'Een boze neger die zijn eigendommen komt ophalen; dat is emancipatie'

Otrabanda. Foto © ANP

door Meindert Fennema 

Vloekend haalde de Curaçaose kunstenaar Yubi Kirindongo zijn kunstwerk uit het museum in Willemstad, zag Meindert Fennema. 'Zijn kunstwerk had meer ruimte nodig, maar die ruimte werd hem door de curator van de tentoonstelling, Jennifer Smit, niet gegund.'

Het oude militaire hospitaal van Curaçao, gelegen in Otrabanda, is thans een museum. Het souterrain, dat eigenlijk begane grond is, is door een overstroming onbruikbaar geworden. De 'bel-etage' die je met een lange trap bereikt bevat vier zalen, gescheiden door twee brede gangen die elkaar in het midden kruisen.

In één van die zalen hangen een aantal zeer waardevolle schilderijen van Nederlandse schilders: Jan Toorop, Carel Willink, de meester-vervalser Van Meegeren en Isaac Israëls (in het Museo di Korsou gespeld als Isaak Israels). 'Het is een wonder dat ze nog niet gestolen zijn' zegt bestuursvoorzitter Carlos Weeber, in Nederland als architect bekend onder de naam Carel Weeber.

Twee andere zalen staan vol met antiek meubilair, zodanig opgesteld dat het iets van een zolderverkoop heeft. Slechts één zaal bevat schilderijen van Antilliaanse kunstenaars.

Yubi Kirindongo

Heethoofd
Vorige maand werd een speciale tentoonstelling geopend over het thema 150 jaar emancipatie (1863-1913). Die tentoonstelling bevat kunstwerken van hedendaagse Curaçaose kunstenaars, waaronder Felix de Rooy en Yubi Kirindongo. Kirindongo is de bekendste beeldend kunstenaar van Curaçao. Tot 1 juni is hij te zien in het museum Beelden aan Zee, met een overzichtstentoonstelling onder de titel 'Rebel in Art & Soul'. Yubi Kirindongo is het prototype van de Antilliaan die de Tweede Kamer liever niet meer ziet komen. Hij kwam in 1965 als verstekeling op een vrachtschip naar Europa. Bij aankomst werkte hij als ziekenverpleger en als bokser, maar hij kwam in de gevangenis terecht. Daar kwam hij in aanraking met de kunst. De catalogus van Beelden aan Zee zegt het zo: 'Eenzelfde heethoofd, steeds achtervolgd, en toch in staat tot het maken van grootse kunstvoorwerpen.'

De meeste kunstwerken in het Museo di Korsou zijn opgesteld in de gangen van het museum. Twee staan er op de veranda, of liever twee stonden op de veranda. Want Kirindongo heeft zijn kunstwerk daar weggehaald. Het stond zijns inziens teveel ingeklemd. Zijn kunstwerk had meer ruimte nodig, maar die ruimte werd hem door de curator van de tentoonstelling, Jennifer Smit, niet gegund. 

Jennifer Smit
Foto © Michiel van Kempen

'Makamba'
Toevallig was ik in het museum voor een interview toen de Curaçaose kunstenaar, samen met een vriend, zijn kunstwerk kwam ophalen. Vloekend en tierend sleepte hij het gevaarte de trap af. Ik kon niet alles verstaan, want mijn Papiaments laat te wensen over, maar ik hoorde hem wel roepen dat hij de professional was en zij de amateur. Jennifer Smit stond een beetje wit weggetrokken in de deuropening terwijl het piece de résistance van haar tentoonstelling afgebroken werd. Ik hoorde hem 'makamba' roepen en iets over de kut van haar moeder.

Het was een perfecte illustratie van de emancipatie: een boze neger die zijn eigendommen komt ophalen en een huilende blanke vrouw die machteloos toekijkt.

De cameraploeg was helaas net vertrokken.

^{Meindert Fennema is emeritus hoogleraar en columnist voor Volkskrant.nl. Vorig jaar verscheen zijn eerste roman Het slachthuis.}

[van de Volkskrant.nl,  21/03/14]

Commentaar van Felix de Rooy op Facebook:

Jennifer Smit kiko ta pasando ku bosnan. Ku e artikulo aki ku yen remarkenan di rasista den e komentarionan aki. Ta kon por ta tin mandamentu di mama asina aki. Ku yen dje kosnan aki... Nunka no por tin harmonia na kórsou den nada, hasta den Arte e kosnan aki tin di pasa,pa tin brongosamentu di hende su kara. Anto pa e skirbido ku un tintu rasista tin di mustra kon e palabranan racista ta kontrodisi otro Makamba ku neger. E skirbido a haña un bon opotunidat di hasi esei. E skirbido Hulandes Meindert Fennema a pone un bon saus den e stoba aki. Laga e hendenan ku lesa e artikulo aki ku un smaak stinki den nan boka. Abo Jennifer komo makamba i Yubi komo neger. Anto otronan tin di katigora Webeer tambe komo e artitekto ku a wórdu korona komo e artiktekto di mas ma;u ku hulanda a konse. Aiiiii no Laga yiu,ami ta keda hari mi ta kontentu ku mi nómber no a wórdo menshoná den e porkeria aki, hasta Feliz tambe ta wórdu hinka den e asuntu aki, sin ku Felix sa. hahahahahahahahahahahahahahhahahahhahahahahahahahahahahahahahhahahhahahahhahahahhhhhahahahhahahhahahahahahahahhaahahhahahahahahhahahahhahhahahahahaahahhahahahah Felix de Rooy

Pure vrijheid verpakt in wegwerpmateriaal

Yuri Kirindongo. Foto Mineke de Vries

door Mineke de Vries

Hij was de laatste weken van januari het middelpunt van belangstelling in Nederland, Curaçaos cultureel icoon Yubi Kirindongo. Zijn museumhuis aan de weg naar Hato, gemaakt van wegwerpmaterialen en met een palapa van limonadekratjes, zal weinigen op Curaçao onbekend zijn. De komende maanden is zijn unieke beeldhouwwerk te zien in museum Beelden aan Zee aan de Scheveningse kust.

Yuri Kirindongo. Foto Mineke de Vries

Filmploegen en journalisten lopen om hem heen, terwijl de laatste hand wordt gelegd aan de inrichting van zijn overzichtstentoonstelling Rebel in Art and Soul in het vooraanstaand museum op het gebied van moderne beeldhouwkunst. Zijn werk vanaf de jaren zeventig tot heden is hier te zien. Het kost hem moeite iedereen te woord te staan, zeker in het Nederlands en bijna verloren loopt hij met zijn hoed op door de grote zaal van het museum die aan zijn kunst is gewijd. Containers die de oversteek hebben gemaakt staan achter het museum, sjofels rijden rond met beelden, overal staan steigers, er liggen elektriciteitsdraden en er wordt gezaagd en getimmerd. In alle hectiek zitten we even rustig aan een tafeltje in het restaurant. Hij verzucht lachend: “Vandaag is het bijna een straf om zo bekend te zijn.” Hij houdt niet van de aandacht, maar weet dat het nodig is voor de publiciteit. Toch kijkt hij erg uit naar de opening waarvoor hij veel mensen heeft uitgenodigd en waar ook de monografie die over zijn werk is geschreven wordt gedoopt.

Yubisme

Een zware vaderloze jeugd in het arme Wishi, geen andere scholing dan slechts de lagere school zijn uiteindelijk de ingrediënten die het beste in hem hebben wakker gemaakt, denkt hijzelf. “In elk geval ben ik niet het product van een of andere meester. Ik kan origineel en vrij zijn zonder de beperking van regels.” Pas toen hij later de Pedagogische Academie ging doen, besefte hij hoe minimaal zijn theoretische achtergrond was. “Maar ik ben blij dat ik geen kunstacademie heb doorlopen, waar ik gedrild en ‘afgericht’ ben. Omdat ik buiten de regels denk, loop ik niet het risico vast te lopen. Nu ben ik tenminste somebody.” Het feit dat hij autodidact is maakt hem tot  rebel, zegt hij: “Geen rebel in de zin van een politieke herrieschopper, maar in mijn eigen manier van zijn. Mijn stijl heb ik het Yubisme genoemd. Iedereen moet een ‘isme’ hebben, kubisme, fauvisme, zelfs chauvinisme. Mijn Yubisme is gebaseerd op de afgedankte spullen van de wegwerpmaatschappij. De restjes van de consumptiemaatschappij, die zijn voor mij.” In Yubi’s stijl, de recycle-kunst gaat het om het componeren van bestaande voorwerpen tot een kunstwerk. Losse objecten blijven meestal in hun originele staat, blijven herkenbaar, maar worden tot iets anders: “Een vork is zo opeens een kam geworden.”

Museumdirecteur Jan Teeuwisse: "Persoonlijk
 vind ik de chromen reliëfs het mooiste,
deze hebben een enorm onderscheidend vermogen."
Foto Mineke de Vries

Aanvulling op kunstgebied

“Mijn leerschool was de straat. Ik ging alleen naar school voor tekenles en hielp andere kinderen met teken- en handvaardigheidopdrachten.” Hij woonde met drie zussen (van twee verschillende vaders) bij moeder. Als kind al kon hij niet stilzitten en zag overal wat in. “Als we spaghetti aten, zag ik daar figuurtjes in en ik maakte van de aardappelschillen allerlei beestjes.” Op zijn negentiende vertrok hij als verstekeling op een vrachtschip naar Europa, werkte als ziekenverpleger en bokser, maar kwam terecht aan de zelfkant van de Nederlandse samenleving van de zestiger jaren, met als dieptepunt negen maanden gevangenis. Daarna blijkt zijn werkelijke interesse, de kunst. Hij begint met schilderen, maar midden jaren zeventig - terug op Curaçao - ontdekt hij dat hij meer beeldhouwer is. Wel stond hij nog een jaar of tien voor de klas als docent handvaardigheid op scholen voor ZMLK en in het voortgezet onderwijs. “Van dat geld heb ik mijn huis gebouwd, dat eigenlijk een museum, een beeldentuin is geworden.” Met die beeldhouwwerken - die overigens een uitvloeisel waren van de  halfruimtelijke hangobjecten waarmee hij begon - vult hij een leegte in de kunstwereld op het eiland: “Zoveel mensen schilderen, maar niemand maakt beeldhouwwerken. Ik ben trots dat ik als Yu di Korsou een aanvulling ben op datgene wat we te kort komen op kunstgebied.” Hij deed mee aan veel internationale evenementen en ontving op Curaçao de Cola Debrot-prijs.

Toverkist

Vanuit zijn zorgen om de natuur, de aantasting van de ozonlaag, het motto keep your island clean besloot hij iets moois te gaan maken van het afval. “In alle troep ging ik een mogelijkheid zien, oftewel andermans trash is my cash.” In het verlengde daarvan wilde hij met zijn kunstuitingen sociale problematiek en misstanden op het eiland aan de kaak stellen: de emancipatie van de zwarte bevolking, het aanklagen van de slavernij, wat uiteindelijk steeds weer resulteert in het thema de vrijheid van de mens. Dit is overigens ook vertegenwoordigd in de vele (figuratieve) dierenfiguren die hij maakt, een dier staat voor vrijheid. “Daarbij ben ik gehecht aan het visuele, niet de conceptuele kunst, het moeten concrete, realistische beelden zijn, die toegankelijk zijn. Ik blijf tenslotte Zuid-Amerikaan, die houden van concrete dingen. Ik wil bovendien altijd verrassen, wil materiaal gebruiken dat nog nooit iemand anders heeft gebruikt. Soms ben ik bang dat de inspiratie opeens ophoudt, het moment dat de toverkist leeg is, dat ik in herhaling ga vallen. Ik kan in paniek raken als het te lang weg blijft, op welke knop moet ik dan drukken.” Tot nu toe echter kwam de inspiratie gelukkig altijd terug.

Yuri Kirindongo. Foto Mineke de Vries

Tijd voor mystiek

“De rode lijn in mijn kunst en in mijn leven is hoe je klappen opvangt voor jezelf en voor anderen. Daarvoor staan mijn eerste werken symbool, het gebruik van glimmende chromen bumpers, de beschermers die harde stoten opvangen.” Inmiddels is er meer rust in zijn leven, hij is tevreden met wat hij heeft bereikt. “Ik ben gelukkig met mijn museumhuis, vind het leuk dat mensen komen kijken. Maar ik heb alles gehad, alles gedaan en het wordt steeds moeilijker iets te doen wat nog niet gedaan is.” De man die zo aards is in zijn beelden, is op een punt in zijn leven gekomen waarop hij zich wil gaan bezighouden met het geestelijke. “Voor mij ligt de oorspong van alle geloven in het oude Afrikaanse geloof, het geloof van mijn afstamming. Ik heb wat met de ceremonies, het feit dat elke dag zijn eigen heilige, zijn eigen kleur heeft. In de wildernis van Afrika heb je geen tv, dan ben je vanzelf meer bezig met spirituele dingen. Sommige mensen zijn er bang voor, voor mij is het mystiek, een roeping om je in de tijd hier op aarde bewust te worden van en te verbinden met datgene wat de zich afspeelt in de kosmos; ik ga me erin verdiepen en wil het uitdragen om bewustwording in gang zetten. Ik wil graven naar de antwoorden op die dingen die onvoorstelbaar zijn.”

De kralen in zijn oorlellen symboliseren de herkomst én de verbinding uit die Afrikaanse oertijd. “En daarmee onderscheid ik me meteen van alle andere Yubi’s.”

De opbouw in de grote zaal van het Museum Beelden aan Zee. Foto Mineke de Vries

Museaal niveau

Het museum Beelden aan Zee is uitermate trots de werken van Kirindongo te mogen tentoonstellen. Directeur Jan Teeuwisse: “Kirindongo is een authentiek persoon die authentieke kunst maakt. Werken en leven loopt bij hem door elkaar, dat maakt hem erg speciaal. Zo plastisch als hij over dingen vertelt, zo plastisch zijn ook zijn werken. Zijn veelbewogen leven heeft hem aangezet tot deze bron van kunst, hij heeft altijd die urge gevoeld om dingen te maken.” Het is toonaangevend dat een museum – dat ten opzichte van een galerie nog scherper moet kiezen of een kunstenaar museumwaardig is en of hij zich onderscheidt in artisticiteit – zijn werk tentoonstelt. “Het is uniek als iemand zonder artistieke omgeving, zonder opleiding een museaal niveau bereikt. Hij heeft hiermee een eigen bijdrage aan de kunstgeschiedenis geleverd” Met deze woorden van Teeuwisse krijgt Kirindongo wellicht het grootste compliment dat een kunstenaar kan toekomen.

Plastisch vermogen

Beelden aan Zee, dat dit jaar twintig jaar bestaat, is een particulier museum dat met haar binnen- en buitenruimtes speciaal is ontworpen voor driedimensionale kunst. Het kan drie tentoonstellingen herbergen en wisselt deze drie keer per jaar. Teeuwisse vertelt over de geschiedenis ervan: “Nederland stond bekend om haar schilderkunst, maar er was weinig aandacht voor beeldhouwkunst, die Nederland overigens wel degelijk bezat. Vanuit die gedachte begon de gepromoveerd econoom Scholten in de jaren zestig met zijn vrouw vanuit liefhebberij beelden te verzamelen. De kennis van de kunst maakten ze zich eigen. Ze hadden een persoonlijke band met de kunstenaars en bezochten hen in hun atelier. Hun droom was hun uiteindelijke collectie te delen met een breed publiek om kennis te maken met het niveau van schoonheid, zoals zij ook zelf hadden gedaan.” Samen met architect Wim Quist ontwierpen zij in 1994 het huidige museum dat pal aan zee staat en waarvan het dak is bedekt met duingras.

Teeuwisse is als kunsthistoricus sinds het begin adviseur van het museum, dat een vaste collectie heeft van duizend beelden. In 2000 gaf het echtpaar Scholten hem de leiding over Beelden aan Zee. “We zijn een publieksvriendelijk museum, wat betekent dat je geregeld moet wisselen van expositie.” Met je producten trek je je publiek, wat soms best lastig is, als het sneeuwt komt er niemand naar zee. “De uitdaging is die elementen uit het werk van een kunstenaar te halen die zich goed laten vertalen. De artisticiteit en de plastische vermogens van Yubi’s werk lenen zich daar uitstekend voor.”

Diepgang

“Wat mij het meest fascineert is het feit dat hij bestaande materialen vervreemdt uit hun context om er vervolgens nieuwe schoonheid aan toe te kennen. Het is geen knappe, decoratieve handvaardigheid, maar hij realiseert een geheel nieuwe wereld door gebruikte voorwerpen te hergebruiken Het is tegelijkertijd esthetisch en ruig, een prachtige combinatie. Zijn werken zijn intrigerend en overtuigend. En als dingen je gaan fascineren, bereik je diepgang in je kunst.”

Teeuwisse, zelf zoon van een beeldhouwer, was hoofdconservator voor het wetenschappelijk archief van de overheid en schreef inmiddels als professor doctor in de kunstgeschiedenis veel over hedendaagse kunstenaars. Hij verwacht hoge bezoekersaantallen en denkt dat mensen lang in de zaal blijven hangen, omdat je geboeid raakt, zelf associaties gaat bedenken. “De grootste bijdrage voor mij persoonlijk zijn de chromen reliëfs, de bumper-art. Deze hebben een enorm groot onderscheidend vermogen.”

Als we tegen zonsondergang het strand oplopen om foto’s te maken, ontspant Yubi Kirindongo zichtbaar, ondanks de vrieskou. Met één van zijn beelden onder de arm voor de foto op het strand, komt opeens de kwajongen in hem naar boven en hij grapt uitgelaten naar omstanders: Pas op, deze zwarte heeft een beeld gejat, en zijn lach schalt uitbundig over de boulevard. Op alle manieren blijft hij de rebel, die hem heeft gevormd maar die hem ook heeft grootgemaakt.

Rebel in Art & Soul: 31.01.2014-01.06.2014 Museum Beelden aan Zee Scheveningen.

Expositie: Exploring the Past to Envisage the Future

In het kader van de herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden vindt in de eerste helft van 2014 een aantal tentoonstellingen en projecten plaats onder auspiciën van de Stichting Arte ’99; Arte pa Libertat. In 2013 waren er in dit kader al succesvolle tentoonstellingen in diverse musea en galerieën. Zo waren er in Landhuis Bloemhof, het Maritiem Museum, Kas di Kultura, het NAAM en in Pietermaai diverse exposities te zien die elk op eigen wijze het thema belichtten. In 2014 volgen nog Gallery Alma Blou, Mon Art Gallery en opnieuw Landhuis Bloemhof.

De aftrap voor de serie exposities van dit jaar wordt gedaan in het Museo di Kòrsou, waar op vrijdag 14 februari a.s. de opening plaatsvindt van de tentoonstelling Exploring the Past to Envisage the Future. De curator is de Curaçaose kunsthistorica Jennifer Smit. Zij koos ervoor om het grote publiek kennis te laten maken met het werk van veelbelovende jonge beeldend kunstenaars, als ook met artistieke creaties van reeds gevestigde kunstenaars van internationale allure. Alle tien de deelnemende kunstenaars zijn van lokale bodem en wonen en werken op Curaçao. Sommige kunstwerken zijn speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt. Ook heeft een aantal kunstenaars zich laten inspireren door de collectie van het NAAM. Van anderen is bestaand werk gekozen dat het thema van de slavernij verbeeldt.

Omar Kuwas - Body Proportions

Deze tentoonstelling omvat verschillende kunstdisciplines, waaronder foto’s, beeldhouwwerken, schilderijen, tekeningen, assemblages, installaties en multimedia werk. De participerende kunstenaars zijn: Tirzo Martha, Felix de Rooy, Tony Monsanto, Avantia Damberg, Ailsa Anastatia, Ivanah Suares, Philip Rademaker, Yubi Kirindongo, Herman van Bergen en Omar Kuwas.

"Cutting edge" noemt curator Smit deze expositie. "De kunstenaars brengen in hun eigen medium de thematiek op verrassende, spannende en onconventionele wijze voor het voetlicht. Deze kunstwerken zullen aanzetten tot reflectie en vooral ook tot een constructieve dialoog over de intense thematiek van de slavernij," aldus Smit.

Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van: Mondriaanfonds, Maduro & Curiel’s Bank, MCIS, Coca Cola, Spigt Dutch Caribbean, CUROM Broadcasting (Z86) en Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch Gebied

Exploring the Past to Envisage the Future

Museo di Kòrso, Van Leeuwenhoekstraat

Van 15 februari t/m 14 mei 2014

Opening: vrijdag 14 februari, 19.00 uur

Facebook pagina: www.facebook.com/artepalibertat

Tropisch Koninkrijk

Felix de Rooy en Kirk Claes - Las tres potencias: Negro Felipe, Maria Lionza, Indio Guacaipuro, triptiek (2013).
Foto Ruben de Heer

De tentoonstelling Tropisch Koninkrijk in Museum de Fundatie in Zwolle vindt plaats in het kader van de viering ‘200 Jaar Koninkrijk’ en geeft een uitgebreid overzicht van de hedendaagse beeldende kunst van Aruba, Curaçao, St. Maarten, Bonaire, Saba en St. Eustatius. Met werk van twintig kunstenaars presenteert het museum een grote variëteit aan kunstvormen: van klassieke schilderijen tot moderne installaties. Een aantal kunstwerken wordt speciaal voor de tentoonstelling op locatie gemaakt. De Nederlands-Caribische kunst onderscheidt zich door haar sterke internationale oriëntatie en multiculturele gelaagdheid.

Heleen Cornet, Mount scenery (2012)

‘Cross culture and cross time’
Tropisch Koninkrijk brengt de laatste artistieke ontwikkelingen op de voormalige Nederlandse Antillen onder de aandacht. Het gaat om internationaal georiënteerde schilder- en beeldhouwkunst, video, film, fotografie, keramiek en installaties. De kunst van de Caraïben wordt vooral in Midden-Amerika getoond, onder andere op de biënnales van Santo Domingo en Havanna. Kenmerkend is de zoektocht van de bewoners van de verschillende eilanden naar een eigen identiteit. Curaçaoënaar Felix de Rooy vatte de kern van deze zoektocht samen met de slogan: ‘Cross culture and cross time’.

Elvis Lopez - She devil (2005)

Een bepalende factor in de kunst van de Nederlandse Caraïben is de Afrikaanse- en Indiaanse erfenis. Daarnaast manifesteert zich binnen de mix van culturen de invloed van Nederland en Europa en ook die van het Midden-Oosten, want sommige kunstenaars op Curaçao en Aruba hebben Joodse en Libanese voorouders. Belangrijke thema’s, behalve de diaspora, zijn geschiedenis, religie, mythen en gebruiken, alsook de huidige sociaal-politieke situatie en niet te vergeten de overweldigende natuur. In veel gevallen ontstaat een boeiend spel van ‘fusions’ en een multiculturele gelaagdheid die de unieke positie van de zes Caribische eilanden in het Koninkrijk der Nederlanden onderstrepen.

Yubi Kirindongo - Comader Rais (2011)

Verf, brons en sumpiñas
De twintig kunstenaars op de tentoonstelling gebruiken de meest uiteenlopende materialen, van traditionele media als verf en brons tot afvalproducten en organisch materiaal. Zo maakt Herman van Bergen speciaal voor Tropisch Koninkrijk een reusachtige muur van sumpiñas, de typische doornstruiken van Curaçao. Hij geeft daarmee een stekelig commentaar – ook letterlijk – op de in meerdere opzichten gespleten gemeenschap op zijn eiland. Heleen Cornet toont een reeks poëtische aquarellen op doek, gemaakt in het tropisch regenwoud van Saba. Zij laat daarbij geluiden van de eilandbewoners overgaan in klassieke muziek van Benjamin Britten. Yubi Kirindongo is in Nederland onder meer bekend van zijn deelname aan ‘ArtZuid 2011’ in Amsterdam. Werk van zijn hand bevindt zich in de collectie van museum Beelden aan Zee en is als langdurig bruikleen te zien in de beeldentuin van Museum de Fundatie bij Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe. David Bade werd uitgenodigd voor ArtZuid 2013. In 2010 was een overzicht van zijn werk te zien in het GEM in Den Haag. Voor de beeldentuin van Museum de Fundatie maakte hij in 2012 de sculptuur Ins Blaue, de kolossale oranje ridderfiguur, die jaarlijks afreist naar het Lowlands-festival in Biddinghuizen. Beide kunstenaars tonen op de expositie in Zwolle hun meest recente werk.

René Emil Bergsma - Mysticism (1991)

Eerste museale overzicht
Tropisch Koninkrijk is het eerste grootschalige museale overzicht in Nederland van de hedendaagse beeldende kunst van alle zes eilanden in het Nederlands-Caribische gebied. In totaal zullen zo’n 130 objecten geëxposeerd worden. Bijzondere aandacht gaat uit naar de specifieke ontwikkelingen en achtergronden van deze kunst, waaronder de relatie met Nederland. De van oudsher sterke culturele band tussen Nederland en de overzeese gebieden blijkt onder meer uit de nauwe samenwerking van het Instituto Buena Bista op Curaçao en Ateliers 89 op Aruba met verschillende kunstacademies en andere Nederlandse kunstinstellingen. Instituto Buena Bista is officiëel partner van KABK, Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.

Halssieraad van Evelien Sipkes

Tropisch Koninkrijk werd samengesteld door kunsthistoricus en publicist Maarten Jager. Hij selecteerde de volgende kunstenaars: David Bade, Herman van Bergen, René Emil Bergsma, Ruben La Cruz, Yubi Kirindongo, Tirzo Martha, Felix de Rooy & Kirk Claes, Evelien Sipkes, Ellen Spijkstra (Curaçao); Ciro Abath, Stan Kuiperi, Elvis Lopez, Osaira Muyale en Ryan Oduber (Aruba); Nochi Coffie en Winfred Dania (Bonaire); Ras Mosera (St. Maarten); Heleen Cornet en Glenda Heyliger (Saba); Magumbo Muntu (St. Eustatius).

Bij de tentoonstelling verschijnt een drietalige catalogus (Nederlands / Papiaments / Engels), met bijdragen van Maarten Jager, Adi Martis, Felix de Rooy en Maaike Staffhorst, die wordt uitgegeven door Uitgeverij de Kunst. Tropisch Koninkrijk is mede mogelijk gemaakt met steun van de Provincie Overijssel en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Hoofdsponsor is Koninklijke De Gruijter & Co., overige sponsors zijn Maduro & Curiel’s Bank N.V. en BCD Holdings.

Museum De Fundatie, Zwolle, van 29 november 2013 t/m/ 16 maart 2014

Ariadne Faries naar New York

Ariadne Faries, The Chair - Expositie Being, 2011

 De Curaçaose kunstenares Ariadne Faries is geselecteerd voor deelname aan de expositie Caribbean: Crossroads of the World in New York. De expositie is van juni 2012 tot januari 2013 te zien in het Queens Museum of Art.

Caribbean: Crossroads of the World toont een overzicht van kunst uit het Caribisch gebied en met name de ontwikkeling van de kunst door de invloeden van enerzijds de Afrikaanse cultuur en anderzijds de impact van de Nederlandse, Spaanse, Engelse en Franse cultuur, die zowel als voorbeeld dient maar ook verzet oproept. Aan de expositie ging een grondig onderzoek en een strenge selectieprocedure vooraf. Al drie jaar geleden bezochten de curatoren de deelnemende landen, waaronder Curaçao. Ook van enkele andere Curaçaose kunstenaars zal werk te zien zijn, onder wie Yubi Kirindongo, David Bade en May Henriquez.

Ariadne Faries - The black nun, 110 x 130 cm, olie op doek

Ariadne Faries is uitverkozen voor haar schilderij The Black Nun. Het schilderij is geïnspireerd op een Angolese non, die geheel afgezonderd van de buitenwereld een aantal jaren in een Curaçaos klooster doorbracht.

De focus van het Queens Museum of Art ligt op de enorme diversiteit van talen, culturen en religies in het Caribisch gebied en hun invloed op hedendaagse gebruiken. Gezien het grote aantal landen dat deelneemt aan Caribbean: Crossroads of the World is de expositie verdeeld over drie kunstgalleries; behalve het Queens Museum of Art, ook The Studio Museum in Harlem en het El Museo del Barrio, initiatiefnemer van de expositie.

Broos geluk

door Klaas de Groot

De nieuwe roman, Broos geluk, van Henry Toré bestaat uit drie delen. De eerste twee delen hebben elk tien hoofdstukjes. Deel één beslaat iets meer dan de helft van het boek; deel drie telt slechts enkele bladzijden. De indeling verspringt van personage naar personage of per plaats van handeling, wat het boek een aangenaam tempo geeft. Ondanks de bescheiden omvang gaat het echt om een roman, want de lezer maakt de hoofdpersoon, Dennis de Andrade, mee tijdens diens op- en ondergang. Ook het tijdsverloop hoort eerder bij een roman dan bij een lang verhaal of novelle. De handeling vertoont wel tijdsprongen. Deel drie begint bijvoorbeeld met de zin: ‘Het kan een maand of twee na het ongeluk geweest zijn dat ik mij volledig bewust werd van mijn situatie’ (p. 111). De gebeurtenissen spelen zich af op Curaçao eind 1999 en begin 2000.
Dennis de Andrade vertelt zijn eigen verhaal meestentijds in de vorm van een inwendige monoloog. In deel één houdt hij zich bezig met zijn vriendin Naomi, het spelen in de loterij, zijn moeder en zijn werk. Hij brengt bestellingen rond voor het grootste handelshuis op het eiland. dat van de gebroeders Pereira. Zijn belangrijkste klanten zijn Ruth Drabinski, boetiekhoudster en Catleen Maduro, werkzaam in een botika. Dennis luistert graag naar hen, vooral naar hun verhalen over hun liefdesleven.

Kunstenaar Yubi Kirindongo: een stukje koppig Curaçao

In mei van dit jaar werd de expositie Art Zuid Internationale Sculpture Route Amsterdam geopend door Koningin Beatrix. Tussen kunstwerken van grootheden als Salvador Dali en Karel Appel stond een ijzeren ros opgebouwd van roestige metaalstrips op het gazon te grazen. De kunstenaar: ‘Yubi Kirindongo from Curaçao’. “Nu maar hopen dat ik het verkoop,” zegt Yubi gekscherend, maar hij vervolgt op een serieuze toon “Dit was echt heel geweldig. Meestal staat onze kunst ergens achteraan. Of erger op een zolderetage waar mensen die niet goed ter been zijn niet kunnen komen. Dali is een van mijn grote voorbeelden. Zijn olifant stond vlakbij mijn paard. Dat is toch heel bijzonder.”

Het huis van Yuri Kirindongo. Foto @ Irèn Nooren

“Ik heb voor dit vak gekozen omdat ik kan werken wanneer ik wil. Ik werk om te leven. Mijn hardnekkige koppigheid heeft ervoor gezorgd dat ik op dit pad ben gebleven,” vertelt Yubi. Vijfendertig jaar zit hij inmiddels in het kunstenaarsvak dat overigens niet zijn eerste passie was. “Ik wilde varen. Het avontuur omarmen. Ik hing op de werf van de Annabaai rond. Bij het Zeemanshuis probeerde ik ergens aan te monsteren. Net zolang totdat dat lukte en ik op een Zweeds schip terecht kwam.” Reizen, weg van Curaçao en de wereld zien. “Maar nog niet met een oog voor de mooie dingen. Ik heb in Europa veel rondgekeken maar echt gezien… nee dat kwam later pas.” Ergens anders zijn dan op Curaçao was voor Yubi niet moeilijk: “Ik adopteer de grond waar ik me bevind. Ik vloei ermee samen en leef er. Alleen de zon en het zuivere natuurlijke licht van Curaçao waren dingen die ik miste.”

Tien jaar vertoeft Yubi in het buitenland. Als hij terugkomt wordt hij leerkracht handvaardigheid. “Dat hielp me met weer aarden op Curaçao.” Hij is er gebleven en werd de kunstenaar die al sinds zijn jeugd in hem verstopt zat. Kunst maken is voor Yubi een way of life en hij is één van de weinigen die er ook zijn levenswerk van heeft weten te maken. “Iets is kunst als het wat met je doet. Het roept een emotie bij je op. Het raakt je, ontroert je. Dat bepaalt niet de kunstenaar maar degene die het kunstwerk ervaart.”

[uit C-post Magazine]

ArtZuid ook voor kunstenaars uit Suriname en Antillen

door Stuart Rahan

In het chique en rijke Amsterdam-Zuid is een internationale sculptuurroute aangelegd waaraan ook kunstenaars uit onder andere Suriname in participeren. Marcel Pinas, Roberto Tjon A Meeuw en Dhiradj Ramsamoedj hebben tussen de zestig wereldkunstwerken van onder andere Salvador Dali, Corneille, Klaas Gubbels, Karel Appel en Hulya Yilmaz een prominente plaats ingenomen.

In de omgeving van de Apollolaan, Minervalaan en de Zuidas in Amsterdam-Zuid zijn tot eind augustus de kunstwerken te bewonderen. Elk jaar wordt een spraakmakend persoon gevraagd de beeldententoonstelling samen te stellen. Eerder maakte acteur Michiel Romeyn een selectie en dit jaar viel de eer ten deel aan schrijver en kunstenaar Jan Cremer. Hij haalt herinneringen op aan het rijke handelsverleden van de stad Amsterdam toen de VOC en de WIC hun rijkdommen vergaarden ten koste van Nederlandse koloniën en wingewesten. In de zeventiende eeuw waren het de eerste multinationals in de wereld. De Nederlanders hadden handelsposten in verschillende landen, waaronder Ghana, Zuid-Afrika, Brazilië, Suriname, Curaçao, India, Indonesië, China en Japan.

De intussen welbekende Fatubangi van Roberto Tjon A Meeuw behoort ook tot de zestig culpturen tijdens de tentoonstelling rtZuid in Amsterdam Zuid, die tot eind augustus te zien is.

Cremer, zelf een afstammeling van een tabaksindustrieel, voelde ich geïnspireerd door dit thema en ging op zoek in deze landen naar kunstenaars die nog in de eigen traditie en geschiedenis van hun land werken, zoals Marcel Pinas, Yubi Kirindongo, Maria Nepumoceno, Eko Prawoto, Yayoi Kusama, Atta Kwami, Ryas Komu en Subodh Gupta. Cremer kiest ook voor westerse grootheden als Karel Appel, Jean Dubuffet, Jean Arp, Joan Miró, Dennis Oppenheim en hedendaagse topkunstenaars zoals Antony Gormley, Ryan Gander, Stephan Balkenhol, Richard Jackson, Joost Conijn, Ugo Rondinone en Georg Herold. Klapstuk van de route is de Heureka van Jean Tinguely die nog niet eerder in Nederland is tentoongesteld. Het is een soort machine die zich tussen een opstijgende stoommachine en een ruimteschip nestelt. Marcel Pinas staat er met zijn Kibii Wi Totem, een stellage van gebruikte olievaten waarop zijn kenmerk, het Afakaschrift, weer prominent aanwezig is. Een dergelijk kunstwerk staat ook bij Fort Zeelandia in Paramaribo. Dhiradj Samsoedj houdt met zijn Mighty Man elke voorbijganger staande. Het kunstwerk is een mensfiguur afgebeeld als een mysterieus wezen. In dit geval zouden wij zijn mensfiguur als een Leba omschrijven, het opperwezen dat ons pad schoonveegt en houdt. Roberto Tjon A Meeuw is een kunstenaar die zijn objecten van afval bij elkaar timmert. Zijn bekende Fatubangi staan erbij alsof zij horen bij het straatdecor. Bezoekers kunnen na een pittige wandeling langs de kunstwerken tevreden neerploffen op de levensgrote zitbanken om de benen al bungelend te laten ontspannen. Hulya Yilmaz heeft zich verdiept in de wintirituelen van Suriname, waarbij het gebruik van water een wezenlijk aspect vormt. Haar onderzoek liep langs en op de Surinamerivier die zich volgens haar mosterdkleurig door het landschap keert en wendt. Het resultaat is een majestueus sculptuur opgebouwd uit verschillende grillige lagen in lichte en donkere mosterdkleurige tinten.

Yubi Kirindongo

H.M. "Yubi" Kirindongo is a visual artist of Curaçao. He started working as an artist in 1978. Since then he has participated in several international events, like the biennials of Havana (Cuba), of Johannesburg (South Africa) and of Sao Paulo (Brazil). In his own country he was given special recognition through the awarding of the prestigious Cola Debrotprize by the government of Curaçao.

Kirindongo works with all sorts of discarded materials. Some-one once called this "renaissance-art". It is the eye of Kirindongo that sees what most people do not see. Listening to him in his perpetual discovery of this world, one's sight widens and deepens. The material invites him, challenges him to transform the vision into a tangible form.

Website click here