelling verschijnt, laat nog een extra realiteit zien. Het gebied is gedeeld door verschillende talen en dus taalbarrières. De cultuurverschillen zijn vooral te herleiden naar de relatie met het (voormalige) moederland: Spanje, Frankrijk, Engeland en Nederland. De catalogus is daarom verdeeld in vier katernen, die allen ingeleid worden met een algemene tekst van een auteur uit elk taalgebied: Leon Wainwright (UK), Charl Landvreugd (NL/ SU), Giscard Bouchotte (FR/ Haïti) en Blanca Victoria López Rodríguez (Cuba). De catalogus bevat tevens een interview met Simon Njami (FR) door Jocelyn Valton (Guadeloupe).

Deelnemende kunstenaars:
Aruba: Ryan Oduber, Barbados: Joscelyn Gardner, Sheena Rose, Colombia: Oswaldo Macia, Costa Rica: Edgar León, Cuba: Alexandre Arreachea, Carlos Garaicoa, Yaima Carrazana, Ana Mendieta (†), Curaçao: David Bade, Tirzo Martha, Tony Monsanto, Dominicaanse Republiek: Marcos Lora Read, Jorge Pineda, Limber Vilorio, Guadeloupe: Bruno Pedurand, Guyana: Hew Locke, Haïti: Mario Benjamin, Jean-Ulrick Désert, Edouard Duval Carrié, Jamaica: Marvin Bartley, Renée Cox, Leasho Johnson, Ebony G. Patterson, Martinique: Jean Francois Boclé, David Damoison, Panama: Jhafis Quintero Gonzales, Jonathan Harker/ Donna Conlon, Puerto Rico: Pepón Osorio, Puerto Rico/ Cuba: Jennifer Allora & Guillermo Calzadilla, St. Vincent: Michael McMillan, Suriname: Remy Jungerman, Charl Landvreugd, Marcel Pinas, Trinidad: Wendell McShine.

Marvin Bartley, 'The Great Rape', 2011, foto, 51 x 94cm. Courtesy: the artist

Sculpturen, installaties, schilderijen, tekeningen, foto's, film & animatie
'Who More Sci-Fi Than Us' toont een selectie sculpturen, installaties, schilderijen, tekeningen, foto’s, film & animatie van jonge veelbelovende kunstenaars en meer gevestigde kunstenaars. Sommigen leven en werken nog altijd in de Cariben, anderen zijn naar het Westen geëmigreerd.
Titel 'Who More Sci-Fi Than Us'
De titel van de tentoonstelling: 'Who More Sci-Fi Than Us' is ontleend aan een uitspraak in het boek: 'Het korte maar wonderbaarlijke leven van Oscar Wao' van Dominicaans-Amerikaanse auteur en Pulitzer Prize winnaar Junot Díaz. Nancy Hoffmann:'Met deze tentoonstelling laten we voor de eerste keer in Nederland het brede palet aan hedendaagse Caribische kunst en kunstenaars zien. De tentoonstelling focust op een gedeelde identiteit, geschiedenis, economische en sociale condities; een combinatie van factoren die tot een bepaalde surrealistische manier van communiceren leidt, in woord en beeld. Of, zoals de Dominicaans-Amerikaanse auteur en Pulitzer Prize winnaar Junot Diaz het zo welbespraakt formuleert:'It might have been a consequence of being Antillean. Who more sci-fi than us?'

 

Marcos Lora Read, 'Sub-Mundo Caribeño', 2009, hout, aluminium, circa 300 x 80 x 80cm. Courtesy: Platform3, München

Samenvatting:
In Kunsthal KAdE is van 26 mei tot en met 26 augustus 2012 de tentoonstelling ‘Who More Sci-Fi Than Us', hedendaagse kunst uit de Cariben’ te zien. De tentoonstelling is samengesteld door gastcurator Nancy Hoffmann. ‘Who More Sci-Fi Than Us’ toont werk van een representatieve selectie van hedendaagse kunstenaars uit de Cariben, van het zuiden (Antillen en Suriname) tot het noorden (Cuba en Jamaica) en van het westen (Costa Rica en Panama) tot het oosten (Haïti en Dominicaanse Republiek) en alle eilanden daartussen.
Nancy Hoffman: 'Met deze tentoonstelling laten we voor de eerste keer in Nederland het brede palet aan hedendaagse Caribische kunst en kunstenaars zien. De tentoonstelling focust op een gedeelde identiteit, geschiedenis, economische en sociale condities; een combinatie van factoren die tot een bepaalde surrealistische manier van communiceren leidt, in woord en beeld. Of, zoals Dominicaans-Amerikaanse auteur en Pulitzer Prize winnaar Junot Diaz het zo welbespraakt formuleert:'It might have been a consequence of being Antillean.Who more sci-fi than us?'

Edouard Duval Carrié, 'Silver Landscape', 2011, gemengde technieken op aluminium, 244 x 366cm. Courtesy: the artist

Jonathan Harker & Donna Conlon, 'Drinking song', 2011, still from film. Courtesy: the artists

Over Nancy Hoffmann

Drs. Nancy Hoffmann was directeur/ mede-oprichter van het Instituto Buena Bista – Curaçao Center for Contemporary Art in Willemstad (Curaçao). Samen met medeoprichters Tirzo Martha en David Bade richtte zij zich in die jaren met name op educatie, gastkunstenaars, projecten en strategie. Hoffmann doet nog steeds veel onderzoek naar hedendaagse kunst in het Caribisch gebied en werkt onder meer aan een dissertatie over de kunstenaarsinitiatieven in die regio. Ze bezoekt daarvoor een groot aantal (ei)landen, maar ook instituten die zich hiervoor inzetten binnen en buiten het Caribisch gebied (Americas Society NYC, Museo del Barrio, Hemispheric Institute of Performance and Politics) en overzichtstentoonstellingen zoals ‘Infinite Islands’ (Brooklyn Museum 2008), ‘Krèyol Factory’ (Parijs 2009) en de Biennial de Pontevedra ‘Utrotopicos’ (Spanje 2010).

Schrijversportretten naar Letterkundig Museum

Op vrijdag 20 januari 2012 overhandigde Michiel van Kempen namens de Werkgroep Caraïbische Letteren de eerste twee Caraïbische schrijversportretten gemaakt in opdracht van de Werkgroep, aan het Nederlands Letterkundig Museum en Documentatiecentrum in Den Haag. De werken zijn in permanente bruikleen afgestaan. Deze eerste twee werken waren het driedimensionale beeld van Tirzo Martha van de dichter Elis Juliana en het kunstwerk in groot formaat boekvorm van Dhiraj Ramsamoedj waarmee hij de dichter Michael Slory portretteerde. Een fotoreportage van het Letterkundig Museum.

Michiel van Kempen, penningmeester van de Werkgroep, zet het kunstwerk van Tirzo Martha weer in elkaar.

Uitleg aan Ad de Kom, zoon van Anton de Kom, en aan de niet-oplettende museumdirecteur Aad Meinderts (achter in lichtgrijs kostuum). Links de biografen van De Kom, Rob Woortman en Alice Boots.

Het handschrift van Slory in het kunstwerk van Ramsamoedj.

Van Kempen bladert in Ramsamoedj' werk, Woortman kijkt toe.

Uitleg bij de laatste afbeelding van Ramsamoedj' werk.

Driehoeksreis [8]

Het Curaçaosch Museum presenteert deze weken een overzicht van het grafisch werk van Bert Kienjet. Deze Leidse kunstenaar laat zich in zijn grafisch werk inspireren door de historische Driehoeksreis. Deze reis van Europa via West Afrika naar het Caraïbisch gebied en weer naar Europa werd in de 17de eeuw door de West-Indische Compagnie begonnen.
Deze reis wordt door Kienjet als metafoor gebruikt voor de uiteenlopende banden tussen Westerse, Afrikaanse en Caraïbische culturen. Kienjets werk bestaat uit tientallen portretten van ‘personages’ die de driehoeksreis bevolk(t)en.
Hierbij een voorproefje van de tentoonstelling van etsen, voorzien van korte onderschriften door Kienjet zelf. Door het groepsgewijs tonen van de portretten worden oude en nieuwe verhalen zichtbaar.

Links: Black Wim / portret van Wim als zwarte man, ets/aquatint, 15 x 10 cm; (rechts) Tirzo / portret van beeldend kunstenaar Tirzo Martha, ets/droge naald, 15 x 10 cm

Wim en Tirzo / Zwart/wit. “Dit is een negereiland, hoe je het ook bekijkt.” schreef Tip Marugg. Net als “Maar zouden niet alle moeilijkheden opgelost zijn als iedereen zich wit verfde? Je weet dan niet wie blank en wie zwart is. Waarom niet iedereen zwart?” Witte Wim uit Leiden is de meest pigmentloze man die ik ken. Wordt hij anders als ik hem zwart maak? Wordt zwarte Tirzo van Curaçao anders als ik hem zo wit mogelijk teken? [BK]

Caraïbische schrijversportretten overgedragen aan Letterkundig Museum

De eerste twee Caraïbische schrijversportretten gemaakt in opdracht van de Werkgroep Caraïbische Letteren zijn op vrijdag 20 januari 2012 in Den Haag overgedragen in permanente bruikleen aan het Nederlands Letterkundig Museum en Documentatiecentrum. Reportage volgt, klik hier.
Een derde portret, van de Surinaamse dichter Shrinivasi wordt op dit moment gemaakt door de Antilliaanse kunstenaar Carl Ariza.

Portret van Michael Slory door Dhiradj Ramsamoedj

Portret van Elis Juliana door Tirzo Martha

Foto's: @ Jean van Lingen

Curaçao in Caraïbisch kunstboek

Fundashon di Artista is zeer verheugd over de publicatie Curating in the Caribbean die in de loop van dit jaar zal verschijnen. Het boek bevat essays van twaalf curatoren die in het Caribisch gebied verantwoordelijk zijn voor de selectie en interpretatie van Caribische kunst. De Curaçaose curator en kunsthistorica Jennifer Smit levert een bijdrage over Curaçao.

Curating in the Caribbean wordt dit najaar gepresenteerd maar kwam al aan de orde tijdens het Black Diaspora Visual Arts congres dat onlangs in achtereenvolgens Barbados en Martinique werd gehouden. Kunstenaars en kunstcritici uit de regio spraken daar over de invloed van belangrijke schrijvers als Aimé Césaire uit Martinique en Cyril James uit Trinidad. "Daaraan gekoppeld was er een soort proloog van de curatoren die vertelden over hun voorgenomen bijdrage aan Curating in the Caribbean,'' aldus Smit, die was uitgenodigd voor een voordracht over haar ervaringen als curator op Curaçao in de afgelopen twintig jaar.

Een driedimensionaal kunstwerk van Tirzo Martha;
foto @ Michiel van Kempen

Uit de bijdragen van Smit en de andere curatoren bleek dat de kunst die in de regio gemaakt wordt heel divers is en per eiland en cultuur wezenlijk verschilt, ondanks de overeenkomsten die er ook zijn. Verder bleken curatoren in de regio zich met veel meer taken bezig te houden, dan hun collega's in andere delen van de wereld, vaak door een gebrek aan fondsen voor de stimulering van de kunst. In Curating in the Caribbean wordt hier ongetwijfeld verder op ingegaan.

Het Black Diaspora Visual Arts congres en de publicatie Curating in the Caribbean zullen een belangrijke bijdrage leveren aan de bekendheid en waardering van de Curaçaose kunst. De aanwezigen waren in ieder geval erg enthousiast over de kwaliteit van de door Smit getoonde selectie van werken die eerder op de overzichtstentoonstelling Antepasado di Futuro in het Curaçaosch Museum was te zien. "Men wist niet dat er op Curaçao zulke interessante kunst van zo'n hoog niveau wordt gemaakt.''

Fundashon di Artista is vol vertrouwen dat hiermee een nieuwe mijlpaal wordt bereikt voor de erkenning van Curaçao als een toonaangevend land voor Caribische kunst.

Curating in the Caribbean wordt uitgegeven door de Duitse uitgeverij The Black Box.

Kunst in het Caraïbisch gebied

door Annelous Neven

Fundashon di Artista is zeer verheugd over de publicatie Curating in the Caribbean. Het boek bevat essays van twaalf curatoren die in de Caribbean verantwoordelijk zijn voor de selectie van Caribische kunst. De Curaçaose kunsthistorica en curator Jennifer Smit vertelt over Curaçao.

Jennifer Smit (rechts) met de kunstenaar Tirzo Martha en zijn werk Proteha e wardador.

Uit de bijdrage die Smit en andere curatoren leverden, bleek dat de kunst die in de regio gemaakt is, heel divers is en per eiland verschilt. Curatoren in de regio houden zich met veel meer taken bezig dan hun collega’s in andere delen van de wereld. Dit komt vaak door een gebrek aan fondsen voor de stimulering van kunst.

De publicatie van Curating in the Caribbean zal een belangrijke bijdrage leveren aan de bekendheid en waardering van de Curaçaose kunst. Veel belangstellenden zijn erg enthousiast over de kwaliteit van de door Smit getoonde selectie van werken die eerder op de overzichtstentoonstelling Antepasado di Futuro in het Curaçaosch Museum was te zien. “Men wist niet dat er op Curaçao zulke interessante kunst van zo’n hoog niveau wordt gemaakt.”

[van Versgeperst]

Opdrachtwerken Werkgroep te zien op Caraibische Letterendag

De schrijversportretten die in opdracht van de Werkgroep Caraibische Letteren vorig jaar en dit jaar vervaardigd zijn door de beeldend kunstenaars Tirzo Martha en Dhiradj Ramsamoedj, zullen op de Derde Caraibische Letterendag op zaterdag 25 september 2010 in het Amsterdamse Bijlmerparktheater te zien zijn voor het publiek. Hieronder afbeeldingen van de eigenzinnige portretten van Elis Juliana en Michael Slory.

Proteha e Wardador, portret van Elis Juliana door Tirzo Martha

Portret van Michael Slory door Dhiradj Ramsamoedj

Tirzo Martha verbeeldt Bonaire in Dordrecht

Elk jaar worden op Bonaire de feesten van San Juan en San Pedro y San Pablo gevierd. Op 24 en 29 juni vragen de eilandbewoners aan de heiligen op hun naamdag om regen voor de oogst en een kalme wind voor de vissers. Hoewel religieus van oorsprong zijn de feesten nu voornamelijk culturele manifestaties met veel muziek. Tijdens de feesten zingen mensen elkaar in het openbaar toe.
In het dorp Rincon trekken musici 24 uur lang van huis naar huis en stoppen bij iedereen die Juan, Pedro of Pablo heet. De muziek en kleine beetjes rum brengen de muzikanten in lichte trance en dat zorgt er voor dat ze het zo lang volhouden. Wie muziek kan maken mag aansluiten met de Bamba (bamboepercussie), Marimba (Bas), Kwarta (snaarinstrument) of Wiri (metalen rasp).

In Dordrecht wonen veel mensen uit Bonaire. Daarom wil het Centrum Beeldende Kunsten iets laten zien van de cultuur van het eiland en programmeert het dit jaar voor het eerst de viering van Dia di San Juan, Dia di San Pedro y San Pablo. Voor de opening in Dordrecht werden vier musici uit Bonaire uitgenodigd, die 24 uur lang samenspeelden met enkele musici uit Nederland. De muzikanten trokken van vrijdagmiddag 2 juli vanaf 17.00 uur tot de volgende dag 17.00 uur door Dordrecht langs huizen waar Peters, Petra’s, Pedro’s, Juans en Jannen, Pablo’s en Pauls wonen. De groep startte in Krispijn en eindigt in het CBK waar dan een installatie van Tirzo Martha werd gepresenteerd.

Tirzo Martha is een Antilliaanse kunstenaar die op uitnodiging van het CBK al eerder in Dordrecht werkte aan de tentoonstelling Sè Sua. Zijn werk is altijd politiek en maatschappelijk geladen. Met zijn beelden, grote installaties, video’s en performances wil hij ‘inzicht bieden in al de verschillende elementen die samen de complexe structuur vormen die we de Caraïbische maatschappij noemen’. Zijn werk gaat over de geschiedenis van de slavernij, het toerisme en politieke corruptie, maar ook over minder grote onderwerpen zoals de dagelijkse gewoontes en leefomstandigheden van de eilandbewoners.

Martha werkt bijna altijd met gevonden voorwerpen, spullen die mensen weggooien of achterlaten en natuurlijke materialen uit het Caraïbische landschap. Ook werkt hij met voorwerpen die mensen hem brengen. Met dit materiaal bouwt hij aan zijn kunstwerken. In het CBK heeft hij een grote installatie gebouwd waarvan de verschillende onderdelen verwijzen naar Bonaire en de festiviteiten van Dia di San Juan, Dia di San Pedro y San Pablo, en waarin de muzikanten de laatste uren van hun 24 uur durende optreden zullen spelen.
Gedurende de tentoonstelling zijn in deze installatie verschillende videopresentaties te zien van de muzikanten op hun tocht door Dordrecht.

Op de donderdagavonden 8 en 15 juli vond in de tuin van het CBK een Caribbean Art Café plaats. Tirzo Martha is een van de gasten, hij zal vertellen over zijn werk en drijfveren. Een andere hoofdgast is Boi Antoin, met hem gaan we dieper in op het Bonairiaans cultureel erfgoed.

Nog te zien tot en met 14 augustus 2010
Locatie: Centrum Beeldende Kunst
Voorstraat 180
3311 ES Dordrecht


Tirzo Martha maakte in opdracht van de Werkgroep Caraïbische Letteren ook een portret van de dichter Elis Juliana. Klik hier om daar foto’s van te zien.

David Bade: Catch of the Day

Op zaterdag 26 juni 2010 organiseert Vereniging Antilliaans Netwerk een bijeenkomst met de op Curaçao geboren kunstenaar David Bade. Bade zal een inleiding geven over zijn werk en ons vervolgens rondleiden door zijn overzichtstentoonstelling Catch of the Day in het GEM Museum voor actuele kunst in Den Haag. Over deze tentoonstelling schrijft de directeur van dat museum, de heer Benno Tempel:

“In zijn installaties zoekt hij de samenwerking met het publiek. Dit soort publiekparticipatie is iets wat zijn houding typeert. Bade kan niet anders dan contact met de samenleving zoeken. Dat doet hij met zijn sculpturen die veelal in de openbare ruimtes staan. Maar dus ook in de realisatie van de objecten. Anders dan veel geëngageerde kunstenaars wil Bade niet zozeer met zijn werk in de maatschappelijke discussies een standpunt innemen als wel aanzetten tot het prikkelen van de fantasie en uitdrukking geven aan de kracht van de verbeelding. Het is niet voor niets dat zijn installaties, die kunnen uitgroeien tot complete bouwwerken, soms doen denken aan de praalwagens van het Caribisch carnaval. De kleurrijke staketsels die zijn installaties zijn lijken zo wie zo verdwaald tussen de grauwe baksteenarchitectuur van Nederland. De levenslust, dynamiek en de humor geeft het werk een speels karakter waardoor de kritische kanten soms verhuld worden. Maar Bade wil niet behagen. Zijn werk schuurt, is brutaal en recht voor zijn raap.“

Het werk van David Bade kent ook een zeer sociaal en maatschappelijk betrokken kant. Zo wordt in de tentoonstelling ook aandacht besteed aan het Instituto Buena Bista Curaçao Center for Contemporary Art (IBB), een academie die hij in 2006 samen met Nancy Hoffmann en Tirzo Martha op Curaçao heeft opgericht. Het IBB heeft tot doel de ontwikkeling van jong talent door middel van een oriëntatiecursus, een gedegen programma van gastkunstenaars en een netwerk op het gebied van educatie en research. Tijdens deze bijeenkomst zal David Bade, samen met Tirzo Martha, die uit Curaçao over is, en Nancy Hoffmann, over hun werk bij het IBB vertellen.

Locatie: GEM Museum voor actuele kunst
Stadhouderslaan 43
2517 HV Den haag
Tijd: inloop 14.00 uur, aanvang 14.30 uur
U kunt zich aanmelden door een berichtje te sturen naar de Vereniging Antilliaans Netwerk.
info@antilliaansnetwerk.nl

Protehá e Wardador

door Jennifer Smit

In opdracht van de Werkgroep Caraïbische Letteren van de eerbiedwaardige Maatschappij der Nederlandse Letteren (te Leiden) maakte de Curaçaose kunstenaar Tirzo Martha een portret van Elis Juliana. De titel van het kunstwerk is ‘Protehá e Wardador’ (Bescherm de beschermer). Op 2 december jongstleden werd op de UNA het kunstwerk onthuld. De schakel tussen de penningmeester van de Werkgroep, prof. dr. Michiel van Kempen, en de kunstenaar vormde kunsthistorica drs. Jennifer Smit, die het proces van deze opdracht begeleidde. Het kunstwerk is het eerste in een reeks van opdrachten die de Werkgroep wil verlenen aan talentvolle kunstenaars uit de Antillen, Aruba en Suriname om zo een link te leggen tussen de beeldende kunst en de letteren. Martha’s kunstwerk is nu voor het publiek tot eind 2009 te bezichtigen in Gallery Alma Blou, Landhuis Habaai, Frater Radulphusweg 4. Daarna verhuist het beeld naar de Openbare Bibliotheek in Amsterdam.

Dit portret van Elis Juliana is allesbehalve conventioneel. Dus geen realistische weergave van het gezicht van Juliana. Volgens Martha zijn dergelijke portretten er genoeg en de discussie of het wel of niet lijkt, hoeft derhalve niet gevoerd te worden. Martha wilde geen realistisch of figuratief beeld maken. Hij koos voor ‘een ander soort realisme, een andere interpretatie van wat Elis Juliana voor de Curaçaose samenleving betekent’. De multi-getalenteerde Juliana is volgens Martha terecht ‘een beschermer van ons cultureel erfgoed en heeft het grootste deel van zijn leven gewijd aan het onderzoeken en beschermen van het dagelijks leven van de Curaçaoënaar’.
Het ‘ander soort realisme’ van Martha bestaat uit een conglomeraat van allerlei objecten uit het dagelijks leven die samengepakt zijn in een witte vogelkooi. Uit deze kooi ‘erupteert’ als het ware een zwarte etalagepop. In zijn hoofd zijn verschillende flessen geplaatst, waarin zich verscheidene doosjes bevinden. Hierboven torent een paraplu en het geheel wordt bekroond door een porseleinen beeldje van een haan, symbool van de macho. Aan de achterkant van het beeld is een plastic helm aan de kooi bevestigd. Dit geheel staat op een krukje. Dat kooi en helm zinspelen op het beschermen, behoeft geen verdere uitleg. De ware postmodernist Martha heeft voor iedereen bekende objecten uit de dagelijkse realiteit bij elkaar gebracht en in een andere context geplaatst, namelijk die van Elis Juliana als beschermer van ons cultureel erfgoed. Martha recycleert dus als het ware letterlijk en figuurlijk alledaagse Curaçaose voorwerpen en geeft deze een nieuwe dimensie. Dat heeft Martha voortreffelijk en op zeer spannende en speelse wijze gedaan, niet alleen visueel maar ook inhoudelijk. Het portret is een schouwspel van zaken die iedereen onmiddellijk zal herkennen, zoals een flesje alcolado glacial, een afro-kam en een flesje rum. We zien bijvoorbeeld ook een rattenval en een knikkend speelgoedhondje. Iedere keer zal de toeschouwer iets nieuws ontdekken. Je raakt er niet op uitgekeken en kan je fantasie de vrije loop laten. Martha knipoogt eveneens naar de traditionele portretbuste door gebruik te maken van een etalagepop. En achter het deurtje van de kooi zien we een klein fotootje van Elis Juliana in zijn jonge jaren.

Voor meer foto's en een toelichtende tekst van de kunstenaar klik hier

Foto's: @ Michiel van Kempen

Portret van Elis Juliana door Tirzo Martha

Een nieuw initiatief van de Werkgroep Caraïbische Letteren: de Werkgroep heeft besloten om elk jaar aan een aankomend, talentvol beeldend kunstenaar uit het Caraïbisch gebied een opdracht te verlenen tot het maken van een portret van een schrijver of dichter uit Suriname, de Nederlandse Antillen of Aruba. Langs deze weg zullen jonge beeldend kunstenaars zich verdiepen in het werk van hun schrijvende confrères en de literatuur van hun regio, terwijl zij ook een betaalde opdracht krijgen die hun verder stimuleert op hun artistieke weg. De kunstenaars zijn geheel vrij hun opdracht vorm te geven zoals zij dit zelf willen.

.

De eerste die een opdracht kreeg is de op Curaçao werkzame beeldend kunstenaar Tirzo Martha. Hem werd verzocht een portret te maken van de dichter/schrijver Elis Juliana. Hij vervaardigde zijn kunstwerk in de maanden mei-augustus 2009 en gaf het de titel Proteha e Wardador [Bescherm de beschermer]. Tirzo Martha zegt over zijn werk onder meer:

‘Elis is een beschermer van ons cultureel erfgoed, een mens die het grootste deel van zijn leven heeft geïnvesteerd in het onderzoeken en beschermen van het dagelijks leven van de Curaçaoënaar. Mijn werk is het symbool van hoe dierbaar al deze objecten voor hem zijn en hoe zorgvuldig hij hiermee omgaat.’

Voor de gehele tekst van Tirzo Martha en meer foto’s van het werk, zie de website van de Werkgroep, klik hier.

Tirzo Martha studeerde van 1985 tot 1986 aan de Akademia di Arte Korsou, Curacao, van 1987 tot 1989 aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, van 1989 tot 1991 aan de Molenaar Fashion School in Nederland. Hij exposeerde behalve op de Antillen en ASruba in Nederland, Engeland, Italië, Duitsland, Trinidad & Tobago en de Verenigde Staten.

Zijn portret van Elis Juliana - tot stand gekomen door bemiddeling van Jennifer Smit - zal eind november op Curaçao ten doop worden gehouden, en daarna ook in Nederland te zien zijn. Deze blogspot houdt u daarvan op de hoogte.