Sranantongo Bakadina

Eren van en pronken met het Surinaams

Een programma rond het Surinaams in verband met Internationale Moedertaaldag met o.a. presentatie boek en cd van Flos Rustveld Wan gro-ede kon gi Maria, een vertaling van Slaaf kindje slaaf geschreven door Dolf Verroen,

Opvoering van een fragment uit het toneelstuk Kophonger van Frank Wijdenbosch.

Taalspel over het Surinaams tussen twee teams met hulp van de zaal.

Muzikale omlijsting door Romeo Kotzebue en Krin Sten.

Columns, gedichten en interviews van en met o.a. Stuart Rahan, Kwasi Koorndijk, Ludwich van Mulier en Margo Morrison.

Loterij en Surinaamse keuken.

Datum: zondag 2 maart 2014

Tijd: 15.00 uur (inloop 14.30)

Toegang: 5 euro

Adres: Vereniging Ons Suriname

Zeeburgerdijk 19 A

1093 SK Amsterdam

Orga:FiRi FM & sympathisanten:06-40321238

Zondag vrij parkeren

Flos Rustveld (rechts) wordt bij de Vereniging Ons Suriname
omhelsd door Gracia Blanker, mede-auteur van het Spectrum
 Woordenboek Sranantongo. Foto Michael Bhola

Gi Sranantongo grani, taki en, singi en, prodo nanga en prey nanga en.

Fu grontapu mamatongodey ede, un e hori wan Sranantongo Bakadina. Na kuru kuru un o abi:

Kon na doro fu a buku nanga poku :"Wan gro-ede gi Maria"-wan tori fu Dolf Verroen skrifi na patatatongo. A kari en: Slaaf kindje slaaf. Sisa Flos Rustveld broko en kon na Sranantongo. 

Wan pisi fu a preypisi fu Frank Wijdenbosch, kari Kophonger

Sabi yu tongo, 2 Tetey fu 3 suma o fiya suma e basi a tongo moro bun .

Poku anga singiman, brada Romeo Kotzebue, Krin Sten

Prakseri, bari puru nanga aksi piki, Brada Stuart Rahan, Brada Kwasi Koorndijk, Brada Ludwig van Mulier nanga Sisa Margo Morrison

No lasi skin gi Krioro kukru nanga wan fiya prey o de.

Deymarki: Sonde baka-yari mun,03 2014

Yuru: 15.00 yu (14.30yu waka kon
Madyomina: 5 euro

Tanpresi: Verenigingsgebouw Ons Suriname'

 Zeeburgerdijk 19A

 1093 SK Amsterdam

Orga: Firi FM nanga kraka fu atifiri staman.

Sisa Flos Rustveld: 06-40 32 12 38

Fu tapu yu presi na fesi poti a moni na

NL68 INGB 0005981950 F.R. Rustveld

Famir’man sani

Surinamerivier. Foto © Lucento Mijnals

door Stuart Rahan

Ze maken hun op om fo nu en fo eeuwig af te rekenen met die kunu die op ze rust, de familie van Ma Lien met owma Ma Marjana aan het hoofd. Ma Marjana is de buik van de familie dus heeft die afrekening allenig kans van slagen als zij als een wèri wèri koningin behandeld wordt tijdens een ritueel, buiten de stad.

Dit wintiritueel kan niet in de stad gehouden worde. Lanti wil het niet. Ma Lien heeft zoveel tegenslag gekrege in der leve dan meer dan een dozijn bonuman konden genezen. Eén zoon is opgesloten in Kolera omdat hij twee meisjes had vermoord. Ma het is niet fo die moord dat ze hem in Kolera hebben opgesloten. Het is omdat hij ze toen daarna ging gebruiken, ze met fayalobi ging vereren en bij juweliers ging stelen om ze met goud te behangen. Zo iemand sem hoofd is geboord, toch! Een andere zoon moet afgeholpen worden van een kroi door die bakrafrow omdat hij z'n mond aan d'r onderbuik zet.

Edgar Cairo in 1981. Foto  © Hans van Dijk/Anefo

Oh, wat kon die Edgar Cairo zich toch prachtig uiten in het Surinaams-Nederlands. Hij had het vaak over die 'negerdinges' waar Afro-Surinamers moeite mee hebben ze onder ogen te zien maar intussen in het geniep hun winticultuur beleven. Dat was toen, nu zijn de erkenning en het respect gelukkig aardig ingeburgerd. Edgar Cairo had ook een vooruitziende blik. Niet alleen de Afro-Surinamers gaan gebukt onder een 'kunu', het hele land en alle Surinamers gaan gebukt onder de nationale vloek, de decembermoorden. Slachtoffers en nabestaanden doen er alles aan om het recht te laten zegevieren, de daders werken nog harder om te voorkomen dat het recht zijn beloop krijgt en zij alsnog achter de tralies belanden. In hun strijd de vloek de baas te zijn, laten onschuldige burgers zich willens en wetens meesleuren in het gevecht dat op drijfzand wordt gevoerd.

De verruimde Amnestiewet van april 2012 moest daders beschermen. In het verlengde daarvan organiseren regering en Nationale Assemblee een conferentie om eventueel te komen tot het proces van nationale verzoening. Processen die uit de koker van de 'verdachten' voortkomen. Gelukkig is men zich ervan bewust dat er een vloek heerst en dat er 'iets' gedaan moet worden om het land te zuiveren. Alleen bewijst de tot nu toe gevolgde weg dat er sprake is van een bittere afrekening met het verleden. Bitter voor slachtoffers en nabestaanden die geen moment betrokken zijn geweest bij het proces van verzoening, de nationale reiniging van lichaam en geest. Het meest pijnlijke aan dit zogenaamde proces is dat 'verdachten' en hun politieke 'tyamu' bepalen hoe te handelen en waarvan de uitkomst al in hun voordeel is beslist. De aanstaande anti-corruptiewet is ook zo'n voorbeeld. Op deze manier houdt de 'kunu' het land in zijn wurggreep.

Wij leven in een land waar onze afo en trotro van zowel de Afro-Surinamers als de Hindostanen en Javanen culturele waarden met betrekking tot onze 'yeye' altijd met een zekere trots hebben beleden. Karma is niet altijd wetenschappelijk te verklaren maar er zijn wel degelijk aanwijzingen die aantonen dat het persoonlijke lot ook mede bepaald wordt door mans levenswandel. Bekijken wij de omstandigheden waaronder zes leden van de 'Groep van 16' zijn overleden dan blijkt dat geen van hen 'vredig' is ingeslapen. Dat is toch een veeg teken aan de wand zijn. In het verhaal van Edgar Cairo, 'Famir'man sani/Kollektieve schuld', een zoektocht naar zelfreiniging wordt er een hoge prijs betaald. Als owma Ma Marjana uiteindelijk die bevrijdende wasi krijgt, een winti en een stevige dansi op plantage Onoribo, is zij de volgende dag dood. Een hersenbloeding werd haar fataal. Dat een kunu onze nationale saamhorigheid in de weg staat, is een feit. De sleutelfiguren zullen de sleutel echter uit handen moeten geven.

taknangami@live.nl

[uit de Ware Tijd, 13/02/2014] 

Sophie Redmond ‘inluider laatste fase koloniaal systeem’

door Stuart Rahan

Amsterdam - De bijzondere persoonlijkheid van dokter Sophie Redmond (1907-1955) was voor Sylvia Kortram de inspiratiebron voor nader sociaal, historisch en maatschappelijk onderzoek. Dat resulteerde donderdag in de promotie van Kortram aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. Volgens de promovenda luidde Redmond, naast dat zij de eerste Surinaams-creoolse arts was, het einde in van het koloniale systeem halverwege de vorige eeuw.

Een blijde dr. Sylvia Kortram (m) met haar diploma. Zij kreeg morele ondersteuning van haar paranimfen Rosita Bouterse en Mildred Braam-Creebsburg De dames zij gekleed volgens de Akwenda modelijn van Celestine Raalte. Foto: Stuart Rahan  

Redmond legde al vroeg in de twintigste eeuw een bijl aan de wortels van de koloniale mannenmaatschappij door actieve deelname aan de vrouwenemancipatie. Kortrams proefschrift heeft dan ook als titel: 'Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.' Redmond wilde als huisvrouw niet in de schaduw van haar man leven en koos ervoor medicijnen te gaan studeren. 

"Sophie Redmond profileerde zich als een 'agent of change' op verschillende maatschappelijke gebieden", zei Sylvia Kortram in haar verdediging. De 'dokteres', zoals Redmond bij het volk bekend stond, maakte daarbij gebruik van massamedia en interpersoonlijke communicatie om haar doelgroepen te bereiken. De artsenpraktijk was er een van maar op de radio en het toneel liet zij zich van haar betrokkenheid kennen. Sophie Redmond heeft een gezicht gegeven aan de vrouwenemancipatie.

Uit handen van Alex van Stipriaan, historicus en hoogleraar Caribische geschiedenis nam dr. Sylvia Kortram haar diploma in ontvangst. Speciaal voor deze gelegenheid bemoedigde voordrachtkunstenares Celestine Raalte Kortram met enkele gedichten in Sranantongo.

[uit de Ware Tijd, 17/01/2014]

Thea Doelwijt 75

Thea theater

door Stuart Rahan

Thea Doelwijt. Foto © Usha Marhé

“Je kan het land maar beter verlaten”, fluisterde een vriend van theatermaker Thea Doelwijt in 1983 haar zo zachtjes mogelijk in de oren. Bang om ook gehoord te worden door de militaire machthebbers die weinig gevoel voor theater hadden, behalve hun eigen deerniswekkend theater.

De vriend van ook dezelfde militaire leiding voelde op z'n Surinaams aan dat militairen van het kaliber Desi Bouterse geen grappen maken. Deze militairen hebben een ander podium om zich te doen gelden. Een podium waar drank en ander geestverruimende middelen nodig zijn om dik'ati te krijgen voor het plegen van daden als op 8 december 1982.

De fluistering klonk zacht doch indringend. Koffers werden in allerijl gepakt en de ban uit het land van warmte en hartverpanding was een feit. Wat was haar nummer op de in die periode circulerende dodenlijst? Misschien zijn nog de laatste en enige tranen voor het geliefde land toen gevallen. Aan een afscheid was nooit gedacht toen Thea Doelwijt zich begin jaren zestig vestigde in het land waar de navelstreng van haar vader begraven ligt. 'T is deels toch ook haar moederland.

In de week dat Nelson Mandela overleed, werd theatermaakster Thea Doelwijt 75 jaar oud. Nelson Mandela was geen pacifist toen hij werd opgepakt en voor een periode van 27 jaar opgesloten. In het gevang realiseerde hij hoe groot zijn invloed wereldwijd met de dag groeide. Sterker nog, hij kon zich geen binnenlandse oorlog permitteren wilde hij ooit een vrij man met nationale en internationale verantwoording zijn. Mandela deelde de meest tot de verbeelding sprekende klap uit. Iedereen verwachtte een jacht op de handhavers van apartheid. Niets minder dan dat. Mandela deelde een psychische maar effectieve klap uit: de biecht. Zij die het aanhoorden, werden week van woede. Zij die opbiechtten, hun ziel knakte. Op dit soort momenten doet het geloof in een God wonderen.

Thea Doelwijt kan moeilijk een pacifist genoemd worden in de juiste zin van het woord. Zij schoot met scherp vanaf het podium op tegenstanders van het volk waar zij deel van uitmaakt. Doden vielen er tot nu toe niet als de nestor van het Surinaamse theater, zoals goede vriendin Noraly Beyer haar noemde, weer eens uithaalde naar de leiders van haar geliefde Suriname, het land dat in 1980 een echt Zuid-Amerikaans land werd. Een thema dat sindsdien als een rode draad loopt in alle geproduceerde stukken. Toen Doe Theater, nu Preyprey Theater. En ik kan je vertellen, a no prey bigi misi Thea e prey. Generaties aanstormend talent of eendagsvliegen kregen van haar de kans hun eerste of enige schreden te zetten op het podium. En met prettige herinneringen. Onder meer Gerda Havertong, Helen Kamperveen en Mike Ho Sam Sooi hadden na hun eerste beproeving de smaak te pakken. Theaterkunsten werd hun beroep.

Geef Thea Doelwijt woorden en zij bouwt theatermuren. Geef Thea Doelwijt een thema en zij bouwt het dak van het theater om onder te schuilen. Geef Thea Doelwijt een kistje en zij creëert een podium, stijgt daarmee boven het publiek uit met een boodschap die verder reikt dan een oceaan kan scheiden. Praat je in Surinaamse kringen over theater, en het Surinaams theater heeft een rijke geschiedenis, en je noemt de naam van Thea Doelwijt niet dan heb je in een 'theatercomateuze' toestand geleefd. Zij legt de vinger op de zere wonde. Theater is voor haar het wapen om je verwonde geest te helen. Een lach, een traan, een brasa. Het is niet de koude loop van een uzi in je rug die bij te veel spanning verhit raakt en dodelijke slachtoffers maakt. Neen, theater is ontspanning die je verwonde geest heelt.

Bigi misi Thea, we gaan terug naar Suriname om theater te maken. De scheiding van je dierbare winti heeft te lang geduurd. Met een rituele wasi zullen wij weer worden verenigd. Die hereniging verdient als aanzet de hoogste orde van verdienste. Het land is niet van hun. Suriname is van ons.

[uit de Ware Tijd, 12/12/2013]

Karin Amatmoekrim is naïef geweest

door Stuart Rahan

Amsterdam - “De discussie komt voor mij als een totale verrassing want ik dacht ik heb een goed boek geschreven”, reageert Karin Amatmoekrim in een tweegesprek met schrijfster Henna Goudzand-Nahar zondag. Volgens critici, zowel in Suriname als in Nederland, zou zij zich de historische figuur van Anton de Kom hebben toegeëigend en zelfs geld mee willen verdienen. Conclusies die volgens Amatmoekrim niet kloppen. [Zoals zij zei op 1 december j.l. bij de Vereniging Ons Suriname - red. CU.]

Karin Amatmoekrim in gesprek met schrijfster Henna Goudzand-Nahar. Foto: Stuart Rahan 

"Ik heb mij verkeken dat Anton de Kom niet eerder is gefictionaliseerd. Daar schuilt volgens mij de verwarring in. Ik ben verschrikkelijk naïef geweest." Het leek er even op alsof de schrijfster zich tijdens haar boekbespreking bij de Vereniging Ons Suriname wilde verontschuldigen voor het vermenselijken van de Surinaamse verzetsheld en schrijver Anton de Kom. In haar laatste roman blies zij uit haar fantasie Anton de Kom leven in en dat werd niet door een ieder op de juiste waarde geschat.

Karin Amatmoekrim en Raj Mohan

Voor Amatmoekrim is het een vreemde discussie, zeker als blijkt dat critici als de familie De Kom het boek niet eens hebben gelezen. "Hoe kan je er dan ook afstand van nemen?", vraagt zij zich in gemoede af. "Ik vind dat een schrijver heel veel mag. Ik heb ook een boek geschreven over mijn familie,'Wanneer wij samen zijn'. Als ik de kinderen (van Anton de Kom… red.) aan het woord wilde laten had ik hen opgezocht. Dan was het het verhaal geworden van de kinderen van Anton de Kom. Ik ben niet gaan rellen met Anton de Kom."

[uit de Ware Tijd, 03/12/2013] 

Hommage aan landskind Frank Martinus Arion

door Stuart Rahan

Frank Martinus Arion. Foto © Gerard Klaasen

Amsterdam - “Ik wil geen vrouw zijn want ik weet niet wat borsten zijn.” Dit antwoord kreeg documentairemaaksterCindy Kerseborn van de Antilliaanse schrijver en dichter Frank Martinus Arion toen hem gevraagd werd wie zijn beroemde werk Dubbelspel heeft geschreven. "Is het de vrouwelijke of de mannelijke Arion?" Een regelmatig terugkerend dilemma tevens rijkdom voor schrijvers om ook in de huid van het andere geslacht te kunnen kruipen. In Dubbelspel zet Arion de vrouw op meesterlijk gevierde wijze neer.

De documentairefilm Frank Martinus Arion: Yu di Kòrsou ging vorige week in première in Nederland en is behalve een hommage aan de schrijver ook een indringende kijk op het leven van Antilliaanse mannen, vrouwen en het dominospel. Het spel is voor de Antilliaanse eilandbewoners niet zomaar een spel, het is een levenswijze.

Cindy Kerseborn & Adriaan van Dis.
Foto © Michiel van Kempen

Machismo

In de documentaire doorbreken een achttal Antilliaanse mannen een taboe dat machismo heet. Tijdens een kringgesprek vertellen zij open over hun mannelijkheid. Het hebben van meerdere vrouwen is een gegeven waar tijdens de opvoeding veel aandacht aan wordt besteed, door zowel de vader als de moeder. Mannen zijn jagers en horen niet in de keuken thuis, want dat is het domein van de moeder de vrouw. "Mannen hadden geen taboes. Vaak wordt over jullie gesproken maar er wordt nooit gevraagd wat jullie er van vinden", herinnerde Kerseborn in haar dankwoord de mannen die meewerkten. Toch draait de documentaire niet alleen over het machismo. Het onderbelichte deel van Arions oeuvre, zijn dichtkunst, krijgt in een wezenlijk deel in de film bijzondere aandacht. "Arion is niet alleen bekend van Dubbelspel. Zijn gedichten vind ik meesterlijk", vult de documentairemaakster aan. Hij schrijft zowel in het Nederlands als het Papiamentu met een taalgevoeligheid die diep snijdt in de huid van zowel de onderdrukker als de onderdrukte, van Nederland als kolonisator als ook de Antillen en haar bewoners. Hij verwierf hiermee een imago dat hem niet bij iedereen geliefd maakt.

Nieuwe gedichtenbundel

Speciaal voor de uitkomst van de documentaire is de verzamelbundel gedichten Heimwee en de Ruïne verschenen. Marvelyne Wiels, gevolmachtigd minister van Curaçao in Nederland, nam het eerste exemplaar in ontvangst. "Arion heeft kans gezien om uitdagingen om te zetten in mogelijkheden ondanks hij zijn moeder en zus in zijn prille jeugd verloor", roemde zij de schrijver/dichter. Binnenkort gaat de film ook op Curaçao in première en liggen er verzoeken in andere landen als Suriname waar de schrijver ook hoog in aanzien is. De documentaire Frank Martinus Arion: Yu di Kòrsou is de tweede in een drieluik van documentairemaakster Cindy Kerseborn.

[uit de Ware Tijd, 18/10/2013]

Try-out De man van veel van Karin Amatmoekrim

door Stuart Rahan

Paramaribo - De officiële presentatie is pas op 19 oktober in Hotel Torarica maar donderdag werd alvast het eerste exemplaar uitgereikt van het nieuwste boek van Karin Amatmoekrim, De man van veel. Uitgever Mai Spijkers van Prometheus noemde het een try-out voorafgaande aan een grootse presentatie in Paramaribo.

De met lof sprekende [bedoeld is: lofprijzende - red.] emeritus hoogleraar Bert Paasman (r) kreeg het eerste exemplaar van de vijfde roman De man van veel van Karin Amatmoekrim (l) uitgereikt. De kinderen Soemi en Lee waren haar getuigen. Foto: Stuart Rahan.

Emeritus hoogleraar Bert Paasman, die volgens Karin Amatmoekrim haar de liefde voor het schrijven aanwakkerde, kreeg het eerste exemplaar uitgereikt. "Hij heeft niet alleen de liefde voor het vak aangewakkerd, maar was ook degene die meer dan wie dan ook mij heeft doordrongen van de nuances die naast elkaar kunnen bestaan in de literatuur. De verschillen in perceptie en het gegeven dat er niet één waarheid is en dat er niet zoiets bestaat als een absolute kraakheldere blik", roemde de schrijfster haar gewezen professor.

Autoriteiten aanspreken

De man van veel gaat over de Surinaamse verzetsheld Anton de Kom die kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog tijdelijk gedwongen wordt opgenomen in een Haags gesticht. Het is een periode uit zijn leven waar behalve de tijdelijke opname verder niks over bekend is. Vanaf dat moment kruipt Amatmoekrim in de psyche van Anton de Kom met dit nieuwe boek en haar vijfde roman als resultaat. Bert Paasman mocht meelezen maar hield er na een paar pagina's mee op. "Ik werd gegrepen door de scène aan de voordeur en gezogen in het verhaal. Toen zei ik: stop. Dit boek is te goed om van het scherm af te lezen. Ik wacht hier op", zwaaiend met het resultaat van zijn geduld. In zijn dankwoord deed Paasman ook een beroep op de in zijn ogen 'piepjonge schrijver' om bij de aanstaande presentatie in Suriname een beroep te doen de autoriteiten om iets te doen aan het bijna ingestorte huis waarin Anton de Kom bijna een maand verbleef. De Kom werd door het toenmalige koninkrijksgezag gevangen gezet en daarna uit zijn geboorteland verbannen. "Dat huis is een ruïne en dat past niet", vindt Paasman.

Naakt

Karin Amatmoekrim

Paasman was ook de enige professor die Karin Amatmoekrim aan het huilen bracht in de collegezaal. De schrijfster vertelt daarover. "Literatuur is doordrongen van geschiedenis. Het is veel dieper en veel gelaagder dan we doorgaans beseffen. Slavernijgeschiedenis, ontworteling, emancipatiestrijd van Surinamers is nog te vers en te jong. Generaties nu en na mij dragen het nog steeds met zich mee. De geschiedenis leeft in ons. Om dat te horen uit de mond van een blanke man in het huis van de wetenschap, dat was een openbaring. Het was alsof ik daar naakt was in de collegezaal en het leek alsof iedereen kon zien waar mijn kwetsbaarheid zat. Een ervaring van waarheid, schoonheid en groei die ik nooit zal vergeten." Daarop hoopte Bert Paasman dat de verhalen uit haar eerste jaar uit de as van de open haard zullen verrijzen. "Karin is goed. Genadeloos goed. Zij kan helder, sterk en scherp formuleren en dat hebben wij gezien in Het Gym." Van Het Gym, dat twee jaar geleden verscheen, zijn al tienduizend exemplaren verkocht.

[uit de Ware Tijd, 05/10/2013]

Nominatie Yootha Wong Loi Sing verrassing

door Stuart Rahan

Utrecht - De nominatie van Yootha Wong Loi Sing voor een Gouden Kalf in de categorie Beste Actrice op het 33ste Nederlands Film Festival in Utrecht komt als een complete verrassing. Zij is de eerste zwarte vrouw die genomineerd wordt voor deze prijs in de Nederlandse filmindustrie. De film Hoe duur was de suiker waarin zij een hoofdrol speelt, draait sinds vorige week in de Nederlandse bioscopen.

Yootha Wong Loi Sing, de eerste zwarte vrouw
 die genomineerd is voor het Gouden Kalf
 op het Nederlands Film Festival.  Foto Stuart Rahan.

Eerste keer

De bekende Nederlandse filmcriticus René Mioch, vond het karakter Mini-Mini (Yootha WLS… red.) zeer geloofwaardig. Zij en haar tegenspeelster Sarith Fernandes (Gaite Jansen… red.) haalden volgens Mioch het beste acteertalent in elkaar naar boven.
De film, Borgman van regisseur Alex van Warmerdam, met in de hoofdrol Hadewych Minis, in dezelfde categorie heeft een ruime voorsprong. Borgman draait sinds mei in de Nederlandse bioscopen en beleefde voor Nederlandse filmbegrippen al een uniek hoogtepunt toen de film op het Franse filmfestival in Cannes werd vertoond.
Het was de eerste keer sinds achtendertig jaar dat een Nederlandse film meedraaide in de hoofdcompetitie. De film van Warmerdam viel echter niet in de prijzen.
De derde genomineerde is Vivian Dierickx voor haar rol in De ontmaagding van Eva van End. Beide films hebben een surrealistisch karakter. Borgman is een macabere, absurdistische thriller en De ontmaagding van Eva van End is een wrang-komische speelfilm met droge humor.

Donkere acteur
De nominatie van Yootha Wong Loi Sing is de tweede in twee dagen van een donkere acteur in de Nederlandse filmgeschiedenis. Maandag werd Issaka Sawadogo uit Burkina Faso als eerste zwarte acteur al genomineerd voor de Beste Acteur in een Televisiedrama voor zijn rol in 'In het niets'. Sawadogo ontfermt zich in het televisiedrama als illegale buitenlander over de twaalfjarige Nina die heel graag een zangcarrière in Nederland wilt beginnen. Helaas gooit de Bijlmerramp roet in het eten. Morgenavond worden de winnaars bekendgemaakt.

[uit de Ware Tijd, 03/10/2013]

[Hadewych Minis won bovendien het Gouden Kalf voor beste actrice voor haar rol in Borgman - red.]

Aangrijpende novelle Tutuba gepresenteerd

door Stuart Rahan

De nieuwe novelle Tutuba van Cynthia McLeod is woensdag gepresenteerd in het Bijlmer Parktheater. Historicus Leo Balai, bekend van het historisch onderzoek naar het slavenschip Leusden, mocht als eerste de boeken ontvangen. Tutuba is geschreven naar aanleiding van zijn onderzoek.

Gerda Duttenhofer (r) kreeg als goede vriendin van schrijfster Cynthia McLeod enkele exemplaren van de novelle Tutuba. Foto: Peter Sanches

Bij deze gelegenheid was speciaal aanwezig de Surinaamse radiopersoonlijkheid Gerda Duttenhofer, die ook enkele exemplaren in ontvangst mocht nemen. Het boek is ook vertaald in het Engels. Op 19 november 1737 vertrok het slavenschip Leusden van Elmina, Ghana met een lading van 700 geroofde en gevangen Afrikanen, die als slaaf zouden worden verkocht in Suriname. Een van hen was het vijftienjarige meisje Tutuba.

Op 1 januari 1738, na een gunstige reis van zes weken, liep de Leusden op een zandbank in de Marowijnerivier en verging. De voltallige bemanning wist zich te redden, maar de 664 gevangenen in het ruim kwamen jammerlijk om omdat de bemanning de luiken had dicht getimmerd. Bij toeval overleven Tutuba en vijftien anderen deze vreselijke ramp. Haar verhaal en het relaas van de kapitein worden beschreven in deze aangrijpende historische novelle van Cynthia McLeod.

[uit de Ware Tijd, 19/09/2013]

door Diederik Samwel

Geen vrolijk boek

 McLeod vertelde dat ze het verhaal in drie weken tijd ‘in grote lijnen’ had geschreven tijdens een verblijf op Bonaire. Daar vergezelde ze een van haar kleinkinderen die daar haar Nederlands staatsexamen moest afleggen. Een bizarre ervaring, vond McLeod. Ze was daar omringd door 16- en 17-jarigen terwijl zij in haar hoofd bezig was met het levensverhaal van een meisje van dezelfde leeftijd dat bijna 300 jaar eerder de gruwelijkste dingen had meegemaakt.

Cynthia Mc Leod en Leo Balai. Foto: Peter Sanches

McLeod vertelde tijdens de presentatie dat ze in de loop der jaren nogal eens de kritiek had gekregen dat ze in haar bestseller Hoe duur was de suiker een te mild en te genuanceerd beeld had geschetst van het slavernijverleden. ‘Alsof het allemaal wel meeviel binnen de verhoudingen tussen blank en zwart. Mijn verhaal zou eigenlijk veel te mooi zijn. Nou, laat ik jullie dit zeggen: Tutuba is geen vrolijk boek.’

Beter geworden

Overigens schreef McLeod Tutuba tot twee keer toe. Na aankomst vanuit Bonaire op Zanderij bleek haar laptop te zijn verdwenen. Mét het manuscript. En dan kon haar kleindochter haar nog zo vaak voorhouden dat ze het document minstens elke dag naar zichzelf had moeten mailen, zo verstandig was ze dus niet geweest. ‘Ach, misschien is het wel ergens goed voor geweest en is het boek er juist beter op geworden.’ McLeod is volgende week woensdag aanwezig bij de première van de speelfilm Hoe duur was de suiker waarmee het Nederlands Filmfestival wordt geopend. Op 4 oktober presenteert ze Tutuba in Paramaribo, bij Vervuurt aan de Waterkant.

[uit Starnieuws, 19 september 2013]

Amatmoekrim kruipt in psyche Anton de Kom

Het publiek bij de Vereniging Ons Suriname werd verwend. Foto @ Mitra Rambaran

door Stuart Rahan

Amsterdam - Je zou het de opening van het Caribische literatuurseizoen kunnen noemen. Wat literair Suriname, Nederland en het Nederlands sprekend deel van het Caribisch Gebied de voorbije maanden heeft mogen verwelkomen en ook wat er de komende periode van de hand van schrijvers met voornoemde achtergrond te verwachten is. Zondag sloegen de Vereniging Ons Suriname, de Werkgroep Caribische Letteren en de Leerstoel West-Indische Letteren van de Universiteit van Amsterdam de handen ineen onder de noemer Letterendag.

Benoît Verstraete. Foto @ M.van Kempen

Joe Fortin. Foto @ M.van Kempen

Karin Amatmoekrim en Diederik Samwel. Foto @ Michiel van Kempen

In het jaar dat Nederland en Suriname 150 jaar afschaffing van de slavernij herdenken, komt er van de hand van schrijfster Karin Amatmoekrim een boek over Anton de Kom. Van zijn hand is Wij slaven van Suriname, een spiegel die De Kom beide samenlevingen voorhoudt.

Schrijfster Karin Amatmoekrim leest een stukje voor uit De man van veel dat begin volgende maand uitkomt. In dit boek beschrijft Amatmoekrim de periode van drie maanden waarin de Surinaamse verzetsheld Anton de Kom was opgenomen in een psychiatrische inrichting. Foto @ Stuart Rahan

Safdar Zaidi wordt geïnterviewd door Michiel van Kempen. Foto @ Mitra Rambaran

Opname De Kom
Wat velen over Anton de Kom weten, is zijn verzet tegen de Nederlandse overheersing in Suriname, zijn gevangenschap in Fort Zeelandia gevolgd door verbanning uit zijn geboorteland. In Nederland sloot hij zich aan bij het verzet tegen de Duitse overheersing tijdens de Tweede Wereldoorlog om uiteindelijk in het concentratiekamp Neuengamme te sterven.
Terloops is bekend dat Anton de Kom tijdelijk was opgenomen in een psychiatrische inrichting vanwege overspannenheid. Dat is het moment waarop Amatmoekrim in de psyché kruipt van de verzetsheld en eindigt het verhaal als hij drie maanden later uit de inrichting wordt ontslagen. 'De man van veel' zoals de titel luidt, komt begin oktober uit. Zij las als voorproefje een stuk voor, dat enthousiast werd ontvangen. Sommigen kunnen niet wachten tot het boek uit is.

Safdar Zaidi luistert naar een video-opname met babbelkous Rappa. Foto @ Mitra Rambaran

Versurinamiseren
Opmerkelijk tijdens deze middag was de verantwoording door de Pakistaans-Indiaas-Nederlandse schrijver Saiye Safdar Zaidi over zijn boek De suiker die niet zoet was. Zaidi vertelt dat er een Surinaamse versie komt waarin het gevoelige woord 'neger' of foute benaming 'pannenkoek' vervangen zullen worden door bijvoorbeeld 'Afro-Surinamer' en 'roti'. Maar de hilariteit ontstond toen de schrijver vertelde dat voor de Surinaamse versie hij toestemming gegeven heeft aan Robby 'Rappa' Parabirsing het fictieverhaal uit te breiden met nog eens vijftig pagina's omdat er volgens Rappa ook enkele feitelijke onjuistheden in zouden voorkomen. Daarmee zou het verhaal 'Surinaamser' worden.

Ellen de Vries. Foto @ Michiel van Kempen

De dag bood promovendi, die onderzoek doen bij de Leerstoel West-Indische Letteren aan de Universiteit van Amsterdam, de gelegenheid een uiteenzetting te geven over hun huidige onderzoek. Schrijver Ellen de Vries, die eerder publiceerde over kunstenares Nola Hatterman, onderzoekt de rol van de Nederlandse en Surinaamse media in de periode 1982 1992. Haar vertrekpunt is de Decembermoorden met een nadere focus op de Binnenlandse oorlog.

[uit de Ware Tijd, 10/09/2013]

Sanne Landvreugd sloot de middag stemmig af met werk van Jobim. Foto @ Michiel van Kempen

Orga Kwaku mag tevreden zijn

door Stuart Rahan

Dancehall-zanger Kenny B. sloot het Kwaku summer Festival 2013 af. Foto: Stuart Rahan 

Amsterdam-Zuidoost - Het Kwaku Summer Festival 2013 is zondag succesvol afgesloten met een optreden van zanger Kenny B. Meer dan tienduizend bezoekers waren aanwezig in Amsterdam-Zuidoost. De afsluiting van Kwaku 2013 begon met ceremoniële zang, dans en gebed door de inheemsen van stichting Weyu, die vanaf het Anton de Komplein liepen naar het festivalterrein.

Na bij verschillende stands een muzikale zegening te hebben gebracht, eindigde de loop in de cultuurtent, waar tot het einde van het festival de vloer nooit meer leeg was. Dinsdag gaat de groep met dertien mannen en vrouwen richting Suriname om namens de inheemse groepen in Europa deel te nemen aan Carifesta XI.

Weyu

Maar het was niet alleen eten, drinken en muziek. Cateraar Patrick Rechards had elk weekend een andere uitdaging voor zijn bezoekers. Op de laatste dag werd er een heuse kookwedstrijd gehouden onder leiding van meester-kok Ramon Beuk. Binnen anderhalf uur moest de jeugd, verdeeld in twee groepen, een lekkere bami met kip, groenten en saté klaarmaken.

Op enkele kleine incidenten na, mag de organisatie terugkijken op een geslaagd Kwaku 2013. Tussen tienduizenden overwegend Surinaamse bezoekers waren bijvoorbeeld ook IJslanders, Australiërs en Italianen die het Surinaamse feestje ontdekt hebben. "Next year we'll be back", riepen zij stuk voor stuk.

[uit de Ware Tijd, 5/08/2013]

Het geheim van Mariënburg ontrafeld?

door Stuart Rahan

Den Haag - In Nederland groeien kinderen vrijpostig op. Zij willen het naadje van de kous weten, het waarom of de diepere achtergrond van een familiekwestie doorgronden. In Suriname echter worden kinderen afgescheept met, “daar praten wij niet over”. Dat taboe wordt doorbroken in Het geheim van Mariënburg.

Opnames voor de film in Guyana. Foto © Onno van der Wal

Het is zo'n typisch (familie) drama dat bij iedere Mariënburger bekend is maar waar ouderen angstvallig over zwijgen. "Om de doden niet te storen in hun zielenrust."

Helaas blijken nog steeds bewoners op mysterieuze en onverklaarbare wijze ziek te worden of sterven zij aan niet nader vastgestelde diagnoses. Dit mysterie heeft regisseur Ramdjan Abdoelrahman jarenlang beziggehouden. "Als filmmaker en rechtstreekse zoon van een contractarbeider voelde het als mijn plicht om dit verhaal naar buiten te brengen voor een breed publiek."

Docudrama

De première was zaterdag in het filmhuis Den Haag. Als de vader van de in Nederland geboren en getogen Reshna Sewnath plotseling ernstig ziek wordt na een bezoek aan de oude suikerplantage Mariënburg in Suriname, weet zij niet dat zij een hoofdrol gaat spelen bij het oplossen van een mysterieus familiedrama.

Sewnath ziet voorouderlijke geesten, die alleen zij kan waarnemen. Het blijken oude zielen te zijn van Hindostaanse en Javaanse contractarbeiders toen in dienst van de Nederlandse Handelsmaatschappij. Na een arbeidersrel in 1902 werden zij in opdracht van het koloniale bewind door de Nederlandse militaire macht doodgeschoten. De doden willen rust en slechts een voorouderlijk ritueel, de poojah, kan deze garanderen.

Het is een boeiend docudrama geworden waarbij vooral de combinatie met het documentaire element, het verhaal dichter bij de kijker brengt. Geschiedschrijfster Cynthia McLeod weet met haar kennis en beleving in dat stukje Surinaamse geschiedenis het verhaal heel beeldend te verwoorden. Haar weergave wordt ondersteund door de laatste directeur van de suikerplantage, Michael Shak Shie. Ook hij is bekend met deze mysterieuze geschiedenis. Hun verhalen krijgen body door authentieke beelden en foto's van de toen bloeiende suikeronderneming.

Ramdjan Abdoelrahman in de film. Foto © Onno van der Wal

Actueel

Het zijn de jonge Reshna en Sadhana die met hun zoektocht er een stukje emotioneel drama aan toevoegen alsof het hun eigen voorouderlijk verhaal is. Je hebt er geen moment last van dat je naar een stel amateuracteurs zit te kijken. Daar zit juist de kracht en geloofwaardigheid van het verhaal in dat zich afspeelt in een bijzonder decor, bestaande uit restanten van de suikerfabriek en de waterrijke omgeving. Bijvoorbeeld Ashwin Adhin, de nieuwe minister van Onderwijs en Volksontwikkeling, vertolkt geen onaardige rol net als regisseur Abdoelrahman. Het bekende 'Alfred Hitchcock-momentje' waar de regisseur zelf een opvallend 'rolletje' speelt in zijn eigen film.

De film is opgenomen in Nederland, Suriname en, vanwege het ontbreken van suikerplantages in Suriname, Guyana.

Het geheim van Mariënburg draait de komende dagen nog in zowel Den Haag als Rotterdam. Eind augustus vindt de première plaatst in Suriname, waar de zoektocht naar het massagraf op Mariënburg erg actueel is.

[uit de Ware Tijd, 24/07/2013]

Dichteres Margo Morrison: Slavernij, nooit meer!

Dichteres Margo Morrison draagt voor uit haar nieuwste bundel voor de ambtswoning van de burgemeester van Amsterdam op 1 juni na de ‘Memre waka’ langs grachtenpanden die herinneren aan de slavernij.  Foto: Stuart Rahan.

door Stuart Rahan

Amsterdam Zuid-Oost - Als dichteres Margo Morrison het mocht bepalen dan zou het woord ‘neger’ nooit meer gebruikt mogen worden. Het is een onding waar zij niet mee geassocieerd wilt worden. Zij schreef het gedicht ‘Noem mij geen neger meer’ dat voor haar hét symbool is van de afschaffing van de slavernij. Het gedicht is opgenomen in haar vijfde gedichtenbundel Slavernij, nooit meer naar aanleiding van 150 jaar afschaffing slavernij. Deze is ook vertaald naar het Sranan en Engels.

Zij is getergd door het N-woord en bij het lezen van het gedicht voel je de woede. "Negerland heeft nooit bestaan", citeert het gedicht. 'Slavernij, nooit meer, Katibo, noiti moro, Slavery never again' moet, als het aan Margo Morrison ligt opgenomen worden in het onderwijscurriculum, want hoe meer kennis de Nederlanders dragen, hoe meer onderling begrip er zal zijn.

Dagelijkse gedachtegang

Niet alleen op of rond 1 juli bij de herdenking van de afschaffing van de slavernij moeten nakomelingen van slaafgemaakten en slavenmeesters beseffen hoe de werkelijke geschiedenis in elkaar steekt. "Meer nog in onze dagelijkse gedachtegang en taalgebruik. Woorden als 'bakra' moeten net als 'neger' verbannen worden. De baas van je geest, je kra, je yeye, je ziel kan niet meer. Zolang jij deze begrippen nog bezigt, plaats jij jezelf in een ondergeschikte positie. De wit'man hoeft zich niet eens verheven te gedragen, dat is hij in jouw ogen. Ook het begrip 'blanke' dat rein en zuiver betekent. Als je niet blank bent, wat ben je dan? Onrein, onzuiver? Dat zijn dingen die ik weiger te accepteren", spuugt Morrison haar afschuw. 

Alles wat met de slavernij te maken heeft, raakt haar. Het is een geschiedenis die volgens de dichter te lang genegeerd is. Ruim vijftien jaar geleden is zij begonnen om dit donker verleden voor het voetlicht te plaatsen. "De volgende generatie moet ons niet verwijten dat wij er niets aan gedaan hebben. Ik vraag mij ook af waarom de generatie voor mij niets gedaan heeft. Strijders als Anton de Kom zijn ons voorgegaan. Hij was op zijn manier rebellerend bezig." [Blijkbaar heeft mevrouw Morrison nooit een letter gelezen van Edgar Cairo, R. Dobru, Michael Slory, Astrid Roemer, Frank Martinus Arion enz. enz – red. CU]

Ook de koning en koningin kregen Morrisons boekske

Inhaalslag

Om een vergelijking te maken, noemt Morrison de herdenking van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog op 4 mei en de viering van vrijheid op 5 mei. "De oorlog duurde vijf jaar en was zeventig jaar geleden. De slavernij is 150 jaar geleden maar wij mochten alleen feestvieren. Nooit was er een koning of koningin officieel aanwezig zoals elk jaar weer op de Dam op 4 mei. We hebben een inhaalslag hier te maken." Zij hoopt dan ook niet dat op 2 juli iedereen vergeten is waarom op 1 juli de afschaffing van de slavernij werd herdacht. "Het gehele jaar door worden oorlogsfilms en documentaires vertoond terwijl op 2 juli, bij wijze van spreken, er niet meer over gesproken mocht worden." Dat er een aanzet is gegeven om bijna driehonderd jaar slavernij met elkaar te bespreken, op de lokale radio en televisie, is niet voldoende. Er moet meer gedaan worden. Het slavernijverhaal moet landelijk gehoord worden en in het onderwijscurriculum worden opgenomen. "Daarom vond ik het nodig om het in het boek vast te leggen. Ik heb exemplaren gestuurd naar de burgemeester, de premier, de koning en het ministerie van Onderwijs in Suriname krijgt ook een exemplaar." Deze week is de dichteres te gast in Suriname om haar verhaal en gedichten met Suriname te delen.

[uit de Ware Tijd, 19/06/2013]

Van slavernij tot tienermoeder: Moederschap is niet de ultieme horizon

door Stuart Rahan

Amsterdam - Ze wordt niet blij van tienermoeders als zij die ziet in haar woonomgeving de Bijlmer. Soms hebben zij al een kleuter en is er nog een tweede kind op komst. “Zien zij geen andere horizon dan het moederschap? Waarom dromen zij er niet van om advocaat of hersenchirurg te worden?”, vroeg emerita hoogleraar Gender en Etniciteit Gloria Wekker zich af tijdens de lezing ‘Van slavernij tot tienermoeder’ in het debatcentrum De Balie. De lezing werd gehouden in het kader van 150 jaar afschaffing van de slavernij door Stichting Herdenking Slavernijverleden 2013. Historicus Caribische geschiedenis Alex van Stipriaan hield ook een inleiding.

Emerita hoogleraar Gender en Etniciteit Gloria Wekker (r) in gesprek met iemand uit het publiek na afloop van het bijzondere debat ‘Van slavernij tot tienermoeder’.  Foto: Stuart Rahan

Beperkte streven

Volgens Gloria Wekker ontbreekt het in de Afro-Surinaamse gemeenschap in Nederland aan structuren als ook uitgebreide netwerken rondom jonge moeders zoals in Suriname.

Daarnaast hebben de jonge tienermoeders in haar directe woonomgeving een soort geldingsdrang om binnen hun eigen 'peer group' hetzelfde na te streven als hun leeftijdsgenoten. Een zwangerschap is hun beperkt streven. Nog voor de bevalling wordt de jonge vader de deur gewezen. "Wij hebben geleerd om vader en moeder te worden maar we hebben niet geleerd om goede partners te zijn", is wat volgens Wekker ontbreekt in de opvoeding. Dat er veel mis is in relaties van Surinaamse ouders blijkt uit de niet synchrone belangen binnen de relatie.

Foto @ Adriana Lima/Egotastic

Gowtu moni

"Er is een culturele miscommunicatie." Partners wijten hun gedrag meestal aan het slavernijverleden. "We verwijzen meestal naar de slavernij, wie meer geleden heeft. De zwarte man die zijn gezin niet kon beschermen of de zwarte vrouw die regelmatig verkracht werd." Wekker pleit voor een relatie zonder competitie. Veel met elkaar te praten helpt het begrip te vergroten voor elkaars verlangens. In vergelijking met het West-Afrikaanse erfgoed mogen vrouwen volledig handelen naar hun seksuele verlangens zonder daarvoor uitgemaakt te worden voor hoeren of sletten.

Plantage Ayo aan de Surinamerivier. Foto @ Stuart Helstone

Mannen wel verantwoordelijk

Historicus Alex van Stipriaan hield een verhaal over de tot slaaf gemaakte Afrikaan Adam, die rond 1830 op plantage Vrouwenvlijt te werk was gesteld. Deze slaaf hield er een relatie op na met een vrouw van een andere plantage.

Adam bleef dagenlang weg en als hij opgepakt werd, kreeg hij vijftig zweepslagen. Vastigheid ontbrak in die relatie. Uit statistieken maakte Van Stipriaan op dat tienerzwangerschappen niet bestonden. De gemiddelde leeftijd dat een vrouw haar eerste kind kreeg was 20,4. "Van tienerzwangerschappen is daar veel minder sprake. Vrouwen lijken heel vroeg te weten wat ze wilden binnen de gegeven omstandigheden."

Deze stelling werd door psycholoog Glenn Helberg ontzenuwd als weinig met de werkelijkheid te maken. Volgens Helberg zijn er geen cijfers bekend over vroege en onderbroken zwangerschappen als gevolg van regelmatige verkrachtingen door slavenhouders. Tot slaaf gemaakte vrouwen waren ook bekend met vruchtafdrijvende methodes om zo te voorkomen dat hun kinderen in slavernij zouden opgroeien.

[uit de Ware Tijd, 25/05/2013]

Eén miljoen euro - en niet eens een eigen liedje

Muziekrecensie: A Night of Soul van Bryan B.

door Stuart Rahan

Amsterdam - Met het verschijnen van zijn cd A Night of Soul komt voor Bryan B. een jongensdroom uit. Vorig jaar won Bryan B. de SBS 6 talentenjacht ‘The winner is…’ en kreeg hij één miljoen euro en een platencontract. Na jaren van ploeteren was dit dé kans om, op nota bene 45-jarige leeftijd, internationaal door te breken.

Dé kans om het imago van 'talent' voor eeuwig achter zich te laten

Maar wat de droomplaat van Bryan B. had moeten zijn, doet nu echter de wenkbrauwen fronsen. De voorhoofdsgroeven worden dieper als je merkt dat je naar tien covers zit te luisteren. Zelfs niet één zelfgeschreven nummer. "Is dít nou zijn droom?" vraag je je af. Eerder een nachtmerrie voor bewonderaars van zijn stem. Natuurlijk, er is niks tegen een goed gecoverd liedje, maar met een platencontract en één miljoen euro op zak had Bryan B. de beste componisten en arrangeurs moeten inhuren.

Bill Withers is allang niet meer onder de indruk van de zoveelste cover van 'Lean on me', het verhaal uit zijn jeugd in het Amerikaanse Slab Fork. Neem dan nou 'Love the one you're with' van Luther Vandross. Niemand zal ontkennen dat Bryan B. een perfecte imitatie van Luther Vandross in huis heeft, maar om er nu ook weer succes mee te willen oogsten, is armoe troef.

Met het nummer 'I wanna know what love is' van Foreigner won Bryan B. de talentenjacht, maar dat is nog geen reden voor herhaling op cd. 'I got a woman' van Ray Charles, 'Rescue me' van Aretha Franklin, 'Reflections' van Diana Ross en 'To love somebody' van de Bee Gees zijn allemaal klassieke nummers van formidabele artiesten. Dan heeft Bryan B. toch nog een verrassing in petto: 'The impossible dream', een nummer dat in de uitvoering van Roberta Flack meer tot de verbeelding spreekt als je het verhaal erachter kent. Het is een smeekbede om terugtrekking van Amerikaanse troepen uit de Vietnamoorlog.

A Night of Soul is een ontkenning van Bryan B.'s kwaliteiten. Blijkbaar slijt hij toch liever zijn carrière als het eeuwige talent in de schaduw van zijn idolen. Een wrange jongensdroom.

[uit de Ware Tijd, 07/05/2013]

Apoplectic European Tour: ‘Je moet gewoon brutaal durven zijn’

door Stuart Rahan

Amsterdam - Het krioelt van de rockbandjes in Europa. Toch tonen de bandleden van Suriname’s populairste rockband, Apoplectic de durf en het lef om een tour te wagen: de ‘Unleash Invasion Tour’. Zij hopen Nederland (Amsterdam) en België (Antwerpen) een week lang, van 29 april tot en met 5 mei, met concerten plat te krijgen met hun muziek.

"Soms moet je gewoon brutaal zijn", reageert gitarist Riezvi Jessurun. De band vertrekt vandaag naar Nederland.

Die brutaliteit hadden zij ook toen zij hun eerst cd wilden maken in dePlatinum Sound Studios in New York. Met een beetje ondersteuning van landgenoot Serge 'Sergical' Tsai, de hoofdengineer, werd het album Unleash opgenomen. Elf zelf geschreven en gearrangeerde nummers waren het resultaat met Goin' Home als titeltrack. Grootheden als Rihanna, John Legend, Wyclef Jean en Busta Rhymes maken ook regelmatig opnames in deze studio's.

Muzikale ambities

Zij verwachten veel van de Europese tour. Naast muziek maken is het voor het eerst dat de band voor langere tijd samen op pad is. "Wij verwachten intern een goede teambuilding, een chemie. Elkaar van een andere kant leren kennen. Daarnaast verwachten wij goed bezochte shows, vol sfeer en gezelligheid. Zoals we dat in Suriname doen", spreekt Jessurun zich hoopvol uit. Na jaren covers te hebben gespeeld, dragen de vijf bandleden met hun eigen referentiekader bij tot het geheel eigen 'aploplectisch' geluid dat te herleiden is naar muziek van The Shadows tot het huidige wereldwijd populaire U2. "Bij het schrijven van liederen proberen we niet aan elkaars partijen te komen. We laten het lied lopen en aan het eind bepalen we als we er tevreden mee zijn. We doen het intussen al zolang, dat het soms lijkt alsof we onze eigen nummers coveren." Toch blijft Apoplectic zichzelf kritisch begeleiden en evalueren. Internationaal willen zij ook een naam vestigen, ofschoon de bandleden zich bewust zijn van de zware concurrentie.

Apoplectic op het Bevrijdingsfestival, Anton de Komplein, Amsterdam-Zuidoost, 5 mei 2013

Of zij die concurrentie aankunnen, hangt grotendeels af van waarin zij als band bereid zijn te investeren. De kleine Surinaamse markt dwingt om naast de muzikale ambities vooral te investeren in een persoonlijke sociale carrière. Jessurun is bijvoorbeeld arts in opleiding en voorzangeres Audrey Bakrude is stewardess. "Dit is een dilemma. We komen uit een maatschappij waarvan we weten dat het een zwaar en moeilijk leven is, wil je alleen muziek doen. Uiteindelijk ga je voor zekerheid en kies je een baan op basis hiervan. Ik heb altijd al arts willen worden. Een erfelijke belasting denk ik. Wil ik mijn muziek blijven maken en genieten van mijn dure gitaren, dan zal ik wel een beter inkomen moeten hebben. We proberen het meeste hieruit te halen, zolang we kunnen. "Go big or go home", roept Jessurun dan. Op den duur zullen keuzes gemaakt moeten worden want ambities als het spelen voor volle stadions met gillende fans, wil Jessurun ook niet missen. Nu alvast hun eerste schreden op de internationale muzikale ladder nemen en zo hoog mogelijk proberen te komen. De eerste performance van Apoplectic is op 29 april in Bourbonstreet in Amsterdam en de tour wordt op 5 mei afgesloten tijdens het Bevrijdingsfestival in Amsterdam Zuidoost.

[uit de Ware Tijd, 26/04/2013]

Nederland blijft verantwoordelijk voor misdaad tegen menselijkheid

Bij lancering donatiecampagne slavernijmonument

door Stuart Rahan

  

De start van de donatiecampagne in Nederland voor het slavernijmonument in Suriname is net geweest. “Wij spreken onze Nederlandse regering aan op haar historische verantwoordelijkheid”, vindt Biekman, voorzitter van het Landelijk Platform Slavernijverleden in Nederland.

"Ik zou het toejuichen als meneer Bottse met de organisaties in Suriname in het reine te komen", roept Biekman op, die hoopt dat het spreekwoord dat in het huis van de timmerman de banken kraken niet bij toepassing op hem is.

Voor Winston Wirht (r) is de komst van het monument voor het slavernijverleden een ‘yeye tori’ die hem in een droom werd opgedragen. Barryl Biekman (l) was de gelukkige koper van het eerste geveilde aurum.

Geen uitsluiting

Het Broki-collectief spreekt zijn ernstige afkeuring uit over de intentie die er bestaat in de samenleving om aan de Nederlandse regering een bijdrage te vragen voor de vervaardiging van het monument. Tegen Starnieuws zegt Bottse ook niet te willen dat de Surinaamse regering geld steekt in het slavernijproject. Onbegrijpelijk, vindt Biekman. "In feite zegt Bottse dat er geen geld moet komen voor het reconstrueren van het geschiedenisonderwijs, er geen nieuwe geschiedenisboeken moeten komen en dat het onderwijscurriculum niet aangepast moet worden. In de kern van zijn verhaal mag de dader vrijuit gaan", stoort Biekman zich aan de kortzichtigheid van Bottse. "In dit kader benaderen wij iedereen. Als hij geen geld wil dan moet hij het monument zelf financieren. Toch weet Biekman enige waardering op te brengen voor het feit dat Bottse voor het monument is dat door kunstenaar Erwin de Vries is gemaakt. "Wij volgen de route van Winston Wirht (voorzitter van de stichting Green Heart Foundation International en initiatiefnemer, red.). Die sluit niemand uit. Als de Surinaamse overheid vindt dat elke Surinamer een aurum moet hebben, dan juich ik dat toe. En als een gemeente hier in Nederland voor de gemeenteambtenaren een aurum wil, dan zeg ik geen nee. We kunnen later zeggen dat dit monument tot stand is gekomen door schuldbekentenis van de nazaten van de daders vanwege hun goede wil dat er iets moet gebeuren."

Wirht daarentegen is iets milder in zijn reactie naar Rudi Bottse toe. "Dat is de aanpak van de goeie man. Ik sluit niemand uit. Ik sluit geen enkele instantie of persoon uit. Als er een donatie komt van het Rijk, voilà. Het maakt mij niet uit. We staan er open voor en dat hebben wij ook meegedeeld aan Nederlandse ambassade in Suriname. Zij hebben additionele informatie opgevraagd. Wij hebben die opgestuurd en wachten af."

Half miljoen aurums

Er is een minimaal bedrag van 400.000 US dollar nodig voor het monument en een nader bedrag voor de inrichting van het William Kraanplein, waar het monument moet komen te staan. Voor iedere donatie krijgt de gever een gouden gedenkaurum van 0,05 gram met een afbeelding van het monument erop en een exclusieve tekst bedacht door de donateur. Als het aan Wirht ligt, moet iedere Surinamer zo'n aurum hebben. Voor hem is het een financieel onderpand dat in tijden van nood kan worden ingewisseld. Hij wil er een half miljoen van laten maken waarvan de eerste tweehonderd aan president Bouterse overhandigd zullen worden met de vraag: "What's your motion?" Consul-generaal in Amsterdam, Roy Lieuw A Sie, heeft voor zijn tweeëntwintig personeelsleden elk een aurum gekocht. Zijn droombeeld is dat het aurum als relatiegeschenk aan bezoekende diplomaten en politici aan Suriname aangeboden wordt. Er zijn plannen om landen als India met ruim één miljard inwoners te interesseren voor zijn aurum. "Indiërs houden van goud en als vijftien miljoen mensen belangstelling tonen, ben ik al tevreden." Het is de bedoeling dat het monument op 25 november dit jaar wordt onthuld. Wirht denkt dat naast de kosten voor het monument en de inrichting van het plein er ook een groot feest moet worden gehouden, zoals hij zich de Bigi Spikri kan herinneren toen Suriname honderd jaar afschaffing slavernij vierde in 1963. Daarnaast moet er een basis worden gecreëerd voor verdere sociale en culturele emancipatie van de doelgroep.

Het ontwerp van het slavernijmonument door Erwin de Vries

Yeye tori

"Ik heb die calling gehad in mijn droom. Ik kan er niets anders aan doen dan daaraan gehoor te geven. I have to do it," luidt de verklaring van Wirht. Het is niet de eerste keer dat er stemmen opgaan voor de oprichting van een monument ter nagedachtenis van het slavernijverleden. Verschillende bronnen gaan zelfs terug naar 1913. In 1953 en 1963 is in de archieven van Vereniging Ons Suriname informatie opgedoken waarin de plannen er ook waren. Door onduidelijke redenen zijn die plannen toen niet uitgevoerd. Zoals het er nu naar uitziet, zal na honderdvijftig jaar afschaffing slavernij het monument er wel komen. Helaas zal de onthulling niet op 1 juli 2013 plaatsvinden en of de streefdatum van 25 november dit jaar, de dag van de staatkundige onafhankelijkheid van Suriname gehaald wordt, is nog maar de vraag. Dat het er komt, is een ding wat zeker is. Tenminste, als het aan Wirht ligt. Voor hem is het een zoals hij het noemt 'yeye tori', die hem genoodzaakt heeft dit tot zijn levenstaak te maken.-.

Een aurum of goudcertificaat dat elke donateur krijgt voor zijn bijdrage aan het monument voor het slavernijverleden in Suriname. Voor SRD50, USD15 of 15 euro kan iedereen in aanmerking komen voor zo'n aurum.

[uit de Ware Tijd, 27/04/2013]

Burgemeester Joyce Sylvester: “Dokter Sophie Redmond inspireerde mij”

door Stuart Rahan

Joyce Sylvester

Amsterdam - In een overvolle zaal bij de Vereniging ‘Ons Suriname’ hield dr. Joyce Sylvester, burgemeester van Naarden, op zondag 17 maart de eerste dr. Sophie Redmond-lezing. De volgens Sylvester te vroeg overleden Sophie Redmond heeft haar in die mate geïnspireerd dat er enkele overeenkomsten zijn.

"Je kunt je ontwikkelen, deuren openen voor anderen en genieten van de hobby's in het leven." Sophie Redmond werd 'dokteres', speelde viool en schreef toneelstukken. Joyce Sylvester haalde haar doctoraatsgraad Staatsrecht en werd burgemeester. In haar vrije tijd is zij operazangeres.

Voorloper

Nu zijn er meer vrouwelijke artsen in Suriname. Sophie Redmond is wat dat betreft een voorloper geweest van de emancipatiebeweging in Suriname. Ze toonde met haar achtergrond aan dat vrouwen zich konden ontwikkelen. "Daarmee gooide zij een steen in de vijver", onderstreepte Sylvester haar kracht. Zij gaf ook aan dat de groep vrouwen van het kaliber Sophie Redmond groter werd doordat de wetgeving vrouwen gelijkstelden aan mannen. Helaas blijkt Joyce Sylvester de enige vrouwelijke burgemeester van Surinaamse afkomst.

Discriminatie

Toentertijd was het geen optie om als donkere creoolse vrouw een doktersopleiding te volgen. Het hoogst haalbare was onderwijzeres. De elite lichtkleurige samenleving eigende zich dat voorrecht toe. Die discriminatie merkte Sophie Redmond dan ook gedurende de opleiding. Zij slaagde er desondanks in om op 28-jarige leeftijd haar studie als arts af te ronden. Ook werd zij politiek actief. Als onafhankelijke kandidaat stelde zij zich verkiesbaar. Zij werd niet gekozen. Redmond overleed op 18 september 1955 in het 's Lands Hospitaal nadat zij eerder op de dag onwel was geworden tijdens een vergadering. Uit de zaal wist iemand te vertellen dat zij net terug was van een bezoek aan Para. Of er een verband met het bezoek en haar vroegtijdige dood was, kon niet met zekerheid gezegd worden.

Sophie Redmond

Inhaalslag

Joyce Sylvester keek ook verder dan de Surinaamse en Nederlandse grenzen waar vrouwen het niet altijd even gemakkelijk hebben. De inhaalslag moet nog gemaakt worden. "Ik vind het vandaag de dag niet vanzelfsprekend dat vrouwen zich kunnen ontwikkelen op allerlei gebieden. Wereldwijd is er nog flink wat werk te verrichten." Als het om de Nederlandse politiek gaat ziet zij veel mogelijkheden voor minderheden als Surinamers. Die kansen moeten als het haar ligt, aangegrepen worden. In haar eigen Partij van de Arbeid blijkt er ook weinig animo te zijn. Om daar invloed op uit te kunnen oefenen, maakt zij deel uit van de selectiecommissie voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Zij riep het overwegend Surinaamse publiek dan ook op massaal te reageren en de politiek op deze manier meer kleur te geven. Zij schetste een beeld van weinig kleur in de Tweede Kamer. Drie van de honderdvijftig leden hebben slechts een Surinaamse achtergrond. Dat aantal is bedroevend, zeker als je de Eerste Kamer bekijkt. Zij blijkt de enige met een Surinaamse achtergrond. "Ik ben voorstander van het instellen van quota in combinatie met monitoring", is haar voorstel ter verbetering van de situatie waarin zij liever praat over een glas dat half vol is.

Thea Doelwijt en Romeo Hoost

Succesvol

De eerste Sophie Redmond-lezing werd afgesloten met de vertoning van een korte verfilming van het toneelstuk Misi Jana e go na stembus. Het stuk is geschreven door Sophie Redmond en bewerkt door toneelschrijfster Thea Doelwijt. De organisatie van deze succesvolle middag was in handen van Cheryl Vliet en Anita Plowell van Stichting Double Seven FM. De tweede Sophie Redmond-lezing staat als gepland voor volgend jaar waar weer een prominente Surinaamse vrouw een inleiding zal verzorgen.

[uit de Ware Tijd, 22/03/2013]