Bussemaker en Dekker, doe iets aan deze KNAW

Interieru van het Trippenhuis, zetekl van de KNAW aan de Amsterdamse
Kloveniersburgwal.

door Marc Chavannes

Het wordt steeds gekker bij de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Het walhalla van wetenschappelijk Nederland wordt volgende week voor de Ondernemingskamer gedaagd als de hoogmoed van bestuur en directie niet snel plaats maakt voor de rede en normale omgangsvormen. De Ondernemingsraad van de KNAW gaf de eigen leiding deze week een laatste kans.

Een klein jaar geleden berichtte ik op deze plaats over het ‘digitaal geestenpaleis’ dat bij de KNAW nog onder voorzitterschap van de gelauwerde Robbert Dijkgraaf werd bedacht en onder zijn opvolger Hans Clevers nu als Humanities Center definitief moet ontstaan in een deel van het Koninklijk Instituut voor de Tropen. Tegen aanzienlijke meerkosten.

Clevers weet alles van moleculaire genetica. Hij gaat er van uit dat wat samenvoeging van enkele instituten op zijn gebied heeft opgeleverd ook zal opgaan voor hoog aangeschreven instituten die taal, geschiedenis en culturen bestuderen. Samen met de KNAW-directeuren Hans Chang en Theo Mulder gaat hij heel ver om het idee door te zetten, mét marmeren trappen.

KITLV, Leiden

De schade is aanzienlijk. Om het Humanities-paleis te bekostigen hebben de commandanten van de KNAW ook besloten het al 42 jaar bestaande ICIN-Netherlands Heart Institute te sluiten. Voor maar 1 miljoen euro per jaar produceert dit samenwerkingsverband van acht academische hartcentra 20 procent van het wetenschappelijk werk onder KNAW-vlag.

Het ICIN werd een jaar geleden als ‘excellent’ en te bescheiden over zijn eigen prestaties beoordeeld door een internationale visitatiecommissie. De KNAW was daar toen trots op. Nu moet het dicht. Opgegeven reden is de efficiencykorting die de KNAW is opgelegd, maar ieder argument ontbreekt waarom dat tot complete opheffing van een goed lopend instituut moet leiden, een model nog wel van het type bureaucratie-arme wetenschappelijke samenwerking dat alom wordt verlangd door Den Haag. De OR van de KNAW heeft negatief geadviseerd. Michel Rog (CDA) stelde Kamervragen.

De KNAW neemt hier een voorbeeld aan de minieme bezuiniging die minister Bussemaker realiseerde door de subsidie aan het actieve Montesquieu Instituut in Den Haag te schrappen – ook zo’n voorbeeld van lean and mean interuniversitaire samenwerking, in dit geval op het gebied van parlementaire democratie in Nederland en Europa. Weinig gewonnen, veel vernietigd. (Voor de volledigheid: ik zit in hun Adviesraad, anders had ik er meer over geschreven.)

Een KITLV-uitgave

De sloopbal van de KNAW-top heeft ook het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden getroffen. Dit instituut van wereldfaam dat vooral Indonesische en Caraïbische cultuur onderzocht, is vrijwel ontmanteld.

De collectie is haastje-repje ondergebracht bij de Leidse Universiteitsbibliotheek, in afwachting van een grootse Azië-bibliotheek waar geen geld voor is. De niet-ontslagen onderzoekers werken elders zonder hun materiaal voort. Weg is de leeszaal waar alle vakgenoten langskwamen. Pech voor de vereniging die eigenaar is. Dankzij een spreekverbod las u er weinig over.

Het in de hele wereld bekende internationale studiecentrum NIAS in Wassenaar, waar tal van belangrijke boeken zijn geschreven en contacten zijn gelegd tussen slimme mensen op zeer verschillende gebieden, wordt opgedoekt. Moet in het Humanities Center integreren met de lexicologen en onderzoekers van de Nederlandse geschiedenis. Allemaal interessante types maar samen op kantoor, leidt dat tot wonderbaarlijke nieuwe inzichten?

Bij sommige instituten heeft men tot nu toe welwillend meegewerkt. Er zou 15 miljoen extra te verdelen zijn. Maar ook daar is de twijfel omgeslagen in wrevel. De nieuwe huisvesting kost jaarlijks 6 à 8 ton meer dan de huidige huren, naast 4 of 5 miljoen aan verbouwingen. De KNAW-brede Ondernemingsraad heeft de plannen voor de tweede keer afgewezen wegens gebrek aan onderbouwing en draagvlak.

Zoals meestal spelen bezuinigings- en veronderstelde ‘winst-door-samenwerking’-argumenten door elkaar heen. Hier verrijkt met de geniale gedachte dat die suffe alfa’s eindelijk eens van big data moeten leren. De computer als pinautomaat voor de humaniora.

Sommige instituten op het gebied van taalkunde zagen nog wel iets in samen optrekken. Andere helemaal niets. Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) heeft weinig te overleggen met etnologen en variatielinguïsten. Het heeft wel een wereldwijde reputatie als onderzoekscentrum op het gebied van oorlogen en volkerenmoord.

Gezien hun persoonlijkheden zal het voor het leidend KNAW-trio moeilijk zijn deze veldslag ongeschonden te verlaten. De minst ingrijpende exit-strategie zou zijn het Humanities Center te heroverwegen zonder het NIOD – dat hoort een zelfstandig nationaal instituut te zijn, een lieu de mémoire, een plaats waar de moeizame strijd van het goede tegen het kwaad wordt beleefd en bestudeerd. Waar de overige instituten het beste kunnen gaan samenwonen hangt af van hun gemeenschappelijke missie, die nog steeds moet worden aangetoond.

Voor het lot van de drie verantwoordelijken is het van belang dat zo snel mogelijk het rapport wordt openbaar gemaakt van een internationale commissie die de KNAW heeft geëvalueerd. Volgens de eerste signalen is het uiterst kritisch over de bestuursstijl en –methoden van het trippende trio in het Trippenhuis.

Jet Bussemaker, Sander Dekker, waar zijn jullie als het vaderland je nodig heeft?

[van NRC, 5 april 2014]

Performance kunstenaar Charl Landvreugd

Charl Landvreugd

Kom op zaterdagmiddag 18 januari 2014 naar het Tropenmuseum en woon de openingsperformance van Charl Landvreugd bij. Charl Landvreugd heeft Edgar Cairo gekozen als partner voor het project Monumenten voor de toekomst. Landvreugd licht toe:

“Edgar Cairo was in zijn columns en boeken bijzonder kritisch naar hoe de Surinamer/migrant zich vormt in Nederland. Cairo was ervan overtuigd dat men zich bewust moest zijn van de persoonlijke en gemeenschappelijke geschiedenis om een evenwichtige en succesvolle factor te zijn in de samenleving. De vanzelfsprekendheid waarmee hij zijn zwartheid benoemde was voor veel Surinamers vanaf de jaren 70 tot recent choquerend. Een groot deel van de huidige generatie ziet Cairo dan ook als een voorvader van de zwarte vanzelfsprekendheid die zich op dit moment ontwikkeld in Nederland en Europa.”

Landvreugd gaat met dit gegeven in dialoog met als resultaat een monument/document voor de toekomstige burger in de vorm van een installatie.  De openingsperformance van deze tentoonstelling is op zaterdag 18 januari om 15.00 uur. Er zullen delen uit Cairo’s eerste boek Temekoe uit 1969 worden nagespeeld. Door middel van de call and response-stijl vertelt dit boek het verhaal over het doorgeven van generationele trauma’s van de slavernijgeschiedenis in de Surinaams Creoolse gemeenschap. Deze stijl van vertellen is typisch voor de West Afrikaanse gemeenschappen in Noord- en Zuid-Amerika. Tijdens Landvreugds performance staat deze vorm van vertellen ook centraal. Een koor van vijf vrouwen zal met liederen en spreekwoorden reageren op de verhalen van de verteller. Deze manier van vertellen kom je tegenwoordig bijna niet meer tegen, wat het extra bijzonder maakt. De performance wordt geflimd met IPhones.

Het werk van Charl Landvreugd & Edgar Cairo is van 16 januari t/m 2 maart 2014 te zien in de Galerie van het Tropenmuseum

Wanneer: zaterdag 18 januari 2014

Tijd: 15.00 uur

Waar: Lichthal, Tropenmuseum

zwart wit monumenten reeks 2 landvreugd

Lezing Anthony Bogues: Freedom and emancipation

Op 22 november houdt Tony Bogues een lezing in het Koninklijk Instituut voor de Tropen, Amsterdam, in het kader van de expositie Zwart & wit. De titel van zijn lezing luidt: Freedom and emancipation; reflexions on post-slavery and the search for freedom.

 

Anthony Bogues

Tony Bogues discusses the differences between human emancipation and freedom. Being emancipated does not necessarily make a former slave free; rather, the ability to create one's own freedom does.

Anthony Bogues is currently the Harmon Family Professor of Africana Studies, and an affiliated Professor of Political Science and Modern Culture and Media at Brown University.  He is currently the Marta Sutton Weeks Distinguished Visitor at the Stanford Humanities Center for 2012.  He is also a Honorary Professor at the Center for African Studies at the University of Cape Town, South Africa and Visiting Professor of the Humanities at Addis Ababa University, Ethiopia.

Bogues has written extensively, including: Caliban’s Freedom: The Early Political Thought of C.L.R. James (1997); Black Heretics and Black Prophets: Radical Political Intellectuals (2003); and Empire of Liberty: Power, Freedom and Desire ( 2010).  He is the editor of two volumes of Caribbean intellectual history, After Man - The Human: Critical Essays on the Thought of Sylvia Wynter (2006); and The George Lamming Reader: The Aesthetics of Decolonization (2011). He has published over 60 essays in the fields of intellectual history, political theory, cultural and literary history and is an associate editor of the journal Small Axe and member of the editorial collective of the journal Boundary 2.

Bogues recently co-curated a national exhibition on Haitian Art, titled, Reframing Haiti –Art, History and Performativity.  He is currently working on three major projects, a political/philosophical project on questions of the human, freedom, human emancipation and the black intellectual tradition; co-curating a major exhibition on Haitian art for 2014 in Paris and Cape Town, South Africa; and an intellectual/political biography of Michael Manley and Jamaican postcolonial politics.

Professor Bogues served as chief of staff to then Jamaican Prime Minister Michael Manley.

Wayne Modest van het Tropenmuseum zal als moderator optreden.

Locatie: KIT Linnaeusstraat 2, Amsterdam

Tijd, expositie en lezing: 16.00 uur rondleiding. De lezing begint om 17.00 uur.

Aanmelden via kitlv@kitlv.nl

Opening van Zwart & Wit

Foto © Bert Reinders

door Maria Karg

Onder grote belangstelling is op donderdag 31 oktober 2013 de tentoonstelling Zwart & Wit geopend in het Tropenmuseum Amsterdam. Hoe heeft de relatie tussen zwarte en witte Nederlanders zich de afgelopen eeuw ontwikkeld en waar zijn we nu? Wat is er daarna gebeurd en waar zijn we nu?

De openingstentoonstelling begint met een intrigerend monument van 11.000 namen. Deze achternamen zijn verzonnen door de kolonisten voor de mensen die vrij kwamen op 1 juli 1863, de afschaffing van de slavernij.

De wereldtentoonstelling van 1883 op het Museumplein met 28 Surinamers in tenten wordt nagebootst in een ronde tentoonstelling, een soort arena waar een jongetje, Codjo zit te trommelen. Achter een hek staan symbolisch de witte Nederlanders. Destijds bezochten een miljoen mensen de wereldtentoonstelling.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Nederland minder wit, Nederland verschiet van kleur. Op schilderijen en foto’s gaat de zwarte mens ook deel uitmaken van de hippe culturele witte mensen, ze krijgen een podium, maar de afstand blijft groot.

Vanaf de jaren tachtig beginnen wit en zwart zich te ergeren aan elkaar. Nederland verschiet nog meer van kleur, men schrikt daar een beetje van. Het Tropenmuseum wil met deze tentoonstelling een statement maken, waarbij bewust gekozen is voor een foto met Sinterklaas en Zwarte Piet. De bezoekers mogen hun eigen Piet samenstellen of ze kiezen om Piet niet meer toe te laten.

De tentoonstelling Zwart & Wit loopt tot 1 juli 2014 met vrijwel elk weekend een evenement.

[overgenomen van MiraKa Educatie]

Deel bibliotheek Tropeninstituut blijft behouden

De leeszaal van het KIT

De bibliotheekcollectie van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam zal gedeeltelijk behouden blijven. De Universiteit Leiden zal een deel van de titels onder de vleugels nemen. Een ander deel van de collectie gaat naar Urk en het Vredespaleis in Den Haag. Dat meldde minister Jet Bussemaker (Cultuur) donderdag in antwoord op Kamervragen. Het deel van de boeken dat naar Leiden gaat, is volgens haar van bijzondere cultuurhistorische waarde. Volgens de minister heeft ze een publieke zorgplicht voor dit deel van de collectie en handelt ze daar ook naar.

Het KIT heeft daarnaast geregeld dat het medische deel van de collectie naar het Kennis- en Documentatiecentrum voor Medische Geschiedenis in Urk gaat. Nog eens 4000 boeken over vrede en veiligheid gaan naar het Vredespaleis.

Zorgvuldig afbouwen

Bibliothecaris Hans van Hartevelt van het KIT liet desgevraagd weten dat hij blij is met de oplossing voor een deel van de collectie. Maar tegelijkertijd zijn er nog wel 700.000 titels die de prullenbak in moeten aan het eind van deze maand. ''We kunnen daar wel een oplossing voor zoeken, maar daar hebben we meer tijd voor nodig." Van Hartevelt vindt dat Bussemaker het advies van een onderzoekscommissie slechts gedeeltelijk opvolgt door enkel het koloniaal erfgoed te beschermen. ''De commissie zegt ook dat de collectie zorgvuldig afgebouwd moet worden en daarvan is nu geen sprake." Hij vreest dat de collectie 'zomaar' wordt weggegooid, terwijl er unieke stukken tussen zitten. Van Hartevelt pleit ervoor de collectie tijdelijk op te slaan en in kaart brengen waar delen van de collectie bij andere partijen ondergebracht kunnen worden.

De bibliotheek van het instituut, met ruim 1 miljoen titels, moet voor 1 januari 2014 sluiten. Dat komt doordat de structurele overheidssubsidie wordt stopgezet.

[ANP]

Zwart & wit

De tentoonstelling Zwart & Wit is vanaf 1 november te zien in het Tropenmuseum.

Wie is zwart en wie is wit? Wie bepaalt dat eigenlijk? En wat heeft het slavernijverleden daarmee te maken? Het Tropenmuseum organiseert, 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, de tentoonstelling Zwart & Wit. Persoonlijke verhalen, foto's, films en beeldende kunst laten zien hoe 'zwart' en 'wit' sindsdien in Nederland met elkaar leven. In de voetbalwereld lijkt dat als vanzelf te gaan: niemand in het nationaal elftal is zwart of wit, iedereen is oranje. Of toch niet? Aan de hand van prikkelende vragen nodigt het Tropenmuseum zijn bezoekers uit om de discussie aan te gaan. Met elkaar, én met zichzelf.

De tentoonstelling Zwart & Wit is van 1 november 2013 t/m 1 juli 2014 te zien in de Lichthal van het Tropenmuseum.

Tropenmuseum: Nog 13.000 handtekeningen nodig

Drie Surinaamse kunstenaars, schrijver Vinije Haabo (l), Edje Doekoe (m) en Remy Jungerman (r) aanwezig tijdens de tentoonstelling ‘Kunst van overleven’ in november2010 in het Tropenmuseum in Amsterdam. Edje Doekoe van Pikin Slee zit op een van zijn kunstbanken.

door Stuart Rahan

Amsterdam - Het Tropenmuseum, onderdeel van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT), wordt met sluiting bedreigd. De Nederlandse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Ben Knapen heeft een bezuiniging van twintig miljoen euro afgekondigd op het KIT en bedreigt daarmee direct het voortbestaan van het Tropenmuseum in Amsterdam.

Om sluiting te voorkomen is een actie gestart om minimaal veertigduizend handtekeningen naar de Tweede Kamer op te sturen.
De Kamer zal het kabinet Rutte moeten dwingen de aangekondigde bezuinigen terug te draaien. Ook is de nieuwe koningin Maxima, in haar persoon van beschermvrouw van het KIT, benaderd om haar invloed aan te wenden. Zij was toen als prinses, naast koningin Beatrix, ook officieel aanwezig toen het KIT drie jaar geleden haar honderdjarig bestaande vierde.

Maxima

Koloniale erfstukken
Sinds Mark Rutte van de VVD premier werd in 2010, hebben zijn achtereenvolgende kabinetten culturele instituten systematisch wegbezuinigd. Ook de korting van twintig miljoen euro op het KIT wordt door cultuurpersoonlijkheden als zodanig bestempeld. Het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) moest er vorig jaar ook aan geloven. Dit kennisinstituut is geminimaliseerd. In een petitie wijzen de ondertekenaars op de anti-culturele houding van het kabinet Rutte. Hem wordt xenofobie aangaande de verdraagzaamheid naar andere culturen toe, verweten. De zorgplicht ten aanzien van het museaal bewaard Nederlands werelderfgoed wordt ernstig verwaarloosd en ook de samenwerking op internationaal niveau lijdt onder zijn streng bezuinigingsbeleid. Het KIT is een Nederlands multidisciplinair kennisinstituut voor internationale, economische en interculturele samenwerking, met ontwikkeling van praktisch toepasbare kennis voorop. Met de twintig miljoen bezuiniging gaat niet alleen een museum met historische kunstwerken en koloniale erfstukken van onschatbare waarde verloren maar vindt ook kilometerslange documentatiemateriaal, boeken en muziek hun weg naar particuliere verzamelaars. Museale stukken uit onder meer de kolonie Suriname behoren ook tot het wereldrijke bezit. Niemand weet waar het verzamelde historisch materiaal uiteindelijk terecht zal komen.

De centrale hal van het Tropenmuseum. Foto © Youropi

Verkeerde keuzes
De ondertekenaars van de petitie verzoeken het kabinet Rutte om het Tropenmuseum een structurele financiering toe te kennen, zodat de kennis en collectie van dit museum ook voor toekomstige generaties behouden blijven en doen hiermee een dringend beroep op het Nederlandse parlement deze regering hierop terecht te wijzen. Het lijkt op cultuurbarbarisme in de fanatieke pogingen van Rutte om aan de Europese begrotingsnomen te voldoen. Er worden verkeerde keuzes gemaakt en sinds de Nederlandse centrale bank (DNB) afgelopen weekend bekendmaakte dat volgend jaar nog eens acht miljard bezuinigd moet worden, vrezen vele cultuurliefhebbers een verdere verslechtering van de cultuurbeleving. Morgen kan iedereen die het Tropenmuseum een warm hart toedraagt middels een handtekening zijn steun betuigen door hier te klikken. Intussen zijn al 27.000 handtekeningen verzameld.

[uit de Ware Tijd, 14/06/2013]

Hou het Tropenmuseum open

Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Ben Knapen heeft een bezuiniging van 20 miljoen euro afgekondigd op het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) en bedreigt daarmee direct het voortbestaan van het Tropenmuseum in Amsterdam. STOP BEN KNAPEN, mobiliseer de politiek tegen deze onzinnige bezuiniging!

Het is inmiddels zover, Koninklijk Instituut voor de Tropen, waar het Tropenmuseum het purgatorium van is, zal in de komende maanden ingrijpend moeten reorganiseren.

Deze reorganisatie is ingegeven door het feit dat het ministerie van Buitenlandse Zaken de structurele financiering zal gaan stoppen per 1 januari 2014. Dit is één van de meest in het oog springende gevolgen van de beleidsverandering onder het Kabinet Rutte ten aanzien van:

1. de xenofobie aangaande de verdraagzaamheid naar andere culturen,

2. de zorgplicht naar het in Nederland, museaal bewaard werelderfgoed.

3. de internationale samenwerking op dit terrein.

Waarmee de frontale aanval op deze ‘flagship-store’ van de Volkenkundige musea in ons land binnenkort een voldongen feit zal zijn. Laten we dat in Nederland zomaar gebeuren?

Zonder beleidswijziging en een structurele financiering door de Nederlandse overheid, gaan belangrijke publieksfuncties van het KIT op het gebied van informatie overdracht zoals de vermaarde bibliotheek en het museum definitief verloren. Naast de kennisvernietiging zal dat wat hier verloren raakt nooit meer kunnen worden hersteld.

Wij verzoeken het Kabinet Rutte om het Tropenmuseum een structurele financiering toe te kennen, zodat de kennis en collectie van dit museum ook voor toekomstige generaties behouden blijven en doen hiermee een dringend beroep op ons parlement deze regering hiertoe op te roepen.

Klik hier voor ondertekening van de petitie

KIT bibliotheek sluit de deuren

Per 1 augustus a.s. zal de KIT Bibliotheek haar deuren sluiten. Dit is het gevolg van de bezuinigingen door de rijksoverheid.

Bezoekers en klanten van de KIT Bibliotheek kunnen vanaf 1 augustus a.s. geen gebruik meer maken van de collectie van de bibliotheek, de Leeszaal en de (digitale) catalogus. De KIT Bibliotheek blijft tot die datum open van maandag t/m donderdag van 10.00 tot 17.00 uur.

Geleende boeken moeten voor 1 september a.s. worden ingeleverd bij of opgestuurd (per post) naar respectievelijk:
• de centrale receptie van het KIT, Mauritskade 63, Amsterdam
• de KIT Bibliotheek, Mauritskade 63, 1092 AD Amsterdam

KIT stelt alles in het werk om de unieke collectie goed over te dragen en in de toekomst, weliswaar op een andere locatie, voor het publiek toegankelijk te houden.

Voor vragen kunt u contact opnemen via tel. (020) 568 8462 of E library@kit.nl 

Tropeninstituut schrapt negentig banen

Het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) schrapt negentig banen. De meeste banen verdwijnen bij de afdeling informatie en bibliotheekservices, het ondersteunend personeel en in het museum. Gedwongen ontslagen zijn onvermijdelijk. Vanwege de ingrepen stoppen verschillende activiteiten, waaronder de publieksbibliotheek. Dat heeft het Amsterdamse instituut dinsdag bekendgemaakt.Het schrappen van banen maakt deel uit van een reorganisatie, die volgens het KIT nodig is om de 'levensvatbare' onderdelen van het instituut overeind te houden. Het KIT blijft wel onder meer leverancier van adviesdiensten op het gebied van gezondheid, landbouw en duurzame economische ontwikkeling in ontwikkelingslanden.

De grote zaal van het KIT

In 2011 werd bekend dat het kabinet de subsidie van twintig miljoen euro per jaar aan het KIT wil stopzetten. Dat geld van het ministerie van Cultuur was bestemd voor culturele functies, zoals het museum. Daarop kondigde het Amsterdamse instituut aan dat het Tropentheater en de publieksbibliotheek worden opgedoekt.

In november bleek dat het Tropeninstituut voor dit jaar toch nog eenmalig 15,3 miljoen euro zou krijgen van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ondertussen moet het instituut zorgen dat het minder afhankelijk wordt van overheidsfinanciering.

Voor 2014 en 2015 is er nog geen honderd procent duidelijkheid over subsidies, laat het instituut dinsdag weten. Interim-bestuursvoorzitter Derk Vermeer stelt echter dat de reorganisatie de minimaal noodzakelijke ingreep is. "We weten dat de financiering in ieder geval sterk zal verminderen. De medewerkers hebben duidelijkheid nodig en de kosten lopen door; we nemen nu actie om de continuïteit van het instituut te verzekeren."

De museale activiteiten hoopt het KIT overeind te houden door verdere samenwerking en mogelijke integratie met het Museum Volkenkunde in Leiden en het Afrikamuseum in Berg en Dal. De huidige presentatieplek aan de Mauritskade moet hierbij wel gehandhaafd blijven. Ook voor de erfgoedcollectie van de bibliotheek van het instituut wordt een oplossing gezocht.

[bron: Novum]