Doro, een Opera Fatu in 14 Bewegingen

door Alida Neslo

Directe aanleiding voor Doro is het 175-jarig jubileum van het Surinaamse Toneelgenootschap Thalia (het oudste van de Caraïben). Ter gelegenheid van dit heuglijke feit wilde het bestuur graag iets voor- of door jongeren organiseren. Het is geworden vóór jongeren. Met name voor de vaak vergeten jeugddelinquenten in het Jeugd Opvoedingsgesticht van de Penitentiaire Inrichting Santo Boma, die een betere accommodatie verdienen, ver weg van volwassen criminelen.

Alida Neslo met Zebra van Roddney Tjon Poen Gie in Galerie Readytex. Foto © Ada Korbee

Het libretto werd geschreven door de Surinaamse theatermaakster Alida Neslo. Het thema van Doro is vrijheid, een onderwerp waarmee Alida Neslo indringend geconfronteerd werd na haar (resocialisatie-)werk met jeugdige delinquenten. Voor de muziek werden enkele beginnende en bekende componisten gevraagd. De spelers/zangers komen uit Nederland, Suriname en Duitsland.

Doro is een eigentijdse, meertalige opera die is gebaseerd op situaties die in Suriname veelvuldig voorkomen. De muziek- en spelstijl zijn deels bekend, (voor Suriname) deels experimenteel, in een poging om het Surinaamse publiek kennis te laten maken met een andere vorm van theater, naast volkstoneel, cabaret en musical. Analoog aan de Opera Buffa, die uit de oorspronkelijke Opera Seria in Italië ontstond onder invloed van de Commedia Dell'Arte, is het idee van een Opera Fatu (spreek uit: fáááhtu, op z'n 'Italiaans' dus) ontstaan.

Scène uit een opera buffa: Don Giovanni van Opera Laika, België

Surinamers zijn 'mooie-verhaaltjes-vertellers', liefst in de eigen omgeving. Zo is daar onder andere het verschijnsel van de 'bangi': een haastig ineengetimmerde bank van restmateriaal, die men vooral in de straten van de volkswijken in Suriname aantreft, waar de plaatselijke bevolking in de late middag bijeenkomt voor het uitwisselen van weetjes, roddels, politiek, sport en andere actualiteiten de buurt betreffende.

Dit verschijnsel is voor 't eerst opgepikt door de kunstenaar Roberto Tjon A Meeuw die de bank als kunstwerk op de markt bracht onder de naam 'Fatu Bangi' (een bank waarop men 'fatu's': smakelijke verhalen, vertelt). Een Opera Fatu wordt dus verteld/ gezongen/gespeeld vanaf twee Fatu Bangi's. Maar het is tegelijkertijd ook een 'fatu' op een opera: de opera wordt als het ware 'tongue in cheek' gespeeld; er wordt een loopje mee genomen.

Doro is op te vatten als 'een onderzoek naar-': een zoektocht met als eindpunt een doel dat verder in de tijd ligt: een operastijl die de Surinaamse zanger/speler op het lijf geschreven is. Doro is inhoudelijk gezien de in een dramatische vorm gegoten neerslag van een jaar werken met jeugddelinquenten (pupillen) in de Penitentiaire Inrichting Santo Boma. Jongeren die zich in de schaduw van de actualiteit bevinden, maar die er recht op hebben om gehoord te worden, niet in het minst in het kader van hun resocialisatie.

De 14 staties van de kruisweg in de kerk van OL Vrouw van Altijddurende Bijstand, Kunrade

Doro bestaat uit 14 'Bewegingen', geïnspireerd door de 14 Staties van de Kruisweg van Jezus Christus. Bij elke Beweging hoort een psalm, die als inspiratiebron dient voor de uiteindelijke tekst. Het libretto is voor een groot deel gebaseerd op waargebeurde feiten en voor een groot deel samengesteld uit teksten die de pupillen schreven tijdens het 1 jaar durende Resocialisatieproject. Toegevoegd aan het libretto zijn teksten van 'bijbelse wetenschappers' als Ignatius van Loyola, teksten uit de Stabat Mater en van de Westafrikaanse schrijver/filosoof A. Hampate B.

Doro Draaiboerk / Volledig libretto met regieaanwijzingen, lichtcuelijst en lichtplan

Klik hier om het draaiboek in .PDF-formaat te downloaden / Bestandsgrootte: 364 KB / 28 pagina's / A4-formaat / © 2012, Alida Neslo/Thalia, Paramaribo

[Enigszins ingekort, omdat sommige alinea's ook in onderstaand bericht staan - red. CU]

Doro, oftewel De prijs van Vrijheid

Op zaterdagavond 31 mei 2014 presenteert ocw: de exclusieve, eenmalige videoprojectie van de Surinaamse opera fatu Doro, oftewel De prijs van Vrijheid met een informatief randprogramma.

Het Doro-decor in theater Thalia, Paramaribo. Foto @ Arnold Schalks.

Over Doro

Ruim twee jaar geleden, op 27 april 2012, vierde het oudste Surinaamse toneelgezelschap Thalia haar 175e verjaardag. De Surinaamse theatermaakster Alida Neslo werd gevraagd voor deze gelegenheid een passend stuk te schrijven en te regisseren. Het resultaat is Doro, een op het operagenre geïnspireerd theaterstuk met een eigen Surinaams karakter. Arnold Schalks was bij die productie betrokken als decorbouwer en lichtontwerper. Apintie TV maakte een televisieregistratie van de voorstelling van vrijdag 4 mei 2012, die pas in maart 2013 op de Surinaamse buis te zien was. Doro is nu ook eenmalig in Rotterdam te zien.

De prijs van de vrijheid

Verhaal

In Doro wordt het verhaal verteld van een net vrijgekomen jeugdige delinquent, een 'first offender', die het maar moeilijk vindt om zijn weg terug in de schoot van de gemeenschap te vinden. Hij wordt bevangen door schaamte, twijfel en een (ver)laag(d) zelfbewustzijn. De gezinssituatie waar hij uit afkomstig is, is niet rooskleurig: moeder alleenstaand, vader - die hem niet wil 'kennen' - een notoire dronkaard en veelvuldig opgepakt individu, dat alleen maar oog heeft voor zijn eigen belang. De vrienden van de jongen proberen hem uit zijn deprimerende situatie te halen, evenals een aalmoezenier (vertegenwoordiger van de kerk), zijn moeder (die hem niet meer herkent) en een vriendin (stagiaire), die hij via internet gevonden heeft. De zoon is echter door geen van hen echt te overtuigen, hij vindt het gewoon 'niet makkelijk om 'vrij te zijn'.

Doro bestaat uit 14 'bewegingen', geïnspireerd door de veertien staties van de kruisweg van Jezus Christus. Het is een eigentijdse, meertalige opera die is gebaseerd op situaties die in Suriname veelvuldig voorkomen. Het thema van de opera fatu is: vrijheid, een onderwerp waarmee Alida indringend geconfronteerd werd na haar (resocialisatie-)werk met jeugdige delinquenten in de penitentiaire inrichting Santo Boma. Het door haar geschreven libretto is voor een groot deel gebaseerd op ware gebeurtenissen en bestaat mede uit teksten van die jeugdige delinquenten. Voor de muziek werden enkele beginnende en bekende componisten gevraagd. De spelers/zangers komen uit Nederland, Suriname en Duitsland. Er zijn invloeden uit alle Surinaamse culturen: inheems (sambura), hindoe (ritmes en taal), creools (loge/vrijmetselaars), winti, christendom (taal), javaans (kostuums, beweging, taal), chinees (invloeden uit de chinese opera, klassiek en modern), westers, oosters, zuiders, dus, net zoals de Caraïbische gemeenschap, die door Alida wordt beschouwd als de 'pilot gemeenschap' van de wereld.

Clinton Kaersenhout

Met: Wilgo Baarn: doroman/deurman / Sandra Goedhoop: de moeder / Guy Sonnen: de vader / Clinton Kaersenhout: de zoon/ogriboi / Cora Schmeiser: stagiaire / Darell Geldorp & Harvey Klas: mati / José Parami: aalmoezenier / Tolin Alexander: schaduw / koor/de buren: Mavis Noordwijk (koorleiding), Denise Telting, Simone Bardan, José Parami, Varna Peters, Chiquita Vyent

Regie, libretto & beweging: Alida Neslo

Composities: Marcha Reumel, Liesbeth Perotie, Gregory Kranenburg, Pablo Nahar, Cora Schmeiser

 Aanvang van het programma 20:30 uur. Inloop met koffie/thee vanaf 20:00 uur. Om 20:30 uur wordt de voordeur van het pand gesloten en is toegang niet meer mogelijk, gelieve daarmee rekening te houden. Duur van het programma: circa 2,5 uur. Met het oog op het beperkte aantal zitplaatsen (33) dien je vooraf een plek reserveren via arnosch@wxs.nl_reserveringen worden door middel van een e-mailbericht bevestigd. De toegang is gratis.

ocw / podium voor kleinschaligheden / osseweistraat 35 / lokaal 11 / 3023 db rotterdam

Klik hier voor uitgebreide informatie

Lezing Alida Neslo: Van medelander tot medestander

Op woensdag 27 november houdt Alida Neslo een lezing onder auspiciën van de NTR Academie onder de titel Van medelander tot medestander. In dit verhaal heeft Alida het over reizen, zwerven én remigreren. Waar voel je je thuis, hoe is het om terug te gaan naar je geboorteland, welke problemen kom je tegen?

Alida Neslo

Alida Neslo (1954, Paramaribo) komt uit Suriname, ze heeft jarenlang in Antwerpen gewoond en in 1995 verhuisde ze naar Amsterdam. In het najaar van 2005 keerde ze weer terug naar Suriname. Alida noemt zichzelf een 'SuriVlaamse'. Alida studeerde theater en dans in België en Senegal en bereisde de halve wereld als theatermaker. Zij keerde terug naar Suriname om daar een toneelopleiding op te zetten. Komende week is ze even in Nederland en heeft ze ook tijd gevonden om een lezing te houden voor de NTR Academie.

NTR Academie

De NTR gaat de uitdaging aan om een serie lezingen op tv te brengen. Een nieuwe serie van 10 tv-programma's die vanaf 5 januari te zien is op Nederland 2 onder de titel: NTR Academie.

Woensdag 27 november 2013, 20:15

Adres: MC Theater

Polonceaukade 5 (Westergasfabriek)

U bent van harte uitgenodigd om bij deze lezing aanwezig te zijn. De toegang is gratis Aanmelden voor maandag 25 november via kassa@mconline.nl.

Mc Leod hield nieuwste boek ten doop

Op 4 oktober presenteerde Cynthia Mc Leod haar nieuwste boek, Tituba, het meisje van het slavenschip Leusden, in Paramaribo. Drie van haar oud-leerlingen kregen een exemplaar cadeau. Sandra Goedhoop zong met pianiste Marthelise Eersel twee spirituals. Alida Neslo fungeerde als MC en Karin Blufpand had de organisatie in handen.

‘On-af-han-ke-lijk’

door Alida Neslo

Geduldig spelde mijn vader dit moeilijke woord voor me. Ik was vijf jaar oud en deed mijn best hem te begrijpen.

‘Onafhankelijk’. Hij tikte met zijn wijsvinger tegen de zijkant van zijn hoofd . ‘Onafhankelijk denken. Moet je altijd doen. Dat kan niemand je afnemen, ook al word je gevangen gehouden.’

Onafhankelijk.

Het duurde jaren voordat ik werkelijk begreep wat mijn vader bedoelde.

En het ontroert me nog steeds.

Internationale conferentie RIGHTABOUTNOW beperkt tot één dag

Goldie houdt keynote speech

Goldie; foto @ Paul Grover

Woensdag 10 oktober zal de ‘grondlegger’ van de Drum & Bass-muziek, Goldie,

keynote spreker zijn tijdens de internationale conferentie New Realities: Art and Identity in Multicultural Europe die in het MC Theater gehouden wordt. Goldie (ook wel Clifford Joseph Price) is voor MC hét voorbeeld van een artiest die via de underground en allerlei subscenes (low-art) zijn weg heeft gevonden naar de zogenaamde ‘high-art’. Bovendien is hij een multidisciplinaire artiest, waarbij MC zich herkent in de werkwijze en de weg die hij heeft bewandelt om te komen waar hij nu is. Naast de keynote speech van Goldie, zal de internationale conferentie die op woensdag 10 oktober gehouden wordt bestaan uit een speech van Alida Neslo (Suriname), een thematische discussie onder leiding van Baba Israel (USA/UK), een korte showcase door mimespeler Dionne Verwey, een expositie en een Q&A met leden van de graffitiformatie Kosmpolite Art Tour, de theatervoorstellingen Nina Simone (A)Live en Untrue en muziek. 

Grondlegger Goldie
Goldie was in het begin van de jaren 90 één van de grote supersterren van de drum and bass beweging. Zijn in 1995 uitgekomen klassieke album Timeless kwam uit op zijn iconisch label Metalheadz en wordt vandaag de dag nog steeds gezien als beste Drum & Bass-plaat ooit gemaakt. Maar Goldie was ook  actief als breakdancer, grafitti artiest en ... als maker van gouden tanden. Voor velen was hij vooral de man met die charismatische gouden glimlach en de spreekwoordelijke grote muil, onderdeel van de jet set, acteur en b-boy, vast onderdeel van de roddel columns. Maar men moet niet vergeten dat hij verantwoordelijk is voor de meest experimentele, ambitieuze en symfonische jungle en drum and bass van de afgelopen twee decennia. Geen enkele andere producer of dj had dezelfde uitstraling, het charisma en de ambitie. 

Alida Neslo; foto @ Patricia Tjon A Joe

Culturele identiteit
Marjorie Boston, artistiek directeur van het MC Theater zegt over de conferentie: “Art & identity in multicultural Europe”: het thema van deze internationale conferentie is nooit zo relevant geweest als in het huidige verkrampte Nederlandse culturele klimaat. Maar uiteindelijk zijn het de kunstenaars die de culturele identiteit van een land bepalen, in weerwil van beleidsmakers en overheden. Daarom wordt het tijd dat kunstenaars een onderwerp terug claimen dat nooit het alleenrecht van politici had mogen worden: identiteit. Want het erfgoed van morgen wordt vandaag door hen  gemaakt. En dan vooral buiten de  muren van de gevestigde podia en musea: online, op straat, en in de clubs. Let’s get this started!”

Programma

De conferentie vindt plaats op woensdag  10 oktober
van 12.00 tot 18.30 uur (exclusief de avondvoorstellingen)
Goldie spreek rond 14.00 uur.

Prijs volledig programma € 30,00 (met Nina Simone (A)Live!) exclusief voorstelling € 17,50.

Voor het volledige programma en kaartverkoop:

www.mconline.nl/rightaboutnowconference

Aria van de stervende moeder

Ik zie alles
Wanneer ik niets meer zie

Ik hoor alles
Wanneer ik niets meer hoor

Ik ben alles
Wanneer ik niets meer ben

Is dit nu vrijheid?

[uit de opera Fatu Doro, beweging XII]

Foto: @ Charl Damoe

Thalia 175 jaar: Opera Fatu Doro, ‘De prijs van Vrijheid’

door Els Moor

Thalia, midden 19de eeuw

Op 27 april 1837 werd het Toneelgezelschap Thalia opgericht. De eerste voorzitter was N.G. Vlier. Er waren vier bestuursleden, belangrijke heren in de koloniale maatschappij van toen. Doel was dan ook: ‘de uitbreiding van beschaving en verlichting’. Thalia is genoemd naar de Griekse godin Thaleia, de Muze van het blijspel. In 1840 was het theatergebouw gereed, een houten gebouw. Er konden 700 mensen in de zaal. Tussen toen en nu zijn er vaak verbouwingen geweest. Het gebouw was soms zo verwaarloosd dat men overwoog het af te breken. Maar Thalia bestaat nog, is een aan de eisen van deze tijd aangepast toneelgebouw en vierde de afgelopen week haar jubileum met Opera Fatu Doro De prijs van Vrijheid.

In de 19de eeuw werden er soms echt Italiaanse opera’s opgevoerd in Thalia. Toen was het repertoire Nederlands en Europees en het publiek wit of lichtgekleurd. Geen kinderen, geen slaven.

In de 20ste eeuw ging dat allemaal veranderen en na 1950 dekoloniseerde ook Thalia. Het publiek werd steeds breder en het repertoire Surinaamser. Een bijzondere opvoering was, al in 1956, Watra Mama, een bewerking in het Surinaams-Nederlands door Albert Helman van een Engelstalig stuk. Vanaf 1972 trad het Doe Theater van Thea Doelwijt en Henk Tjon regelmatig op. Thalia heeft een geschiedenis van vallen en opstaan, maar is rechtovereind gebleven en biedt nu voor ‘elck wat wils’. Het jubileumstuk De prijs van Vrijheid - libretto en regie: Alida Neslo - mag best een topper genoemd worden, een eigentijdse volksopera, wel geïnspireerd door de echt Italiaanse opera, maar tegelijkertijd wordt daarmee de spot gedreven.

Op het toneel staan ‘fatu banyi’, zoals de van restmateriaal in elkaar getimmerde banken, die men in volkswijken aantreft en waar de bewoners elkaar de laatste roddels en andere zaken uit de buurt vertellen. Vanaf twee zulke fatu banyi wordt de Opera Fatu Doro verteld en gezongen. Dat is een prachtige vondst: iets elitairs wordt volks gemaakt.

 De thematiek is gericht op de jonge mens. ‘Maar het is niet makkelijk om vrij te zijn’, zegt de hoofdfiguur Ogriboi vaak, nadat hij na opsluiting in de gevangenis de vrijheid gekregen heeft. Oudere en jonge mensen spelen in het stuk. Wilgo Baarn en Mavis Noordwijk, kopstukken op het gebied van cultuur, volkstoneel en film (Wilgo Baarn) en muziek (Mavis Noordwijk) en de superactieve Nederlandse acteur Guy Sonnen spelen samen met acteurs en musici van verschillende leeftijden. Jongeren vormen de meerderheid. Het vakmanschap van Clinton Kaersenhout die de rol van Ogriboi vertolkt is groot, maar ook alle anderen vervullen hun rol bewonderenswaardig en met veel enthousiasme. Het geheel is een moksi patu van toneel, muziek, beweging en beeldende kunst, met veel herkenbare symboliek.

De ‘Opera Fatu Doro’ bestaat uit veertien ‘Bewegingen’, gebaseerd op de veertien staties van de kruisweg. Een rake symboliek! Ogriboi ziet het leven in vrijheid immers alsof hij iets zwaars moet torsen. Bij elke ‘Beweging’ hoort een psalm die als inspiratiebron dient van de uiteindelijke tekst. Die is voor een groot deel gebaseerd op waar gebeurde feiten. Jongeren, pupillen van Santo Boma, die deelnamen aan het een jaar durende Resocialisatieproject, schreven teksten over hun problemen en daar komt veel tekst uit deze voorstelling vandaan. Ook vinden we in de teksten invloeden van Surinaamse culturen en situaties.

In de eerste ‘Beweging’ komt ‘Deurman’ van de gevangenis op. Met zijn gigantische sleutel is hij de enige die de deur mag openen, zodat de ‘vrijen’ de wereld weer kunnen betreden. Hij begint met: ‘Een nieuwe dag/ zoals alle andere/ Voor mij geldt alleen: Vandáág/ Gisteren is voorgoed verdwenen/ Voorbij/ Morgen bestaat niet’. Dit doet me denken aan de kinderen van de vijfde klas van de school in een inheems dorp in het verre binnenland, aan wie ik de tijden van het werkwoord zou uitleggen. ‘Verleden’ en ‘toekomst’ zijn lege begrippen voor hen; ze kennen alleen ‘vandaag’. Zelfs de woorden ‘gisteren’ en ‘morgen’ zeggen hun niks.

De tekst wordt onderbroken door percussie en zang terwijl Deurman danst met zijn sleutel. ‘Een deurman is een vroedvrouw die je veilig van de ene naar de andere wereld helpt.’

Santo Boma

Ook de vader van Ogriboi wordt bevrijd uit de gevangenis. Pa en zoon proberen te communiceren, maar het wordt niets. Pa is een egocentrische grappenmaker met veel bombarie. ‘Voor mij is het te laat/ Ik ben een soldaat van het kwaad/ Denk aan mijn eigen belang.’ Boi heeft niets aan hem en wil naar zijn moeder, maar eerst ‘skypt’ hij met een Hollandse meid, die ook nog eens ‘Stagaire’ heet!

Mati van Ogriboi komen dansend en zingend op. Ze willen hem helpen met veel godsdienstige dyugudyugu, met ook nog een aalmoezenier erbij, maar Boi wil dat niet. Hij wil concrete zaken, werk en de liefde van een vrouw... dan ziet hij zijn moeder (met veel gevoel gespeeld door Sandra Goedhoop) die in opera-achtige aria’s tot hem zingt. Het wordt allemaal niks: vader en moeder maken ruzie (om geld), moeder is emotioneel en sterft ten slotte. Ogriboi is alleen, met zijn vader aan wie hij helemaal niets heeft. De enige in het stuk die met de vrijheid kan omgaan is Deurman met zijn enorme sleutel.

En dan sluipt ‘Schaduw’ tussen alles door (Tolin Alexander), die helemaal behangen is met stropdassen - symbool van de dood - die kwaad is, maar ook goed, en van de tijd. Voordat de mens er was, was hij er al. Deze figuur geeft aanknopingspunten met een Afrikaanse cultuur.

Stagiaires

Het einde is een filmbeeld: Schiphol: De stagiaire zal het vliegtuig naar Suriname nemen. Loopt het goed af met haar en Ogriboi? We weten het niet... er blijft twijfel... En het koor zingt, alsof het uit de verte komt: ‘Te wan doro e tapu/ Wan fensre e opo.’

Thalia, de oude Muze, geeft ons een mooi jubileumcadeau met dit stuk dat het doel van 1837 - ‘beschaving en verlichting’ - een modern  jasje geeft. Een oude Muze kiest voor de jeugd van nu, laat zien hoe problematisch het kan zijn om als jongere je ‘vrijheid’ te krijgen. Is dat wel vrijheid? Hebben jongeren geen werkelijke steun nodig? Een actueel thema, ook als we Ogriboi zien als symbool voor ons land. Zogenaamd ‘vrij’, onafhankelijk. Maar kan het land dat aan? Pa is egocentrisch, ma gaat dood, de godsdienst helpt niet echt... Zo kun je overal symboliek in zien als kunst daarvoor open staat. De prijs van Vrijheid is onbetaalbaar!

Opera Fatu Doro

door Carry-Ann Tjong-Ayong

Thalia brengt ter gelegenheid van haar 175^ste verjaardag een opera. De regie, het libretto zijn in handen van de getalenteerde Alida Neslo. De perfect uitgevoerde muziek is van Pablo Nahar, Liesbeth Peroti en Marcia Reumel. Er is ook een fragment uit de Sroto Symfonia van Herman Snijders te horen.

Alida Neslo heeft hiermee bewezen dat Thalia en Suriname toe zijn aan nieuwe artistieke uitdagingen. De eerste Surinaamse opera  gebaseerd op een maatschappelijk probleem, de vrijlating van een criminele jongere en zijn vader uit de Santo Boma gevangenis en de moeizame terugkeer naar de maatschappij.

In 14 Bewegingen die parallel lopen met de 14 Kruiswegstaties van Jezus  wordt het verhaal van Ogri Boy weergegeven. Voor het libretto werd gebruikgemaakt van waargebeurde feiten, die werden opgeschreven door jongeren van het Resocialisatieproces te Santo Boma. Herkenbaar voor de toeschouwer, zoals de 300 seniore burgers die de generale repetitie bijwoonden opmerkten.

Het complexe stuk vraagt er eigenlijk om meerdere malen te gaan kijken en luisteren. Dan vallen pas de teksten op die als inspratiebron psalmen hebben, de toegevoegde teksten van Ignatius de Loyola, de Stabat Mater en de Westafrikaanse schrijver-filosoof A. Hampate B. Uit alle Surinaamse culturen zijn de invloeden merkbaar.

De hoofdrollen worden vertolkt door de speciaal uit Nederland overgevlogen Guy Sonnen (De Vader); Clinton Kaersenhout (De Zoon); Sandra Goedhoop (De Moeder). Tolin Alexander heeft een intrigerende rol als De Schaduw, die alle 14 Bewegingen met elkaar verbindt. Het koor, geleid door Mavis Noordwijk, zingt prachtig.

Alida Neslo laat zien hoe je met een minimum aan middelen decor en costuums overtuigend kan waar maken. De muziek ondersteunt het geheel volkomen.

Cat 29/4 2012

Thalia 175 jaar

door Euritha Tjan A Way
Paramaribo - Thalia wordt Bigi yari en zoals elke jarige, heeft ook het 175-jarige theater [te vieren in 2013 - red. CU] een verlanglijst. “Wij moeten de kleedhokken en toilettengroep compleet renoveren en een nieuw doek hebben. Zoals het er nu bijstaat, kan echt niet.” Aan het woord is de secretaris van toneelgezelschap Thalia, Aagje de Wit.

Hoewel zij positief blijft, is het duidelijk dat Surinames oudste schouwburg zware tijden doormaakt. “Het wordt nooit meer zoals de gloriedagen van bijvoorbeeld Thea Doelwijt. Het is een houten gebouw en dat vereist enorm veel onderhoud. Al het geld dat wij verdienen, gaat op aan exploitatie. We hebben geld nodig voor onderhoud”, vertelt de secretaris. “We hadden per jaar ongeveer honderd opvoeringen, maar ik merk dat dat nu terugvalt. Onze vaste klanten nemen af. Zo hadden wij twee keer per jaar het filmfestival van The Backlot, dat een enorme bron van inkomsten was. Maar die hebben nu hun eigen complex. Ook de toneelverenigingen Wan Denki en Mofina Pikin zijn minder actief geworden en Stephen ‘Wesje’ Westmaas, die zo van Thalia hield, is ons komen te ontvallen. Jörgen Raymann komt ook niet zo vaak meer.”

Thalia aan het begin van de negentiende eeuw.

Cultureel bewustzijn

Volgens De Wit was het Wesje zijn droom om in Thalia op te treden. Maar dat soort mensen zijn schaars. “Ook het aantal echte theaterliefhebbers, neemt af. Het culturele bewustzijn van mensen wordt minder denk ik, maar dat is wereldwijd het geval. Als je tijdens een opvoering naar beneden kijkt bijvoorbeeld, dan zie je de helft van de mensen sms’en”, illustreert De Wit spijtig. Ook het aantal mensen dat belangeloos wil meedoen om een goede productie in elkaar te zetten, neemt volgens haar af. “Nu wil eenieder weten wat hij eraan zal verdienen en dat begrijp ik ook, de tijden zijn veranderd.”

Thalia tweede helft van de negentiende eeuw.

VolksoperaDe noodzaak om Surinames oudste schouwburg, die wel 500 man kan herbergen, te behouden, vereist veel inzet van de vereniging die door een bestuur wordt voorgezeten. Daardoor valt het accent steeds minder op de opvoering van goede theaterproducties, maar steeds meer op activiteiten die het behoud garanderen. “Veel mensen uit het bestuur zijn niet zo jong meer en hebben het druk. Dus we hebben regelmatig van die momenten waar we van alles willen doen en misschien is het goed dat wij nu alleen maar activiteiten ontplooien die het behoud garanderen”, twijfelt De Wit. Voor de verjaring op 27 april is er een Volksopera gepland die in elkaar is gezet door Alida Neslo. “Dat wordt een productie waaraan bijna twintig mensen meewerken en we zullen een receptie houden”, vertelt De Wit enthousiast. Over een gedenkboek in verband met 175 jaar Thalia is nog niet nagedacht. “Maar het behoort wel tot de mogelijkheden, want we hebben elke twee weken een team archivarissen op bezoek. Die gaan door ons archief en sorteren alles.”


Het dak van Thalia tijdens de verwisseling van dakplaten.
Weldoeners
Hoewel De Wit meent dat het theater zware tijden doormaakt, weet ze één ding heel zeker. “Het doek valt nog lang niet voor Thalia.” De inspiratie om door te gaan met dit goede werk haalt het bestuur trouwens ook uit de inzet van weldoeners die wat bijdragen. Zo heeft Thalia door toedoen van Staatsolie een nieuw geïsoleerd dak gehad. “Dat bespaart ons enorm qua elektriciteit en onze belichting is aangepakt. We willen ook expo’s gaan houden en de bar meer gaan gebruiken. Ook ‘A Sa Go’, Marlene’s ballet en onze andere vaste klanten zijn wij heel dankbaar, ik blijf hoopvol. Thalia blijft zeker bestaan”, sluit De Wit fier af.

[uit de Ware Tijd, 19/03/2012]

I love SU!?: Colloquium Surinamistiek 12 november 2011

De Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek organiseert op zaterdag 12 november a.s. in samenwerking met NiNsee, Stichting Wan’atti en Stichting Terra en SIO het jaarlijkse colloquium Surinamistiek, dat gewijd zal zijn aan jongeren en jongerencultuur in Suriname.

Ochtendprogramma
Dagvoorzitter: John Schuster
10.15 – 10.45 uur Ontvangst en koffie
10.45 – 11.00 uur Opening door Peter Sanches,
Voorzitter IBS
11.00 – 11.25 uur Nina Jurna: Surinaamse jongeren, origineel, talentvol en zelfbewust
11.25 – 11.50 uur Frank Bovenkerk: Waarom is de jeugdcriminaliteit in Suriname zo uitzonderlijk laag?
11.50 – 12.15 uur Lucy Lewis: Suïcidaal gedrag onder jongeren in Paramaribo en Nickerie
12:15 – 12:40 uur Carla Bakboord: Disi na mi, mi e prodo nanga mi kondre!
12:40 – 13:00 uur Vragenronde
13.00 - 14.00 uur: Lunchpauze

Middagprogramma
Dagvoorzitter: Hebe Verrest
14:00 – 14:25 uur Inge van der Welle: Jonge Surinamers in Amsterdam
14:25 – 14:50 uur Marcus Balkenhol: Kulturu, het cultureel geheugen van de slavernij en de ‘afwezigheid’ van jongeren
14:50 – 15.15 uur Alida Neslo: No drai baka, no fadon
15.15 – 15.35 uur Vragenronde
15.35 – 15.45 uur Afsluiting
15.45 – 17.00 uur Informeel samenzijn

Locatie: Het Tropentheater
Adres: Linnaeusstraat 2, Amsterdam
Entree: E10,00
(vanaf CS Amsterdam tramlijn 9)

Voorlaatste foto: @ Arno Briers

Denise Jannah geeft uniek concert

Het muzikale jaar 2010 wordt met een Surinaams/Japans hoogstandje afgesloten. Op 17 december is Lady of Jazz Denise Jannah in concert met pianiste Tomoko Ohno in de Royal Ball Room van Hotel Torarica in Paramaribo Denise Jannah heeft op vele podia in de wereld gestaan en is dan ook de vrouwelijke trots van Suriname wanneer het gaat om jazz. Jannah’s Jazz is voor Denise Jannah een temporele terugblik op haar internationale jazzcarrière en is tevens een ode aan jazz klassiekers zoals Billie Holiday, Ella Fitzgerald.

Het concert is onderdeel van het project Women Talking (Mus-IK) business dat op initiatief van Ann Hermelijn wordt georganiseerd. Het project is bedoeld als een stimulans voor de Surinaamse vrouw in de muziek, in een poging om ambitieuze jonge vrouwen die muziek als beroep willen kiezen te versterken. Tevens wordt het Surinaamse publiek op reis meegenomen naar een jazzbeleving op een ander niveau dan gewoonlijk.

Tomoko Ohno is geboren in Tokyo en studeerde jazz in New Jersey. Jerome Richardson, Wynton Marsalis, Benny Golson en Joe Henderson zijn personen met wie Ohno reeds een podium mee mocht delen. Ze is actief in Diva Jazz en heeft haar eigen vrouwenband.

Naast dit concert zijn er ook andere activiteiten gepland. Er wordt een ‘Rond de Tafel’ gehouden. Negen geselecteerde jonge vrouwen zullen met elkaar praten over hun carrière in de muziek. Denise Jannah is eregast, Alida Neslo (theatermaker en speldocent ), Liesbeth Peroti (producer, arrangeur, artiest en muziekpedagoog) en Ann Hermelijn (impresario) schuiven mee aan om (samen met de vrouwen) uit te weiden over thema's als 'Dreamplanning', 'Suriname versus Mc World' i.a.

Masterclass

In samenwerking met Lisibeti Music Performing Arts wordt er een masterclass voor pianisten verzorgd door Tomoko Ohno.

Slaven (en geen tot-slaaf-gemaakten), negers (en geen Afro-Surinamers)

“Ik heb geleerd dat je de slavernij moet bekijken met de normen van zijn tijd. Als je naar de Gevangenenpoort in Den Haag gaat zul je zien dat blanke Hollanders daar de vreselijkste martelingen moesten ondergaan door andere blanke Hollanders. Zwarte slavenhouders in Suriname hielden zelf zwarte slaven. Slavernij heeft niets te maken met huidskleur, ras of etniciteit. Nu, op dit moment, anno 2010, zijn er wereldwijd 27 miljoen slaven. Dat is meer dan er ooit zwarte Afrikanen in slavernij naar de Nieuwe Wereld zijn gevoerd. Maar ik hoor de mensen die herstelbetalingen eisen, nooit over die slavernij die er nu is.”

Dat zei John H. de Bye (geboren in Paramaribo in 1942) bij de presentatie van zijn nieuwe historische roman Liefde in slavernij in Afro-Surinaams cultureel centrum Kwakoe in Amsterdam op 31 oktober j.l. Een redelijk gevulde zaal luisterde eerst naar het voorlezen van fragmenten uit het boek door Noraly Beyer en Alida Neslo. Daarna kwam de auteur zelf aan het woord, niet echt een soepel verteller, maar je kon een speld horen vallen. De Bye heeft niets met gemakzuchtige verhaaltjes. Een dame in het publiek kreeg lik op stuk, toen ze de opmerking maakte dat het woord ‘neger’ denigrerend is. Onmiddellijk haalde John de Bye er Frank Martinus Arion bij, die tijdens een discussie bij het festival Winternachten in 2002 zei: ‘Ik ben er trots op een neger te zijn.’ De Bye had ook Edgar Cairo kunnen citeren, of Rellum, of Dobru. John de Bye gebruikt dus het woord ‘neger’ in zijn boeken, en hij gebruikt ook het woord ‘slaaf’ want van het krampachtige ‘tot slaaf gemaakten’, dat je tegenwoordig zo vaak bij de politiek-correcten hoort, moet hij niets hebben. En in zijn boek zegt hij nog meer: ‘Wat kan het Nederlandse volk nu, honderden jaren later, verweten worden? Dat ze in slaven gehandeld hebben die door zwarte slavenhalers aangeleverd werden? In een tijd waarin zulks geheel normaal was en niemand anders wist? Laat me niet lachen.’

Je zou denken dat de 'herstelbetalers' wel flink tegengas gaven. Maar dat gebeurde niet. Niks van een debat. De 'herstelbetalers' bleven weg. Met het 'nu' kun je niet veel, dan komt het te dichtbij, dan word je aangesproken op je ethiek van alledag. Geen gezelliger melkkoe dan de geschiedenis van de slavernij.


John H. de Bye, Liefde in slavernij. Schoorl: Conserve, 2010, € 17,95.

.

.

Foto's: @ Michiel van Kempen

Schrijversgroep eert de vrouw

Woensdag 31 maart wordt een bijzondere avond van de Schrijversgroep ’77 in Tori Oso in Paramaribo, speels maar toch met een stevige inhoud. Presentaties van vrouwen, gedichten over vrouwen, commentaar van mannen en het laatste woord voor de vrouw. We beginnen stipt om 20.00 uur. Conferencier: Anne-Marie Sanches.
Programma:
Alphons Levens met zijn gedicht LEVEN
Ismene Krishnadath met het verhaal Eens op een einde
Panelcommentaren door Frits Wols, Eddy van der Hilst en Roué Hupsel
Arlette Codfried met kort proza
Panelcommentaren
Jeanette Vonsee met een poëtische verbeelding van een moeder
PAUZE
Michiel van Kempen met drie odes aan de vrouw en de liefde
Hilde Neus met een diversiteit aan petten
Panelcommentaar
Claudett de Bruin met limericks
Panelcommentaar
Alida Neslo met observaties en column
Panelcommentaar
Afsluiting

[Bericht van Schrijversgroep '77]

Op de bovenste foto: Lunice Heuvel (Surinaamse vrouw; niet in het programma); foto @ Ruth San A Jong.
Op de onderste foto: Michiel van Kempen (The Bronx; wel in het programma)

Schrijversvakschool Suriname vaart wel

"Men gelooft in ons bestaan”, reageert Ruth San A Jong, directeur van de Schrijversvakschool Paramaribo enthousiast. De Nederlandse ambassade keurde onlangs de begroting van 111.000 euro goed; de school kan nu voor drie jaren haar continuïteit garanderen. “Het stemt ons goed!”

.

De Schrijversvakschool verzorgt lessen in proza, poëzie, essay, scenario en toneelschrijven. De school is opgericht in 2008 en heeft intussen twee leerjaren (eerste- en tweedejaarsstudenten) en heel wat korte cursussen Schrijftraining verzorgd. Lessen worden verzorgd in de bibliotheek van het Cultureel Centrum Suriname.

“Voorheen gebruikte men steeds het excuus dat Suriname een te kleine literaire populatie heeft en dat een Schrijversvakschool niet nodig was. Wel nu hebben we een plek veroverd in de samenleving om de kwaliteit van het aanbod en het meest belangrijke, dat aankomende auteurs worden gevormd tot goede auteurs met goede literaire producties”, zegt San A Jong.

In een persbericht geeft de Schrijversvakschool onder meer aan, dat met de fondsen docenten aangetrokken kunnen worden die zowel in Nederlandstalig literair als bij andere kunstdisciplines hoog staan aangeschreven. Zo zijn namen als Els Beerten, Michiel van Kempen, Vincent Soekra, Alida Neslo, Els Moor, Urmia van Leeuwaarde en Eddy van der Hilst niet onbekend op de opleiding. Naast het creatief en literair schrijven worden vakken zoals de Sranan spelling, Surinamistiek verzorgd. Alle bijvakken steeds met de literaire invalshoek.

San A Jong: “De studenten op de opleiding nemen hun studie serieus; ze verrassen zichzelf keer op keer. Het is een no-nonsense opleiding, want het vraagt discipline en een hoge dosis zelfkritiek van je.’

De school heeft onlangs voor Stichting Projecten en Protestants Christelijk Onderwijs een schrijftraining verzorgd voor acht pedagogen en er is nu al sprake van verdere uitbouwen van die samenwerking. ‘We willen meer van dergelijke specifieke cursussen aanbieden,’ zegt San A Jong. “Wij werken steeds samen met andere instituten van verschillende kunst- en taaldisciplines en richten ons vooral op de vraag”.

www.schrijversvakschool.org|e: info@schrijversvakschool.org|m: +597-8563674 |h: +597-403108|PO Box: 12679|Paramaribo-Suriname

Surinoemer 7

Op woensdag 11 november 2009 is het zevende nummer verschenen van de Surinoemer, met interviews met duizendpoot Alida Neslo en Roberto Tjon A Meeuw die met zijn gezin drie maanden bij het Rotterdamse kunstenaarsinitiatief B.a.d te gast was. Verder bijdragen van Karin Lachmising, Karel Doing en de centerfold van Risk Hazekamp.

Voor de lezers in Suriname liggen gratis Surinoemer-exemplaren bij het Instituut voor de Opleiding van Leraren, NAKS, de Nola Hatterman Art Academy, Tori Oso, de Academie voor Hoger Kunst en Cultuur Onderwijs en bij boekhandel Varekamp. Lezers van elders kunnen de digitale versie van de laatste editie als pdf-bestand (5,8Mb) van de Surinoemer website downloaden, klik hier

Op de afbeelding: Alida Neslo