Elisabeth Samson: Dramatische hilariteit

 

Yootha Wong Loi Sing. Alle foto's © Johan Janssen

door Johan Janssen

In het Bijlmer Parktheater was op 9 maart 2014 de try-out van het theaterstuk Elisabeth Samson, een productie van Urban Myth Amsterdam. Het stuk over de vrije negerin Elisabeth Samson werd gespeeld door Denise Jannah, Raymi Sambo, Sergio IJssel, Yootha Wong Loi Sing, Helen Kamperveen, Noraly Beyer en Thirsa van Til onder regie van Jörgen Tjon A Fong. De muzikale begeleiding was in handen van Walther Eddy Muringen.

 

Cynthia Mc Leod

Schrijfster Cynthia Mc Leod was ook aanwezig. Zij heeft zich uitvoerig verdiept in het leven van Elisabeth Samson en een boek over haar geschreven. Ze ging daar nader op in, maar had het stuk nog niet gezien. Helaas kwam daarna Jörgen met de mededeling dat er niet mocht worden gefotografeerd. Als we de voorstelling zagen, zouden wij wel begrijpen waarom. Hmm, misschien zou ik dan enige verrassende vondsten onthullen. Maar goed, dan niet. Vandaar dit minimale aantal foto's, de meeste genomen ná de voorstelling.

Om het dan toch maar te bespreken: GAAT DAT ZIEN !! Een geweldig leuke interessante voorstelling, vol verrassingen en onverwachte wendingen. Dat alles met een grote levendigheid en inzet gespeeld.

Het toch eigenlijk wel serieuze onderwerp was verpakt in veel hilarische momenten. Er vond rolverwisseling plaats en er werden heel erg foute moppen verteld. Maar ga het zelf maar zien: première 14 maart Stadsschouwburg, Amsterdam. Zeer aanbevolen !! {Jammer van de datum – red. CU.]

 

Jörgen Tjon A Fong

Na afloop werden onder andere Cynthia McLeod en Yootha Wong Loi Sing geïnterviewd voor FunX, zodat er toch nog een paar foto's konden worden gemaakt. Nog steeds met dank aan Achmed Peroti voor het lenen van zijn camera. Over een paar weken en € 520 armer, heb ik weer mijn eigen.

Hilarische voorstelling over Elisabeth Samson in Amsterdam

door Diederik Samwel

Het was een volledig Surinaamse avond vrijdag in de Grote zaal van Stadsschouwburg in Amsterdam waar theatergroep Urban Myth de voorstelling Elisabeth Samson vs. de Nederlandse Staat bracht. 

Het theaterstuk gaat over de koloniale tijd in Suriname maar vooral over zwarte en blanke identiteit, de tegenstellingen tussen arm en rijk en de mogelijkheid van vrije keuzes. Het is gebaseerd op het levensverhaal van Elisabeth Samson, de eerste succesvolle en steenrijke zwarte plantagehoudster. 

De cast van het stuk

Halverwege de 18de eeuw is Samson van plan met een blanke man te trouwen. Het gouvernement in Suriname weigert toestemming te verlenen aan het huwelijk, waarop Samson een rechtszaak aanspant tegen de Nederlandse Staat. Ze beschouwt zich als een vrije vrouw die vindt dat ze ongeacht haar huidskleur haar eigen keuzes moet kunnen bepalen.

Cynthia Mc Leod

Het leverde een bij vlagen hilarisch theaterstuk op. De acteurs waren prima op dreef en vooral Denise Jannah kreeg als zingende slavin de handen op elkaar. Yootha Wong Loi Sing, onlangs te zien in de speelfilm Hoe duur was de suiker, speelde de jonge Elisabeth Samson, terwijl Helen Kamperveen - nu pas écht weer terug in Holland - de oudere Elisabeth vertolkte. Noraly Beyer nam een fijne bijrol als Nederlandse rechter voor haar rekening en de in Nederland bekende tv-acteur Raymi Sambo tekende met overtuiging voor de rol van zwarte dominee. 

De meest verwarrende dag 
Schrijfster Karin Amatmoekrim was verantwoordelijk voor de tekst. Ze was naar eigen zeggen zelden zo nerveus geweest. Amatmoekrim maakte haar debuut als toneelschrijfster en de directe respons van het publiek betekende voor haar een compleet nieuwe ervaring: ‘Van tevoren had ik eigenlijk in een hoekje willen wegkruipen. Het is ongelooflijk spannend om in de zaal te gaan zitten en dan maar af te wachten wat het publiek ervan vindt. Als er een nieuw boek van mij uitkomt, krijg ik daar pas veel later reacties op. Soms zelfs helemaal niet.’

Karin Amatmoekrim

De grappen over Surinamers in het stuk - waaronder een paar hele foute - waren overigens niet van Amatmoekrim. Die hadden de acteurs er tijdens de slechts drie weken durende repetities zelf al improviserend ingebracht. Omdat er zeer waarschijnlijk geen nieuwe opvoeringen van het stuk op het programma staan, volgt hierbij de grap waarmee Hirsa van Til, de enige blanke acteur in het stuk, de zaal plat kreeg: ‘A bun, nog één raadsel dan. De meest verwarrende dag in Suriname?’ Er klinkt tromgeroffel en de spelers fluisteren door elkaar heen: ‘Jawel, dames en heren, de meest verwarrende dag in Suriname is natuurlijk: tataaa... Vaderdag.’

[van Starnieuws, 17 maart 2014]

'Elisabeth Samson maakte witte mannen rijk'

door Stuart Rahan

De cast van ‘Elisabeth Samson vs de Nederlandse staat’ met vlnr Walther Muringen, Thirsa van Til, Raymi Sambo, Denise Jannah, Helen Kamperveen, Yootha Wong Loi Sing, Noraly Beyer en Sergio IJssel. Foto © Stuart Rahan  

Amsterdam - “U moet niet alles geloven wat in de geschiedenisboeken staat”, waarschuwde schrijfster Cynthia McLeod het publiek dat zondag de voorpremière van Elisabeth Samson vs de Nederlandse staat bezocht. De geschiedschrijving was fout.

Elisabeth Samson werd niet rijk vanwege blanke mannen. Zij heeft blanke mannen rijk gemaakt. Wat in (geschiedenis)boeken staat geschreven, "zegt meer over de witte geschiedschrijvers", vulde McLeod later aan.

Karin Amatmoekrim

Het theaterstuk Elisabeth Samson vs de Nederlandse staat'is gemaakt [door Karin Amatmoekrim - red. CU]  naar een interpretatie van de Amsterdamse theatergroep Urban Myth onder leiding van Jörgen Tjon A Fong. Er is gebruik gemaakt van de kennis van nu in de discussie rond discriminatie, die van minderheden met een andere huidskleur dan de oorspronkelijke autochtone bewoners van Nederland.

Het vermogen van de zwarte vrouw Elisabeth Samson werd geschat op anderhalf miljoen gulden en een jaarlijks inkomen dat in schattingen varieerde van dertig tot tachtigduizend gulden. Samson werd historisch een omstreden figuur. Op eigen kracht raakte ze in de keiharde zakelijke witte mannenwereld steenrijk en hield daartegenover zelf ook 'slaven'. "Ik ben goed voor mijn slaven en hun pasgeboren kinderen. Pas als zij vijf jaar oud zijn, verkoop ik ze", is een uitspraak die je als publiek uit je evenwicht haalt.

Vrijdag is de grote première in de Stadsschouwburg van Amsterdam.

[uit de Ware Tijd, 13/03/2014]

Elisabeth Samson vs. de Nederlandse Staat

Karin Amatmoekrim bewerkte roman van Cynthia Mc Leod tot theatertekst

Theatergroep Urban Myth toont de voorstelling Elisabeth Samson versus de Nederlandse Staat op vrijdag 14 maart aanstaande in de Stadsschouwburg Amsterdam en de voorpremière op zondag 9 maart in het Bijlmer Parktheater. Elisabeth Samson versus de Nederlandse Staat richt zich op de rol van de rijkste zwarte plantagehoudster Elisabeth Samson uit 18^e eeuws koloniaal Suriname. Want Elisabeth was vrij, zwart en rijk maar hield ook slaven. Actrice Yootha Wong Loi Sing, één van de hoofdrolspelers uit de televisieserie Hoe duur was de suiker, speelt de jonge Elisabeth Samson. Actrice Helen Kamperveen, bekend van Medisch Centrum West, speelt de oudere Elisabeth Samson. Zij is na 17 jaar te hebben gewoond in Suriname weer voor het eerst in Nederland te zien in een rol op het toneel.

Vertolkte actrice Yootha Wong-Loi-Sing in de bioscoopfilm en televisieserie Hoe duur was de suiker slavin Mini-Mini, in Elisabeth Samson versus de Nederlandse staat speelt zij een vrije zwarte vrouw in koloniaal Suriname. Zij had een sterke handelsgeest en groeide uit tot een slimme zakenvrouw die meerdere plantages met slaven bezat. Zij wilde graag worden toegelaten tot de witte elite in koloniaal Suriname maar ondanks haar rijkdom bleef zij een buitenbeentje. Theatergroep Urban Myth laat het publiek zien hoe Elisabeth de strijd aan gaat met de heersende moraal in Nederland: ook al was zij machtig, haar kleur bleef een rol spelen. Het speelde niet alleen toen maar ook nu.

Keuzes maken

Karin Amatmoekrim

Schrijfster Karin Amatmoekrim is bekend van haar romans, onder andere Het Gym en De man van veel. Maar zij schrijft voor Elisabeth Samson versus de Nederlandse staat voor het eerst de volledige theatertekst. “De gespannen relatie tussen het individu en de vrijheid die we zoeken om onze eigen keuzes te maken fascineert mij. In het algemeen en Elisabeth Samson in het bijzonder”, aldus Karin Amatmoekrim.

Elisabeth Samson versus de Nederlandse Staat is een voorstelling met theaterscènes door Yootha Wong Loi Sing, Raymi Sambo, Helen Kamperveen, Sergio IJssel en Thirsa van Til. Daarnaast is er live muziek door onder anderen Denise Jannah en Walther Muringen en korte speeches door onder anderen schrijfster Cynthia McLeod (op 9 maart) van de romans Hoe duur was de suiker? en De vrije negerin Elisabeth.

Theatergroep Urban Myth staat onder artistieke leiding van Jörgen Tjon A Fong. Interactie, een losse sfeer, het combineren van verschillende disciplines, maatschappelijke betrokkenheid, onderwerpen die aanspreken, de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en culturele diversiteit zijn allemaal ingrediënten van onze projecten. Centraal staat hoe de ‘vreemdeling' bekeken wordt door de samenleving en hoe de ‘vreemdeling’ daar mee omgaat.

Speellijst:

Zondag 9 maart, Bijlmer Parktheater, voorpremière

14.30 uur, 020-3113930, www.bijlmerparktheater.nl    

Vrijdag 14 maart, Stadsschouwburg Amsterdam, première

20:30 uur, 020-6242311, www.ssba.nl 

Kid Dynamite

De Negro Kit Kat club, Amsterdam 1936. De jazzklanken vullen de ruimte. Surinaamse muzikanten treden op. De Nederlanders staan te kijken. Met name jonge meisjes laten zich meeslepen door de ritme. Jazz is populair, maar jazz is volgens het gezag ook een poel van verderf. De politie bestempelt kleurlingen als aanstichters van onzedelijk gedrag. En daar in de club, op het podium staat Kid Dynamite met zijn tenorsax. Als verstekeling kwam hij in de jaren 20 naar Nederland en hij groeide uit tot één van de grondleggers van de Nederlandse jazzscene.

Een vergeten geschiedenis: Over de rol van Surinamers voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog

Nederland, Tweede Wereldoorlog, Kid Dynamite speelt door. De Kultuurkamer en de Duitse bezetter trotserend. Niet Arisch en muziek van de Amerikaanse vijand spelend. De rol van Surinamers in de oorlogsjaren in Nederland is verhoudingsgewijs onbekend. Maar met het werk en verhaal van Kid Dynamite als basis en luisterend naar de inspirerende speeches over verzet en culturele identiteit, wordt de Surinaams-Nederlandse geschiedenis in het theater verteld.

Verwacht: swingende live muziek, krachtige theaterscènes en prikkelende speeches! Met medewerking van Denise Jannah, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Raymi Sambo, Sergio IJssel, Mike Libanon, Thirsa van Til, Esgo Heil, Noraly Beyer (redactie), Jibbe Willems (tekst), Jörgen Tjon A Fong en nog vele anderen.

Bekijk de trailer hier.

Kaarten en meer informatie: www.podiummozaiek.nl of bel 0205800381  

Podium Mozaïek | Bos en Lommerweg 191 | 1055 DT Amsterdam

Poder di Amor

Liefde is universeel. De gemeente Den Bosch neemt deel aan het koploperprogramma seksuele diversiteit van het ministerie van OC&W. Jeroen Wyers, wethouder participatie en diversiteit, hijst vrijdag 11 okt. 2013 samen met FC Den Bosch de regenboogvlag. De Antilliaans-Arubaanse stichting Nos Baranka uit Den Bosch bruist mee met het event "Poder di Amor" (Kracht van Liefde). Het event combineert een aantrekkelijke sfeer van culturele elementen zoals dans, zang en een muzikale omlijsting met een informatief en interactief open gesprek over seksuele diversiteit.

Programma: aanvang 19.30h (inloop 19.00h met Sidney). Zanggroep Prisiri Caribbean Dance Expression. Film Premier (regisseur Raymi Sambo), prijswinnaar '48 hour film. Ramona Pikeur (mede-organisator OCAN eerste Antilliaanse boot op gay canalparade) in gesprek met Raymi Sambo (acteur Spangas, All Stars), Döne Fil (initiatiefnemer 1e Turkse boot gay canalparade) en Wensley Garden (oud-profvoetballer). Rapper Jay Kid Salsaband K-Ribe Bron: Nos Baranka, klik hier.

Theater "Poder di Amor", vrijdag 11 okt. 2013 (19.30h-22.30h), theater Perron 3, Rosmalen.

Drie speciale Tula-concerten op het Grachtenfestival Amsterdam

Tijdens het jaarlijkse grachtenfestival in Amsterdam wordt aandacht besteed aan de Tula-herdenking en het slavernijverleden met drie speciale concerten. Deze zijn:

15.00h-15.45h: Gebroeders Jorge en Jaime Martina (duo M’Artistics), Waalse Kerk, Walenpleintje 159. Licht klassieke muziek en Antilliaanse volksliederen.

16.15h-17.00h: Leerorkest Amsterdam Bijlmer (groep 5-8) met Izaline Calister, ponton Kloveniersburgwal 50.

19.00h-20.00h: Muziektheatervoorstel Geen liefde zonder Vrijheid, onder de Curaçaose slavenlegende van Buchi Fil; met onder meer Izaline Calister, Jongerendansgroep Untold Empowerment en Raymi Sambo, ponton Kloveniersburgwal 50.

Meer info? Kijk op www.herdenkingslavernijverleden2013.nl of op Facebook

Leinders verdedigt 'zijn' Tula

door Otti Thomas

Den Haag - In aanloop naar de herdenking van de slavenopstand van 17 augustus 1795, kropen tientallen mensen afgelopen weekend in de huid van Tula. Sprekers, publiek en dichters zochten in Den Haag naar de gedachten die de beroemde vrijheidsstrijder destijds had en naar manieren om in zijn voetsporen te strijden tegen moderne vormen van onderdrukking. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Dutch Caribbean Book Club en was de tweede in een reeks activiteiten waarmee de Openbare Bibliotheek in Den Haag aandacht schenkt aan de afschaffing van de slavernij, 150 jaar geleden. De opkomst was niet zo groot als tijdens de officiële opening op 19 juli, maar met 170 tot 200 bezoekers toch hoger dan verwacht.

Ronnie Martina © foto Henk Looman

Afgewisseld met de voordracht van gedichten over Tula en een tekst uit de voorstelling Op zoek naar oom Tom door Raymi Sambo, gaven drie sprekers hun visie op de slavernij. Voormalig Antillenhuis-voorlichter Ronnie Martina sprak onder meer over de obstakels die er nog zijn voor er daadwerkelijk gesproken kan worden over vrijheid, waaronder het gevoel van minderwaardigheid waar veel Caribische Nederlanders nog mee kampen en gebrek aan liefde voor het Papiaments, maar ook overdreven vaderlandsliefde, de armoede op de eilanden en vooral onverschilligheid en onwetendheid.

Initiatiefneemster en mede organisator Guiselle Starink-Martha
 en acteur Raymie Sambo © foto Henk Looman

Letterkundige Aart G. Broek analyseerde de wijze waarop dichters en schrijvers sinds 1863 de slavernij hebben verwoord, variërend tot dankbaarheid voor de afschaffing tot hernieuwde aandacht voor de creoolse cultuur. Een belangrijke rol was weggelegd voor Pierre Lauffer, die als een van de eerste schrijvers aandacht vroeg voor Tula en waardering voor al het moois van de Curaçaose cultuur, gevolgd door Pacheco Domaccassé die in 1972 het toneelstuk Tula bracht.

De meeste aandacht ging echter uit naar Jeroen Leinders. De regisseur van Tula the Revolt kreeg veel vragen over zijn keuzes bij de verfilming van het verhaal. ‘Tula lijkt een lulletje rozenwater, die achter de feiten aanloopt. U gaat voorbij aan het historisch feit dat de opstand was voorbereid,’ zei bijvoorbeeld Rubin Severina, voorzitter van belangenorganisatie Splika. Een ander vroeg waarom de marteling van Tula en zijn medestrijders niet in beeld is gebracht.

Aart G. Broek © foto Nico van der Ven

‘Er zijn veel verschillende Tula's,’ antwoordde Leinders. ‘Als je kijkt naar de blanke visie die er was over Tula, dan was hij een misdadiger en oproerkraaier, die zo snel mogelijk moest worden opgepakt, maar in de ogen van de lokale bevolking was Tula een groot krijgsheer. Als je je erin verdiept, is er geen andere conclusie mogelijk dan dat beide verhalen niet kunnen kloppen,’ aldus Leinders.

De filmmaker stelde vervolgens dat uit Tula's historisch feitelijke voorkeur voor een staking een veel vredelievendere houding sprak dan bij de vrijheidsstrijders op Haïti. ‘Als Tula een bloeddorstige strijder zou zijn geweest, dan had de plantage-eigenaar dat nooit overleefd.’ Leinders zei verder dat er wel bronnen zijn waarin gesproken wordt over een voorbereiding van de opstand, maar dat er geen eenduidig en geloofwaardig bewijs is over die wijze van voorbereiding of het belang daarvan tijdens de opstand. ‘Als we het wel hadden meegenomen in het verhaal, dan zou het voor discussie hebben gezorgd en daarmee de aandacht hebben afgeleid van Tula's strijd.’

Jeroen Leinders

Leinders bracht de marteling van Tula en zijn medestrijders niet in beeld omdat daarmee de indruk kon ontstaan dat het een specifiek vonnis was voor de opstandelingen, terwijl het een gebruikelijke straf was in die tijd. ‘Het was geen daad van agressie, maar een straf. We hebben het vonnis laten uitspreken, zelfs twee keer, omdat de verbeelding vele malen sterker is dan ik kan tonen. Zeker vanwege de kilheid waarmee het vonnis wordt voorgelezen,’ aldus Leinders.

Panel met: Aart Broek, Jeroen Leinders en Ronnie Martina © foto Henk Looman

De keuzes waren er uiteindelijk allemaal op gericht om het verhaal van Tula geloofwaardig en feitelijk te vertellen en daarmee de huidige generatie Curaçaoënaars en vooral Nederlanders bewust te maken van het verleden en het trauma dat daarmee gepaard gaat, zei Leinders. ‘Onze intentie met de film was om voor discussie over het onderwerp te zorgen. Voor en tijdens de herdenking van de slavernij op 1 juli was er in Nederland wel aandacht voor de slavernij, maar de meeste Nederlandse media schrijven er niet meer over. Een film heeft gelukkig een langere looptijd.’

[Ontleend aan Amigoe, 6 augustus 2013.]

Donker bestrijd je alleen met licht

Oranjestad — “Donker kun je niet met donker bestrijden. Maar met licht”, zo sluit de gemartelde, oude slavin Ashana haar optreden tijdens de première van Hoe duur was de suiker af. Het theaterstuk stond gisteren op de planken in Cas di Cultura en trok een volle zaal. De voorstelling is gebaseerd op het gelijknamige boek van Cynthia McLeod en brengt een mix van dans, muziek, toneel en vertelkunst. In de scene op de foto vertelt de slavin haar verhaal over de wijze waarop en waarvoor zij gemarteld is in Suriname tijdens de slavernijtijd. Op indrukwekkend indringende wijze sluipt het horrorverhaal de geest binnen zodat je een speld in de zaal kunt horen vallen. Het publiek is nog aan het bijkomen van de schok, terwijl zij een andere wending neemt door ,na een overpeinzing, te besluiten dat zij hen vergeeft. De daders, de slavenhandelaars. Want donker bestrijd je alleen met licht en niet met donker, besluit zij ferm. De voorstelling speelt vanavond om acht uur en op zaterdag is er een concert met onder andere Izaline Calister en Denise Jannah.

[uit Amigoe, 2 augustus 2013]

Op 5 en 6 augustus ook op Curaçao, Teatro Luna Blou.

Raymi Sambo stelt Nederlands castingbeleid aan de kaak in Op zoek naar Oom Tom

De succesvolle theatervoorstelling Op zoek naar Oom Tom van Raymi Sambo/V.I.G. gaat vanaf september 2013 in reprise in de Nederlandse theaters. In Op zoek naar Oom Tom wordt het castingbeleid voor donkere acteurs in Nederland aan de kaak gesteld. Maar ook gaat de voorstelling in op de vraag waarom donkere mensen niet solidair kunnen zijn aan elkaar. Op zoek naar Oom Tom haakt aan bij de Herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij en maakt de thematiek van deze donkere bladzijde in de geschiedenis actueel.

“Als je een rol niet kunt krijgen, creëer deze dan zelf!” Met dit idee komen drie bevriende donkere acteurs bij elkaar om het mooiste stuk ever te spelen. Een voorstelling waarin zij zélf de heldenrollen die hun hartje begeert, hebben gekozen. Het wordt een avond waarin het publiek eindelijk kan zien wat ze als acteurs waard zijn.

Maar dan spreekt een van hen zich uit over zijn voornemen. Minachting valt hem ten deel en moraal, principes en superioriteitsgevoelens maken dat de acteurs lijnrecht tegenover
elkaar komen te staan. De avond wankelt maar moet worden voortgezet wetende dat dé glansrol nog in het vooruitzicht ligt. Die van de slaaf Oom Tom.

In Op zoek naar Oom Tom wordt het castingbeleid voor donkere acteurs in Nederland aan de kaak gesteld. Maar ook de vraag waarom donkere mensen niet solidair kunnen zijn aan elkaar.
Raymi Sambo (Old Stars, Spangas) baseerde het script op het boek De hut van Oom Tom, de diepgewortelde slavernijmentaliteit van donkere mensen en interviews met en persoonlijke verhalen van hemzelf en de twee andere donkere acteurs Sergio IJssel (Flikken Maastricht,Dino Show) en Ruurt de Maesschalck (Spoorloos). Klik hier voor de trailer.

Wat de pers ervan vond:

Interessant en hilarisch wordt het wanneer de voorstelling doorschakelt naar de zogenaamde talentenjacht. ***de Volkskrant

Het boeiende van Op zoek naar oom Tom is dan ook dat het stuk je meeneemt van je allerhoogste gedachten naar je lage instincten. ****Theaterkrant/TM

Het is een kunst hoe de heren op subtiele wijze en zonder verbitterd accent een ingewikkeld thema op tafel leggen. De Groene Amsterdammer

Compliment voor Raymi Sambo, die met zijn groep V.I.G. controversiële hedendaagse onderwerpen weet aan te kaarten op toegankelijke wijze. ****On Stage

Idee & regie: Raymi Sambo Spel: Ruurt de Maesschalck, Raymi Sambo, Sergio IJssel Tekst: Mathijs Verboom

Raymi Sambo

Raymi Sambo/V.I.G. maakt voorstellingen over het steeds veranderende Nederland. In 2011 maakte hij HUID! over huidskleurdiscriminatie binnen de zwarte gemeenschap. Met Op zoek naar Oom Tom zoomt Sambo nog meer in op de zoektocht naar identiteit en authenticiteit in de hedendaagse Nederlandse multiculturele samenleving. www.vigonline.nl

Speellijst reprise 2013 Op zoek naar Oom Tom

vr 13 sep       20.30 uur       Amsterdam                MC Theater                            020-6065040

za 14 sep       20.30 uur       Amsterdam                MC Theater                            020-6065040
di 24 sep        20.30 uur       Gouda                         De Goudse Schouwburg       0182-513750
za 28 sep       19.30 uur       Amstelveen               Schouwburg (special edition)          020-5475175
do 3 okt          19.30 uur       Amsterdam                De Krakeling                          020-6245123

za 5 okt          20.30 uur       Amstelveen               Schouwburg                           020-5475175

do 10 okt       20.30 uur       Utrecht                                  Stadsschouwburg                 030-2302023

do 17 okt       20.15 uur       Rotterdam                  Theater Zuidplein                 010-2030203

vr 18 okt        20.00 uur       Amsterdam                Bijlmer Parktheater              020-3113930

vr 1 nov          20.30 uur       Amsterdam                Tropenmuseum                     020-5688200

za 2 nov         20.30 uur       Almere                                   De Glasbak              

info@raymisambo.nl

Geen liefde zonder vrijheid

Het Volksoperahuis neemt je, 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, mee naar het Curaçao van die tijd. Mosa Nena is het mooiste slavenmeisje van een Nederlandse plantage. Ze wordt stapelverliefd op Buchi Fil: een indrukwekkende man die ondanks zweepslagen weigert om te buigen. Als hij ook voor Nena kiest, heeft dit dramatische consequenties. Immers: geen liefde zonder vrijheid. Verteld door Jörgen Raymann of Raymi Sambo, voortgestuwd door zangeres Izaline Calister en het Dudok Strijkkwartet.

Foto Jochem Jurgens. beeld Bas Sparnaaij

Rotterdam 20 t/m 23 juni

Den Haag 5 t/m 8 juli

Utrecht 27 t/m 29 juli

Amsterdam 19 t/m 21 augustus

Idee: Izaline Calister

Regie: Kees Scholten

Tekst: Jef Hofmeister

Muziek: Izaline Calister en Jef Hofmeister

Verteller: Jörgen Raymann/Raymi Sambo

Zang en spel: Izaline Calister en Kees Scholten

Strijkarrangementen: Marc Bischoff

Muzikanten: Roël Calister (percussie), Vernon Chatlein (percussie), het Dudok Kwartet (strijkers), Ed Verhoeff (gitaar)

Dans: Untold Empowerment

www.volksoperahuis.nl

www.izalinecalister.com

Kid Dynamite in Utrecht

Manoushka Zeegelaar-Breeveld

Manoushka Zeegelaar-Breeveld speelt vanavond in de Utrechtse schouwburg Kid Dynamite. Met Raymi Sambo, Thirsa van Til, Sergio Romero, Urban Myth Amsterdam, Esgo Heil, Denise Jannah, Mike Libanon, Franklin Caesar, Danny van Kessel, Randy Winterdal en Eddy Veldman.

Zie ook dit eerdere bericht op Caraïbisch Uitzicht.

De hele crew van de voorstelling

Kid Dynamite & Maduro-lezing

Kid Dynamite. Foto: Wouter van Gool

Het verhaal en het werk van de Surinaams-Nederlandse tenorsaxofonist Kid Dynamite vormt de basis van de Kid Dynamite productie van Urban Myth. Deze jazzpionier maakte vanaf de jaren 30 furore en speelde frequent in de befaamde "negroclubs" in onder meer Amsterdam en Rotterdam. Kid Dynamite probeerde in de periode van de Tweede Wereldoorlog zolang mogelijk door te spelen. Maar jazz werd op een gegeven moment door de bezetter verboden (en daar was de Amsterdamse politiecommissaris Versteeg zeer verheugd over) want het zou jonge Nederlandse meisjes verleiden tot onzedelijk gedrag. Velen zijn onbekend met de rol van Surinamers voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Maar deze Surinaams-Nederlandse geschiedenis verdient het om verteld te worden. 

Thirsa van Til

Als verstekeling kwam hij in de jaren twintig uit Suriname naar Nederland. Met de unieke stempel die de Surinaamse jazzpionier Kid Dynamite - pseudoniem voor Arthur Parisius - op de muziekstroming Paramaribop drukte, wordt Kid Dynamite nog altijd gezien als een van de beste jazzsolisten van ons land. Surinaamse verzetshelden en tijdgenoten van Kid Dynamite zoals de Surinaamse revolutionair Anton de Kom en Waldy Nods (bekend door het boek Sonny Boy) zaten in het verzet in Nederland. Hoe hielden zij zich gedurende de oorlogsjaren staande? Aan de hand van het werk en de geschiedenis van Kid Dynamite deelt theatergroep Urban Myth deze vergeten Surinaams-Nederlandse geschiedenis. Met krachtige theaterscenes (geschreven door Jibbe Willems), o.a. met Thirsa van Til als de jonge Amsterdamse die verliefd wordt op Kid Dynamite, en met met grote acteurs onder wie Raymi Sambo (All Stars, Spangas), Mike Libanon (Lieve Liza, Madame Jeanette) en Manoushka Zeegelaar-Breeveld (Sonny Boy). Naast theater is er ook muziek: de met een Edison bekroonde jazz zangeres Denise Jannah zingt nieuwe interpretaties van Kid Dynamite’s werk met de All Star formatie van Fra Fra Sound. De voorstelling Kid Dynamite zal na de voorpremière in het Bijlmer Parktheater op 5 mei om 14.00 uur, te zien zijn in Stadsschouwburg Amsterdam.

Gloria Wekker

Een belangrijk onderdeel van het programma is de Maduro-lezing, een jaarlijks terugkerend evenement van het 4 en 5 mei Comité Zuidoost waarbij de rol van Suriname, de Antillen, Aruba en Indonesië in de Tweede Wereldoorlog centraal staat. De Maduro lezing vindt voor de vijfde keer plaats en wordt dit jaar uitgesproken door Prof. Dr. Gloria Wekker. Zij is sociaal en cultureel antropoloog en bezet sinds 2001 de leerstoel Gender en Etniciteit aan de Universiteit van Utrecht. Tevens is zij directeur van het Expertisecentrum Gender, Etniciteit en Multiculturaliteit (GEM) in het hoger onderwijs. In haar lezing gaat zij in op de zwart-wit verhoudingen voor en tijdens de oorlogsjaren. Ernestine Comvalius, directeur van het Bijlmer Parktheater spreekt in ditzelfde kader een column uit.

Manoushka Zeegelaar

Na afloop, om 16:30 begint Bijlmer Jazz: het maandelijkse jazzprogramma van het Bijlmer Parktheater met deze keer Spoken Jazz’n Grooves als leidend thema. De line up is verbluffend met niemand minder dan hiphopartiest Blaxtar (spoken word), Bas Bouma (drums), Andert Tijsma (bas) en jammaster Jan Wouter Oostenrijk. Daarnaast zullen Denise Jannah en Manoushka Zeegelaar-Breeveld ook mee-jammen. Voor het publiek van Kid Dynamite is Bijlmer Jazz gratis toegankelijk.

Wij verlangen onze vrijheid!

Hoogleraar Rechtsfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam, Cees Maris, neemt afscheid met zijn filosofische theatervoorstelling Wij verlangen onze vrijheid! De première vindt plaats op vrijdag 17 mei 2013 in de Lutherse Kerk Amsterdam, 15.00 uur, toegang gratis.

Op vrijdag 17 mei aanstaande neemt Cees Maris, hoogleraar Rechtsfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam, afscheid met Wij verlangen onze vrijheid! Maris’ afscheidsrede, waarin hij zelf de rol van rechter speelt, heeft de vorm van een theatrale rechtszaak over slavernij, met de historische figuren Capitein, Locke en de slavin Virginia als hoofdpersonen. Daarbij komen naast slavernij actuele thema’s aan de orde zoals de objectiviteit van recht en rechtspraak en de verhouding van staat en religie. De voorstelling haakt aan bij de Herdenking Slavernijverleden 2013 en is verbonden met twee andere manifestaties over slavernij in het Stadsarchief en Bijzondere Collecties.

Wij verlangen onze vrijheid! vertelt het verhaal van de rechtszaak van de slavin Virginia die haar vrijheid opeist. De advocaten Capitein en Locke spelen nogal dubbelzinnige rollen in deze zaak. De theoloog Jacobus Capitein was als Afrikaanse jongen zelf slaaf geweest, maar pleitte in zijn Leidse proefschrift voor slavernij. De filosoof John Locke verwierp slavernij omdat hij vond dat alle mensen gelijk zijn, maar bezat aandelen in de slavenhandel. De uitslag van het proces staat dus niet bij voorbaat vast. Zang van de Ghanese Rebecca Atanga geeft het toneelstuk muzikale verdieping. Maris’ theatrale afscheidsrede gaat niet alleen kritisch in op slavernij, maar ook op de geloofwaardigheid van recht en rechtspraak, de publieke rol van religie, de objectiviteit van academisch onderzoek en de verhouding tussen waarheid en schoonheid. Een belangrijke actuele vraag is: Moet de rechtsstaat neutraal zijn of mag hij steunen op religieuze argumenten? Meer in het algemeen: wat is waarheid?

Met dit filosofisch theater sluit Maris zijn eigen unieke traditie af. Hij is de enige Nederlandse hoogleraar die zijn publieke redes de vorm geeft van filosofisch theater. Wij verlangen onze vrijheid! vormt een drieluik met zijn theatrale oraties Horror Vacui (1989) en De dans van Zarathustra (2004).

De première van Wij verlangen onze vrijheid! in de Lutherse Kerk is gratis toegankelijk voor alle geïnteresseerden. Wij verlangen onze vrijheid! is hierna nog viermaal te zien in het Stadsarchief Amsterdam en in Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam in combinatie met de tentoonstelling Slavernij verbeeld. In het Stadsarchief is de voorstelling onderdeel van Amsterdam en de slavernij. Maris levert met zijn filosofisch theater een bijzondere bijdrage aan de Herdenking Slavernijverleden 2013. Zie voor de data de speellijst onderaan dit persbericht.

Vanaf 17 mei is ook het boek Wij verlangen onze vrijheid! verkrijgbaar. Het bevat een uitgebreide versie van de toneeltekst en historische en filosofische achtergrondinformatie. Het boek is verkrijgbaar bij de boekhandel, alsmede via www.bol.com en de website van uitgeverij Duizend & Een www.uitgeverij1001.nl. Voor meer informatie info@uitgeverij1001.nl.

Urmie Plein. Foto © Montecasini Talent Agency

Tekst: Cees Maris

Regie: Ab Gietelink

Acteurs: Ab Gietelink, Raymi Sambo, Urmie Plein, Maureen Tauwnaar

Zang: Rebecca Atanga

Wetenschappelijk advies: Aspha Bijnaar

Productie: Theater Nomade

Wij verlangen onze vrijheid! is mede mogelijk gemaakt door steun van het Amsterdams Universiteitsfonds.

Speellijst 2013 Wij verlangen onze vrijheid!

Vr 17 mei       15u     Amsterdam    Lutherse Kerk/Aula UvA (gratis toegang)

Zo 2 juni         15u     Amsterdam    Stadsarchief                         

Zo 9 juni         15u     Amsterdam    Stadsarchief                         

Zo 16 juni      15u     Amsterdam    Bijzondere Collecties

Zo 23 juni      15u     Amsterdam    Bijzondere Collecties

Hypotheek of verheven principes?

door Ruud Buurman

Het zijn alle drie integere ‘donkere’ acteurs. Hun helden zijn Mohammed Ali, Malcolm X, Martin Luther King, Barack Obama. Zoals het hoort. Reuze politiek correct weten zij de juiste redevoeringen van hun helden uit het hoofd op te lepelen. Aan het begin van Op zoek naar oom Tom nemen de drie acteurs Raymi Sambo, Ruurt de Maesschalck en Sergio IJssel ons vanuit die superieure houding ook even de maat met een enquête: hoeveel donkere acteurs kennen wij eigenlijk? En weten we een theaterstuk met een donkere acteur in de hoofdrol?

Foto: Francis Sling

Ja, dán vallen we natuurlijk genadeloos door de mand en lachen we besmuikt. Het zou mooier zijn als zoiets ons niet zomaar te binnen wil schieten omdat we niet in dat soort stereotiepe groepjes denken. Maar helaas, shame on us. Tot Op zoek naar oom Tom een ontnuchterende wending krijgt en je ‘opgelucht’ mag constateren dat generaliserend denken geen kwestie is van welke huidskleur ook en dat deze niet automatisch een stevig fundament is voor vriendschap, samenwerking en solidariteit.

Wisten we dat eigenlijk al wel? Ja natuurlijk. Maar Sambo, De Maesschalck en IJssel, samen het theatercollectief VIG (Very Important Group), zetten eerst erg hoog in voordat ze ons die conclusie laten trekken. Het boeiende van Op zoek naar oom Tom is dan ook dat het stuk je meeneemt van je allerhoogste gedachten naar je lage instincten. Van superieur naar sneu. Wát nou, heersende moraal? Hoor ze eens dwepen met uitspraken van Obama, met een gedicht van Mohammed Ali en met de uitspraak van Malcolm X: ‘Als je je filosofie verandert, verandert je denken. Als je denken verandert, verandert je houding en als je houding verandert, kun je in actie komen.’

Malcolm X

Dat is allemaal reuze interessant. We steken nog eens wat op. Maar wat is het waard als je er je hypotheek niet van kunt betalen? Wel met een rol in Oom Tom, de musical, vrij naar het boek De Negerhut van Oom Tom. Waarvoor IJssel auditie wil doen. Want als hij de stem van de onderdrukte speelt, toont hij immers óók zijn loyaliteit. Maar hoe kan een boekfiguur een voorbeeld zijn voor anderen? Een fictieve slaaf, een ‘jaknikker’ die niets deed om het lijden van zijn mensen te verlichten, kán geen held zijn.

Wat de hoon en walging over de stap van IJssel waard is, blijkt als ook de andere twee zich blijken te hebben gemeld voor de rol. Ze hebben het geld nodig. Wie de hoofdrol krijgt, wordt bepaald in de talentenjacht Op zoek naar oom Tom, live uitgezonden op tv. Ze spelen scènes uit het boek en grijpen die fictie aan om een paar rekeningen te vereffenen.

Eerlijkheid, samenwerking, integriteit, identiteit, loyaliteit, heldendom… Wat stellen ze nog voor in een machtsstrijd om de glansrol met eeuwige roem binnen te slepen? Het publiek mag de winnaar kiezen. Niet te doen, áls je daar al zin in hebt.

[uit Theaterkrant, gezien 23 februari 2013]

‘Oom Tom was een lafaard’

door Stuart Rahan

Den Haag - Het mensonterende verhaal van Oom Tom is ontsproten uit het brein van de blanke schrijfster Harriet Beecher-Stowe. Zij vergrootte en exploiteerde het verhaal van Oom Tom dat de geschiedenis is ingegaan als het keerpunt van besef bij het toen heersende blanke instituut om een eind te maken aan de slavernij. De bevinding dat de slavernij uit economisch oogpunt is gestart maar de meest wrede verachting van het mens-zijn met zich meebracht, is geen reden om slavernij en economische ontwikkeling in één adem te noemen.

De drie acteurs die zichzelf spelen in hun gevecht om de hoofdrol in de musical Oom Tom. v.l.n.r. Sergio IJssel, Ruurt de Maesschalk en schrijver/regisseur Raymi Sambo.  (Foto: Stuart Rahan)

Gelijkwaardige relaties

Oom Tom heeft nooit bestaan, de slavernij met al haar excessen wel. Een oordeel vellen over de geromantiseerde figuur, is dus niet van toepassing. Helden of lafaards zijn mensen van vlees en bloed. Slavernij leent zich niet voor geromantiseerde verhalen om de simpele reden dat van gelijkwaardige relaties geen sprake was. Liefde tussen de twee totaal verschillende werelden van toen, is pure fictie. Beide werelden keurden vanwege de enorme sociale druk geen enkele zwart/witte relatie goed. Of het nou om de relatie van witte man/zwarte vrouw ging, of bij hoge uitzondering zwarte man/witte vrouw, vanwege de dwingende sociale controle bezweken dergelijke relaties vroeg of laat.

Simon Legree bedreigt Oom Tom

Na 150 jaar

In Op zoek naar Oom Tom wordt het publiek als het ware meegezogen in de stroom van populariteit en entertainment, die met de kennis van nu een blik werpt op het verraderlijke en verachtelijke van de slavernij. Een enquête met korte aanvullende reacties van het publiek geeft een verbluffende uitslag, die vooraf ook vastgesteld had kunnen worden. De vragen zijn doelgericht, maar de antwoorden toch confronterend. Na 150 jaar afschaffing van de slavernij zou de wereld er iets gebalanceerder uit moeten zien, zou je denken. In Nederland, dat doorgaat als progressief en liberaal, blijkt vooral de allesomvattende beleving van media, cultuur en entertainment alles behalve pluriform te zijn. Nog steeds is er sprake van typecasting, of in het ernstigste geval worden witte acteurs donker geschminkt om dat ene karakter neer te kunnen zetten. Het publiek kon zich geen zwarte hoofdrolspelers in een Nederlandse film, theaterstuk of musical herinneren. Het zwarte karakter Rowanda uit Alleen maar nette mensen haalde het net, maar de rol werd dan weer als heel slecht ervaren.

De meesters overtroffen

Zijn zwarten zo slecht of zijn er geen verhalen waarin zwarten de hoofdrol spelen. Beide vragen kunnen ontkennend beantwoord worden, want in de ogen van de witte producenten is het commerciële aspect belangrijker dan de inhoudelijke boodschap. Gelukkig dat de 'zwarte' acteurs Raymi Sambo, Ruurt de Maesschalk en Sergio IJssel tijdens hun zoektocht naar Oom Tom, daar een stokje voor hebben gestoken. Hun onderlinge strijd om die ene rol heeft tijdens de première van hun musical, na 150 jaar afschaffing van de slavernij, de ogen van het aanwezige publiek geopend. Het waren er tweehonderd bezoekers in het Theater aan de Spui waar helaas de nazaten van de slavenhouders in zeer beperkte mate de confrontatie durfden aan te gaan.

Een held vecht voor zijn leven en dat van anderen. Oom Tom liet zich leiden door de wil van de witte slavenmeesters die hem de Bijbel in handen duwden met de stille doch voor hem overtuigende boodschap: In het hiernamaals zijn wij allen gelijk. Op zoek naar Oom Tom is een bijzondere weergave van hoe zwarten met hetzelfde lot elkaar bejegenen met het angstaanjagende beeld dat de onderdrukte elke gelegenheid aangrijpt om zijn meester te overtreffen als het om onderdrukken gaat.

[uit de Ware Tijd, 28/02/2013]

Geniale anarchie: All chiefs no Indians

Machismo, intriges en machtswellust binnen de politieke context op Curaçao

Maandag 28 en dinsdag 29 januari 2013 in Paradiso Amsterdam

Boeli van Leeuwen

Wat is belangrijker, liefde voor de macht of liefde voor je geboortegrond? De nieuwe voorstelling van Stichting Julius Leeft!, Geniale Anarchie, is gebaseerd op het gelijknamige boek van de Antilliaanse schrijver Boeli van Leeuwen over de politieke en sociale verhoudingen op Curaçao in de tachtiger jaren.

De voorstelling heeft de vorm van een  geënsceneerde muzikale reading en neemt ons via de ogen van de schrijver en de politiek van de tachtiger jaren op Curaçao mee naar de politiek aldaar anno nu. Een reeks aan personages komt langs, zoals de jonge student politicologie Chevy, die mijmert over wat hij voor de toekomst zou kunnen betekenen, drie mannelijke politici en drie vrouwelijke ex-minister-presidenten die hun mening geven over wat er moet gebeuren met het eiland Curaçao of Mai de schoonmaakster die besluit dat ze een carnavalshit wil schrijven. Allen met hun eigen worsteling met fatale gevolgen. 

Boeli van Leeuwen schreef in zijn boek: Wij zijn een volk van ongedisciplineerde, inventieve, natuurlijk begaafde mensen, die op geen enkele manier gebundeld kunnen worden tot een regiment. All chiefs, no Indians! Geniale Anarchie is liefde, seks, geweld en politiek gebracht met prikkelende teksten en swingende songs in een regie van John Leerdam met teksten van Paulette Smit, Guus Pengel en Manoushka Zeegelaar Breeveld.

De cast bestaat uit onder andere Frits Barend, Joop Daalmeijer, Bo Bojoh, Glenn Helberg, Kenneth Herdigein, Maartje van Weegen, Paulette Smit, Rick Nicolet en Raymi Sambo. Muzikale bijdragen komen van ondermeer Izaline Calister, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Gerda Havertong, Jeannine la Rose en Anna Makaloy. De composities zijn van Harto Soemodihardjo. 

Stichting Julius Leeft wil via theatrale opvoeringen maatschappelijke issues bij een breed publiek onder de aandacht brengen. Eerdere succesvolle producties waren onder andere De Tranen van Den Uyl, Dubbelspel, Amandla, Claus! en Hoe duur was de suiker? 

Geniale Anarchie, maandag 28 en dinsdag 29 januari 2013 in Paradiso Amsterdam, 20.00 uur. Zie voor meer informatie www.juliusleeft.nl 

Raymi Sambo: Op zoek naar Oom Tom

Op zoek naar Oom Tom is de nieuwste voorstelling van regisseur, acteur en televisiepersoonlijkheid Raymi Sambo, die op 15 febuari in première gaat in het Amsterdamse Bijlmerparktheater.

In Op zoek naar Oom Tom doen drie donkere acteurs mee aan een live op televisie uitgezonden talentenjacht. Inzet van de show is de titelrol in de musical Oom Tom en wie wint krijgt eeuwige roem. Er is slechts een regel: ‘wees eerlijk en werk samen’. Maar hoe eerlijk kan een mens zijn en hoe integer blijf je als je wilt winnen en de macht ruikt?

Sambo baseert het script op interviews met en persoonlijke verhalen van hemzelf en de twee andere acteurs Sergio IJssel (Flikken Maastricht, Dino Show) en Ruurt de Maesschalck (Spoorloos).

Met Op zoek naar Oom Tom probeert Sambo antwoord te geven op de vraag waarom donkere mensen niet met elkaar kunnen samenwerken en witte mensen vaak geneigd zijn te willen overheersen over anderen. Vanaf 15 februari 2013 te zien in theaters door heel Nederland. 

Kijk voor de speellijst op http://www.vigonline.nl/waar

Check de trailer, klik hier

Heerlijk Avondje met de Werkgroep: een foto-impressie

Op donderdag 6 januari 2012, de jaardag van de heer Sint Nicolaas uit Myra, organiseerde de Werkgroep Caraïbische Letteren een heerlijk avondje in het Amsterdamse literair theater Perdu. Twaalf dichters en schrijvers gaven elk hun eigen visie op het Sinterklaasgebeuren, en de vroeger zo grappige en nu zo omstreden knecht Zwarte Piet. Raymi Sambo zorgde voor de presentatie, het Sinterklaastrio swingde de Sint van de daken. Een foto-impressie van Michiel van Kempen.

Arnold-Jan Scheer vertoonde filmbeelden over schminken en de zwarte mens in verschillende culturen

Amparo Garcia Cela vertelt over de traditie van het Spaanse stierenvechten

Diana Ozon sloot de avond dynamisch af

Frans Lopulalan goot zijn bijdrage in de vorm van een satirische parabel over Indonesië

Het Sinterklaastrio: Filippo Castellazzi op gitaar, Bas Kisjes op contrabas en Igor Plzak op drums

Het publiek werd getrakteerd op Tony Chocolony chocoladeletters en surprises, beschikbaar gesteld door het Sinterpakhuis van uitgeverij In de Knipscheer

Hilli Arduin: gedicht vol verontwaardiging

Michiel van Kempen: gedicht over de 'goedheiligman' die het hele jaar aanwezig was; foto @ Aart Broek

Quito Nicolaas (Nobelprijs voor Papiamentu literatuur) bracht een Nederlands gedicht

Raymi Sambo deelt namens de Sint surprises uit

Raymi Sambo presenteerde vlot en amuseerde zich kostelijk;  foto @ Aart Broek

Romeo Grot kwam met een oud lied en een hedendaagse beschouwing over racisme

Scott Rollins: Amerikaans gedicht over de Sint

Solange Leibovici vertelde over haar Diederik Samson-achtig, zwaar gesubsidieerde onderzoek naar de angst van kindertjes voor de Sint, haar Franse familie en de Kerstman

Aart G. Broek vertelde over de Sinterklaastraditie op Curaçao en zijn eigen optreden als Sinterklaas