Bezinningsmiddag over slavernij

Flats in Hong Kong, 1965

Kathleen Ferrier en Tjeerd de Boer gaan Bas en Henny Plaisier opvolgen in Hong Kong. Voor het zover is, kan men Kathleen nog een keer horen, tijdens de bezinningsmiddag over de slavernij op 20 februari. Er zijn al bijna zeventig aanmeldingen, maar de Nicolaas-Monicakerk in Utrecht kan nog meer mensen herbergen. Opgave via rvk@raadvankerken.nl 

Caraibisch machismo, bestaat dat nog?

Op vrijdag 15 juni 2012 organiseert de Vereniging Antilliaans Netwerk een culturele bijeenkomst getiteld: Caribisch Machismo, bestaat dat nog? Tijdens deze bijeenkomst wordt een theatrale vertelling opgevoerd over de Caribische man, zijn vrouwen, machismo, zijn overlevingsdrang en de dood, met o.a. Raymi Sambo, Paulette Smit, Kathleen Ferrier, Manoushka Zeegelaar Breeveld en Ed Verhoeff, onder regie van John Leerdam.

Tekening: Willem

Een inleiding op de vertelling wordt gegeven door de heer Walter Palm, erelid van de vereniging. Na afloop van het officiële gedeelte is er gelegenheid om onder het genot van een drankje verder te netwerken.

Locatie: De Balie (Leidseplein)
Adres: Kleine Gartmanplantsoen 10,  1017 RR Amsterdam
Aanvang: 20:00 uur. Inloop vanaf 19:15 uur Entree: Leden gratis, niet leden 12,50 euro p.p., studenten 5 euro (op vertoon van collegekaart)
U kunt zich aanmelden klik hier

Poëzie: de vluchtigheid der dingen

Papegaaien te Kabalebo. Foto @ Verte Ruelle

door Els Moor

Kathleen Ferrier heeft dit jaar de 100 beste gedichten voor de VSB-poëzieprijs 2012 gekozen. Zij was voorzitter van de jury die de uiteindelijke winnaar heeft gekozen, Jan Lauwereyns. De 100 beste zijn uitgegeven door De Arbeiderspers. Kathleen Ferrier heeft het voorwoord geschreven waarin haar Surinaamse afkomst een belangrijke rol speelt.

‘Poëzie is een rode draad in mijn leven’, schrijft zij. Ze heeft dat te danken aan haar vader, Johan Ferrier en aan haar moeder Edmé Vas. Die hebben hun kinderen liefde voor literatuur bijgebracht. Uiteraard kreeg hun dagelijks leven kleur door de Anansitori die hun vader vertelde, maar ook liefde voor het geschreven woord (proza en poëzie) kregen ze mee. Echt niet alleen Nederlands en Surinaams werk, ook de grote klassiekers uit de wereldliteratuur, veel uit Latijns-Amerika. Kathleen studeerde dan ook later Spaans en Portugees en woonde tien jaar in Latijns-Amerika, Chili en Brazilië. Kathleen Ferrier heeft een universele blik op literatuur.

In de bundel staan gedichten die dicht bij ons komen: twee van de dichter Raj Mohan, een gedicht van Aart Broek over Curaçao en drie gedichten over Suriname van de Nederlandse dichter Ezra de Haan, die ons land bezocht. Die staan in de bundel Scheren zonder spiegel die tegelijk met tihá/troost van Raj Mohan door In de Knipscheer werd gepresenteerd. In de drie gedichten over Suriname kijkt De Haan met een realistische blik naar ons land. In ‘Paramaribo’ geeft hij een mooie combinatie van de felle natuur met de slordige realiteit: ‘[...] Palmen zwaaien hun silhouet/ weerkaatsen in plassen/ waar stoepen ontbreken/ de straat vaart is geworden/ en auto’s schepen zijn. [...]’. Echt leuk is het gedicht ‘Twa Twa’, een parodie op de chinese handelszucht. Eerst over twatwa en pikolet die in hun bewaakte kooitjes zingen en dan over de chinezen: ‘Zo houden ze wat ze hebben:/ rijst, radio’s en rust/ vogels, goud en geld./ Ze leveren zichzelf daarvoor in/ die vreemde vogels/ die van ver gekomen zijn.’

Alle gedichten heb ik gelezen en aan allemaal gaf ik een cijfer. Twaalf gedichten hebben 5, vijfendertig 6, zevenenveertig 7, vier 8, één 9 en één 10! Die 10 is een gedicht van Bernlef (1937), romanschrijver en dichter. Ik houd van zijn werk. Belangrijke thema’s van hem zijn: de vluchtigheid der dingen en het samenvallen van herinnering en identiteit. Het in ‘De 100 beste...’ opgenomen gedicht heet ‘De ziel’. De twee gedichten van Raj Mohan kregen een 8 en een 9 van mij. De belangrijke VSB-poëzieprijs 2012 kreeg Jan Lauwereyns voor zijn gedicht ‘Rondom een boom’. Eigenlijk een verhaal, over een bijzondere, historische boom ergens in een dorp, Mitaké, in een Oost-Europees land. Die boom is ongeveer 1075 jaar oud en kijkt uit over ‘het dorp en de hele vallei’. Een ‘lieve oude meneer’ houdt veel van die boom, het is ‘zijn persoonlijke boom’ en tegen kerst vult hij hem met lichtjes, slingers en ballen. Dat brengt een probleem met zich mee en het Comité voor het Culturele Erfgoed van de Gemeenschap van Mitaké maakt ernstige bezwaren. De politie komt erbij. Uiteindelijk snijdt de oude man alles met grof geweld weg en de boom wordt beschadigd. In de ‘heilige nacht’ sterft de man aan een hersenbloeding. Het einde: ‘Als alles goed gaat, zal de boom er nog staan in de tweeëntwintigste eeuw [...] Wij zijn zoals de bladeren van de zelkova, we blijven groen voor een tijdje, zo lang houdt de boom het met ons uit, en dan laat hij ons los.’ Een prachtig verhaal, beeldend geschreven, van pagina 83 tot en met 95! Wel in een bijzondere vorm (88 ‘strofen’), maar is het een gedicht? Voor mij blijft het een vertelling. Ik heb het geen cijfer gegeven als gedicht.

En de gedichten met een 5? Ze bestaan uit taal, geknutsel met woorden, wonderlijke of gekke beelden, maar aan welke diepere gedachte zijn ze gerelateerd? Kunstjes! Bij die met een 6 hetzelfde. Ze zijn iets duidelijker. Die met 7 (‘ruim voldoende’) zijn in mijn leeservaring herkenbaarder, al is de onderliggende gedachte vaak niet zo diep. Een mooi voorbeeld is een gedicht van de ons bekende Joke van Leeuwen (verzorgde schrijftrainingen tijdens een literatuurfestival). Zij schrijft over de ‘Oude jeugd’, de jeugd van vroeger. Haar jeugd? Ze noemt doodgewone dingen in een symbolisch verband: ‘[...] De dunne vrolijkheid van het tomadorek./ Het tot wc-papier verworden wereldnieuws.’ De laatste strofe: ‘En leeggegeten borden, want horden kindertjes/ zijn arm, hebben geen bord, laat staan te eten./ En binnen raakt het licht steeds meer gespreid./ En buiten loopt een nieuwe tijd zich warm.’

Het lezen van de bundel was voor mij een leerzame ervaring. Ik denk dat ik al te lang weg ben uit Nederland om moderne Nederlandse poëzie echt op kwaliteit te kunnen schatten. Behalve Bernlef en nog een paar. Zijn dat toch de ‘echte’?

De 100 beste gedichten gekozen door Kathleen Ferrier voor de VSB-poëzieprijs 2012. Omslagontwerp en typografie: Steven van der Gaauw. Amsterdam/Antwerpen: De Arbeiderspers, 2012. ISBN 978 90 295 7856 1

[uit de Ware Tijd, 11/02/2012]

Schaamteloos Zwoegen onder de Zon

door Aart G. Broek

In december 2010 verscheen de dichtbundel Het lichten van de jaren bij uitgeverij In de Knipscheer, Haarlem. De bundel verhaalt van en verdicht weerbarstige ervaringen in de overstap van leven op Curaçao naar een nieuw bestaan in Nederland. Het onthaal stemt tevreden, zie bijvoorbeeld de besprekingen van Ezra Haan, André Oyen, en Albert Hagenaars.

Bij de presentatie van de dichtbundel heette het over de praktische inspiratiebron van de gedichten nog: “Zou ik u moeten vertellen uit welke praktijk aan ervaringen ik heb geput om die zevendelige dichtcyclus [‘De kus’] te schrijven? Wilt u enig zicht krijgen op de ‘verdichting’ die heeft plaatsgevonden? [...] Zou u het allemaal moeten weten wat er ‘feitelijk’ plaatsvond? Feitelijk? – een uitgesproken dubbelzinnig woord in de context van dichtmaat. In zekere zin wordt wat er ‘feitelijk’ gebeurde, nu juist door de gedichtencyclus beter gevangen dan welk prozaïsch document zou kunnen. [...] U moet de gedichten zélf willen horen spreken.”
Nu, een jaar later, wordt die ‘praktijk aan ervaringen’ toch enigermate nader uitgewerkt, als onderdeel van een essay, getiteld ‘Besturen of Het schaamteloos zwoegen onder de zon’. Werk in uitvoering.

Uit die praktijk ontstond al eerder ook het spotdicht ‘Bestuurlijke zinnen’. Dat haalde de dichtbundel niet, evenmin als het spotdicht ‘Mooie mannen in de mondi’. Bij literaire presentaties in de Openbare Bibliotheek Amsterdam (mei jl.) en Podium Mozaïek (Amsterdam, sept. jl.) kwamen de spotdichten wel naar buiten.
Toch geldt onverminderd de uitspraak bij de verschijningspresentatie: “De dichtbundel [...] is er voor lezers om er hun eigen werkelijkheid in onder te brengen. [De dichter heeft] als het ware een poëtisch ‘casco’ aangereikt. De gedichten liggen er voor lezers om er zélf in te trekken en er zich tijdelijk in te vestigen, ze in te richten naar eigen believen.”

Zo zal de ongekende werkelijkheid achter het gedicht ‘Een eiland verzonken’ uit de bundel Het lichten van de jaren geen enkele invloed gehad kunnen hebben op de opname ervan in De 100 beste gedichten gekozen door Kathleen Ferrier voor de VSB Poëzieprijs 2012, die op 12 januari 2012 verschijnt bij de Arbeiderspers (Amsterdam). De gedichten leiden vooral een leven los van de maker ervan. Een jaar na het verschijnen van de dichtbundel ademen de gedichten nog steeds, niet alleen voor mij, maar ook voor lezers, zo blijkt. Dat stemt tevreden.

Mexicaanse onderscheiding voor Kathleen Ferrier

CDA-politica Kathleen Ferrier ontvangt woensdag 26 oktober de Águila Azteca - de Azteekse Adelaar - uit handen van de Mexicaanse ambassadeur in Nederland. De ambassadeur prijst de politica namens president Calderón voor de manier waarop ze Latijns-Amerika op de politieke agenda in Nederland weet te houden.

Ferrier is blij verrast met de onderscheiding: “Een enorme verrassing en een heel bijzonder blijk van waardering. Voor mij is de Azteekse Adelaar opnieuw een bevestiging dat we de blik over de duinen en dijken van ons kleine land moeten richten, zeker ook richting Latijns-Amerika. Er is veel meer te doen met de banden die ons met dat continent verbinden.”


Het is de eerste keer dat een Nederlandse volksvertegenwoordiger deze onderscheiding van de Mexicaanse regering krijgt. In Nederland zijn er naast Koningin Beatrix, Kroonprins Willem-Alexander en Prinses Máxima vijf mensen Ferrier voorgegaan in het ontvangen van de onderscheiding.

[RNW, 26 oktober 2011]

Foto: @ Rolf Skrypzak

Saraswati Art Awards uitgereikt

Mevrouw Mathoera

Op zondag 6 maart ´11 vond het zesde Shakti Festival plaats in het Bijlmerparktheater te Amsterdam. Het Festival van de vrouwelijke kracht, waarbij een aantal vrouwen voor het voetlicht werd gebracht.
4 vrouwen mochten de Saraswati Art Award in ontvangst nemen vanwege hun verdiensten voor de samenleving.
Daarna was het feest met optredens van zangers en zangeressen zoals Rewald Ramcharan met klassieke Bollywood songs en Anita Oemrawsing met Kawali liederen uit de tijd van de soefi´s, onder begeleiding van Mahinder Raghoe and his Orchestra.

Kathleen Ferrier

Rihana Jamaludin

Aivie Soekhlal

Mevrouw Mathoera ontving de award vanwege haar inzet voor sociaal zwakkeren in de samenleving. Kathleen Ferrier heeft zich als politica onderscheiden door haar standvastigheid in moeilijke kwesties. Rihana Jamaludin ontving de onderscheiding voor haar werk als Surinaams-Nederlandse schrijfster. Aivie Soekhlal werkt achter de schermen als programma-manager op het ministerie van Economische Zaken en Landbouw en is een rolmodel voor de moderne hindoestaanse vrouw.
Frank Krishna van Saraswati Art presenteerde de dag en interviewde de vrouwen.

Shakti Award voor Rihana Jamaludin

Op zondag 6 maart wordt aan schrijfster Rihana Jamaludin de Shakti Award uitgereikt tijdens het zesde Shakti-festival in het Bijlmer Parktheater. Ook andere vrouwen krijgen deze award uitgereikt, o.a. Kathleen Ferrier.

Shakti betekent de vrouwelijke kracht en tijdens het Shakti-festival worden dan ook vrouwen, die zich verdienstelijk hebben gemaakt in het zonnetje gezet. Zij zijn de bijzondere gasten aan tafel. Als rolmodellen vertellen zij het publiek wat zij allemaal hebben gedaan om succesvol te zijn. De dames krijgen na hun presentatie de Saraswati Art Award 2011 uitgereikt als teken van waardering.

Programma

Natuurlijk is er tijdens het Shakti Festival ook tijd voor vermaak:
1. Dansvoorstelling van de great Kathakdanseres Uma Dogra uit Mumbai
2. Concert Bollywood Music. Bekende zangers en zangeressen zingen Memorable Bollywood Songs Down The Years onder begeleiding van: Maestro Mahinder Raghoe and his Orchestra. Krish Malhoe - gitaar; Hans Liakathoessein - bass; Rabin Mahabali - dholak/triconga; Robbert Ramroep - percussions; Remie Mangal - tabla; Mahender Raghoe - keyboards/muziekleider.
3. Boekpresentaties:
a. Rihana Jamaludin presenteert haar nieuwe boek Kuis
b. SA Uitgeverij brengt een boek uit over de traditie van het Surinaams-Hindostaanse Hindoe Huwelijk.

Datum: zondag 6 maart 2011
Aanvang: 14.00 u
Toegang € 12,50 Kortingskaart € 10,00
Locatie: Bijlmer Parktheater, Anton de Komplein 240, Amsterdam Zuidoost
Bestel uw toegangskaarten via kassa Bijlmer ParkTheater 020 - 3113930
Of via Saraswati Art: 020-6966405, klik hier voor website

Gebazel over switi Sranan

door Els Moor


Suriname en ik is de wat egocentrische titel van de bundel, samengesteld door John Leerdam en Noraly Beyer (foto links), met persoonlijke verhalen over Suriname van in Nederland wonende geboren Surinamers en anderen die veel met Suriname te maken hebben. De ondertitel ,’Persoonlijke verhalen van bekende Surinamers over hun vaderland’ is dus fout. Zijn Gerard van Westerloo, Peter Meel, Michiel van Kempen, Jan Pronk en andere Nederlanders die verbonden zijn met Suriname ‘Surinamers die over hun vaderland schrijven’? Dat de redacteur van uitgeverij Meulenhoff dat niet heeft gemerkt, is op z’n minst vreemd.

Zevenenvijftig ‘verhalen’ bevat de bundel en dat is veel. Ik kwam er moeilijk doorheen omdat de kwaliteit van de ‘verhalen’ zo verschillend is; van slecht geschreven nostalgische, clichématige jeugdherinneringen aan Suriname tot realistische en toch persoonlijke beschouwingen over de veranderingen die het land sinds de onafhankelijkheid ondergaan heeft. Twee problemen doen zich voor: veel van de medewerkers aan de bundel zijn wel geboren Surinamers, die in Nederland een goede plaats gevonden hebben, maar geen schrijvers of journalisten en de samenstellers zijn grote figuren op hun vakgebied, maar hebben geen ervaring met dit werk, het samenstellen van zo’n diverse bundel met zo’n moeilijk onderwerp.

Na elkaar in de bundel staan de bijdragen van Gerard Spong en Denise Jannah. Gerard Spong, advocaat in Nederland, van Surinaamse afkomst, die zich al vanaf 1980 inzet voor het herstel van de rechtsstaat in Suriname, geeft in zijn bijdrage onder de titel ‘Suriname: een ontgoocheling’ blijk van felle woede. Hij heeft een hechte band met het land, maar hij voelt zich ook thuis in Nederland. De ‘rauwe werkelijkheid’ van Suriname tast echter zijn warme gevoelens aan. Hoe de hoofdverdachte in het decembermoordenproces op democratische wijze president werd, brengt hem ertoe de grote Duitse auteur Bertold Brecht aan te halen: ‘Erst kommt das Fressen und dann die Moral’. Zijn felle aanklacht tegen onrecht en verwording van democratie eindigt met de conclusie:’Suriname is vooralsnog een verdwaald, diep gezonken tropisch paradijs dat is afgegleden naar een tropische hel.’

Het artikel van Denise Jannah, internationaal bekend jazzvocaliste, componiste, zangpedagoge en actrice, staat lijnrecht tegenover dat van Spong. Ze begint aldus: ‘Bepaalde geuren uit mijn jeugd zullen me altijd bijblijven’. En ze is lang niet de enige die het motief ‘geuren’ als blijk van liefdevolle herinnering uitwerkt. En dan de wolken, de allermooiste ter wereld… en de energie die ze ervaart in ‘Gods prachtige natuur’… en het verdriet als ze weer opstijgt van de luchthaven en haar ‘Mama Sranan’ achterlaat. Aan Mama Sranan schreef ze dan ook in de vliegtuigstoel een gedicht, in het Sranan en het Nederlands dat aldus begint: ‘Mijn hart zucht in mij/ Wanneer ik wegga van jou/ Zo hoog in de lucht/ Om ver weg te gaan/ Het vliegtuig brengt mij/ Over sula’s, bergen en kreken/ Over mijn stad/ Mijn dorp waar ik opgroeide […].

Tussen deze twee uitersten bewegen zich de andere vijfenvijftig bijdragen in deze bundel en de kwaliteit ervan varieert van heimwee-achtige cliché’s tot rationele informatie en creatieve benadering. Ook Eva Essed-Fruin (foto rechts), van oorsprong Nederlandse, echtgenote van Frank Essed, eerst cursusleider en later directeur van het Instituut voor de Opleiding van Leraren (IOL), die in 1995 naar Nederland vertrok, geeft haar bijdrage, ‘Suriname een paradijs?’ aan de bundel. Haar begin is verrassend leuk: ze hoorde voor het eerst over Suriname als kind via een Surinaamse onderwijzer die haar school bezocht. Hij vertelde dat Surinaamse kinderen geen inktlap nodig hadden omdat ze hun pen afveegden aan hun kroeshaar. Eva was jaloers op die kinderen. Zij zat altijd met inktlappen te knoeien! In 1957 kwam ze zelf in Suriname en ze begon als lerares, maar toen schreven alle leerlingen al met ballpoint. Ze vertelt boeiend over de tijd tot de onafhankelijkheid, positieve en negatieve situaties en hoe Suriname langzaam maar zeker moderniseerde met verharde wegen, kantoorgebouwen, veelsoortige huizen en meer opleidingen waardoor de jeugd meer kansen kreeg. Ook Eva Essed versombert in haar verhaal als ze komt bij 25 februari 1980 en later. Ze eindigt met een realistische uitspraak: ‘Een paradijs zal Suriname nooit worden, want er bestaan nu eenmaal geen paradijzen op aarde.[…] Het kan hoogstens een land worden waar het goed leven is’.

De bijdragen van de Hollandse Surinamegangers vallen tegen. Ze hebben een andere band met het land die niet diep wortelt. Wetenschapper Wim Hoogbergen bijvoorbeeld begint te vertellen hoe hij in zijn jeugd in Nederland voetbalde met ‘zwarte voetballers’, waaronder de later beroemd geworden Humphrey Mijnals. Hij heeft nog een hond naar hem genoemd. Michiel van Kempen beschrijft hoe hij eens in een Chinees restaurant aan de Johannes Mungrastraat zat te eten en vanachter het raam getuige was van een botsing met een geweldige klap en hoe hij later voor de politie moest getuigen… wel met humor geschreven… een anekdote over een lome zondagmiddag. Suriname en ik? Jan Pronk die als minister betrokken was bij de onafhankelijkheidsbesprekingen tussen Suriname en Nederland betoogt in zijn artikel dat de onafhankelijkheid van Suriname beslist niet opgedrongen was van de kant van Nederland, wat vaak gezegd wordt. Een artikel dat zeker stof tot discussie kan geven, maar niet in het kader van Suriname en ik.

Zo zijn er toch nog heel wat artikelen die de moeite van het lezen waard zijn. Thea Doelwijt werkt met fragmenten uit haar eigen werk in ‘Geesten in luchtland’. Ze is op een wolk gaan zitten omdat ze rustig wil nadenken over een manier om haar verhaal goed te vertellen. En zo laat ze thema’s zien die een rol speelden en spelen in Suriname. Mooi is ook wat de gezusters Joan en Kathleen Ferrier doen als ze een Braziliaans lied aanhalen (vrij vertaald door Kathleen) ‘Mijn vader was van Sao Paulo/ mijn grootvader van Parnambuco/ mijn overgrootvader van Minas/ mijn overovergrootvader van Bahia/ mijn machtige leermeester/ was Antonio de Braziliaan. De woorden van dit lied herinneren hen steeds weer aan het antwoord dat Johan Ferrier, laatste gouverneur en eerste president van Suriname en hun vader, gaf voor de Nederlandse televisie op de vraag waar zijn wortels nou eigenlijk liggen. Johan Ferrier antwoordde dat zijn wortels verspreid liggen over de hele wereld.

En zo is het ook. Ik word niet goed van al dat gebazel over ‘Switi Sranan’. We zijn allemaal wereldburgers en we wonen waar we ons thuisvoelen, om welke reden dan ook, en we zullen mee moeten werken om dat land leefbaar te houden. Of dat nou je ‘vaderland’ is of een ander land, dat maakt niet zoveel uit. Het gaat erom dat het goed gaat in een land, dat er geen mensonterende toestanden zijn en daarover schrijven gelukkig nogal wat medewerkers aan deze bundel.

Jammer van die titel, van de rommelige inhoud, van de titel ‘biografieën’ tot slot boven de korte alinea’s met informatie over de auteurs en zelfs enkele taalfouten. We zijn dat niet gewend van Meulenhoff.

Red:. John Leerdam & Noraly Beyer: Suriname en ik; Persoonlijke verhalen van bekende Surinamers over hun vaderland. J.M. Meulenhoff bv, Amsterdam 2010. ISBN 978 90 290 8719 3

Foto's: @ Roeland Fossen

Website Vijf Eeuwen Migratie gelanceerd

Huwelijksfoto van de ouders van Paulette Smit,

Willemstad, 26 maart 1949

Na twee jaar voorbereiden werd gisteren in Utrecht de website http://www.vijfeeuwenmigratie.nl/ gelanceerd. Op de site wordt aan de hand van persoonlijke verhalen, foto’s, filmclips en artikelen de geschiedenis van migranten in Nederland (na 1580) vastgelegd, waarbij ook nieuwkomers zelf een bijdrage kunnen leveren. ‘Naar schatting 98% van de Nederlanders heeft buitenlandse voorouders.’

CDA Tweede Kamerlid Kathleen Ferrier opende de website met een symbolische druk op de knop. ‘Ik vind dit een belangrijk initiatief omdat het laat zien dat de geschiedenis van migratie en migranten onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van Nederland en dus met ons allemaal. Fantastisch dat wetenschappers, migrantenorganisaties, musea en archieven hebben samengewerkt om dit tot stand te brengen’, aldus Ferrier.

De website streeft ernaar het zichtbaar en toegankelijk maken van materiaal over migratie en migranten in Nederland. Er kan aan de hand van een wereldkaart per land, thema of migrantengroep informatie worden opgevraagd, of de migrantenstroom per periode worden bekeken. Ook is er een pagina met de geschiedenis van een aantal bekende Nederlanders en wordt er aandacht besteed aan de actualiteit (‘Migratiegeschiedenis in het nieuws’).

Vijf Eeuwen Migratie is een samenwerking van het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten (CGM), samenwerkingsverbanden van het Landelijk Overleg Minderheden (LOM) en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG). Contactpersoon voor de website is Erhan Tuskan van het IISG.

[Tekst ontleend aan Republiek Allochtonië, 29 november 2010]

Paulette Smit herinnert zich haar jeugd

Film over Edgar Cairo in première

Op dinsdag 16 november j.l. ging de film van Cindy Kerseborn en Stichting Cimaké over Edgar Cairo, Ik ga dood om jullie hoofd, in première in de Amsterdamse bioscoop Studio/K. Eregasten waren Artur Cairo (broer van de schrijver), Henriëtte Cairo (zus), uitgever Franc Knipscheer, Hans Visser (vriend van Edgar) en Jenny Hoolt (vriendin van Edgar) – allen ook sprekend te zien in de filmdocumentaire – en voorts acteur Kenneth Herdigein (die de stem van Cairo in de film insprak) en het CDA Tweede Kamerlid Kathleen Ferrier. Niet alle personen die als getuigen in de film optreden waren aanwezig, onder wie Adriaan van Dis en Ellin Robles.

Een foto-impressie van Hellen Gill

Klik hier voor de trailer van de film op Youtube.

Website Vijf Eeuwen Migratie in Nederland

De feestelijke lancering van de website Vijf eeuwen migratie in Nederland vindt plaats op zondag 28 november 2010 in het Spoorwegmuseum in Utrecht.

De laatste vijfhonderd jaar hebben vele migranten een nieuw bestaan opgebouwd in Nederland. Deze migratiegeschiedenis is nu vastgelegd op een even informatieve en persoonlijke als spannende website, getiteld www.vijfeeuwenmigratie.nl. Op 28 november a.s. wordt de site gelanceerd tijdens een wervende bijeenkomst over migratie, geschiedenis en erfgoed. De website is een gezamenlijk project van het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten (CGM), de Samenwerkingsverbanden van het Landelijk Overleg Minderheden (LOM) en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG). Projectcoördinator is Mila Ernst, het project is verder opgezet door Annemarie Cottaar (CGM), Leo Lucassen (Universiteit Leiden), Susan Leclercq en Erhan Tuskan.
.



Programma

13.30-15.00 Workshop Migratierecht door Betty de Hart en Kees Groenendijk van Centrum voor Migratierecht Radboud Universiteit Nijmegen. U bent welkom in de Bedrijfsschool van het Spoorwegmuseum, waar twee experts u alles uitleggen over het omstreden fenomeen van de dubbele nationaliteit en over de relatie tussen integratie en naturalisatiebeleid. De workshop is toegankelijk voor iedereen die meer wil weten over de grenzen van het beleid. Voor aanmelding: Astrid Verburg: ave@iisg.nl (graag vermelden ‘workshop’) of telefoon 020 66 85 866.

Vanaf 15.30 vindt de feestelijke lancering van de nieuwe landelijke website over de geschiedenis van migratie naar Nederland plaats
15.30 Inloop in de Bedrijfsschool
16.00 Welkom door Aydin Akkaya, coördinerend voorzitter van de LOM-samenwerkingsverbanden
Prof.dr. Leo Lucassen, voorzitter Centrum voor de Geschiedenis van Migranten, over de feiten en fictie rond het thema migratie
Sladjana Labovic en Fidan Ekiz, beiden programmamaakster en journalist, interviewen Lucia Lameiro, directeur stichting Lize, en journaliste Naeeda Aurangzeb aan de hand van persoonlijke foto’s over hun familiegeschiedenis
Gesproken column van journalist Will Tinnemans over 30 jaar Migratiedebat

17.30 Lancering website door CDA Tweede Kamerlid Kathleen Ferrier

Presentatie: Naima Azough

Aansluitend is er gelegenheid tot het nuttigen van een drankje – met mediterrane hapjes – begeleid door de klanken van DJ Ishtar. Neem zelf een (digitale) oude foto mee of een foto van een voorwerp rond de migratiegeschiedenis van uw familie en voeg dat ter plekke toe aan de website.

Aanmelden is absoluut noodzakelijk: info@vijfeeuwenmigratie.nl of telefoon 020 66 858 66 (Astrid Verburg).
Voor de route naar het Spoorwegmuseum, zie http://www.spoorwegmuseum.nl/.

Première van documentaire over Edgar Cairo

Edgar Cairo in Parijs, 2000. Foto © Hans Visser

De Stichting Cimaké Foundation organiseert de première van de documentaire Edgar Cairo: ‘Ik ga dood om jullie hoofd’ onder regie van Cindy Kerseborn (foto rechtsonder). Deze vindt plaats op dinsdag16 november 2010 (de sterfdag van Edgar Cairo) in bioscoop Studio/K, Timorplein 62, 1094 CC Amsterdam om 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur).

Indien u de voorstelling bij wilt wonen kunt u voor 10 november (max. 2) plaatsen reserveren door te mailen naar: uitnodiging@cimakefoundation.eu onder vermelding van uw naam.
Tevens wordt het eerste exemplaar van de heruitgave van de roman Kollektieve schuld overhandigd aan Kathleen G. Ferrier door Franc Knipscheer, Uitgeverij In de Knipscheer.

Gedurende zijn korte leven schreef Edgar Cairo zo'n veertig boeken in vrijwel alle literaire genres, waarin alle tegenstellingen samen komen die de verhouding tussen migranten en gevestigde Nederlanders beheersen: huidskleur, sekse, en bovenal de onverwerkte, alsmaar doorzeurende koloniale erfenis. Hij schreef dit werk grotendeels in een heel persoonlijke versie van het Surinaams-Nederlands, en in het Sranantongo dat tot dan toe vrijwel alleen als spreektaal bestond. Bovendien schreef hij een omvangrijk poëtisch oeuvre, dat hij met een onnavolgbaar klankarsenaal wist voor te dragen en produceerde ongeveer 200 schilderijen waarin hij op geheel eigen wijze indringende thema’s wist te verbeelden..

Kathleen Ferrier aan de Wilderskust: een historische zoekplaat

Kortgeleden dook een tot nog toe onbekende hernieuwde editie van het beroemde 18e eeuwse werk van John Gabriel Stedman's "Reize naar Suriname" (2) op met enkele uitzonderlijke met de hand ingekleurde prenten die op treffende wijze 'de constante' en 'de verandering' van de geschiedenis illustreren. In dit buitengewoon groot formaat foliant werd ook een ingestoken briefje gevonden met in houterig handschrift een gezelschapsspel vraag: "Men zoeke de zeven verschillen tuschen dezen twee platen." Nu het is aan de trotse bezitter van dit boekwerk om dit spel door zijn gasten te laten spelen. Wat het woord "gedoogvrouw" moge betekenen hebben wij tot op heden niet kunnen achterhalen, zo konden verscheidene kunsthistorici en biologen ook geen antwoord geven op de vraag wat voor een soort vogel op de rechter plaat te zien is. Een Belgisch historicus die bij toeval ook met deze laatste vraag geconfronteerd werd, zei te vermoeden dat het om de Blauwvoetmeeuw ging en wist zelfs enkele strofes uit een Vlaams strijdbaar studentenlied - aan dit dier opgedragen - te citeren:

Ja wij zijn der Vlamen zonen,
sterk van lijve, sterk van ziel,
en wij zou'n nog kunnen tonen,
hoe de klauw der Klauwaars viel.

Op ons vane vliegt de Blauwvoet,
die voorspelt het zeegedruis,
en de Leeuw er met zijn klauw hoedt
mijn lieve dierbaar kruis.

Weg de bastaards, weg de lauwaards.
ons behoort het noordzeestrand,
ons de kerels, ons de Klauwaars,
leve God en Vlaanderland! (3)

Hoe dit alles te rijmen en waarvandaan nu het verband komt met Suriname - dat toch een wereldzee ver van de "blonde noordse stranden" verwijder is, is nu moeilijk meer te achterhalen... zeker is dat afbeeldingen in hun eigen tijd gezien en begrepen dienen te worden, dat zal iedere gestudeerde iconograaf beamen.

-------------------
(1) Prent oorspronkelijk op verzoek gemaakt voor 'Oerdigitaalvrouwenblad' een uitgave onder redactie van Henna Goudzand Nahar, een feministisch getint digitaal blad dat een sterke band heeft met Suriname. De vraag was of ik een prent wilde maken die ging over de positie van vrouwen in de huidige politiek, waarbij bij mij direct de persoon en de recentelijk ingenomen positie van CDA politica Ferrier voor ogen kwam. Ferrier, dochter van de eerste president (1975-1980) van Suriname Johan Ferrier (1910-2010). Zij maakte het - na aanvankelijke oppositie, mogelijk om de vereiste de helft +1 meerderheid in het parlement voor de nieuwe regering Wilders/Rutte te verkrijgen. Van dissidente oppositievrouw werd zij tot gedoogvrouw. "De Wilde Kust" verwijst naar de oude benaming van de drie Zuid Amerikaanse Guianas, gelegen aan de kust gaande van de Orinoco in het huidige Venezuela tot de Amazonerivier in Brazilië, waarbinnen ook het huidige Suriname lag. Avonturen aan de wilde kust is ook de titel van de historische vertellingen van Albert Helman over ditzelfde gebied, gepubliceerd in 1982.

(2) De gebruikte editie van de plaat uit het boek van Stedman is een met de hand ingekleurde (latere 1818) Italiaanse editie in het bezit van de Universiteits Bibliotheek Amsterdam.
Auteur/Vervaardiger: Stedman, John Gabriel (1744-1797) & Lescallier, Daniel (1743-1822)
Uitgever Te Amsterdam : by Johannes Allart
Jaar: 1799-1800
Uitgever/Drukker Amsterdam Allart, Johannes (1773-1812) 077133641
Collatie: 4 dl ill., portr., krt in-8
Annotatie: Met 42 platen en krt. deels uitsl., gen. I-XLII
Vert. van: Narrative of a five years’ expedition, against the revolted negroes of Surinam, in Guiana, on the wild coast of South America, from the year 1772 to 1777 .... - London : J. Johnson & J. Edwards, 1796
Inhoud: Bevat ook twee aanhangsels over Suriname en Cayenne, door Daniel Lescallier, ontleend aan de Franse vertaling.- Paris/Lausanne, 1799
Referentie : Tiele (Bibl.) 1046

(3) De Blauwvoet is het bekende strijdlied van de katholieke Vlaamse studentenbeweging. Het wordt ook Het lied der Blauwvoeten of tegenwoordig het lied der Vlaamse zonen genoemd, naar de eerste regel van het lied. Het was oorspronkelijk het strijdlied van de 19e eeuwse studentenbeweging Blauwvoeterij. Het lied werd door Albrecht Rodenbach gedicht op 25 september 1875. De muziek werd gecomponeerd door Emiel Hullebroeck. Er bestaat ook een minder bekende toonzetting van Johan Destoop. Het lied past in de strijdlyriek van de 19de-eeuwse Romantiek, maar komt ook terug in de latere Vlaamse nationalistische beweging, zoals die zich bijvoorbeeld nog doorzet in de IJzerbedevaart.
De volledige (moderne) tekst variant staat op: http://nl.wikisource.org/wiki/De_Blauwvoet

Het Historisch Nieuwsblad publiceerde eerder (2009? niet na te gaan omdat deze historici vergeten zijn om hun artikelen op hun website te dateren!) een nogal oppervlakkig stukje over de frappante gelijkenis tussen de meeuw van de Partij voor de Vrijheid PVV en de meeuw zoals gebruikt als symbool door de NSB op een affiche in 1941 "Wat wilt u vrijheid of knechtschap." Een dier als 'totem' is natuurlijk een zeer algemeen voorkomend fenomeen, dus ook bij politieke partijen, van ezels en olifanten tot beren en leeuwen. De zeemeeuw wordt evenzeer als typisch Nederlands in Nederland, als typisch Japans in Japan ervaren... dat heb je met zeevogels en kusten. Voor ons aardgebonden tweevoeters is de door het zerk flitsende meeuw die tegen een donkerende lucht en daar doorheen schietende zonnestralen het licht op zijn witte bast weerkaatst, een mooi symbool van 'de idee van vrijheid'. Dit is op talloze wijzen in beeld en schriftcultuur terug te vinden. Of dieren er enige ideologie op na houden die vergelijkbaar zou zijn met onze 'ismen' valt te betwijfelen. Dierenfabels zijn mensenproducten. De kop van het artikel in dit door historici gemaakte digitale blad, "Wilders gebruikt 'besmet' logo", dekt de al te beperkte lading van het artikel goed. De historici laten immers na, de gebruikte meeuw-symboliek verdergaand cultuurhistorisch te duiden. De door mij genoemde associatie met de Belgische 'Blauwvoeten' beweging, die eveneens de meeuw als symbool gebruikte, bedoelt dan ook niet die Vlaams nationalistische beweging simpelweg als 'rechts' of 'fascistisch' weg te zetten en daarmee de PVV-partij van Wilders te defameren. Het vereenvoudigen van historische overeenkomsten is een specialiteit van Geert Wilders. Het kan niet zo zijn dat de opvattingen van Wilders met een zelfde methode bestreden kunnen worden. Mij fascineren eerder de gelijkenissen in de ideaalbeelden van deze twee politieke bewegingen. Dat wordt dus het onderwerp van een nieuwe studie.

Eerste grote tv-interview Kathleen Ferrier

CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier geeft zaterdag, twee dagen na de installatie van het nieuwe kabinet Rutte-Verhagen-Wilders, haar eerste grote tv-interview. Z.O.Z.-presentator Anil Ramdas spreekt indringend met haar over haar drijfveren, haar twijfels en de moeilijke periode die achter haar ligt.

Als 16-jarig meisje verliet ze Suriname, het land waarvan haar vader Johan de eerste president was. Ze reisde over de hele wereld en zette zich in voor arme vrouwen. In Nederland werd Ferrier lid van het CDA, de partij waarvoor ze sinds 2002 in de Tweede Kamer zit.

Op de samenwerking met de PVV zei ze aanvankelijk 'nee', waarna ze bestempeld werd als CDA-dissident. In Z.O.Z. geeft ze antwoord op de vraag waarom ze de gedoogsteun van de PVV nu wél accepteert.

Z.O.Z. is zaterdag 16 oktober om 15.20 uur te zien op Nederland 2. De talkshow wordt geproduceerd door MTNL en uitgezonden door de VPRO.

Dezelfde uitzending is ook te zien op lokale zenders in Amsterdam (AT5 en Salto), Rotterdam (DNAMC en RotterdamTV) en Utrecht (UStad), alsmede het digitale kanaal Spirit24. Kijk voor uitzendtijden op www.mtnl.nl