Chinese vereniging zegent nieuwe leeuwenkoppen

De zwarte leeuwenkop is één van de drie nieuwe aanwinsten van de culturele vereniging Kong Ngie Tong Sang. De zwarte kop staat voor 'de koning', de mannelijkheid. 'Binnen een vereniging mogen er nooit twee leeuwenkoppen zijn, anders moeten ze tegen elkaar vechten', aldus Charlie Wong. Foto: Jason Leysner 

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Leeuwen hebben in de Chinese cultuur een speciale betekenis. In verband met nieuwjaar is de collectie leeuwenkoppen bij de culturele vereniging Kong Ngie Tong Sang met drie leeuwenkoppen aangevuld. Dinsdagavond zijn de nieuwe aanwinsten ingezegend.

De inzegening zou om klokslag vijf uur moeten plaatsvinden. "Onder de Chinese godsdienstleer is vijf uur een speciale tijd die geluk brengt", zegt Charlie Wong van de vereniging. Op het terras vlakbij de ingang aan de Dr. Sophie Redmondstraat is een offertafel geplaatst voor de inzegening. Leermeester Kaisong Lu, die momenteel in Frans-Guyana woont, is speciaal naar Suriname afgereisd om de inzegening te doen. De leermeester is echter verlaat en zorgt daarmee voor oponthoud. Een paar minuten voor zeven uur vond het feestelijke gebeuren uiteindelijk alsnog plaats.

De drie nieuwe leeuwenkoppen zijn zwart, rood en geel. De zwarte leeuwenkop staat voor 'de koning', de mannelijkheid. De rode kop betekent vrouwelijkheid en de gele kop vertegenwoordigt de oude generatie Chinezen die rust moet brengen binnen de leeuwengroep. In totaal bestaat de collectie leeuwenkoppen van de culturele vereniging nu uit 17 stuks.

De inzegening werd behalve door leden van de vereniging ook door de Chinese ambassadeur Yang Zigang bijgewoond.

[uit de Ware Tijd, 21/01/2014]

Tori battle in nieuw jasje

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De eerste Tori Battle vorig jaar december viel bijzonder in de smaak. Dat er een vervolg van zou komen was dus te verwachten. Schrijversgroep ’77 (S’77) organiseert 11 december de tweede editie, die enigszins een andere opzet kent. In plaats van twee groepen nemen dit jaar acht individuen het tegen elkaar op.

Toriman Robby 'Rappa' Parabirsing in actie tijdens de Tori Battle 2012. Bij de nieuwe editie op 11 december nemen acht torivertellers het tegen elkaar op, in plaats van twee groepen tegen elkaar.

De deelnemers zijn: Nowilia Tawjoeram, Gerard 'Jorobodjie' Maynard, Eddy Lante, Guillaume Pool, Frits Wols, Sombra, Don Walther en Voz.

Regels

Ismene Krisnadath voorzitter van S'77, zegt dat enkele regels zijn gewijzigd. De verteller krijgt minimaal tien tot maximaal vijftien minuten de tijd om het verhaal voor te dragen. "Het mogen in geen geval losse moppen of verhalen zijn. De tori moet een geheel vormen", zegt ze. De deelnemers mogen om hun tori te ondersteunen ook gebruikmaken van percussie- instrumenten of een audio-instrument. "Maar dan gaat het alleen om de klanken. Het elektronische instrument mag niet ingesproken worden en de instrumenten mogen alleen door de verteller bediend worden."

Mengelmoes

Deelnemer Frits Wols reageert enigszins tevreden over de kleine veranderingen. Vorig jaar kwamen de vertellers van Tori Oso tegenover de vertellers van Schrijversgroep '77. Wols kreeg het gevoel dat de groep van Tori Oso haar aanhang had gemobiliseerd. "Als ik wist dat Scholsberg (winnaar Tori Balle 2012 ... red.) met zulke boeiende verhalen zou komen, zou ik mij in de groep van schrijvers beter voorbereiden", zegt hij. Toch merkt Wols op dat hij bij deze battle die voorbereiding niet nodig heeft. "Het wordt een leuke mengelmoes van waargebeurde verhalen van het binnen- en buitenland." Hij heeft er een beetje moeite mee dat het geen losse verhalen mogen zijn. "Als verteller moet je vrij zijn. Maar ik zal mijn best doen om mij aan de vastgestelde regels te houden", zegt hij opgewekt.

De wijze en de prostituee
(Helmut Newton - In my room in Montecatini)

Aangrijpend

Gerard 'Jorobodjie' Maynard doet voor het eerst mee aan zo 'n verhalenwedstrijd. Hij is begin dit jaar geremigreerd. "In Nederland heb ik veel verhalen op de radio verteld en ook nu hier in Suriname." "Sowieso heb ik meer dan tweehonderd verhalen te vertellen." Onder zijn artiestennaam zal hij het verhaal vertellen over de wijze en een prostituee. "Mensen moeten hun zakdoeken meenemen, want het is een aangrijpend verhaal dat gebaseerd is op de realiteit", ligt hij een tipje van de sluier.

De winnaar wordt net als vorig jaar door het publiek gekozen, maar dit jaar middels stemmen. De vertellingen starten om kwart voor acht en eindigen rond kwart voor tien. Omstreeks kwart voor elf moet de winnaar bekend zijn; die krijgt dan de prijs van SRD. 250,- als blijk van waardering. De organisatie vraagt bezoekers een vrijwillige bijdrage om de organisatiekosten te helpen dekken. Ook dit jaar is Andy Plak de conferencier.

[uit de Ware Tijd, 19/11/2013]

Bouw oorlogsmonument doorgedrukt: 'Het is powerplay van Herrenberg'

door Audry Wajwakana

Paramaribo - “Met de voortzetting van de bouw van het oorlogsmonument aan de Waterkant worden bestaande wetten overtreden”, reageert Johan Roozer, secretaris van Commissie Monumentenzorg Suriname furieus. Volgens Roozer heeft de commissie ‘Monument van de gesneuvelde militairen 1986-1992’ niet de juiste instanties bewandeld en is het stuk, om het monument te bouwen, wild geoccupeerd.

Aan de Waterkant werken arbeiders aan het 'Monument van de gesneuvelde militairen 1986-1992'. Het nieuwe monument ligt op enkele meters afstand van het Monument der Gevallenen.  Foto: Stefano Tull.

Slaan figuur

Hij geeft aan dat de Waterkant valt onder de Werelderfgoedlijst van Unesco die door Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname wordt beheerd. Bij eventuele veranderingen, ook het plaatsen van monumenten, moet de beheerder eerst op de hoogte gesteld worden. Die koppelt terug met de Unesco. "Gesneuvelde militairen in de binnenlandse oorlog en de Waterkant hebben totaal niets met elkaar te maken. Internationaal slaan wij weer een modderfiguur en wordt hiermee bewezen dat effectief communiceren nog altijd een slecht ontwikkelde eigenschap is van bepaalde Surinamers", zegt hij fel. "Ik heb geen moeite met geen enkele monument, maar laten we nu eindelijk volgens de geldende regels werken. Dit is powerplay van Herrenberg", zegt Roozer.

Brieven
In een brief naar directeur Stanley Sidoel van het Directoraat Cultuur en het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling wees Monumentenzorg eind vorige maand op het effect van dergelijke handelingen op de positie van Suriname op de Unesco Werelderfgoedlijst. Het ministerie van Openbare Werken (OW), die voor de bouw van het monument zorgt, staakte vorige week zaterdag dientengevolge de bouwwerkzaamheden. Per brief liet OW-directeur Mark Rommy de commissie 'Monument van de gesneuvelde militairen 1986-1992' toen weten dat er geen toestemming is verleend van instanties voor de bouw. Henk Herrenberg heeft de toestemming uiteindelijk bij het Kabinet van de President gekregen, waarna OW donderdag de werkzaamheden hervatte. Deze handeling komt op het moment dat Suriname op de vingers is getikt door de Unesco over het uitblijven van maatregelen om zijn plaats op de Werelderfgoedlijst te behouden.

Henk Herrenberg

Actoren
Minister Ashwin Adhin van het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling waaronder het Directoraat Cultuur valt, blijft op de vlakte over het onderwerp. Volgens hem is het nog onduidelijk wie toestemming moet geven. "We gaan dit na met de verschillende actoren en kijken welke afspraken gemaakt zijn", geeft hij aan. Directeur Stephen Fokke van Stichting Gebouwd Erfgoed die de beheerder is van de Werelderfgoedsite, is met verlof en heeft via zijn secretaresse laten weten voorlopig niet in de publiciteit te treden. In een eerder interview gaf hij echter aan dat de overheid voldoende bewust is van de impact van zulke handelingen op de kwaliteit van de Werelderfgoedsite. Maar "de overheid speelt don man met ons". Alle veranderingen van het Onafhankelijkheidsplein en de Waterkant dienen met Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname opgenomen te worden. Hoewel minister Soewarto Moestadja leden van de Commissie Monument Gesneuvelde Militairen en Burgers tijdens de Binnenlandse Oorlog woensdag heeft geïnstalleerd, is de bouw van het monument maandag 28 oktober aangevangen.

[uit de Ware Tijd, 16/11/2013]

Belevenissen architect vervat in debuutroman

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Bouwen op drijfzand is de debuutroman van de welbekende Curaçaose architect Ronny Lobo. Na boekpresentaties in Nederland en zijn geboorteland Curaçao doet hij als schrijver Suriname aan. Op 29 november presenteert hij het boek in Solei aan de Anton Dragtenweg. “Het land waar mijn ouders vandaan komen en waar ik een bijzondere binding mee heb beschouw ik als belangrijk Nederlands taalgebied”, geeft de schrijver aan.

De Curaçaose architect Ronny Lobo is bekend om zijn
 ontwerpen. Eind november komt hij als schrijver naar Suriname,
 het land waar zijn ouders komen, om zijn debuutroman
 te presenteren. Foto  Denise Lobo-Pieters.

Lobo heeft getracht om 35 jaren lang met ruimte en materiaal verhalen te vertellen. In de praktijk werd hij steeds geconfronteerd met vele verhalen van opdrachtgevers, aannemers, leveranciers, de overheid en andere betrokkenen. Die verhalen intrigeerden hem, waardoor hij besloot ze op te schrijven. "Dat het een liefdesroman is geworden, is de schuld van de personages in het boek. Als architect kon ik daar voldoende grip op houden en liet hun gevoelens de vrije loop ", grapt hij. Het boek gaat over de succesvolle architect Kenzo Schmidt die gelijktijdig een huis op Curaçao ontwerpt voor een Hollands echtpaar uit Mexico en een ongetrouwd stel op Bonaire. Door zijn klimaatbewust en esthetisch denken stuit hij op de totaal andere gedachtewereld van zijn cliënten. Die bekommeren zich eerder om het uitzicht van het zandstrand dan het natuurgebied en de mangroven die Kenzo voor ogen heeft.

Karin Oei

Een ander probleem is één van de opdrachtgevers, de onweerstaanbare Karin Oei. De gevoelens die ze bij hem losmaakt zorgen ervoor dat de zakelijke verhouding met het echtpaar flink onder druk komt te staan. Hoewel Kenzo als zorgzame gescheiden huisvader zijn handen vol heeft aan zijn kinderen, blijft het verlangen naar een tweede dochter. De nieuwe toekomst die hij met Karin voor ogen heeft, valt in duigen wanneer blijkt dat niet alleen haar vriend Roy, maar ook andere mannen haar charme hebben ontdekt. Jaloezie en achterdocht krijgen de overhand. Dan slaat het noodlot toe bij zijn opdrachtgevers. Hun droomhuizen blijken op drijfzand te zijn gebouwd. Kenzo's verlangens blijven zweven tussen droom en werkelijkheid. Het boek bevat volgens de schrijver autobiografische elementen. "Maar het verhaal is compleet fictief", benadrukt hij.

In 1992 heeft Lobo de Cola Debrotprijs voor Architectuur van Curaçao gewonnen, deze prijs is de hoogste culturele onderscheiding. De roman is niet het eerste boek van de schrijver. In 2005 kwam hij met het Papiamentstalige kinderboek E Biahe di Tobias dat in het kader van een Rotaryproject werd uitgegeven. "Op verzoek van mijn broer zal ik het boek in een natuurrijke omgeving presenteren", zegt zus Lilian Lobo die in Suriname is geboren en ook hier woont. Volgens de schrijver zal het boek in alle boekhandels te verkrijgen zijn.

[uit de Ware Tijd, 12/11/2013]

Nederland toont ‘zwarte bladzijde’ via tentoonstelling Leusden

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Met de tentoonstelling Smart van een slavenschip. Scheepsramp in de Marowijne in het Fort Zeelandia krijgen bezoekers een beeld van het verloop op en de ondergang van het slavenschip Leusden. In de indringende expo is ook de rol van Nederland in de slavenhandel zichtbaar gemaakt. De expo werd vrijdagavond officieel door de Nederlandse Ambassade in de persoon van zaakgelastigde Ernst Noorman geopend. De Ambassade organiseerde dit geheel om wat zij noemt ‘de zwarte bladzijde van de slavernij’ ook in Suriname te tonen.

Ook Cynthia Mc Leod, die haar novelle Tutuba baseerde op het Leusden-verhaal, bezocht de expositie

 Voorafgaand aan de officiële opening bracht du uma Elly Purperhart een plengoffer bij de trap die leidt naar de tentoonstelling. Ze dankte onderzoeker Leo Balai voor het naar boven halen van het verhaal van de Leusden. Ook vroeg ze de Almachtige om bezoekers die met het slavernijverleden geconfronteerd zullen raken, te beschermen, te begeleiden en kracht te geven. De ramp met het slavenschip Leusden, waarbij 680 gevangen en geroofde Afrikanen omkwamen, heeft in de tijd toen het gebeurde nauwelijks aandacht getrokken en is ook nooit opgerakeld. Dit was het geval totdat Balai deze ramp bij toeval ontdekte en er jarenlang onderzoek naar deed. Na bijkans 270 jaar heeft hij met zijn onderzoek het gebeuren op de Leusden boven water gehaald. Het verhaal heeft zo een impact gehad dat het Scheepsvaartmuseum Amsterdam besloot in verband met de herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij het verhaal middels de tentoonstelling De Zwarte Bladzijde te belichten.

 

Gevangengenomen Afrikanen werden als handelswaar gezien en hadden toen geen naam. In het geïmproviseerde ruim hangen foto's op een kaartje van hun nazaten. Een bezoeker lijkt onder de indruk van het gepresenteerde. Foto: Irvin Ngariman.

Vergeten

Leo Balai zegt in zijn toespraak niet te kunnen vermoeden dat zijn boek zo een grote impact zou hebben. "Ik hoop dat we verder komen met het onderzoek van deze toch wel verschrikkelijke geschiedenis, waarvan ik vind dat het deel moet zijn van ons collectief geheugen van zowel mensen in Nederland als in Suriname en ook in Afrika", zegt Balai. Nederlands zaakgelastigde Noorman onderstreepte de kwalijke rol van Nederland in de slavernijgeschiedenis. "We mogen niet vergeten dat onze voorouders in staat waren vrijheden van mensen af te nemen en hoe beschamend het is geweest dat slavernij goed werd gepraat", zegt hij.

Bezoeker Rita Ravenberg ervaart na de rondgang in het geïmproviseerde schip heftige emoties. "Het dringt nu pas tot me door wat onze mensen hebben beleefd. De informatie heb ik tot me genomen en ik zal familie en vrienden deze tentoonstelling aanbevelen", zegt ze bij de uitgang. Voor Pim de la Parra is de expo erg indrukwekkend en beklemmend tegelijk. Vooral het gedeelte van het ruim met nummers. "Dat gedeelte speelt nog tot de dag van vandaag. Deze expositie gaat over het verleden, maar zij is te relativeren met het heden, waar we nog steeds te maken hebben met mensenhandel. Slavernij betekent niet allen zwart wit, maar het is een menselijk verhaal." De tentoonstelling loopt tot eind januari 2014.

[uit de Ware Tijd, 04/11/2013]

Prent Hardwarsing dingt mee naar hoofdprijs photowalk

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De foto van Sagar Hardwarsing is uitgekozen om mee te doen aan de Grandprize van de Internationale Scott Kelby Photowalk. Debby Tjong A Hung, de photowalk- leider die de keuze maakte, voelde zich aangetrokken door de rust die de foto uitstraalt. De zwart-witfoto is één van een jongen, die in gedachten verzonken op de dijk van Nieuw-Amsterdam loopt. “Een opname die ik op een afstand met mijn 200 millimeter lens schoot”, zegt Hardwarsing. “Die jongen stond op de juiste plek en op het juiste tijdstip.”

Deze foto van Sagar Hardwarsing werd vanwege de rust die hij uitstraalt, gekozen om mee te dingen naar de hoofdprijs van de Scott Kelby Photowalk.

Voor Hardwarsing was het de derde photowalk waaraan hij meedeed. Als freelancefotograaf legt hij het liefst momentopnamen vast. "Ik voel me zeer vereerd dat mijn foto is opge- vallen. Hierdoor kan ik naast de professionals als Karel Donk en Everts Aldiredjo staan", zegt hij verheugd. "Ik hoop dat mijn prent ook in de top tien belandt." Hardwarsing volgt de opleiding infrastructuur bij aan Polytechnical College en maakt commerciële foto's voor bedrijven en op feesten. Als winnaar van het participerende land ontvangt hij een digitaal exemplaar van Scott Kelby's nieuwste boekuitgave 'Light room'. Als photowalk leider komt Tjong A Hung ook in aanmerking voor het boek. Binnen de top drie moest ze een keuze maken tussen de foto van Aliredjo, winnaar van 2012 en de zwart- witfoto van Chelo van Leeuwaarde. "Het minimalisme, de rust en de kleuren van de foto van Hardwarsing spraken mij heel erg aan", legt zij uit.

Voor haar was de photowalk in Nieuw-Amsterdam de leukste activiteit. Toch wil zij niet beloven dat dezeactiviteit in de toekomst buiten Paramaribo georganiseerd zal worden. "Opvallend dit jaar was de grote verscheidenheid aan foto-onderwerpen. Dat maakte de keus moeilijk." Op 4 november worden de top tien internationale finalisten bekendgemaakt.

[uit de Ware Tijd, 24/10/2013]

Apoplectic Inside out in première

Apoplectic

door Audry Wajwakana

Paramaribo - De documentaire Apoplectic Inside out van Kevin Headley gaat donderdag 24 oktober in TBL Cinemas in première. Fans, familie, vrienden, maar ook sponsoren krijgen op het beeldscherm te zien wat de Surinaamse populaire rockband sinds hun vorig jaar gelanceerde album ‘Unleash’ bereikt heeft. De documentaire geeft volgens Headely een glimps achter de schermen van de vervaardiging van het album en hun optredens in Suriname, Nederland en België.

Het filmpje heeft Headley in samenwerking met de band gemaakt. "Het idee was eerst een korte film te maken voor de sponsoren en andere mensen die hun bijdrage hebben geleverd aan de lancering van het album", legt Headley uit. "Maar gaandeweg is het project uitgegroeid met de bedoeling meer inzicht te geven in de belevenissen van de groep en de bereikte resultaten sinds de release van het album." Volgens de filmmaker laat het 55 minuten durende filmpje zien dat je met een dosis doorzettingsvermogen en de juiste mindset met muziek toch veel kunt bereiken.De rockband die al vijftien jaar bestaat, heeft het album Unleash in de Platinum Sound Studios in New York opgenomen. De studio waar grootheden als Rihanna, John Legend en Wyclef Jean ook hun opnames doen.

Rihana op de carnavalsparade van Barbados

Verrassing
De première is bedoeld voor genodigden, maar voor de fans die er toch bij willen zijn, zijn er enkele kaarten ter beschikking. Na de vertoning is er een gezellig samenzijn in de lobby. "Bezoekers krijgen dan in de gelegenheid eventuele vragen te stellen, maar ook gezellig met de band bij te praten", zegt Headley. Ook is er een verrassing aan het hele gebeuren gekoppeld. "Wat dat is, kan ik nog niet prijsgeven, want dan is het verrassingselement weg", lacht hij geheimzinnig. Het filmproject zegt de filmmaker zelf met de band uit eigen middelen gefinancierd te hebben. Na de première wordt de documentaire in het weekend van 25 tot 27 oktober vertoond. Daarnaast wordt eraan gewerkt om aan de vertoning een scholenprogramma te koppelen. "Vooral voor jongeren die bezig zijn met muziek, moet het als motivatie dienen om door te zetten en niet op te geven", zegt Headley. De details over het schoolprogramma is hij nog aan het uitwerken.

[uit de Ware Tijd, 22/10/2013]

Jerrel Pinas schrijver Kinderboekenfestival 2014

Jerrel Pinas

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Bij de launch van het Kinderboekenfestival 2014 is Jerrel Pinas vrijdagavond uitgeroepen tot schrijver van het jaar. De schrijver, die al onder de jonge lezers bekendheid geniet met zijn boekenreeks Jack en Mia, is door Stichting Kinderboekenfestival Suriname (KBF) gevraagd om positieve impulsen te blijven geven aan het kinderboekenfestival. Tijdens de nationale voorleeskampioenschappen 2013 werden delen uit zijn boeken voorgelezen. “De titel vind ik een bijzondere eer, want ik schrijf nog niet zo lang als andere collega’s”, zegt hij. Zijn boekwerken zullen tijdens de festivals extra aandacht krijgen en ook zal hij de festivals bijwonen.

Inspiratie

De inspiratie voor schrijven zegt Pinas te krijgen door naar zijn eigen omgeving te kijken. "Maar sinds ik me kan herinneren heb ik altijd verhalen verteld. Die gingen over van alles en nog wat, los en vast", glimlacht hij bij de gedachten uit zijn jeugd. In later verband heeft hij op de zondagsschool ook les gegeven, waarbij hij kinderen verhalen vertelde. "Aangezien mijn omgeving die verhalen leuk vond, werd mij eens gevraagd om een boek te schrijven. Dat is ook toen in 2007 gebeurd toen hij voor het Wereld Natuurfonds (WWF) De groene familie uitbracht. In 2010 volgde de serie Jack en Mia. In hetzelfde jaar produceerde hij voor Telesur het kinderboek Ira en Inaya. De auteur is bezig de laatste hand te leggen aan zijn laatste productie De schooltuin die hij in samenwerking met Stichting Suwama doet. "Het is een werkposter voor kinderen van de basisschool", onthult hij. Behalve kinderboeken schrijft Pinas ook voor boeken voor professionals en middelbare scholieren. "Het liefst schrijf ik verhalen over de geschiedenis en de natuur", zegt hij. In juli van dit jaar kwam hij uit met een uitgave over het natuurgebied 'Bigipan'.

Voorleeskampioenen worden hier door een ouder begeleid om de nieuwe slagzin voor het Kinderboekenfestival 2014 te vormen. Foto: Jason Leysner.

Festivals
In de bovenverdieping van McDonald's maakte de Nationale Stichting Kinderboekenfestival Suriname eveneens de locaties en data bekend van de festivals. Het festival gaat in district Nickerie van start (3 tot 5 februari), daarna volgen Paramaribo (3 tot 8 maart), Marowijne (2 tot 4 april) en wordt afgesloten in het district Para (28 tot 30 juni). Vanwege het meerjarenprogramma is een einde gekomen aan het thema 'Welzijn' en is overgestapt naar het thema 'Groeien'. Het thema geldt voor de periode 2014 tot 2016. Zoals de voorgaande thema's hoort er een slagzin bij. Tien minuten hersengymnastiek kwam eraan te pas om de slagzin 'Opgroeien kan je niet alleen, denk aan de wereld om je heen' te vormen. Volgens Margerie Stakel-Telgt van KBF is na de thema's 'Milieu', 'Communicatie' en 'Welzijn' dat de kleintjes groeien naar volwassenheid. "Bij dat groeiproces heb je begeleiding van een volwassene nodig om in een veilige en gezonde omgeving te kunnen groeien. Dit om later, wanneer je een volwassene bent, met plezier boeken kunt lezen", hield ze de aanwezige kinderen voor.

[uit de Ware Tijd, 21/10/2013]

Kunstenares Carmen Alikhan presenteert persoonlijke emotie in eerste solo-expo

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Beyond culture was de titel van de eerste solo-expo van kunstschilder Carmen Fazal Alikhan in 2002. Elf jaar later presenteert de artiest haar derde solotentoonstelling genaamd Beyond Culture 2 in het Grand Riverside Hotel. Met zesentwintig diverse schilderijen en een kleine collectie Tibetaanse geweven armbandjes geeft zij van 15 oktober tot 16 november invulling aan het thema. Het onderwerp lijkt een vervolg van de eerste expo. Maar zelf ziet Alikhan dat niet zo. “In mijn eerste expo heb ik veel portretten geschilderd van verschillende bevolkingsgroepen, die de cultuur van Suriname vertegenwoordigden. Het ging niet om de uiterlijke cultuurvorm, maar de diepe emoties die elk mens in zich heeft”, legt de kunstenares uit. Die emotie staat volgens haar boven cultuur en maakt dat alle mensen gelijk zijn. “Een verbindingsvorm van het mens zijn”, verklaart ze.

 

Carmen Fazal Alikhan. Foto @ Cees Ottevanger

Divers

De schilderwerken van Alikhan zijn heel divers. Van figuratief realistisch met surrealistische invloeden tot semi-abstract en abstract expressionistisch. De uiting van emotie bij de portretschilderijen van dieren, kinderen, torso's, en mensen in culturele klederdracht, vormen een doorsnede van haar huidige werk. "Omdat ik voor hetzelfde dilemma kwam te staan als de eerste Beyond Culture, heb ik gemakshalve voor het thema Beyond Culture 2 gekozen. Maar het is zeker geen vervolg", benadrukt de artiest. Bij de diverse schilderijen die ze bij elkaar heeft , voert uiterlijke expressie de boventoon. De kunstenares schildert vaak op het moment dat iets haar raakt. "Het hangt er allemaal vanaf hoe ik mij op dat moment voel of in welke stemming ik verkeer", zegt ze. Zo heeft ze naast portretten waarin verschillende emoties tot uitdrukking komen, ook dieren geschilderd. Zoals uit haar olifantenperiode, een schilderij van twee olifanten die de speelsheid van de dieren tot uiting brengt. Een treinongeluk in India (2011), met een groep olifanten die de treinrails overstak, heeft zij ook op canvas vastgelegd.

Spiritueel

"Het klinkt misschien een beetje vreemd, maar ik schilder niet met als hoofddoel te verkopen", zegt Alikhan. "Ik schilder voor mijn plezier en het is mijn grootste hobby. Natuurlijk is het heerlijk als mijn werken worden verkocht, want de materialen zijn erg duur", zegt ze. Het leren schilderen vloeit voort uit haar spirituele periode, waardoor de artiest zelf een reiki master is geworden. "Een belangrijke periode in mijn leven, waar ik veel pijn tegenkwam, maar ook veel dankbaarheid, liefde en vreugde." Die emoties wilde zij laten vastleggen en ze besloot in 1990 portretschilderen bij de Nola Hatterman Art Academy te volgen.

De opening van de expo zal door haar goede vriend Pim de la Parra worden verricht. "Hij is een gekke jongen met wie ik samen spirituele cursussen deed." Eerst had ze geaarzeld om hem te benaderen. "Maar toen hij me belde en zei dat hij zich niet gaat voorbereiden op de opening, was ik ervan overtuigd dat hij de juiste persoon is om de opening te verrichten. Het zal een leuke avond worden en we gaan zeker genieten", zegt ze lachend.

[uit de Ware Tijd, 07/10/2013]

Standaardisatie Saamaka Tongo kent vele aspecten

door Audry Wajwakana

Kenneth Lazo

Paramaribo - Om te komen tot één spelling- en schrijfwijze voor de Saamaka Tongo dient er rekening gehouden te worden met de vele varianten en klanken van de taal. Dat gaven delen van het goed opgekomen publiek donderdagavond mee aan Stichting Saamaka Akademiya, bij de lezing ‘De media en Saamaka Tongo’. Het is precies een jaar geleden dat de stichting het proces heeft ingezet om de taal samen met het directoraat Cultuur te institutionaliseren.

Marijke Agwenze, voorzitter Stichting Saamaka Akademiya

Invloed

Inleider Kenneth Lazo schetste de huidige positie van de Saamaka Tongo in de media. Als radio- en televisiepresentator heeft hij waargenomen dat de taal het best aan bod komt bij de radio. "Dat komt door de overheid die voorlichtingsprogramma's vertaalde. Ook ngo's hebben meegewerkt door hun boodschap via dit medium te verspreiden", zegt hij. De reikwijdte van de verschillende radiozenders vanuit Paramaribo en community radiozenders in de verschillende dorpen heeft hieraan ook meegeholpen. Bij de televisie gaat dat er ietwat anders aan toe, vanwege de beperkte reikwijdte en zendmasten die in het binnenland ontbreken.

Waldi Ajaiso

De binnenlandbewoners hebben deze opgevangen middels video-opnames en gebruikgemaakt van dvd-spelers om beeldinformatie te krijgen. "Als we kijken naar de relatie tussen taal en cultuur, zien we dat veel Afrikaanse films in trek zijn bij marrons vanwege de cultuurovereenkomsten", haalt Lazo aan. Hierdoor hebben ze interesse voor de inhoud van die films. "Jongeren in Paramaribo hebben daarop ingespeeld door de inhoud van de films te vertalen." Dat is volgens de inleider ook een manier om te zien welke invloed de taal via het medium televisie heeft op mensen. "Een wereld gaat open voor die mensen", zegt hij. Als bewoner uit Santigron heeft hij meerdere keren meegemaakt dat de mensen uren over de inhoud van een film kunnen discussiëren.

Rapper Scrappy W bewijst met het lied Super Saamaka hoe trots hij is op zijn culturele identiteit. Bij de lezing 'De media en de Saamaka Tongo' bracht hij het lied a capella ten gehore. Foto: Claudio Barker.

Bijdrage

Bij de discussieronde van de lezing is echter afgeweken van het thema 'De media en Saamaka Tongo'. Vanwege de complexheid en moeilijkheidsgraad van de taal, riep Johan Roozer van het directoraat Cultuur andere organisaties en Saamaka-mensen op om hun bijdrage te leveren aan het proces.

Johan Roozer van het Directoraat Cultuur

"De taal is een stukje erfgoed, waarin heel wat geschiedenis verborgen is", geeft hij de aanwezigen aan. Vanwege het emancipatieproces dat zich bij verschillende marrongroepen voltrekt, vindt hij dat er haast geboden is om de normering van de taal bij wet te laten vastleggen. "Mensen worden oud en het doorgeven van verhalen geschiedt op een traditionele manier die voor de niet-Saamaka onbegrijpelijk is." Ondanks dat algemeen bekend is dat de letters 'g' en 'r' niet in de taal voorkomen, hebben de verschillende Saamaka-woorden vele uitspraakmogelijkheden. Los van die mogelijkheden hebben de verschillende Saamaka-dorpen ook andere intonaties..

[uit de Ware Tijd, 21/09/2013]

Een deel van het publiek

Alle foto's, tenzij anders aangegeven: @ Stichting Saamaka Akademiya

Verkoopcijfers niet altijd graadmeter voor succes

door Audry Wajwakana en Lars van Noort

Paramaribo - De kunstenaars George Ramjiwansingh, Ray Daal en Edgar Kwelling maken aan het eind van hun expositie in het Grand Riverside Hotel de balans op. Ze zijn het over één ding eens. De gezamenlijke expositie Unity in Diversity was ondanks de geringe verkopen meer dan geslaagd. De initiatiefnemer, beeldhouwer Daal, voelt zich gesterkt door de positieve reacties van de bezoekers. “Ik ga nieuwe werken maken, zodat ik volgend jaar weer kan deelnemen aan de Nationale Kunstbeurs.”

Met het 'Watra mama'-werkstuk, vervaardigd van wegwerpmateriaal, maakt nieuwkomer Edgar Kwelling zijn entree in de kunstwereld. Op de achtergrond de kunstwerken van George Ramjiawansingh en Ray Daal tijdens de tentoonstelling Unity in Diversity. (Foto: Stefano Tull)

De verschillende stijlen en het veelvuldig gebruik van kleuren van de artiesten waren aanleiding van Daal om de expo Unity in Diversity te noemen. De kunstenaar is al langer dan dertig jaar bezig met kunst. "Ik ben een kunstenaar met weinig tamtam, vandaar dat ik het liefst in groepsverband exposeer", legt hij uit. Hij werd door de directeur van het hotel benaderd om te exposeren.

"Ik heb toen Ramjiawansingh gevraagd of hij ook mee wilde exposeren en zonder te aarzelen zei hij 'ja'", zegt Daal. De getalenteerde Kwelling die in 2006 kunstwerken van recyclemateriaal leerde maken, trok de stoute schoenen aan en vroeg of hij voor de expo enkelen werken mocht vervaardigen. Daal vervaardigt kunstwerken met een impressionistische stijl en mixmedia. Door de positieve reacties zullen enkele van zijn werken in het hotel blijven. De rest neemt hij mee naar zijn atelier in Meerzorg.

Van de tien geëxposeerde werken heeft Ramjiawansingh er twee verkocht. Hij is van mening dat het een win-winsituatie was voor zowel het hotel als de kunstenaars. "Een initiatief als dit geeft meer bekendheid aan de locatie en wij hebben onze werken onder de aandacht van zowel de Surinaamse als buitenlandse gasten gebracht."

Ramjiawansingh exposeerde zijn ruimtelijke werken vervaardigd van oud ijzer met elk met een eigen verhaal. Zoals het werkstuk Ivy. "Mijn koelkast ging stuk en onderdelen daarvan zijn in het kunstwerk verwerkt. Ook met oude schroeven en bouten zijn allemaal bruikbare materialen om een kunstwerk in elkaar te zetten." Voor Kwelling, die als parttime kunstenaar aan de weg timmert, was het een eer om tussen de twee ervaren artiesten te exposeren.

Met slechts twee werken vervaardigd van plastic wegwerpbakjes wist hij veel reacties van het publiek te ontlokken. "Naast mijn fulltimebaan en gezin heb ik weinig tijd om me bezig te houden met kunst. De positieve reacties hebben mij gestimuleerd om in de nabije toekomst dat professioneler aan te pakken", besluit Kwelling.

[uit de Ware Tijd, 29/08/2013]

Zwemmen tussen de boeken

door Lars Noort en Audry Wajwakana

Enkele voorleeskampioenen mochten tijdens hun educatieve tour naar het Mekka van een boekenliefhebber: De boekwinkel.(Foto:  Irvin Ngariman)

Paramaribo - De 45 regionale voorleeskampioenen hebben gisteren naar verschillende locaties in Paramaribo een educatieve toer gemaakt. Een boekhandel in de Hermitage Mall is voor even het podium voor vier van de 45 winnaars, terwijl de overige naar mediahuizen vertrokken. Met hun medailles nog om worden de ietwat onwennig rondkijkende, jongelingen bij binnenkomst opgewacht door Jetty Lenne. Gepassioneerd steekt de gepensioneerde lerares van wal. “Weten jullie waar we nu zijn?” “ Bij Tbl toch mevrouw”, antwoordt de negenjarige Christel Joval.

Door geduldig door te vragen krijgt Lenne uiteindelijk het antwoord wat ze wil horen. Hiermee is de toon voor de rest van de voorleessessie gezet. Met geduld en een knipoog haal je meer uit kinderen. Na een korte voordracht volgt een rondleiding door de boekhandel. Alles wat interessant is mag aangeraakt en bekeken worden. Terwijl de kinderen nieuwsgierig door boeken en tijdschriften bladeren blijft Lenne vragen stellen. "Wat zou er zoal in een tijdschrift staan?" "Tijden mevrouw?" "En wat staat er in een kookboek? Hebben jullie hobby's?" Voordat de aanwezigen het doorhebben beelden de kinderen een hobby uit en gaan al zwembewegingen makend door de winkel. Lenne prikkelt de fantasie zoals een boek dat kan. Na de rondleiding mogen de kinderen een boek pakken en dit voorlezen voor de aanwezigen.

Foto @ Eric Montfort

Voordat iedereen de stad in ging hebben alle 45 voorleeskampioenen een rondleiding bij The Telesur Multimedia Innovation Laboratory en bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname gekregen. De kinderen kwamen na hun voorleessessie weer bijeen in de Paramaribo Zoo. Na de lunch brachten ze een bezoek aan minister Ashwin Adhin van Onderwijs en Volksontwikkeling. Enkele kinderen lazen een kort verhaal voor. De kinderen boden de minister het boek Lezen verbindt schrijver en kind waaruit de minister ook een gedeelte voorlas. "Na de educatieve tour kregen de kinderen als opdracht om in hun eigen regio ook voorleessessies te houden.

Dit om anderen het belang van voorlezen ook bij te brengen", zegt Yvonne Caprino van Stichting Projecten. "Want op 20 november, Dag van de kinderrechten, worden de Voorleeskampioenen tot Voorleesambassadeurs benoemd. Zij zullen dan de nieuwe voorlezers begeleiden en ondersteunen", besluit Caprino.

[uit de Ware Tijd, 15/08/2013]

Javaanse vrouwen willen af van stereotypering

Een vrouw in sarong en kabaja. Collectie KIT

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Het moet afgelopen zijn met het negatieve stereotypebeeld dat bestaat over de Javaanse vrouw. Daartoe zijn echter onderzoek naar de ontwikkeling van die vrouwen, vervolgonderwijs en een mindshift nodig.

Rita Tjiien Fooh-Hardjomohamed gaat hier in op vragen van het publiek bij de lezing over de rol van de javaanse vrouw in de Surinaamse samenleving. Carmen Rasam en Kadi Kartokromo luisteren aandachtig mee. Foto: Irvin Ngariman.

Tot deze conclusie komt Rita Tjien Fooh-Hardjomohamed, nationaal archivaris van Suriname. Zij was dinsdagavond een der inleiders tijdens een lezing georganiseerd door Stichting Dian Dessah in samenwerking met de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI). In verband met 123 jaar herdenking Javaanse Immigratie presenteerde zij het thema 'Een historisch perspectief van Javaanse vrouwen; vanaf de immigratie in 1890 tot de zelfbewuste Surinaamse'.

Baboe (Justus van Maurik)

Publicaties

Volgens de archivaris is het geen nieuws meer dat de Surinaamse geschiedschrijving door Europese academici wordt gedomineerd. In die publicaties worden de tot slaaf gemaakte mensen en contractarbeiders vaak gemarginaliseerd. Zo wordt in de koloniale bronnen het zedelijke gehalte van de Javaanse vrouw beschreven als het ontbreken van enige moraal. Verder worden zij beschreven als materialistisch en dom. "Maar de aanleiding en de oorzaken daartoe worden niet tot in de diepte uitgezocht en wetenschappers en studenten die verder studeren nemen die publicaties, zonder eigen onderzoek, over," geeft ze aan. De manier waarop de geschiedenis vooral over de vrouwen is geschreven heeft gemaakt dat die stereotyperingen in de gemeenschap zijn blijven hangen. "Telkens wanneer een Javaanse vrouw een hoge positie bekleedt, wordt gelijk verwezen naar de connecties die ze heeft," geeft ze aan. Dat zou volgens Tjien Fooh ook wel waar kunnen zijn. "Maar wordt het niet tijd dat we ook kijken naar het opleidingsniveau en de deskundigheid van deze vrouwen in plaats naar de etnische afkomst of de politieke affiliatie?"

Adat

Door deze typering durven veel Javaanse vrouwen in hoge functies niet op de voorgrond te treden. Dat beeld wordt volgens de archivaris bepaald door de adat (overlevering) ingegeven door de Javaanse culturele traditie isin (verlegen), wedieh (bang zijn) en wegah (geen zin hebben). "Ze willen deelnemen aan sociale activiteiten, zijn lui en moeten zich rustig houden, want dat is hun rol ingegeven door de traditie. Maar klopt dat wel?"

Volgens Tjien Fooh is er in de jaren negentig langzaam verandering opgetreden in de beeldvorming, vanwege de topfuncties die deze vrouwen bij de overheid en het bedrijfsleven bekleden. "Toch moeten deze vrouwen anderen motiveren, ondersteunen en ook meer op de voorgrond treden", zegt ze.

Javaanse danst de paardendans. Foto @ Ingrid Moesan

De nationale archivaris wordt ondersteund door de tweede inleider jurist Carmen Rasam die de functie van officier van Justitie bij het Openbaar Ministerie bekleedt. Rasam baseerde haar inleiding op de rol van de vrouw in de Surinaamse samenleving. "Dankzij de godvrezende opvoeding van mijn ouders en mijn eigen doorzettingsvermogen heb ik zoveel carrière kunnen maken. Versterk jezelf door de juiste dingen te doen en laat je niet achtervolgen door stereotyperingen," geeft zij dan ook mee aan de Javaanse vrouw van vandaag.

Na de lezing volgde een paneldiscussie met Edward Redjopawiro, Kadi Kartokromo en de twee inleiders Tjien Fooh en Rasam. Fred Budike leidde als moderator de lezing en de paneldiscussie.

[uit de Ware Tijd, 10/08/2013]

Expo kinetische sculptuur verrijkt kennis studenten

door Audry Wajwakana

Paramaribo - “In het begin was het moeilijk om de bewegingen weer te geven. Maar we zijn blij dat we weer iets nieuws hebben bijgeleerd”, zegt student Morcio Adjako. Hij exposeert samen met zeven andere studenten van de Nola Hatterman Art Academy (NHAA) kinetische sculpturen in de tentoonstelling ‘Weidebeesten en Mobiles’. Die hebben ze tijdens een zes weken durende workshop van trainer Trimo Kromotaroeno leren maken.

Studente Sergine Brahim demonsteert hier welke dansbewegingen ze met haar kinetische sculptuur 'Las chicas' uitbeeldde. Foto: Irvin Ngariman

Nieuwe technieken

Ook NHAA-student Sergine Brahim is dik tevreden met haar kunstobject dat ze 'Las Chicas' heeft genoemd. "De dans die ik als beweging uitvoerde voor inspiratie was een flamencodans. De dag van de opname had ik geen rok aan, maar in mijn gedachte zag ik een zwierende rok en dat heb ik met mijn sculptuur proberen uit te beelden en het is gelukt", zegt ze tevreden. Zelf vond ze de drie weken om de sculpturen in elkaar te zetten, te kort. "Het was keihard en zeer intensief werken. Want we moesten zelf nadenken in welke richting wij de buizen wilden laten draaien, zelf boringen doen, zagen, knippen en lijmen. Bovendien moest ik nagaan of ik stof of plastic moest gebruiken om de zwierende rokken te benadrukken." Ondanks de intensieve workshop is ze blij met de kennisoverdracht. "Deze workshop werkt absoluut kennisverrijkend. Het leert je zoveel technieken en ook zelf na te denken over wat je met die technieken kunt doet."

Kennisoverdracht

Begeleider Kromotaroeno studeerde drie jaar geleden af van het NHAA en vervolgde zijn studie aan de Rietveld Academie van Amsterdam. Vanwege het uitwisselingsproject tussen de twee kunstacademies moeten ex-studenten van de NHAA een kunstconcept ontwikkelen en de kennis aan studenten overdragen. Volgens Kromotaroeno was het in het begin niet makkelijk om zijn fascinatie met bewegende objecten aan de studenten uit te leggen. "Tijdens de workshop heb ik beeldvoorstellingen van bekende kinetische kunstenaars aan de studenten getoond. De studenten kozen het werk van Geert Janssen als favoriet uit, omdat hij gebruik maakte van pvc-buizen voor zijn bewegende grote strandbeesten. En omdat de achtertuin van de NHAA hoog begroeid was met gras, is het idee ontstaan om de objecten achterin te plaatsen", legt Kromotaroeno het idee van 'Weidebeesten en mobiles' uit.

Vóór het bezichtigen van de kunstobjecten in de achtertuin, krijgt het publiek eerst een rondleiding van de eerste twee stappen die hebben geresulteerd in de bewegende sculpturen. Ook pvc-materialen en de gereedschappen waarmee er gewerkt is, wordt in een hoek tentoongesteld. Op een heel primitieve wijze met boormachine, zaag, draad en kaarsen zijn de objecten gemaakt", geeft de begeleider tevreden aan.

[uit de Ware Tijd, 7/08/2013]

Ingifutu workshop smaakt naar meer

door Audry Wajwakana

Paramaribo - “Draai, stap en sluit!” Met behulp van deze drie woorden proberen cursisten de basisstappen van de ingi winti eigen te maken. “Je moet niet nadenken wanneer je danst, volg je gevoel”, tracht dansinstructeur Darrel Geldorp de deelnemers op weg te helpen. Ondanks enkele cursisten bij aanvang de stappen van de ingifutudansi workshop moeilijk vonden, gaven ze bij de evaluatie van de workshop aan een vervolgworkshop te willen.

In het begin van de Ingifutudansi workshop hadden sommige cursisten het een beetje moeilijk. Maar toen ze de basisstappen eenmaal onder de knie kregen, was het een en al gezelligheid in de zaal van Naks.  Foto © Stefano Tull.

Culturele verrijking

De redenen voor het volgen van de dansles zijn uiteenlopend. Enkele cursisten hebben de vorige dansworkshops gevolgd en willen alle dansstijlen behorende bij de winti dansi leren. "Zonder in trance te hoeven raken", zeiden drie dames bij de kennismakingsronde. Voor de Nederlandse student Jelle de Vries is het volgen van de cursus ook een stukje culturele verrijking. "Ik dans zelf hiphop en heb onderzoek gedaan naar de traditionele West-Afrikaanse dans", zegt hij. Moeilijk vond hij de cursus niet. "Maar ik denk dat als het ritme omhoog gaat, de moeilijkheidsgraad dan toeneemt", analyseert hij.

Tijdens de workshop hebben de cursisten twee danspasjes geleerd: watra en piyai ingi. "Traditioneel dansen inheemsen deze dans op samburamuziek. Omdat de ingi winti in contact is gekomen met de Afrikaanse winti's zijn de futu niet meer traditioneel inheems", legt Geldorp uit. Bij de ingifutuwinti dansworkshop wordt dus niet de bekende broko kindi gedanst", onthult de dansinstructeur het ontstaan van de futu. De tot slaaf gemaakte Afrikanen beleden bij hun aankomst in Suriname net als de inheemsen een natuurgodsdienst.

"Over het algemeen zijn er vier pantheons (leefgebieden van goden): aarde, lucht, water en bos. Maar de ingi winti kent er slechts drie: gron ingi, watra ingi en busi ingi", licht Geldorp toe. Alle drie winti's hebben zo hun eigen karaktereigenschappen. Mensen die door een gron ingi worden geleid, hebben een standvastig karakter, en zijn zeer rustig, in tegenstelling tot degene die door een watra ingi worden geleid. Want die zijn heel vrolijk en houden van gezelligheid. Mensen die door een busi ingi worden beheerst, zijn meestal strak. Ze doen wat ze moeten doen en praten niet veel. Volgens Geldorp heeft elke Surinamer, ongeacht etniciteit en cultuur een ingi winti als beschermer. De workshop wordt vrijdag weer verzorgd in Naks.

[uit de Ware Tijd, 29/07/2013]

Naks belicht ingifutudansi

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Het is alom bekend dat een groot deel van de inheemsen een natuurgodsdienst belijden. Goden van het bos, water en van de aarde worden in ere gehouden. Met de komst van de Afrikanen die ook hun vooroudergeesten hadden, zijn ze volgens de belijders van de wintireligie gaan samenwerken.

Inheemse atributen die nodig zijn bij het houden van een ingi winti prey. 

"Vandaar dat de nakomelingen van de tot slaaf gemaakte mens, deze inheemse goden of geesten als beschermers hebben. De ingi winti's", zegt Darrel Geldorp van Naks Wan Rutu. Om meer inzicht te geven hoe deze winti tijdens wintiprei wordt gedanst, worden vanavond in een workshop de basisstappen in het cultureel centrum van Na Afrikan Kulturu fu Sranan (Naks) aangeleerd.

Prisiri

De ingi winti is volgens Geldorp een liefhebber van vele wintiprei-bezoekers. "Omdat ze altijd zorgen voor plezier, grappen maken met de mensen of soms ook boodschappen doorgeven", zegt Geldorp. "Ondanks het plezier van de dansi, zijn de pasjes wel heel erg ingewikkeld."

Tijdens de workshop krijgen de cursisten ook de nodige achtergrond informatie over de verschillende soorten ingiwinti. Ook enkele liederen die bezongen wordt bij deze winti, worden aangeleerd.

Aangezien het om een dansworkshop gaat, vraagt de organisatie aan cursisten om makkelijke kleding te dragen. "Geen jeans, en ook geen inheemse kleding", lacht hij.

Tijdens de echte ingiprei gaan de mensen wel gekleed in een inheems kostuum of is de kleur van de kledingdracht rood. "De workshop gaat echter over de ingifutu, de manier hoe de ingiwinti wordt gedanst."

De dansworkshop wordt net als de voorgaande van Naks voor het eerst verzorgd. "We zijn gestart met de aisa, fodu en leba. Nu is het dus tijd voor de ingiwinti."

Geldorp, die zelf de dansinstructeur is, belooft twee ontspannen uren vol plezier. "Precies zoals deze winti ook is", zegt hij.

Na deze ingidansi-workshop volgen de ampuku en als laatste de obia. "Dan zijn we klaar met deze cyclus dansworkshops en we zullen het geheel evalueren", besluit Geldorp.

[uit de Ware Tijd, 26/07/2013]

Kick-off schrijverswedstrijd ‘Het beloofde boek 2014’

door Audry Wajwakana

Paramaribo - “Wat we met het schrijven van boeken proberen te bereiken, is dat kinderen het boek leuk vinden. Dat zal het lezen bij hen bevorderen.” Het advies dat schrijfster Hilli Arduin meegaf aan schrijvers die meedoen aan de schrijverscompetitie ‘Het beloofde boek 2014’.

Schrijfster Hilli Arduin ontvangt breedlachend de eerste award voor 'het beloofde boek 2013' van Ann Hiralal, voorzitter van Stichting projecten. Foto: Jason Leysner.

Het project is een nieuwe van Stichting Projekten Christelijk Onderwijs Suriname (PCOS) om schrijvers te stimuleren verhalen te schrijven voor de jeugd. Bij de officiële start van de wedstrijd woensdag in het Auditorium van Self Reliance, nam Arduin voor 'Het beloofde boek 2013' een award in ontvangst. Het is de eerste award die in dit verband is uitgereikt en de schrijfster heeft dit te danken aan het verhalenboek Ik neem je mee en het prentenboek Aboikoni.

Om leesbevordering bij de jeugd te stimuleren, is Stichting Projecten dertien jaar geleden gestart met het uitgeven van het kinderboek 'Lezen verbindt schrijver en kind'. "Dat was eigenlijk ook de reden waarom wij door zijn gegaan met het uitgeven van kinderboeken", zei Margerie Stakel-Telgt, coördinator Leesbevordering van Stichting Projekten tijdens de presentatie. Tot heden zijn er veertig boeken door de Stichting uitgegeven, veel te weinig gelet op het streven om elk jaar tijdens het kinderboekenfestival minimaal vijf boeken uit te geven. Na een evaluatie is gebleken dat schrijvers niet gemotiveerd zijn. Met het wedstrijdelement van 'Het beloofde boek 2014' hoopt de stichting schrijvers te stimuleren in de pen te klimmen om verhalen rond het thema: 'Omgaan met teleurstellingen en verdriet' in te zenden. "Uit gesprekken is gebleken dat er hierover heel weinig in de diepte in verhalen wordt geschreven." Schrijvers zijn per brief uitgenodigd om mee te doen, maar de organisatie hoopt dat anderen die geen uitnodiging hebben ontvangen, een registratieformulier met richtlijnen ophalen. Dat kan tot 15 augustus bij de stichting ingediend worden.

Hilli Arduin

Prijzenpot

Schrijvers kunnen verhalen schrijven in de categorieën: prenten-, kinder- en jeugdboek. In maart 2014 wordt bekend wie de winnaars zijn, die met een redacteur het boek in elkaar zullen zetten. De stichting zorgt ook voor de illustratie en de uitgave van het boek. De winnaars worden op een gala-avond bekendgemaakt. "In de prijzenpot zit voor elke winnaar een award, een geldbedrag van 1.000 us dollars en een verrassing", geeft Stakel aan. Ook krijgen ze vijftig exemplaren van het boek mee voor familie en kennissen. Tegelijkertijd met de kick-off van de schrijverswedstrijd is de nieuwe website gelanceerd waarop informatie voor zowel volwassenen als kinderen te vinden is. Ook is de officiële start van de Nationale Voorleeskampioenschappen aangekondigd. Uit statistieken blijkt dat de scholen uit de districten Coronie voor 100 procent participeren, gevolgd door het district Nickerie.

[uit de Ware Tijd, 12/07/2013]

Nieuw boek documenteert historie zwarten

door Audry Wajwakana

 

Jerry Egger

Paramaribo - Het vastleggen van de Surinaamse geschiedenis wordt met Ontwaakt en ontwikkelt u, nog meer vervolmaakt. Dit nieuwe boek, uitgegeven door het Instituut voor Maatschappij en Wetenschappelijk Onderzoek (IMWO), wordt vanavond uitgegeven. Onder redactie van Jerome Egger hebben zeven wetenschappers vanuit hun discipline de verschillende aspecten van creoolse nakomelingen laten optekenen in het boekwerk Ontwaakt en ontwikkelt u: creolen na de afschaffing van de slavernij 1863-1940.

Portret van drie marrons en een kind. Collectie Tropenmuseum Amsterdam

Creool

Het boek komt voort uit een samenwerking tussen het IMWO van de Anton de Kom Universiteit en het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) in Amsterdam. "Het eerste plan om de geschiedenis van de Afro-Surinamers te onderzoeken en vast te leggen, is in 2008 opgevat", herinnert Egger zich. Na een seminar in 2010 over de vastlegging van de geschiedenis van nazaten van de slavernij, is besloten om in artikelvorm onderzoek te doen naar het onderwerp. In het eerste artikel wijdt Jack Menke uitgebreid uit over het ontstaan van het woord creool en de wisselende betekenis ervan. "Spaanse veroveraars noemden alle nakomelingen van Europa, creool. Dit gold voor blanken, niet blanken en zelfs dieren", weet Egger. Ook voor Suriname heeft het woord een bepaalde betekenis gehad. "Menke heeft voor het onderzoek gebruik gemaakt van de volkstelling statistieken vanaf 1921 tot de jaren zeventig, waarover hij vanavond een inleiding zal geven."


Economisch actief
In het artikel 'Langzaam ontwaken' geeft Egger een overzichtvan een aantal sociaal-economische ontwikkelingen die plaatsvonden bij de creolen vanaf 1873. "Na het Staatstoezicht is er een duidelijk beeld gegeven in welke branches de creolen economisch actief waren. Van landbouw, goud, balata tot de ambtenarij en onderwijs in de twintigste eeuw." De vijf andere onderzoekers zijn Lila Gobardhan-Rambocus over creolen en onderwijs, Joop Vernooij onderzocht creolen in de kerk en het creoolse geloof. Alex van Stipriaan onderzocht Paranen tussen stad en bos, een complexe Afro-Surinaamse ontwikkeling. Eric Jagdew en Martina Amoksi onderzochten de Marrons in Suriname in de post-Surinaamse periode; de moeizame integratie in de plantage-samenleving.

Stimulans
"Dit boek moet een stimulans zijn voor andere groepen om hun eigen geschiedenis vast te leggen", zegt Egger. Op den duur zal er van alle losse stukjes van de geschiedenis één geheel gevormd kunnen worden. Het boek telt 280 bladzijden en zal volgend week in de boekhandels verkrijgbaar zijn. Tijdens de presentatie die gehouden wordt in het IGRS-gebouw op het universiteitsterrein, zal het boek voor een gereduceerd tarief worden aangeboden.

[uit de Ware Tijd, 21/06/2013]

Sambura-erfenis vastgelegd op schijf

Mark Langaman van SCV Sambura Woyupore. Foto:  Jason Leysner

door Audry Wajwakana 

Paramaribo - “Een culturele erfenis die bewaard moet blijven.” Dat hoopt Mark Langaman, bandleider van de Surinaams Cultureel Vereniging Sambura Woyupore te realiseren met het uitbrengen van de eerste cd getiteld ‘Ware boko wome baje rapa’.

De schijf bevat tien sambura-liederen die zo'n dertig jaar geleden gecomponeerd werden door Mark's opa, Maximilianus 'Max' Langaman,

Kennis
Opa 'Max' was, volgens Mark, eind jaren tachtig en negentig dé bekende sambura bandleider in het district Marowijne op feestjes, pur blaka en winti prey. "De liederen kreeg mijn opa als boodschappen in zijn dromen. Maar ook als hij langs het water aan de Marowijnerivier zat kon hij in gedachten verzonken een liedje componeren", zegt de kleinzoon. De sambura-leider was ook kapitein van het dorp Langamankondre in Galibi. Na zijn overlijden, acht jaar geleden, hebben noch bandleden noch familieleden zijn kennis over de sambura overgenomen. Tot vier jaar geleden, toen Mark een droom kreeg om de culturele erfenis van zijn voorouder niet verloren te laten gaan. "Overal waar ik kwam begon ik spontaan te spelen. Zelfs op het werk", lacht hij. Met zijn gedrevenheid probeerde hij jongeren te interesseren een sambura-groep te vormen. "Dat heeft veel tijd, moeite en geduld gekost", zucht hij. "Want, jongeren schamen zich voor hun eigen cultuur."

De sambura wordt bespeeld. Bigi Poika. Foto @ Michiel van Kempen

Leerproces
Negentien jonge mannen en vrouwen heeft Langaman uiteindelijk kunnen aantrekken voor de oprichting van SCV Sambura Woyupore (Echo van mijn drum) op 21 januari 2011. Met zijn dertig jaar is Langaman de jongste sambura-bandleider. Hij zegt het een eer te vinden om als jongste een pur blaka te mogen leiden. De liedjes op de cd gaan allemaal over de natuur, leefomstandigheden van inheemse gemeenschappen en de zoektocht naar vrede. Het eerste lied 'Ware boko wome baje rapa' is tevens de titel van de schijf. Dat lied betekent letterlijk: 'ik ben aan het leren'. "Daarmee willen we aangeven dat we in een leerproces zitten." Langaman geeft aan dat hij tot nu toe goede reacties heeft ontvangen over de schijf. "De ouderen herkennen de liedjes die mijn grootvader vroeger zong." Hierdoor krijgt de band uitnodigingen voor culturele optredens in binnen- en buitenland. Op 21 juli en 2 augustus vertrekt de groep naar Frans-Guyana om een grote pur blaka bij te wonen, waar veel kapiteins en dorpsbesturen aanwezig zullen zijn. De cd is voorlopig alleen bij de bandleden verkrijgbaar.

[uit de Ware Tijd, 12/06/2013] 

Toneelstuk geeft vaderschap positieve impulsen

door Audry Wajwakana

Paramaribo - Wanneer gedacht wordt aan eenoudergezinnen, is het bijna een automatisme om de relatie te leggen met alleenstaande moeders met kinderen. Maar volgens Humphrey van Hetten van de volkstoneelvereniging A Sa Go, zijn er ook veel vaders die hun kinderen als alleenstaande ouder opvoeden. Het toneelstuk Ala pir' tifi a no lafu is geïnspireerd door net zo'n verhaal. De opvoering is eenmalig op zondag, Vaderdag.

Keeping informed. Foto @ Nicolaas Porter

Verhaal

"We hebben geen onderzoek gedaan om te weten hoeveel vaders die rol vervullen, maar we zijn door een dochter van zo'n alleenstaande vader benaderd. Ze wilde door haar verhaal te vertellen alle vaders op Vaderdag in het zonnetje zetten", zegt Van Hetten. Het verhaal gaat over een gezin, waarbij de vrouw haar moederrol verwaarloost. Daardoor kiezen de kinderen de verkeerde vrienden uit. Als vader de taken van moeder overneemt, besluit hij als alleenstaande ouder zijn drie kinderen op te voeden. Uit het stuk blijkt volgens Van Hetten hoe belangrijk de vaderrol is voor de ontwikkeling van kinderen. "Het verhaal heeft een happy end, omdat de kinderen in het verhaal allemaal goed terecht zijn gekomen in de maatschappij." Het stuk is geschreven door Jolanda Wassenaar in samenwerking met één van de dochters van de alleenstaande vader. "De dame wil haar naam niet in de publiciteit, omdat ze zegt ook van haar moeder te houden. Ze wil haar niet in diskrediet brengen." Max Moesan speelt de rol van vader, Van Hetten de vriend van de vader en Jolanda Wassenaar de moeder. "Het stuk zal zoals altijd met veel grappen opgevoerd worden", zegt Van Hetten.

Behalve het toneelstuk zullen verschillende artiesten, onder wie Henry Ceder, Patricia van Dal, Naomi Pikintio en Stephan Martopawiro, voor het entertainment zorgen. "We hebben van particuliere bedrijven verschillende prijzen gekregen en die zullen we op die avond ook aan de vaders weggeven", belooft Van Hetten. Het stuk wordt zondagavond om acht uur in de Congreshal opgevoerd.

[uit de Ware Tijd, 13/06/2013]