door Eric Mahabier
Den Haag - Boni was een held en mag niet
vergeten worden. In tegenstelling tot vele andere ondergedoken slaven heeft
Boni zich niet laten omkopen door de koloniale machthebbers, maar hij bleef
vechten voor de vrijheid van marrons. Dit is een heel bijzondere prestatie,
zegt schrijver Nizaar Makdoembaks. Vandaag is het 220 jaar geleden dat Boni
stierf. Makdoembaks doet een onderzoek naar deze vrijheidsstrijder. Hij is in
de archieven van het Nationaal Archief in Den Haag gedoken.
De schrijver, die eerder andere boeken heeft geschreven,
zegt dat uit de archiefstukken blijkt dat Boni niet doodgeschoten is. Hij is
doodgeslagen in zijn hangmat. Vandaag zouden Surinamers en Nederlanders moeten
herdenken dat 220 jaar geleden de leider van de marrons, de weglopers, sneuvelde
in de strijd tegen troepen van de prins van Oranje, de stad Amsterdam [de
Sociëteit van Suriname (SS)] en anderen, zegt de onderzoeker.
Uitroeiing
De marrons werden volgens Makdoembaks als Untermenschen beschouwd
en mochten in opdracht van de prins van Oranje en de SS door eenieder worden
uitgeroeid, met als beloning een premie van vijftig Hollandse guldens. Boni was
lange tijd hun leider en werd door het koloniale gouvernement en de Nederlandse
troepen zeer gevreesd. Dit soort bloedige acties, de doodstraffen die
veelvuldig werden uitgevoerd (vaak zonder rechtspraak overigens), de zware
arbeid bij het omvormen van oerwouden van hardhout tot ruim 400 vlakke
plantages, de ondervoeding en de ziekten verklaren in belangrijke mate waarom
van de bijna 600.000 tussen 1660 en 1860 geïmporteerde Afrikanen in Suriname,
er in 1863 nog amper 50.000 in leven waren, zegt Makdoembaks verder.
Boni doodgeslagen
Opperhoofd Boni is het ondanks zijn verwoede strijd niet
gelukt het tij te keren voor zijn lotgenoten. Op 19 februari 1793 werd Boni in
zijn hangmat doodgeslagen, waarna zijn hoofd en hand werden afgehakt. De
invasie van het leger van Oranje en de daaropvolgende oorlog in de binnenlanden
duurden ruim dertig jaar en ging ten koste van vele mensenlevens. Het zou nog
tot 1863 duren voordat de slavernij in Suriname afgeschaft kon worden, blijkt
verder uit de archiefstukken zegt Makdoembaks. Hij vindt dat Suriname bewust
gemaakt moet worden van haar eigen geschiedenis en van de heldendaden als die
van Boni. Hij hoopt met zijn boek, dat later dit jaar uitkomt, een bijdrage
daartoe te kunnen leveren.
[uit de Ware Tijd,
19/02/2013]
