Is Suriname wel trots op zijn helden?

De andere kant van de koloniale geschiedenis

Alles voor de vrede; de brieven van Boston Band tussen 1757 en 1763 is nou echt het soort studie waar met smacht op wordt gewacht. Historicus Frank Dragtenstein, werkzaam bij het NiNsee, brengt hierin de figuur van Boston Band tot leven. Boston Band was een Jamaicaanse man die rond 1749 in Suriname arriveerde. Over zijn voorgeschiedenis weten we niets en er is ook geen portret van hem bewaard. Naar alle waarschijnlijkheid was hij in Afrika geboren, een zoutwaterneger zoals dat in de 18de eeuw heette. Hij werd dus eerst gedwongen om op Jamaica te werken als slaaf (ofwel een ‘tot slaafgemaakte’ zoals dat dan in het moeizame, politiek correcte kreupelproza van tegenwoordig schijnt te moeten heten, een term waarmee de 21ste-eeuwse ideologie de keiharde werkelijkheid die het woord ‘slaaf’ al representeert, komt opporren). Boston Band voegde zich bij de Aukaner of Ndyuka marrons slaven (of ‘ex-tot slaafgemaakten’…) die van de plantages waren weggevlucht en zich diep in het Surinaamse binnenland vestigden en van daaruit de plantages bestookten. Omdat Boston Band kon lezen en schrijven verwierf hij al spoedig een belangrijke positie: hij schreef brieven naar de koloniale overheid waarin hij zich een even zelfbewust als redelijk onderhandelaar betoonde. Hij wist dat de continue staat van oorlog voor geen der partijen uiteindelijk goed was, en het ging hem er uiteindelijk niet eens om het gehele slavernijsysteem te laten afschaffen. De Aukaners waren zelfs bereid om andere weglopers te vangen en over te dragen aan de koloniale autoriteiten. De dilemma’s van de vrijheidsstrijder tekenen zich scherp af. Wel drong hij aan op een vredesverdrag op condities van de Aukaner marrons. Dat vonden de koloniale autoriteiten een verregaande onbeschaamdheid, maar op den duur kozen ze toch maar eieren voor hun geld, want de gehele plantage-economie dreigde aan de niet ophoudende aanvallen van de marrons ten onder te gaan. Toen het vredesverdrag in 1760 werd gesloten, werd Boston Band de man die de geschenkgoederen onder de verschillende facties van de Aukaner marrons verdeelde. Hij besliste ook over pasjes die toegang gaven tot de stad. Zo verenigde hij dus verschillende fucnties in zich die hem een machtspositie gaven. Vanwege onenigheid onder de marronopperhoofden (en dan met name ook de strijd om het oppergezag tussen Araby en Pamoe) taande Bostons invloed na 1762. Onderweg naar de stad stierf Boston Band in 1766 op het Kruispad.

Frank Dragtenstein publiceerde met dit boek een belangrijke studie op basis van gedegen archiefonderzoek, even vernieuwend als Het kamp van Broos en Kaliko (1996), waarin Wim Hoogbergen op basis van orale bronnen de geschiedenis van een Afro-Surinaamse familie (Of hij ook even gedegen alle literatuur bestudeerde is de vraag: het is bijna niet te geloven dat hij Pakosie’s Gaanta labi 1760 (1976) en Bongodoti (1978) − toch de eerste marronuitgaven over dit tijdperk! − en ook Richard Price’s Alabi’s World (1990) niet in de bibliografie vermeld.) Dragtenstein geeft een detailopname van de onderhandelingen tussen marrons en koloniale overheid, bijna van week tot week. Het boek brengt een belangrijk correctief aan op de bestaande beeldvorming: er waren wel degelijke gealfabetiseerde marrons die op hoog niveau diplomatie konden bedrijven. We zien via dit boek dus niet de zo bekende correspondentie tussen gouverneurs, Raden van Politiek en Criminele Justitie, planters en kapiteins, maar we horen de stem van de zwarte mens uit de 18de eeuw, niet een onderworpenen, maar een vastberaden vrijheidsstrijder met een eigen visie, een eigen wil en een bewonderenswaardige diplomatieke gave en elegantie (alle bewaard gebleven brieven van Boston Band zijn ook als bijlage integraal afgedrukt). Het leidt dus geen twijfel dat dit boek een belangrijke historische studie behelst.

De vraag luidt dan: waarom wordt zo’n belangrijk boek gepresenteerd als een willekeurige doctoraalscriptie? Het omslag is keurig, maar afgezien van enkele kaartjes is er niet één illustratie opgenomen. Het boek is gedrukt op goedkoop, flinterdun papier, zodat dit boek van 235 pagina’s straks in elke boekhandel direct achter de andere boeken wegduikt. De bladspiegel is onaangenaam breed, de leesletter is van het corps waaruit normaal de voetnoten worden gezet, en de voetnoten zijn vervolgens alleen nog maar met een vergrootglas te lezen. NiNsee en Amrit: wat mankeert jullie? Zijn jullie niet trots op je eigen geschiedenis? Hebben jullie niet door dat dit miezerige drukwerk een sakafasi-mentaliteit uitstraalt? Mag de Surinaamse lezer niet met plezier een boek lezen, of hebben jullie misschien aandelen in een of andere opticien? Dit boek had met evenveel zwier de boekhandel in gemoeten als Maroon Arts van Richard en Sally Price.


Frank Dragtenstein, Alles voor de vrede; de brieven van Boston Band tussen 1757 en 1763. Amsterdam/Den Haag: Ninsee/Amrit, 2010. ISBN 978-90-74897-53-2


[overgenomen uit Siboga]

Rainforest Warriors

Rainforest Warriors is a historical, ethnographic, and documentary account of a people, their threatened rainforest, and their successful attempt to harness international human rights law in their fight to protect their way of life—part of a larger story of tribal and indigenous peoples that is unfolding all over the globe.

The Republic of Suriname, in northeastern South America, contains the highest proportion of rainforest within its national territory, and the most forest per person, of any country in the world. During the 1990s, its government began awarding extensive logging and mining concessions to multinational companies from China, Indonesia, Canada, and elsewhere. Saramaka Maroons, the descendants of self-liberated African slaves who had lived in that rainforest for more than 300 years, resisted, bringing their complaints to the Inter-American Commission on Human Rights.

In 2008, when the Inter-American Court of Human Rights delivered its landmark judgment in their favor, their efforts to protect their threatened rainforest were thrust into the international spotlight. Two leaders of the struggle to protect their way of life, Saramaka Headcaptain Wazen Eduards and Saramaka law student Hugo Jabini, were awarded the Goldman Prize for the Environment (often referred to as the environmental Nobel Prize), under the banner of "A New Precedent for Indigenous and Tribal Peoples."

Anthropologist Richard Price, who has worked with Saramakas for more than forty years and who participated actively in this struggle, tells the gripping story of how Saramakas harnessed international human rights law to win control of their own piece of the Amazonian forest and guarantee their cultural survival.

Richard Price divides his time between rural Martinique and the College of William and Mary, where he is Duane A. and Virginia S. Dittman Professor of American Studies and Professor of Anthropology and History. His award-winning books include First-Time, Alabi's World, The Convict and the Colonel, and Travels with Tooy. He is the coauthor, with Sally Price, of Romare Bearden: The Caribbean Dimension, also available from the University of Pennsylvania Press.


Richard Price, Rainforest Warriors; Human Rights on Trial
280 pages 6 x 9 41 illus.
The Pennsylvania Press
Cloth Dec 2010 ISBN 978-0-8122-4300-0 $55.00s £36.00 Add to cart
A volume in the Pennsylvania Studies in Human Rights series

See also this video

Hoogste Marrononderscheiding voor echtpaar Price

In Utrecht ontving het bekende antropologenechtpaar Sally en Richard Price op 25 april 2010 uit handen van kabiten André R.M. Pakosie de hoogste Marrononderscheiding, de Gaanman Gazon Matodja Award, die vernoemd is naar de zeer respectabele en gewaardeerde leider van de Ndyuka Marrons, gaanman Gazon Matodja. De Pamaka basiya Fidelia Visser en de Saamaka basiya Veronica Abori spelden hen onder een luid applaus van de vele aanwezigen de bijbehoorde speld op. Sally en Richard Price reageerden na de uitreiking geëmotioneerd: “Wij zijn erg trots, diep geraakt en zeer onder de indruk van deze speciale erkenning door de Marrons. Het is voor ons heel bijzonder om een onderscheiding van hen te krijgen. Veel prijzen ontvingen wij al voor onze boeken, maar deze Gaanman Gazon Matodja Award van de Marrons zelf is voor ons de meest betekenisvolle.” Het is de eerste keer dat hun werk op deze wijze gewaardeerd en erkend wordt vanuit de Marronsamenlevingen.


De uitreiking van de award door kabiten André R.M. Pakosie, voorzitter van het Marroninstituut stichting Sabanapeti

Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw onderzoeken Sally en Richard Price de Saamaka Marrongemeenschap in Suriname en zij publiceerden daarover veelvuldig. Kabiten Pakosie noemde in zijn toespraak een aantal standaardwerken, waaronder De kunst van de Marrons, culturele vitaliteit in de Afrikaanse diaspora en First-Time, the Historical Vision of an Afro-American People, een verzameling van orale overleveringen van en over de Saamaka. Kabiten Pakosie: “Jullie zijn de eerste en tot nu toe ook de enige antropologen, die een Marronsamenleving in Suriname bestudeerden en in hun werk de visie laat doorklinken van de mensen over hun eigen samenleving, geschiedenis en cultuur, zonder daarbij de kennis van de mensen over zichzelf af te kraken, de cultuur met een westerse blik te normeren en te bekritiseren. Met jullie opstelling tonen jullie aan, dat jullie


Van links naar rechts: Basiya Fidelia Visser van de Pamaka Marrons in Nederland, prof. Sally Price, prof. Richard Price, kabiten André R.M. Pakosie van de Okanisi in Nederland en tevens voorzitter van het Marroninstituut stichting Sabanapeti, en basiya Veronica Abori van de Saamaka Marrons in Nederland.

de samenleving ook niet als slechts een studieobject zien, zoals bij vele van jullie collega’s dat wel het geval is. Zelf schrijven jullie hierover in jullie boek 'De kunst van de Marrons': ‘Wij waren ons wetenschappelijk werk al zo gaan schrijven dat de stem van de Saamaka, persoonlijk en historisch, centraal stond – zodat mensen die traditioneel door de wetenschap beschouwd werden als mythische helden en studieobjecten, weer hun plaats konden innemen als leraren, medewerkers en historici’. Jullie zetten je ook in voor de Saamaka Marronsamenleving. In de jaren negentig trad jij, Richard Price, op als getuige-deskundige voor het Inter-Amerikaanse Mensenrechtentribunaal in San José, Costa Rica. In 1992 resulteerde dat in de veroordeling van het militaire regime in Suriname voor de foltering en moord op zeven Saamaka Marrons in 1987. Ook ondersteunde je de Saamaka door de jaren heen in hun strijd voor hun grondenrechten en tegen de ontbossing en de exploitatie van mineralen in hun traditioneel woongebied, door multinationals.”

Na de uitreiking van de award sprak de hedikabiténi van de Saamaka in Nederland, Mutu Poeketie: “Ik feliciteer professor Richard Price en Sally Price met deze award. Gaanman Belfon Aboikoni van de Saamakagemeenschap is op de hoogte dat u op dit moment deze hoge onderscheiding krijgt. Namens de gaanman zeg ik u dat wij zeer dankbaar zijn voor alles wat jullie voor de Saamaka gemeenschap deden. U zorgde dat de wereld ons, de Saamaka, kent, dat onze cultuur op een waardevolle manier is vastgelegd. Veel mensen schrijven op een vernederende wijze over ons en zien ons alleen maar als een studieobject. Dat doet u niet. U legde onze orale geschiedenis vast en maakte deze wereldkundig. Veel huidige Marronschrijvers kunnen nu uit uw werk putten en dat geeft aan waarom u belangrijk bent. Niet alleen op het gebied van uw vele publicaties, maar ook wat betreft onder andere de grondenrechten en mensenrechten.”

Tot slot bedankten Richard en Sally Price in het Saamaka stichting Sabanapeti en de Marrongemeenschap voor de grote eer, die zij met deze award kregen.

[ontleend aan de website van Stichting Sabanapeti]

Voor een video-verslag klikke men hier

Mitimakandii Dei 2010

Op zondag 25 april 2010 organiseert het Marroninstituut Stichting Sabanapeti de Mitimakandii Dei(Ontmoetingsdag) 2010 in Utrecht.

Programma

13:30 uur Inloop
14:00 uur Welkomstwoord
14:10 uur Voordracht: Van Kwadyani tot Patrick, van Antoumé tot Angela: Naamgevingtraditie bij de Marrons van Suriname, door: Kabiten André R.M. Pakosie

De in slavernij gebrachte Afrikaanse mensen kregen westerse namen, zoals Pietje, Lucretia, Pasop en Elisabeth, want zij moesten ook mentaal slaven zijn. De Marronvoorouders vochten zichzelf vroegtijdig vrij, waardoor zij hun traditionelenamen behielden, die vroeger gebaseerd waren op een gegeven situatie of een gebeurtenis. Bijvoorbeeld, de schoonheid van een meisje of vrouw kwam terug in haar naam, zoals Amoifusi (zij is mooi om naar te kijken) of Antoumé (zij is oogverblindend). In de traditie van sommige Marrongemeenschappen in Suriname wordt een kind geboren met een dagnaam, de Akaanen (Kodyo voor een jongen, geboren op maandag, en Adyuba voor een meisje). De plaats-, water- en bergnamen én de traditionele persoonsnamen bij de Marrons hebben een boeiende geschiedenis…..
.

14:45 uur PAUZE
Tijdens de pauze kunt u tegen een gering bedrag eten en drinken verkrijgen.

15:45 uur Uitreiking Gaanman Gazon Matodja Award aan Prof.dr. Richard Price en Prof.dr. Sally Price
16:05 uur Toespraak: Hedikabiténi Mutu Antonius Poeketie van de Saamaka Marrons in Nederland
16:15 uur Informeel samenzijn
17:15 uur Sluiting

Datum: Zondag 25 april 2010
Tijd: 14.00 uur tot 17.15 uur
Plaats: Aula van het Vader Rijn College te Utrecht.
Adres: Vader Rijndreef 9, 3561 XB in Utrecht (zie routebeschrijving)
Zij die de Mitimakandii Dei willen bijwonen, moeten zich uiterlijk woensdag 21 april telefonisch opgeven via tel 030-2943402.

Bij de boekenstand kunt u reeds verschenen nummers van het Marrontijdschrift Siboga, alsook boeken en Marron muziek cd’s verkrijgen.

Opbrengst
De opbrengst van het eten, de drank en van onze boekenstand is bestemd voor ons Schooltasproject in Suriname, waarbij jaarlijks aan 70 kinderen uit noodlijdende gezinnen in Paramaribo en omgeving een schooltas met schoolmateriaal wordt gegeven om het nieuwe schooljaar goed te kunnen starten.

Attentie: om 14:00 uur, als het programma begint, gaat de deur van het Vader Rijn College dicht. u kunt u ons vanaf 13:00 uur op het volgende tijdelijke mobiele nummer bereiken: 0681713463, mocht u de weg kwijt zijn, of als u te laat bent en de deur van het Vader Rijn College dicht is.

Routebeschrijving
Vanaf Amsterdam en Den Bosch
A2 richting Utrecht, afslaan bij afrit 8 (volg Jaarbeurs) Ds. Martin Luther Kinglaan rechtdoor rijden, de brug over. Bij rotonde derde afslag Pijperlaan. De Pijperlaan alsmaar volgen, deze gaat over in de Joseph Haydnlaan, Lessinglaan, Spinozaweg, Thomas á Kempisweg, Cartesiusweg, St. Josephlaan en Marnixlaan. Doorrijden tot over de Marnixbrug. Voorbij een benzinepomp bij het eerst volgende stoplicht rechtsaf, de Brailledreef in. Deze straat blijft u volgen tot het tweede stoplicht. Hier slaat u linksaf de Taagdreef in. Direct daarna (ongeveer 120m) weer rechtsaf, dan bent u in de Vader Rijndreef waar de ingang van het Vader Rijn College is.

Vanaf Den Haag: A12 richting Utrecht. Volg route Jaarbeurs, bij knooppunt afslaan bij afrit 8 (zie verder Vanaf Amsterdam en Den Bosch)

Openbaar vervoer:
Vanaf Utrecht CS, bus lijn 7, richting Overvecht. Uitstappen bij halte Brailledreef. Rechtsom de hoek is de Vader Rijndreef en daarin de ingang van het Vader Rijn College. (Busrit vanaf CS is ongeveer 10 minuten. Bussen rijden om de 15 minuten.

Hoogste Marrononderscheiding voor antropologenechtpaar Price

Op zondag 25 april a.s. wordt tijdens de jaarlijkse Mitimakandiidei (ontmoetingsdag) van het Marroninstituut, stichting Sabanapeti, te Utrecht door kabiten André R.M. Pakosie, de Gaanman Gazon Matodja Award (GGMA)[1] uitgereikt aan het antropologenechtpaar Richard en Sally Price. Zij ontvangen deze hoogste Marrononderscheiding vanwege hun verdiensten voor de (Surinaamse) samenleving in het algemeen en de (Saamaka) Marronsamenleving in het bijzonder.
Prof. dr. Richard Price en Prof. dr. Sally Price zetten zich al meer dan veertig jaar in voor de vastlegging en het wereldkundig maken van de (Saamaka) Marroncultuur en –geschiedenis. Op internationaal niveau zijn zij ook betrokken bij de zaak van de (Saamaka) Marrons. Zij adviseerden onder andere het Saamaka Gezag tijdens “Het Saramakaanse volk versus Suriname”, Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens, Costa Rica, 2007. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw doet het echtpaar onderzoek naar de (Saamaka) Marronsamenleving en publiceerde talloze boeken en artikelen, waarvoor zij een award hebben gekregen. Sally Price is gespecialiseerd in kunst en Gendervraagstukken, terwijl Richard Price zich focust op geschiedenis en mensenrechten. Richard en Sally Price zijn verbonden aan het William & Mary College in Virginia en wonen voor een groot deel van het jaar in Martinique. Bijzonder is dat zij in hun publicaties ook de kennis van de (Saamaka) Marrons zelf over hun eigen geschiedenis laten doorklinken. Het is voor een groot deel aan dit echtpaar te danken dat de geschiedenis en samenleving van de Saamaka Marrons bij het internationaal publiek bekend is geworden. Voor meer informatie over Richard en Sally Price, zie: http://www.richandsally.net/

[1] (zie: http://www.maroons-suriname.com/