Lezing Charl Landvreugd over Edgar Cairo en de zwart-Nederlandse subjectiviteit

Kom op donderdag 20 februari 2014 naar het Tropenmuseum voor de lezing van Charl Landvreugd over Edgar Cairo en de zwart-Nederlandse subjectiviteit. In opdracht van het Tropenmuseum maakte kunstenaar Charl Landvreugd een installatie geïnspireerd op vragen uit de tentoonstelling Zwart & Wit. Hij gaat hiermee in dialoog met het werk van de Surinaamse schrijver en columnist Edgar Cairo (1948-2000).

Tijdens deze lezing licht Landvreugd zijn installatie en relatie tot Edgar Cairo verder toe. Vaak zijn rolmodellen van elders, zoals de bekende Frans-Afrikaanse schrijver Frantz Fanon, ijkpunt geworden voor het zwarte bewustzijn in Europa. Cairo zou een ijkpunt kunnen zijn vanuit de Caribische context, en verdient daarom, hernieuwde belangstelling.

Na afloop van de lezing is er een nagesprek met Wayne Modest, Hoofd Collecties & Onderzoek Tropenmuseum, rondom Edgar Cairo en de zwart-Nederlandse subjectiviteit. Het is raadzaam om vooraf de tentoonstelling Zwart & Wit te bezichtigen.

Wanneer: donderdag 20 februari 2014

Tijd: 17.00 uur

Waar: Kenniscentrum, Tropenmuseum

zwart wit monumenten reeks 2 landvreugd

Performance kunstenaar Charl Landvreugd

Charl Landvreugd

Kom op zaterdagmiddag 18 januari 2014 naar het Tropenmuseum en woon de openingsperformance van Charl Landvreugd bij. Charl Landvreugd heeft Edgar Cairo gekozen als partner voor het project Monumenten voor de toekomst. Landvreugd licht toe:

“Edgar Cairo was in zijn columns en boeken bijzonder kritisch naar hoe de Surinamer/migrant zich vormt in Nederland. Cairo was ervan overtuigd dat men zich bewust moest zijn van de persoonlijke en gemeenschappelijke geschiedenis om een evenwichtige en succesvolle factor te zijn in de samenleving. De vanzelfsprekendheid waarmee hij zijn zwartheid benoemde was voor veel Surinamers vanaf de jaren 70 tot recent choquerend. Een groot deel van de huidige generatie ziet Cairo dan ook als een voorvader van de zwarte vanzelfsprekendheid die zich op dit moment ontwikkeld in Nederland en Europa.”

Landvreugd gaat met dit gegeven in dialoog met als resultaat een monument/document voor de toekomstige burger in de vorm van een installatie.  De openingsperformance van deze tentoonstelling is op zaterdag 18 januari om 15.00 uur. Er zullen delen uit Cairo’s eerste boek Temekoe uit 1969 worden nagespeeld. Door middel van de call and response-stijl vertelt dit boek het verhaal over het doorgeven van generationele trauma’s van de slavernijgeschiedenis in de Surinaams Creoolse gemeenschap. Deze stijl van vertellen is typisch voor de West Afrikaanse gemeenschappen in Noord- en Zuid-Amerika. Tijdens Landvreugds performance staat deze vorm van vertellen ook centraal. Een koor van vijf vrouwen zal met liederen en spreekwoorden reageren op de verhalen van de verteller. Deze manier van vertellen kom je tegenwoordig bijna niet meer tegen, wat het extra bijzonder maakt. De performance wordt geflimd met IPhones.

Het werk van Charl Landvreugd & Edgar Cairo is van 16 januari t/m 2 maart 2014 te zien in de Galerie van het Tropenmuseum

Wanneer: zaterdag 18 januari 2014

Tijd: 15.00 uur

Waar: Lichthal, Tropenmuseum

zwart wit monumenten reeks 2 landvreugd

It really does matter if you are black or white!

Zelfportret van Charl Landvreugd

Debat 150 jaar herdenking slavernijverleden

Is het 150 jaar na de afschaffing van de slavernij alsnog tijd voor een emancipatiestrijd?

‘Ik maak geen verschil tussen zwart en wit, voor mij is iedereen gelijk’
‘Als ze onze cultuur niet willen tyfen ze maar op naar hun eigen land’
‘Ik bedoel het niet racistisch dus is het niet racistisch’
‘Gaan we nu ook de paashaas afschaffen?!’

Een greep uit de online reacties op het Zwarte Piet-debat toont aan dat Nederland nog steeds geen idee heeft hoe je je als samenleving verhoudt tot een verleden van slavernij en kolonisatie. Zwart en wit zijn in Nederland niet gelijk. Wanneer we kijken naar de politiek, het bedrijfsleven en de journalistiek zien we nog steeds een ondervertegenwoordiging van de zwarte gemeenschap. Wanneer we kijken naar statistieken op het gebied van armoede, jeugdwerkloosheid en criminaliteit zien we nog altijd een oververtegenwoordiging.

Toch waren zwart en wit opeens wel gelijk in 1975, tenminste op papier. Maar hoe wis je eeuwen van geïnstitutionaliseerde ongelijkheid uit het collectieve geheugen van een samenleving? Is het feit dat er nooit een grote georganiseerde strijd of beweging heeft plaatsgevonden, zoals de Civil Rights Movement in de VS, een mogelijk verklaring waarom de emancipatie van de Surinaams en Antilliaanse gemeenschap nog zo in de kinderschoenen staat?

Debat
Deze vragen leggen we voor aan professor Stephen Small die tijdens deze avond de keynote speech verzorgt. Small is gespecialiseerd in het Nederlands slavernijverleden en erfenis. Twee referenten Noraly Beyeren Lida van den Broek geven een reactie op het betoog van Small.  Daarnaast houden vier potentiële rolmodellen een pitch over de vraag of het 150 jaar na de afschaffing van de slavernij alsnog tijd voor een emancipatiestrijd op eigen bodem? Zien zij zichzelf als een voortrekker? Voelen zij de noodzaak voor een emancipatiestrijd? En welke vorm kiezen zij hiervoor?

Quinsy Gario

Met:
Karin Amatmoekrim – schrijfster van o.a. Het Gym. Onlangs verscheen De man van veel, een roman gebaseerd op het veelbewogen leven van verzetsstrijder Anton de Kom.
Noraly Beyer - presentator
Lida van den Broek - organisatieantropoloog en oprichter van Kantharos
Quinsy Gario – kunstenaar en activist. Initiatiefnemer van de actie ‘Zwarte Piet is racisme’ en presentator radioprogramma Roet In Het Eten op Mart Radio.
Mitchell Esajas - is mede-oprichter en voorzitter van New Urban Collective, een netwerk voor studenten en young professionals met als missie de potentie van jongeren met een cultuur diverse achtergrond ten volle te benutten en bij te dragen aan een samenleving waarin een ieder gelijke kansen heeft.
Seada Nourhussen – Afrika journalist bij Trouw.
Jeroen Weghs - columnist voor o.a. The Post Online.

De avond wordt gepresenteerd door voormalig Tweede Kamerlid en theatermaker John Leerdam.

Locatie: De Balie, Kleine Gartmanplantsoen, Amsterdam

Datum: dinsdag 26 november 2013, 20.00 uur.

Lees:
S.A. Small (2012). Living History. The Legacy of Slavery in the Netherlands (2012, October 5). Den Haag: Amrit/NiNsee.

Dark Matters

Silvia B., Marc Bijl, Marielle Buitendijk, Dario D’Aronco, Jeroen Kuster, Charl Landvreugd, Dirk van Lieshout, Sandro Setola, Renie Spoelstra, Fiona Weir

 

Charl Landvreugd - Anaruka 4. Foto © O.S. Brown

De kunstenaars in Dark Matters verkennen de nevelige uithoeken van een donker universum. Ze tonen een wereld die noch utopie, noch distopie lijkt te zijn, een plek waarvan de aard zich niet meteen prijsgeeft. Wat vertelt deze wereld ons? Betekenis wordt niet gegeven. Wel ontstaat er ruimte voor reflectie op onszelf en onze eigen tijd. Universele thema’ als groei en destructie, goed en kwaad, worden verbeeld in monumentale tekeningen, sculpturen en installaties.

Charl Landvreugd is beeldend kunstenaar, voornamelijk op het gebied van beeldhouwkunst, installaties en video’s, maar ook curator en schrijver. In een aanstekelijke vormentaal met een mengeling van science fiction, futurisme, kitsch en verfijnde esthetiek, spreekt zijn sculptuur over de mogelijkheid om kleur van zijn betekenis te ontdoen en een a-politiek mensbeeld te creëren.

12-09 - 01-12-2013

Locatie: TENT Rotterdam

Klik hier voor meer info 

Slavery - contemporary arts incorporated?

Met Emmanuel Adjei & Marleen Ozgür, Leonce Raphael Agbodjelou, Boris van Berkum, Brian Coutinho, Victor Ekpuk, Patricia Kaersenhout, Charl Landvreugd, Marian Markelo, Wendelien van Oldenborgh, Marcel Pinas, Heidi Sincuba, Frouwkje Smit.

Heidi Sincuba - Girl with book

Slavery - contemporary arts incorporated? belicht het thema slavernij en de erfenissen daarvan in Nederland vanuit het perspectief van de hedendaagse kunstenaar. In verschillende uitingsvormen en gelaagde beeldtaal krijgt het thema vorm en wordt er een verbinding gelegd tussen verleden, heden en de toekomst. In het randprogramma (informatie volgt) gaan kunstenaars en gasten met elkaar in gesprek gaan over de rol als kunstenaar in het debat over slavernij. Live performances en film leiden de gesprekken in.

Galerie Sanaa

za 31 augustus t/m za 19 oktober

Klik hier voor meer info

Destination Outer Space

Plekken waar kennis nog niet altijd toereikend is en waar nog plaats is voor de verbeelding vormen de kaders in Destination Outer Space. De avond staat in het teken van de meest wonderlijke verschijnselen in ons heelal en hoe kunstenaars maar ook wetenschappers en muzikanten zich laten inspireren door de raadselen van de kosmos. Waar sommigen orde in de chaos proberen te scheppen met formules en berekeningen, gebruiken anderen deze ruimte van niet-weten voor het bedenken van een nieuwe werkelijkheid. Sterrenkundige en wetenschapsjournalist Govert Schilling geeft een lezing over curieuze sterrenkundige fenomenen, in zijn performancelezing ‘Notes on Afro-Contemporaneity: Destination Inner Space’ claimt kunstenaar Charl Landvreugd de voltooiing van een deel van het Afrofuturisme – een culturele esthetiek die het verbeelden van een toekomst voor de zwarte man mogelijk maakt zónder de oordelende aanwezigheid van een witte blik en Marielle Buitendijk vertelt over haar fascinatie voor de chaostheorie en hoe dit terug te zien is in haar werk.

Over de sprekers:
Govert Schilling is freelance wetenschapsjournalist en publiceert over sterrenkunde en ruimteonderzoek voor o.a. de Volkskrant, Vrij Nederland, New Scientist en BBC Sky at Night. Schilling publiceerde tientallen boeken over sterrenkundige onderwerpen en hij ontving in 2002 voor zijn werk op het gebied van de popularisering van kennis en wetenschap de Eureka!-oeuvreprijs. Tot 1998 was hij programmaleider van het Artis Planetarium, waar het kinderprogramma 'Sesamstraat en Melkweg' door de Amerikaanse producent van Sesamstraat bekroond werd met een ‘Award of Excellency’. In 2007 werd planetoïde (10986) Govert naar hem vernoemd. Schilling neemt u tijdens zijn lezing mee op een spannende speurtocht naar de schemerzones van de astronomische kennis, en probeert ook wat licht te werpen op de onbereikbare domeinen van de ruimte binnenin een zwart gat en de tijd voor de oerknal. En waar moeten we het dichtstbijzijnde parallelle heelal zoeken?

In zijn werk als beeldend kunstenaar maar ook als schrijver en curator, verdiept Charl Landvreugd zich in het belang van een Afro-Europees discours. Zijn performance-lezing ‘Notes on Afro-Contemporaneity: Destination Inner Space’ is gestoeld op de culturele esthetiek van het Afrofuturisme. Hij stelde de tentoonstelling Agonia samen in het CBK Amsterdam en initieerde het debat ‘Am I Black’ in het SMBA, waar de vraag centraal stond of het zinvol is langs raciale en etnische lijnen te denken over de hedendaagse beeldende kunst in Nederland. Hij studeerde aan Goldsmith’s College in Londen en Colombia University in New York. Zijn werk is internationaal geëxposeerd in o.a. Londen, Amsterdam, New York en Suriname.

Marielle Buitendijk is gefascineerd door gecultiveerde beelden die symbool staan voor het sublieme. Haar schilderijen en sculpturen kennen een sterk mathematische inslag, en komen tot stand volgens algoritmische principes. Buitendijk werd in 2005 onderscheiden met de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst en haar werk is opgenomen in verschillende collecties, waaronder de Caldic Collection en de Nederlandsche Bank en stelde tentoon  in ondermeer Galerie West, Kunsthaus Dresden en Re:Rotterdam.

Performance: ‘Notes on Afro-Contemporaneity: Destination Inner Space’
Donderdag 10-10 at 20:00 hrs @ TENT Rotterdam

Kunst, slavernij en de erfenissen daarvan....

Op 5 oktober vindt in Galerie SANAA te Utrecht een bijeenkomst plaats over de rol van de hedendaagse kunst in relatie tot het thema slavernij en de erfenissen daarvan in Nederland.  Kunsthistoricus, criticus, curator en docent Nancy Hoffman gaat op deze avond in gesprek met o.a. Mercedes Zandwijken (initiatiefnemer van de stichting Keti Koti Dialoog tafel), Patricia Kaersenhout, Boris van Berkum, Charl Landvreugd, Liesbeth Tjon A Meeuw (radiomaker, schrijver) en Babah Tarawally (schrijver). Zij nemen allen deel aan de expositie. De avond begint met het kwasi bita en kokosolie ritueel, een gebruik dat herinnert aan het Surinaamse slavernijverleden.

Boris van Berkum - Dreaming of a Mega Renaissance

In een korte film wordt getoond hoe Wintipriesteres Marian Markelo een plengoffer voor de voorouders brengt vergezeld door het Kabra masker van kunstenaar Boris van Berkum, dat ook in de expositie te zien is. Dit masker is een tastbaar eerbetoon aan de voorouders en luidt de wedergeboorte van de Afrikaanse kunst in de Winticultuur in.

De gasten zullen discussiëren over de mogelijkheden die de hedendaagse kunstenaar heeft voor het maken van nieuwe beelden en verhalen over slavernij nu, en over de effecten en slagkracht van deze nieuwe beelden en verhalen. Zijn deze van betekenis voor het reconstrueren van het cultureel geheugen? Zoekt de kunstenaar hierin naar een nieuwe beeldtaal en naar nieuwe kaders?

Boris van Berkum vertelt over zijn African Art Liberation Front en hoe met 3D-printing Afrikaanse kunst weer een rol kan spelen in het ritueel vandaag de dag.

De avond is in het kader van de expositie Slavery - contemporary arts incorporated? bij Galerie SANAA. Aanleiding is de herdenking van de afschaffing van de slavernij door Nederland 150 jaar geleden.

SANAA nodigde 12 kunstenaars uit Nederland, het Caribische gebied en Afrikaanse landen uit om te reflecteren op de betekenis en rol van slavernij nu. Gespreksdeelnemer Patricia Kaersenhout laat de serie Distant bodies zien geïnspireerd op de positie van de zwarte vrouw sinds de slavernij. Van Charl Landvreugd is de installatie Jamais le Hasard N’abolira Après Mallarmé te zien. In een directe verwijzing naar de 100 jaar oude poëzie van Stéphane Mallarmé en in navolging van Marcel Broodthaers refereert Landvreugd aan het toeval waardoor de ene beschaving de macht overneemt van de andere.

Datum: zaterdag 5 oktober 2013, aanvang 20.00 uur

Toegang gratis. Aanmelding: info@galeriesanaa.nl  (reserveren gewenst)

Locatie: Jansdam 2 te Utrecht Meer info: http://www.galeriesanaa.nl/

Cultuurlijn 1102: Praten, kunst en theater over slavernijverleden

door Stuart Rahan

 

Annet Zondervan, directeur van het Centrum voor Beeldende Kunst Zuidoost maakt het eerste project Cultuurlijn 1102 van de drie cultuurinstellingen in Amsterdam Zuidoost bekend. Foto © Stuart Rahan.

Amsterdam Zuidoost - Zij die behoefte hadden om op één dag nader kennis te maken met het Nederlandse slavernijverleden, hebben donderdag vanuit drie verschillende invalshoeken hun behoefte kunnen bevredigen. In gesprekken hebben inleiders hun licht laten schijnen op het slavernijverleden en hoe 150 jaar na de afschaffing in 1863, zij ermee omgaan. Kunstenaars geven slavernij een eigen gezicht door middel van een tentoonstelling en in het theater hebben rebelse vrouwen van toen een gezicht gekregen.

De drie grootste cultuurinstellingen van Zuidoost staken de koppen bij elkaar en startten hun eerste gezamenlijke activiteit onder de noemer Cultuurlijn 1102, hun gemeenschappelijke postcode. Imagine IC, Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (CBK Zuidoost) en het Bijlmer Parktheater stelden een cultuurprogramma samen met slavernij als interessant thema in verband met de herdenking van 150 jaar afschaffing daarvan.

Nieuwe begrippen

Hoofdgast Saidiya Hartman van de Columbia Universiteit in de VS ging tijdens het onderdeel 'Spoken slavery' in op het immaterieel erfgoed van de slavernij. Daarbij maakte zij gebruik van het verhaal van een jonge Afrikaanse vrouw tijdens de overtocht van haar continent naar Amerika. Dat verhaal heeft Hartman opgetekend in het boek Lose your mother waarbij zij experimenteerde met verhalen van overlevering.

Door de eeuwen heen zijn het Engels en Nederlands verrijkt met woorden die in de slavernijperiode andere betekenissen hadden. Slaven zijn tegenwoordig 'slaafgemaakten', slaves werden het begrip 'enslaved'. Volgens inleider Hester Dibbits maken nieuwe begrippen onder andere deel uit van de vernieuwde manier waarop slavernij herdacht wordt. Zangeres Denise Jannah droeg met haar optreden op geëigende wijze bij aan de herinnering van het slavernijverleden. "Fu sabi pe y'e go, yu musu sabi pe yu kemopo. Om je toekomst te bepalen dien je eerst te weten waar je vandaan komt", vertolkte zij in twee prachtige liedjes. Zij bezong 'Mama Aisa' in een nummer dat zij op harmonieuze wijze liet overgaan in 'Strange Fruit', een lied dat herinnert aan de wreedheden van de slavernij.

Charl Landvreugd. Foto Facebook

Document

In het Centrum voor Beeldende Kunst kon het publiek vervolgens de opening meemaken van de tentoonstelling Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst. Ronald Ockhuysen, adjunct-hoofdredacteur van Het Parool opende de tentoonstelling officieel. Hij liet de aanwezigen delen in een gewaagde actie van de krant die onlangs op de voorpagina een oud document, dat gebruikt werd tijdens de slavernij plaatste. Met dat document konden handelaren een bestelling voor slaafgemaakten plaatsen of werden slaafgemaakten aangeboden. "Twee voor de prijs van één, was zo'n aanbieding", vertelde Ockhuyzen wat volgens hem voor die tijd de normaalste zaak was. Hij kreeg niet alleen complimenten. Er waren ook lezers die zich afvroegen of het plaatsen van het oude document wel nodig was.

 

Iris Kensmil - Kapitani I

De tentoonstelling bestaat uit werk van twintig kunstenaars met een Nederlandse, Antilliaanse en Surinaamse achtergrond. Ken Doorson, Remy Jungerman, Patricia Kaersenhout, Iris Kensmil, Charl Landvreugd en George Struikelblok zijn enkele bekende Surinaamse kunstenaars. Van Iris Kensmil staan daarnaast nog drie fictieve portretten van marronkapiteins in de Schuttersgalerij van het Amsterdam Museum. Zij maakte de portretten 'Out of History', in opdracht van CBK Zuidoost en het Amsterdam Museum.

De dag werd afgesloten met de theatervoorstelling Rebelse Vrouwen in het Bijlmer Parktheater. Drie geesten van overleden slavinnen bieden troost en hulp aan een jonge Afrikaanse vrouw die tegen haar wil in de prostitutie belandt. Zij vertellen over hun eigen ellende, maar met trots delen zij verhalen van hun verzet.

[uit de Ware Tijd, 22/06/2013]

Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst

Op 20 juni wordt de expositie Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst geopend. CBK Zuidoost herdenkt met deze groepstentoonstelling dat Nederland 150 jaar geleden de slavernij afschafte. Twintig kunstenaars tonen hun visie op slavernij: van letterlijke verbeeldingen van gebeurtenissen tot abstracte benaderingen van het onderwerp. Het geheel doet nadenken over de gevolgen en de betekenis van slavernijgeschiedenis voor de huidige samenleving. Bij deze groepstentoonstelling is een publicatie gemaakt: Aspha Bijnaar geeft een toelichting op de historische aspecten in het werk van de kunstenaars:

Sara Blokland

Nardo Brudet

Frank Creton

Brian Coutinho

Ken Doorson

Jeannette Ehlers

Antonio Guzman

Remy Jungerman

Patricia Kaersenhout

Iris Kensmil

Renée Koldewijn

Carla Kranendonk

Charl Landvreugd

Runny Margarita

Tirzo Martha

Helen Martina

Henny Overbeek

Hector Raphaela

Brett Russel

George Struikelblok

Publicatie: Aspha Bijnaar, onderzoeker en auteur

Spreker: Ronald Ockhuysen, adjunct-hoofdredacteur en chef Kunst, Het Parool

Met: Jeannine La Rose, zangeres; Ronald Snijders, fluitist

attent op de opening van de tentoonstelling Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst.

Openingsdatum:  donderdag 20 juni 2013

Tijd: 17.30 uur

Locatie: Centrum Beeldende Kunst Zuidoost, Anton de Komplein 120, Amsterdam Zuidoost

Te zien t/m 31 augustus.

Iris Kensmil

Eerder dit jaar opende in de Schuttersgalerij van het Amsterdam Museum Out of History, een drieluik van kunstenaar Iris Kensmil dat zij maakte in opdracht van CBK Zuidoost en het Amsterdam Museum. Out of History is een onderdeel van de Gouden Eeuw-tentoonstelling. De serie bestaat uit drie fictieve portretten van mensen uit de 18^de eeuw die tegen de koloniale onderdrukking in een eigen positie en toekomst opbouwden. De samenwerking van CBK Zuidoost met het Amsterdam Museum ontsluit erfgoed van de stad met actuele kunst.

De tentoonstelling ‘Gedeelde Erfenis: Slavernijverleden in de kunst’ is van 12 september t/m 20 oktober ook te zien in Kunstenlab Deventer.

www.kunstenlab.nl

De slavernij: Rotterdam heeft er niets mee

Dit jaar herdenken we dat 150 jaar geleden de slavernij in Suriname en op de Nederlandse Antillen is afgeschaft. Waar de agenda van onze hoofdstad bol staat van activiteiten, blijft het in Rotterdam, de stad met de meeste nazaten van de slavernij, opvallend stil. Hoe kan dat? Hebben Rotterdammers niets met het koloniale verleden? Voelen zij zich er ongemakkelijk bij? Of komt het doordat de fysieke herinneringen aan de slavernij na het bombardement voorgoed zijn verdwenen?

Karin Amatmoekrim

Gasten

Charl Landvreugd • Karin Amatmoekrim • Ahmed Aboutaleb • Peggy Wijntuin • Boris van Berkum • Hugo Bongers • Alex van Stipriaan

Presentatie Prem Radhakishun

010-ACtueel | Het debatpodium voor alle Rotterdammers

Datum zaterdag 23 maart 2013

 Locatie Bibliotheek Rotterdam, Hoogstraat 110

Tijd 14.00 tot 15.30 uur

  

Dit debat wordt georganiseerd in de Nationale Boekenweek met het thema ‘Gouden tijden, Zwarte bladzijden’ en met het oog op de onthulling van het Slavernijmonument Rotterdam op 16 juni. Het wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Bevordering van Volkskracht.

Kijk voor meer info op www.lokaal.org.

Verdraagzaamheid, een programma voor vrijheid (7)

Deel 7 gaat over het vermogen tot verdraagzaamheid, onderdeel van ontwikkeling van waardigheid.

Foto © Gerard Valk

Ter inleiding keer ik terug naar de aanhef van dit hoofdstuk omdat ik dat als een belangrijk  uitgangspunt beschouw: "Wie streeft naar het waarlijk goede, kan zich niet afwenden van het ongeluk van anderen". Deze uitspraak heb ik verbonden met een samenleving waarin mensen waarheid en vrijheid moeten kennen en ervaren. Tolerantie is een voorwaarde om dit te bereiken. Mensen moeten bij hun streven naar het goede, ware en de vrijheid zich richten op de ander en zij ontkomen niet aan verdraagzaamheid. Het gaat juist om die specifieke combinatie. Alle componenten zijn even belangrijk. Ik gebruik hier het woord "naastenliefde" met opzet niet en dat zal later duidelijk worden.

Anton Tsjechov. Schilderij van Osip Braz, 1898

Een persoonlijke verkenning: veranderbaar zijn

De reddende waarheid kan door geen mens geboden worden. Dat gegeven vindt Thomas Mann terug in de verhalen van Tsjechov ^[1]. En dat betekent dat je zelf voortdurend op zoek moet gaan. Het vermogen om jezelf te veranderen is de voornaamste morele plicht, denkt Riemen hierbij ook. Het is niet alleen een morele plicht; het is zelfs van levensbelang. Je kunt jezelf hooguit bevrijden van angst en onverschilligheid via de kunsten, maar het veranderen, de zoektocht naar de waarheid en het goede moet je zelf activeren en op gang houden.

Ik heb tolerantie een menselijk vermogen genoemd. Het is een eigenschap, die men ook steeds actief moet benaderen en onderhouden: oefenen van eerbied zoals Riemen en ook Venmans dat zeggen ^[2] . Het gaat om persoonlijke en individuele vorming, het voortdurend jezelf oefenen in eerbied voor anderen (alsook voor de aarde zelf, voegt Riemen daar nog aan toe). Dit persoonlijk oefenen kan alleen in vrijheid gebeuren. Je moet jezelf daarbij steeds bewust zijn van de plek die je inneemt tussen alle anderen. Dat wil zeggen dat je je eigen authenticiteit moet realiseren. Deze authenticiteit is - zoals eerder gezegd - niet historisch of genetisch gedetermineerd. De context waarbinnen je opgroeit, is niet onbelangrijk is. Paul Verhaeghe constateert in zijn boek dat identiteit tot stand komt “via de verhouding tot anderen; dergelijke verhoudingen zijn zelfs een noodzakelijke voorwaarde, want anders komt er geen identiteit tot stand”. ^[3] De mens is een sociaal dier en gedijt slechts in de betrekkingen die hij met anderen kan onderhouden. Tolerantie is dan ook een sociaal vermogen. De omgeving waarin je opgroeit, heeft een vormende werking op de persoonlijkheid, maar is niet bepálend voor de uitkomst van je bestaan. Je authenticiteit heeft te maken met de mate waarin én hoe je jezelf onderscheidt van anderen. Dit is een egocentrisch beginsel en het vergt voortdurend heroriëntering, een dynamiek van eigenheid. "Ken uzelf", het Oudgriekse gezegde (dat aan verschillende Oudgriekse denkers wordt toegeschreven) heeft betrekking op deze wijze van léren kennen van wat je onderscheidt van anderen. Het is de basis van eigenwaardigheid. Ken uzelf is geen statische uitspraak; het gaat over de constante dynamiek van zelfontdekking.

Letterheren

Veranderbaarheid. Daar zit voor een deel de crux van deze beschouwing. Als tolerantie een menselijk vermogen is, dan betekent dat dat het actief ontwikkeld kan worden. Het betekent ook dat je als mens alleen maar een zinnig debat kunt voeren als je jezelf bewust bent van dit vermogen te veranderen. Je kunt in een debat inzichten verwerven. Inzichten verwerven betekent dat je kúnt veranderen, je jezelf anders leert kennen en je perspectief op de werkelijkheid (de feiten) mede verandert. Ken uzelf betekent dus ook dat je veranderbaar bent. Guépin heeft in dit verband een aantal opmerkingen gemaakt dat ook in het beeld van dit boek past. "Een door mensen veroorzaakt kwaad wordt of aan domheid of aan slechtheid toegeschreven (...). Als het kwaad aan domheid wordt toegeschreven, lijkt het nog het meest op natuurrampen, voor zover de domheid erfelijk wordt bevonden. Het is dan progressief - want alleen domheid is veranderbaar - om ook de domheid als gevolg van slechtheid van anderen te zien: vals bewustzijn, misleide geesten, kanslozen, allemaal verdrukten" ^[4].

...geest van veranderbaarheid... Foto © Charl Landvreugd

Met progressief bedoelt hij politiek progressief, dat wil zeggen linkse of het christelijk-marxistische ideologieën, de stromingen uit de laatste decennia van de 20e eeuw in Nederland. Zelf heb ik "veranderbaar" geaccentueerd in de tekst. In de constatering van Guépin zit de tragiek van het slachtofferisme besloten. En dit is gevangengehouden in de geest van het politiek correcte denken over tolerantie. Degene die de ander dom houdt, zal niet willen veranderen terwijl het slachtoffer zelf niet kán veranderen. Dit houdt de geest van het verzet in stand, het leven als strijd, want dat is het enige dat zin geeft. Binnen het politiek correcte denken is dat het sjabloon, waar men niet buiten de lijntjes kan kleuren. Het slachtoffer kan zijn waardigheid niet herwinnen; hij zit vast in zijn achterlijkheid en dat kan men hem niet verwijten. Op hem rust niet de morele plicht ook maar iets te veranderen. Sterker nog, hij is de held in zijn positie.

Erziehungsflagellantismus. Afb.©  Perkauf Woerenkamp 

De traumatisering door slavernij zijn we in dit boek verschillende keren tegengekomen. Jandi Paula wil een diepgaand onderzoek naar de ziel van de Curaçaoënaar. Anders zal er nooit iets veranderen. Ook Girigori, Sluis, Mary Rose Allen, Marcha en Verweel schreven erover. In het vorige hoofdstuk heb ik ook Schotborgh - van de Ven genoemd. Mensen zijn verstrikt geraakt in hun eigen onmacht en ze zijn kennelijk niet in staat dit te veranderen. Ze ontberen het vermogen te veranderen en ze zijn niet in staat te komen tot waardigheid.

Albert Roessingh - Tuin der hemelse vreugde

Vertegenwoordigers van het politiek correcte denken versterken deze veronderstellingen. Het slachtoffer is gedetermineerd door geschiedenis en afkomst. Doordat de beschaamden niet los kunnen komen van de geest van getraumatiseerd zijn, worden verzet en weerbarstigheid een substantieel deel van hun identiteit. Hierdoor kan deze groep het vermogen tot tolerantie niet tot ontwikkeling brengen. Dat zou een logische gevolgtrekking zijn en die blokkade komt volledig op het conto van de dader. Niets aan te doen.

Ik denk dat het vermogen tot tolerantie wél in elk mens aanwezig is; het is namelijk onderdeel van de eigen waardigheid zelf en dat is het wezen van vrijheid en waarheid. Dat vermogen moet je als mens zelf op gang brengen, zoals ik eerder liet zien. Het is een individuele opgave veranderbaar te zijn.

(wordt vervolgd)

[1] Riemen, Adel van de geest, pag. 79

[2] Riemen, Adel van de geest,  pag. 51 en Venmans, Het derde deel van de ziel, pag 140.

[3] Verhaeghen, Paul, Identiteit, uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam, 2012, pag. 90 en 104/105.

[4] Guépin, De beschaving, pag. 246.

3073 talks & lectures 2: Remy Jungerman

Studio Charl Landvreugd | Putsebocht 76 B | Rotterdam

10 februari 2013 | 15:00 – 17:00

Remy Jungerman, Independent Fine artist and curator | Beeldend Kunstenaar en curator

Remy Jungerman heeft een fascinatie voor de Afro-religieuze esthetiek die hem verbindt met de Afrikaanse Diaspora en de religieuze kennis van zijn Marron voorouders in Suriname. Hij is gegrepen door de altaren kleuren en ruitpatroon in de stoffen die worden gebruikt bij rituelen, objecten en offers die worden gebracht. Door deze fascinatie heeft hij zich ontwikkeld tot een multimedia kunstenaar die werkt met installaties en collages. Enkele van zijn hoofdthema’s zijn trans-nationaliteit, thuis voelen en de manier waarop kennis wordt overgedragen tussen culturen.

Tijdens de conversatie 3073 talks & lectures # 2 zal Remy Jungerman spreken over zijn proces, zijn onderzoek en ontwikkeling en hoe zijn werk beïnvloedt is door Afro-religieuze esthetiek.

Remy Jungerman has a fascination for the Afro-religious esthetics, that connect him to the African Diaspora and the religious knowledge of his Maroon ancestors  in Suriname. His fascination includes altars, colors and (grid) patterns in cloth used in rituals, objects used in offers and libations. Through this fascination he developed into a multimedia artist working with installations and collages. Some of the main themes in his work are trans-nationality, belonging and the way knowledge exchange between cultures.

Remy Jungerman - Garden of Eden/Sacrifice

According to Landvreugd;
In the last years his imagining of ancestor worship shows a divide between bright colours and tranquil tones. In Surinamese visual culture, which is part of Jungerman’s cultural heritage, the realm of the living are separated from the dead. Offerings and rituals from the artist’s personal history become two-dimensional renderings of contact with the past. Jungerman makes a reality visible that has been hidden for a long time. The lively collages tell the story of a philosophy that aims to find balance between the past, present and future. They function as a lesson in Afro-Surinamese ritual and philosophy for beginners. It is a crash course that operates as an introduction to understanding the serene abstractions of Jungerman’s wall installations.

These spatial works refer to the multiple dimensions in which Afro-Surinamese thought plays out. Through its apparent flatness, one is never sure whether the wall object is sculpture or painting. The work’s basic grid lines derived from the ritual pagne (wrap) imply infinity in time and space. Carefully placed objects within the grid mark the moment of contact between man and the past. These ‘offerings’ provide entrance to the multi-dimensional world where ancestral knowledge is hidden.

His work has been acquired by various institutions and private collectors worldwide among which: the Stedelijk Museum in Amsterdam, the Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, Museum Het Domein in Sittard, Zeeuws Museum, Middelburg, ARC Collection, Amsterdam, Droog, NY, USA, the Rennies Collection in Vancouver

During the conversation Jungerman will speak about his process, his research and development and how his work is influenced by Afro-religious esthetics.

Remy Jungerman - Installatie

3073 INFO:

In de periode 2012 – 2015 zijn er 30 talks & lectures (conversaties & lezingen) door kunstenaars, curatoren, schrijvers en denkers die als divers worden beschouwd of die dagelijks met diversiteit te maken hebben in hun beroepspraktijk.
            Tijdens de conversatie of lezing geven zij hun kijk op diversiteit en hoe dit tot uitdrukking komt in hun werk. Na de presentatie is er ruimte voor vragen waarbij er een actieve koppeling wordt gemaakt tussen de presentatie en de ‘diverse’ wijk Bloemhof, postcode 3073, en haar buurtbewoners.
Dit gesprek tussen de praktijkbeoefenaars en de wijk opent een interne dialoog over vragen rond diversiteit. Op deze wijze worden praktische -, artistieke - en theoretische argumenten / bespiegelingen gekoppeld aan lokale issues. De hele sessie wordt opgenomen op beeld en geluid.

Het project 3073 talks and lectures is een vervolg op de debatten Am I Black Enough for You (de Unie 2010) en Am I Black (SMBA, 24 januari 2013)

www.landvreugd.com | 3073 talks & lectures  | forward to a friend
Copyright © 2013 Studio Charl Landvreugd, All rights reserved. You receive this email because you like Studio Charl Landvreugd on facebook Our mailing address | Ons postadres is: Studio Charl Landvreugd Putsebocht 76 B Rotterdam, ZH 3073 HN

Hoe zwart is kunst?

Erwin Olaf - Fashion Victims

Op donderdag 24 januari vond in SMBA het debat Am I Black plaats. Een initiatief van kunstenaar en schrijver Charl Landvreugd, dat voortborduurde op Am I Black Enough for You (Rotterdam, 2010). Hoofdthema? Zwarte kunst in een witte kunstwereld.

Is het een last om als kunstenaar gedefinieerd te worden in relatie tot je culturele achtergrond? Moet er (nog) een emancipatiestrijd gevoerd worden voor de erkenning van zwarte kunstenaars? Hoe kan er meer diversiteit komen in de Nederlandse kunstwereld? Dit zijn enkele vragen die aangestipt werden in het debat Am I Black.

Jelle Bouwhuis

De middag in SMBA werd geopend door gastheer Jelle Bouwhuis. Bij SMBA is hij al enige jaren bezig met Project 1975 over hedendaagse kunst in relatie tot kolonialisme. Zo’n vier jaar geleden merkte Bouwhuis op dat er in Nederland weinig aandacht was voor Afrikaanse kunst, terwijl deze kunst in andere – met name Angelsaksische – landen wel populair was. Zo begon bij SMBA de zoektocht, die de komende jaren voorgezet zal worden in het Stedelijk Museum met het onlangs gepresenteerde Global Collaborations.

Afro-Europese theorie en het discours

In de aankondiging voor het debat werden complexe onderwerpen aangehaald: 'Is er ruimte in Nederland, en op het Europese vasteland in het algemeen, om lokale etnische issues onderdeel te maken van het lokale kunstdiscours op basis van de issues die uit de zwarte gemeenschap voortkomen? En, op die manier een Afro-Europees denken over kunst tot stand te brengen dat onderdeel kan worden van het kunstbeleid?'

Charl Landvreugd

Deze tekst is ongetwijfeld opgesteld door initiatiefnemer Charl Landvreugd, die door Bouwhuis komisch geïntroduceerd werd als zwarte kaaskop. In zijn openingslezing sprak Landvreugd over de traditie van Afro-Amerikaanse theorie en Black British Theory. De Nederlandse kunstwereld blijft naar zijn idee achter op dat gebied.

Aangezien er praktisch geen etnische diversiteit is in de staf van culturele instellingen, zo stelt Landvreugd, is het niet gek dat er geen allochtoon publiek komt (link: www.volkskrant.nl/Museum is bolwerk gebleven ). 'Allochtonen kunnen zich niet vinden in de programmering.'

Hij vraagt zich af of dit gebrek aan diversiteit niet samenhangt met het feit dat een Afro-Europese discours nog in de kinderschoenen staat. Voor diegenen die niet volledig op de hoogte zijn van de stand van de Amerikaanse, Britse en West-Europese theorie op dit gebied was Landvreugds lezing erg abstract. De kwestie van een Afro-Europees denken bleef dan ook onderbelicht in het debat.

Rob Perrée

Kwaliteit

De tweede lezing kwam van kunstschrijver Rob Perrée en ging over zijn persoonlijke interesse in zwarte Amerikaanse kunstenaars. Zijn fascinatie begon in de jaren negentig toen hij in aanraking kwam met het werk van destijds onbekende Afro-Amerikaanse kunstenaars. In 1998 maakte Perrée een publicatie en tentoonstelling in De Beyerd en het Frans Halsmuseum over een groep zwarte kunstenaars. Vier van de kunstenaars die hij had geselecteerd trokken zich plots terug; zij weigerden in dit verband tentoongesteld te worden. Perrée erkent dat hij daar toen geïrriteerd over was – het was hem te doen om de kwaliteit van hun werk, niet hun huidskleur – maar dat hij nu nooit meer zo’n expositie zou maken.

Zijn positie maakt hij duidelijk door een citaat aan te halen van de recent aangestelde curator Afrikaanse kunst bij Tate, Elvira Dyangani Ose. Tate is al enige tijd bezig conservatoren aan te stellen met kennis van een geografisch gebied (in tegenstelling tot artistieke discipline). Let wel, zo stelt Dyangani Ose: 'geographical provenance should not be considered an aesthetic category.' Het gaat Perrée in de eerste plaats om de kwaliteit van een kunstwerk. Kwaliteit, zo suggereert hij, die losstaat van de etnische achtergrond van de kunstenaar.

Het panel

Zwart

Tijdens de middag werd al snel duidelijk dat er veel incrowd aanwezig was; kunstenaars en critici die elkaar bij naam kenden en ongetwijfeld aanwezig waren bij het eerdere debat in Rotterdam, dat eveneens geleid werd door Aspha Bijnaar. Het panel bestond uit Remy Jungerman (kunstenaar), Sara Blokland (kunstenaar), Macha Roesink (directeur De Paviljoens) en Annet Zondervan (directeur CBK Zuidoost). Al direct na de voorstelronde van het panel werd de zaal betrokken bij de discussie. Het publiek bleek zeer geëngageerd en vuurde de discussies flink aan. Een nadeel was dat het debat soms chaotisch werd en in cirkels verliep.

De term ‘zwart’ werd continu aangehaald; ‘zwarte kunstenaar’, ‘zwarte kunst’, ‘black aesthetics’ et cetera. Afgezien van Perrée, die Landvreugd herhaaldelijk naar een definitie van deze ‘black aesthetics’ vroeg, leek geen van de aanwezigen zich druk te maken over de terminologie. De boventoon werd gevoerd door de vraag of het al dan niet een probleem is dat je als zwarte kunstenaar als zodanig gelabeld wordt. Sommige kunstenaars konden er niet mee zitten: 'Mijn achtergrond maakt nu eenmaal deel uit van mijn werk.'

Gespreksleider Aspha Bijnaar

Een ander merkte op: 'Het probleem is dat als ik bijvoorbeeld alleen maar Delftsblauwe vazen zou maken dat het dan nog steeds gezien wordt als politiek”. Perrée besloot olie op het vuur te gooien door te stellen dat de kunstenaar ook zelf verantwoordelijk is voor het label "zwarte kunstenaar". 'Je laat mensen ook weten dat je zwart bent. Je huidskleur is niet te zien in het werk zelf.'

Roesink vindt het problematisch dat altijd als een kunstenaar niet blank is er naar zijn etnische achtergrond wordt gevraagd in relatie tot zijn werk. Dat geldt niet alleen voor kunstenaars uit Afrika; Roesink haalt het voorbeeld aan van de Iraanse kunstenares Shirana Shahbazi die zich door 9/11 meer bewust werd gemaakt van haar wortels. Roesink: 'Het is belangrijk om een debat als dit te voeren, omdat deze kunstenaars door anderen in een cultureel hokje geplaatst worden.' Jungerman vindt het daarentegen belangrijker dat er nu een grote overzichtstentoonstelling komt van één of meerdere zwarte kunstenaars: 'Een tentoonstelling is een uitspraak. Je kunt debatteren, maar als je iets wilt veranderen moet je onderbelichte kunstenaars simpelweg laten zien.'

‘Zwarte kunst’ en ‘zwarte issues’ blijken in het debat geen eenduidige, ongecompliceerde termen. Zondervan zet zich bij het CBK Zuidoost in voor een programmering die aansluit bij de leefwereld van de lokale bevolking. Om zwarte issues aan de kaak te stellen is huidskleur niet doorslaggevend: 'Ook als blanke curator kun je, door je bewust te zijn, zwart programmeren. Diversiteit in je staf is daarbij belangrijk omdat het zorgt voor meer bewustzijn van je eigen normen- en waardenkader.' 

Het publiek

Landvreugd besluit: 'Ik richt me specifiek op zwarte issues, omdat ik denk dat je door dit punt te takelen ook andere veranderingen teweegbrengt. Het gaat niet alleen over donkere huidskleur, maar even goed over het zichtbaar maken van andere minderheden in de kunstwereld.' Voor Blokland is het juist problematisch dat dit debat gevoerd wordt langs lijnen van emancipatie, en niet van beeldende kunst. Er werd in SMBA gesproken over discours, huidskleur, diversiteit in musea, kwaliteit, maar er is geen enkel kunstwerk inhoudelijk besproken. Misschien is het inderdaad tijd voor een grote tentoonstelling van hedendaagse ‘zwarte kunst’ – dan kunnen we zien wat het eigenlijk inhoudt en daarna weer verder praten.

Het debat Am I Black is opgenomen en de videoregistratie zal binnenkort verschijnen op de blog van SMBA’s Project 1975: http://project1975.smba.nl/

[van Metropolis M]

Debat: Am I Black?

Na Am I Black Enough for You (2010 De Unie) is er op 24 januari in het SMBA het Debat Am I Black over de zin of onzin van een Afro-Europees kunstdiscours met: Dr. Aspha Bijnaar, Sara Blokland, Remy Jungerman, Charl Landvreugd, Rob Perrée, Macha Roesink en Annet Zondervan.

De Anglo-Saksische kunstwereld heeft de beschikking over een goed ontwikkelde Afro-Amerikaanse en Black British (kritische) theorie, waarmee het werk van Zwarte kunstenaars een significante positie krijgt in het maatschappelijk discours. Dit gegeven is ook van toepassing op het Afrikaanse continent en in de Caraïben.

Er is tot nog toe geen officiële traditie van Afro-Europese kunstkritiek en -discours die een context leveren voor het beoordelen van werk gemaakt door Zwarte kunstenaars op het vasteland van Europa. Als we het beeldend werk van deze groep Europeanen willen beoordelen hebben wij enkel de beschikking tot het Brits-Amerikaanse, Afrikaanse en Caribische model, naast het algemeen dominante kunstdiscours in het betreffende Europese land. Met deze beperkingen in het achterhoofd worden er werken geproduceerd door Afro-Europese kunstenaars die internationaal alleen weerklank vinden wanneer zij afgezet worden tegen deze bestaande raamwerken.

Deze constatering is het uitgangspunt voor het debat Am I Black in Stedelijk Museum Bureau Amsterdam. Daarin staat de vraag centraal of het zinvol is om langs raciale en etnische lijnen te denken over de hedendaagse beeldende kunst in Nederland, en of het nuttig kan zijn om een eigen Afro-Nederlands en Afro-Europees kunstdiscours te ontwikkelen.
Is er ruimte in Nederland, en op het Europese vasteland in het algemeen, om lokale etnische issues onderdeel te maken van het lokale kunstdiscours op basis van de issues die uit de zwarte gemeenschap voortkomen? En, op die manier een Afro-Europees denken over kunst tot stand te brengen dat onderdeel kan worden van het kunstbeleid?

Deze vragen worden belicht door initiatiefnemer Charl Landvreugd en in een internationale context geplaatst door kunsthistoricus Rob Perrée. Daarna is er een discussie waaraan Macha Roesink (de Paviljoens), Annet Zondervan (CBK Zuidoost) en de kunstenaars-curatoren Remy Jungerman en Sara Blokland deelnemen. De discussie staat onder leiding van Dr. Aspha Bijnaar.

Donderdag 24 januari | Aanvang: 16.30 uur | Voertaal Nederlands
Toegang gratis, reserveren a.u.b. via mail@smba.nl


Dit debat wordt ondersteund door / This debate is generously supported by: het Amsterdams Fonds voor de Kunst, het Mondriaan Fonds en het Stedelijk Museum Bureau Amsterdam

Een heerlijk avondje met de Werkgroep Caraïbische Letteren

Dit jaar is hij gearriveerd in Roermond, de Goedheiligman, dus blijkbaar over de binnenwateren van Myra tot hij over de Maas ons land binnenvoer. Zijn de Zwarte Pieten ook hun richtingsgevoel kwijt of dartelen zij vrolijk langs dakrand en regenbuis? Gaat de traditie op de schop in de meerkleurenmaatschappij, of staat de harde hand van het Dordtse politiecorps symbool voor een hardnekkig beleden Hollands identiteitsbesef? Zien wij op Curaçao daar echt de bruine huid onder de zwarte schmink? En hoe doen ze dat dan in Spanje en Frankrijk met hun ijzeren tradities? De Werkgroep Caraïbische Letteren wil het weten, maar houdt de traditie van het Sinterklaasvers hoog. Dus treedt een keur aan woordkunstenaars aan voor een heerlijk avondje in het intieme literaire theater Perdu, met gasten uit binnen- en buitenland.

Solange Leibovici

Met de betere Sinterklaasgedichten van Hilli Arduin, Quincy Gario, Romeo Grot, Michiel van Kempen, Charl Landvreugd, Frans Lopulalan, Diana Ozon, Scott Rollins en de enige echte Nicolaas uit San Nicolas: Quito.

Vertaalster en geografe Amparo Garcia Celma vertelt hoe de Spanjaarden de teloorgang van hun stierenvechten ervaren. Aart Broek heeft scherpe herinneringen aan de Antilliaanse Sint Nicolaas. En filosofe Solange Leibovici neemt ons mee naar Frankrijk, ze heeft veel nagedacht over Sinterklaas - die ze haat – en zet de Turkse baardman af tegen de lieve Kerstman uit la douce France. Arnold-Jan Scheer, auteur van Wild geraas, vertelt over strijd, primitiviteit en lust achter de Sinterklaasviering.

De vrouw van Sinterklaas

Met surprises en Tony Chocolony-chocolade.
En muziek van het Sinterklaastrio!

Locatie: Perdu, Kloveniersburgwal 86  1012 CZ Amsterdam
Datum en tijd: donderdag 6 december, 19.30 uur, zaal open 19.00 uur

Toegang:  € 10,-/ CJP € 7,50

Er is slechts een beperkt aantal toegangskaarten beschikbaar. Wie 't eerst komt, 't eerst maalt.

Aanmelden kan via deze link

Amparo Garcia Celma over de teloorgang van Spaanse tradities

De Kindervriend op Curaçao. Foto © Zuleika Coffie

Verrassen, choqueren, verbazen

Hedendaagse kunst uit het Caraïbisch Gebied

door Nicolaas Porter

In de kunsthal KAdE te Amersfoort-Nederland is van 26 mei tot en met 26 augustus 2012 de tentoonstelling Who more SCi-Fi than us; hedendaagse kunst uit de Caraïben te zien. De tentoonstelling is samengesteld door gastcurator Nancy Hofman. Who more SCi-Fi than us toont een selectie uit werk van hedendaagse kunstenaars in de Caraïben, van het zuiden (Antillen en Suriname) tot het noorden (Cuba en Jamaica), van het westen (Costa Rica en Panama) tot het oosten (Martinique en Barbados) en alle eilanden daartussen.

Remy Jungerman (Suriname/Nederland), Promise III, detail

Bij deze tentoonstelling is een gelijknamige catalogus verschenen. Deze goed verzorgde catalogus geeft een uitstekend overzicht van wat er zoal te zien valt op deze opmerkelijke tentoonstelling. Voor velen van ons die niet in staat zijn om zomaar even af te reizen naar Amersfoort, is deze catalogus een aanrader, vooral als je wil weten hoe het eigenlijk zit met de hedendaagse kunst in het Caraïbisch Gebied.

Leasho Johnson (Jamaica), Orange Boy, mixed media

Nancy Hofman gooit in de inleiding van het boekje meteen een interessant balletje op, want waar zit de samenhang, zo die er al is natuurlijk? Het is moeilijk voor te stellen dat er zoiets zou ontstaan als een tentoonstelling: moderne kunst uit Europa. In feite worstelen Europa en het Caraïbisch Gebied met hetzelfde probleem. Om het heel scherp te stellen: bestaat er eigenlijk wel zoiets als een Europese of Caraïbische identiteit, of is er alleen sprake van een geografische samenhang? Nancy Hofman komt terecht tot de volgende conclusie: ‘Van waar ik sta zie ik een landschap dat overeenkomsten heeft met verschillende delen van de wereld. De inwoners van dit gebied dragen in zich allemaal een klein stukje van alle continenten van de wereld. Dit zorgt voor een unieke mix van culturen. Uniek in de zin van het voorloper zijn in iets waar de rest van de wereld ook mee te maken gaat krijgen of al mee te maken heeft. We kunnen iets leren van de Caraïben’ Tot zover Nancy Hofman.

Renee Cox (Jamaica), Yo Mama's Last Supper, fotografie (middenpaneel)

In de catalogus trekt een scala van kunstenaars aan je voorbij. Suriname wordt vertegenwoordigd door Remy Jungerman, Marcel Pinas en Charl Landvreugd. Deze laatste kunstenaar woont en werkt overigens in Nederland. De afgebeelde kunstwerken verrassen, choqueren, verbazen. Wat ik zie zijn vooral heel inspirerende maar bovenal individualistische kunstuitingen van een bijzonder hoog niveau, vaak van wereldklasse en dat staat dan weer haaks op het algemene uitgangspunt voor deze tentoonstelling, want nergens is sprake van een geforceerde collectiviteit (en dat is goed!) De kunstenaars die wonen en werken in het Caraïbisch Gebied doen dat vaak maar zeer ten dele. Het zijn in feite globetrotters die of hun wortels hebben in dit stukje aarde of ervoor gekozen hebben deze wortels als hun uitgangspunt te nemen.

In het Caraïbisch Gebied komen mensen samen, in het verleden vaak gedwongen, in het heden vaak als tolerante acceptatie van het samen zijn of als keuze. Op de witte stranden of in de mangrovebossen spoelt van alles aan en wat daar aanspoelt wordt moeiteloos opgenomen door wat er al is. Zo ontstaat een overvloed aan leven en processen die met recht en reden als uniek aangemerkt mogen worden. Onze kunstenaars maken deze processen voor ons zichtbaar in aangrijpende, bizarre en avantgardistische scheppingen, die zich vaak radicaal onderscheiden van wat in dit gebied als fatsoenlijk of begrijpelijk wordt ervaren. Renee Cox uit Jamaica laat ons bijvoorbeeld een Laatste Avondmaal zien waarin de Christusfiguur wordt afgebeeld als een naakte vrouw die niets aan de verbeelding overlaat. Ik kan het niet helpen me af te vragen hoe een dergelijk kunstwerk binnen ‘onze’ gemeenschap zou worden ervaren!

Nancy Hofman: Who more Sci-Fi than us, contemporary art from the Caribbean. Amsterdam: KIT-Publishers, 2012. ISBN 978-9460222115

Bovenste drie foto's: © Michiel van Kempen