Ken Doorson verkent de diaspora met expo Mothership

Beeldend kunstenaar Ken Doorson presenteert aan de vooravond van 37 jaar Srefidensi de expositie Mothership: een artistieke verkenning van onze identiteit. Deze solo-expositie wordt van 21 tot en met 24 november in Fort Zeelandia in Paramaribo gehouden. Doorson zegt dat hij de expo in Fort Zeelandia houdt omdat "het een bijzondere plek gaat, waar voor mij gevoel het verleden en heden samenkomen".

Eén van Doorsons portretten

De levensgrote portretten van Doorson brengen je in verwarring: de zwaarmoedige uitdrukking op de gezichten contrasteert sterk met de uitbundige kleuren waarmee die zijn weergegeven. Doorson schildert in zichzelf gekeerde mensen - de ogen gesloten, een uitdrukking van pijn, woede, vertwijfeling of verdriet op hun gezicht.

Zijn Mothership voert de kunstenaar - en de toeschouwer - naar het verleden. Het doorkruist de geschiedenis van de kunstenaar, diens familie en hun land Suriname, maar begeeft zich ook ver daarbuiten; het universele thema, diaspora, laat zich niet beperken tot grenzen in plaats of tijd. 'Mothership' is de virtuele inspiratiebron die je meeneemt", zegt de kunstenaar.

Inspiratie 
Inspiratie vindt Doorson in gesprekken, verhalen, beelden, de natuur en literatuur. Historische beschrijvingen van mensen geven niet alleen inzicht in voorbije tijden, maar helpen ook om hen neer te zetten als personen van vlees en bloed. Een intrigerend drieluik van de verzetshelden Kodjo, Mentor en Present is een duidelijk resultaat van deze aanpak.
"Het gaat om heel beladen onderwerpen. Dit is een manier om deze emoties abstract te benaderen", verduidelijkt de kunstenaar zijn niet-alledaagse portretten. "Op deze manier probeer ik dramatiek te creëren."

Boni, een schilderij van de legendarische vrijheidsstrijder, is in 2009 aangekocht door het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee). Dit doek is deel van een tweeluik, waarvan het andere deel te zien is in hotel Cottica du Maroni aan de Van Sommelsdijckstraat.

Ken Doorson. Foto © Harold Sietaram

Keramiek
Doorson vertelt zijn verhaal niet alleen met schilderijen. In Fort Zeelandia staan ook tientallen ongepolijste, ruwe koppen van klei. Van de meeste gezichten is de neus, kin, mond, een oor of oog opgeblazen tot onevenwichtige proporties. De pastoor van dit bonte gezelschap parochianen is door Doorson geschilderd. Keramiek en schilderij vormen samen de installatie "Mea Culpa", die draait om de vraag welke rol het geloof heeft gespeeld in de slavernij en de handhaving daarvan.

"Dit is werk met een ziel; het gaat spreken!" zegt de maker, die van 1994 tot 2006 buiten Suriname woonde, studeerde en werkte. Na zijn remigratie is Doorson zich ook gaan toeleggen op boetseren. Hij werkt met Surinaamse klei en bakt de koppen in de oven van Soeki Irodikromo.

Opening
Last Song, een gedicht van de kunstenaar, wordt bij de opening vertolkt door theatermaker Erwin Tolin Alexander. Dichter/zanger Djinti opent de avond op muzikale wijze.

In Fort Zeelandia vertoont Doorson de documentaire Katibo Ye Ye van regisseur Frank Zichem. Hierin zien we hoe de Surinaamse Nederlander Clarence Breeveld in Suriname en Ghana op zoek gaat naar sporen van de slavernij. Deze documentaire sluit qua onderwerp, invalshoek en betrokkenheid goed aan bij de thematiek van de expositie Mothership.

[uit Starnieuws, 18 november 2012]

Filmmaker voor het volk wil speelfilm over De Kom maken

Frank Zichem

Een filmmaker van en voor het volk. Zo ziet cineast-regisseur Frank Zichem zichzelf. Een jongen uit de volkswijk Beekhuizen in Paramaribo, die goed kon tekenen, en in de jaren ’60 naar Nederland ging om te studeren. Via de striptekeningentafels van de Toonder Studio’s in Amsterdam, belandde hij op advies van een bevriende cameraman, op de Filmacademie.
In de jaren na zijn afstuderen ontwikkelde hij zich tot een ervaren documentairemaker. Voor de IKON-televisie maakte hij onder meer de jeugdserie Kon Hesi Baka/Kom Gauw Terug over het kinderleven in Suriname voor de onafhankelijkheid. In Duitsland werkte hij jarenlang mee aan de populaire televisie-dramaserie Stadtklinik voor het entertainmentbedrijf van John de Mol.

Medicijnen
Toch wilde Frank Zichem in eerste instantie geen filmmaker worden: "Ik heb altijd medicijnen willen studeren." Hij wilde zo de ambitie van zijn moeder waarmaken, die haar studie had moeten afbreken om voor de kinderen te kunnen zorgen. Maar hij werd aangenomen op de Filmacademie.
Zijn talent lag niet op het gebied van regie, dacht hij. Hij wilde cameraman worden. Maar op de academie werd hij door de medestudenten 'gecorrigeerd'. Zijn eerste film Gebri Doro over zijn visie op Suriname sloeg aan. Volgens Zichem speelde zijn achtergrond als volksjongen daarin mogelijk een rol. "Het was een periode van afrekenen met het calvinisme in Nederland, vrouwemancipatie en zo. Surinamers waren bezig met de emancipatie van Suriname." Zijn film was daarom belangrijk voor de Surinamers in Nederland.

Rug naar leiders
Niet iedereen kon de film waarderen. In Utrecht kwam iemand in de bioscoop achter hem aan omdat hij de vuile was buiten hing. "Blijkbaar had ik iets te vertellen", concludeert Zichem nuchter. Zijn sterke kant is dat hij filmt vanuit het volk, zoals Frederico Fellini dat deed. "Ik ben door hem beïnvloed." Hij is blij dat hij eerst documentaires heeft gemaakt voor hij aan speelfilms begon, want daardoor heeft hij geleerd 'het leven te interpreteren' en dat is belangrijk bij drama. "Ik sta altijd met mijn rug naar de leiders; ik kijk naar het volk."

Anton de Kom

Anton de Kom
Zichem is na jaren documentaires maken toe aan een heuse speelfilm. Er ligt een script over het leven van de Surinaams-Nederlandse verzetsheld Anton de Kom. "Ik heb nooit die ambitie gehad. Nu ik wat ouder wordt en vrijwel alle vormen heb gedaan, begint het iets te worden van: ik hoop dat iemand me vraagt." En een Surinaams onderwerp ligt hem dan na aan het hart. Het intrigeert Zichem dat De Kom na een opname in een psychiatrische kliniek 'schoon' naar buiten kwam en het verzet in ging.

De drijfveer van de filmmaker is dat mensen iets aan zijn films moeten hebben. Vanuit dat uitgangspunt moet de film over De Kom ook een link hebben naar de tijd van nu. Hij denkt dat mensen daar meer aan hebben dan aan alle aandacht voor de slavernij. "Laten we daar even mee ophouden en kijken naar die kleine slachtoffertjes die zelfmoord plegen in Nederland." Dat komt volgens Zichem door een verwrongen identiteit na drie eeuwen slavernij. Zijn film moet daarom over een positief voorbeeld gaan die zich daarvan had losgemaakt.

[RNW, 28 juli 2012]

Hervonden held: Anton de Kom

Op woensdag 17 februari vindt in De Balie in Amsterdam een programma plaats onder de titel 'Hervonden held: Anton de Kom'. Aan de avond verlenen medewerking Rob Woortman, Alice Boots, Michiel van Kempen, Antoine de Kom, Rudi Wester en Karin Amatmoekrim. De documentaire Wij slaven van Suriname uit 1999 van Frank Zichem en Ellen Brautigam (RVU) zal worden vertoond.

De naam Anton de Kom spreekt 65 jaar na zijn dood nog steeds tot de verbeelding. 'Vrijheidsstrijder, verzetsheld, vakbondsman, activist, schrijver en banneling,' staat er op het voetstuk van zijn beeld in de Amsterdamse Bijlmermeer geschreven. Maar zit er in die tekst niet minstens een grote fout? Tot voorkort was er maar weinig over zijn leven bekend. Was hij een communist? Schreef hij Wij slaven van Suriname zelf? Is het boek gecensureerd? Hoe en waar is hij precies omgekomen? Het levensverhaal van De Kom is door Alice Boots en Rob Woortman gereconstrueerd. In Anton de Kom (2009) vertellen ze over zijn jeugd in Paramaribo, zijn vertrek naar Nederland en over zijn afkeer van het Nederlandse kolonialisme, waarover hij zijn meeslepende boek Wij slaven van Suriname schreef. Tijdens de Tweede Wereldoorlog belandde hij in het verzet en hij kwam om in een Duits concentratiekamp. De Koms gedachtegoed over Suriname en slavernij bleef van grote betekenis voor de ontwikkeling van Suriname tot een zelfstandige natie. Alice Boots en Rob Woortmans vertellen over hun zoektocht naar Anton de Kom, Michiel van Kempen gaat in op De Koms positie als schrijver van nog heel wat meer dan Wij slaven van Suriname, Rudi Wester, biografe van Jef Last, belicht de rol van Last bij de totstandkoming van het boek. Daarna voert Karin Amatmoekrim een gesprek met de deelnemers over de betekenis van Anton de Kom. Tot slot wordt de documentaire Wij slaven van Suriname vertoond.

Lokatie: De Balie, Leidseplein, Amsterdam

Aanvang: 20.00 uur
Informatie deelnemers: https://webmail.uva.nl/exchweb/bin/redir.asp?URL=http://www.slaa.nl/.

Vuile was en schone handen

Vuile was en schone handen. Dat is een terugkerend onderwerp in het Surinaamse deel van het Winternachten-programma in januari.

De Surinaamse documentairemaker Frank Zichem staat centraal in het filmprogramma van zaterdagavond 16 januari. Hij spreekt – aan de hand van filmfragmenten uit zijn indrukwekkend aantal documentaires - met filmkenner Bert Jansma over hoe hij omging met controversiële onderwerpen in Suriname. Mag je de vuile was wel buiten hangen? Ditzelfde thema komt aan de orde in een gesprek onder leiding van de Surinaams/Nederlandse publicist Sandew Hira (Dew Baboeram) met de Caribische auteurs Junot Diaz (Dominicaanse Republiek) en Kettly Mars (Haïti). Ook zij hebben te maken met de druk van hun lezers om de vuile was niet buiten te hangen.

Voor het hele Winternachtenprogramma klik hier