Op zaterdag 19 september j.l. las Rihana Jamaludin voor op het internationale colloquium over de historische roman en het slavernijverleden, georganiseerd door NiNsee en Kwaku in Amsterdam. Hieronder een fragment uit De Zwarte Lord, historische roman die zich afspeelt in de 19e eeuw en die in november verschijnt bij KIT Publishers. De Bossche gouvernante Regina Winter geeft in Suriname les aan Walther Blackwell, een jonge kleurling die van zijn blanke vader een plantage geërfd heeft. De dandy wordt door de kolonisten spottend ´De Zwarte Lord´ genoemd. In dit fragment bevindt de gouvernante zich op een feest in het paleis van de gouverneur, een eer die haar als blanke ten deel valt en die haar in haar dienende positie, in Nederland nooit gegund zou zijn.In mijn eentje liep ik naar de ingang; hoge, met rood-wit-blauw vlaggendoek behangen deuren, geflankeerd door soldaten in uniform. Onwennig, want gewoonlijk halfverscholen in het kielzog van mijn werkgeefsters rokken, betrad ik de grote zaal. De ramen en deuren stonden wijd open, opdat de zo gewenste verkoeling uit de schaduwen van de tuin naar binnen kon drijven. Voor het eerst sinds bijna twee maanden zag ik weer zoveel blanke mensen bij elkaar, het was alsof ik in een soort van warm Holland was binnengestapt. Maar achter de galerij, zichtbaar door de openstaande tuindeuren, schemerde tussen de palmkruinen de beginnende avond zachtpaars, een contrast zo scherp met de menigte deftige Europeanen dat ik me een moment in een exotische droom waande. Overweldigd door de overvloedige indrukken hield ik mijn pas in.
Vioolmuziek. De liefelijke klanken deden mijn korte besluiteloosheid vervluchtigen. Een ensemble speelde, gekostumeerd als achttiende-eeuwse hofmusici compleet met gepoederde pruiken. Een magere muziekmeester dirigeerde de stukken met korte, verbeten gebaren. Af en toe drukte hij met een ongeduldige beweging het afglijdende lorgnet terug op zijn glimmende neus, sloeg dan vlug een blad om. Verwonderd merkte ik op dat sommige van de violisten zwart waren. Geconcentreerd bespeelden de mannen hun muziekinstrument, het publiek negerend. Hun donkere huid stak prachtig af tegen het zilvergalon op de fluwelen jasjes en kniebroeken. Tegelijkertijd verleenden de gekrulde witte pruiken het tafereel iets onwerkelijks. Tot ik de verstolen druppels transpiratie zag glijden van pruikrand naar kraag, een vochtig spoor op de wang achterlatend. Dit was Suriname. Mozarts melodieën verweefden zich met het concert van de cicaden, die buiten luidruchtig begonnen waren te concurreren.
De Hollandse driekleur was de oude vertrouwde, als ornament gedrapeerd langs de wanden en boven de lijsten van grote spiegels die elk lichtschijnsel verdubbelden. Koperen kroonluchters en veelarmige kandelaars verlichtten de zaal en voorzagen de rijen portretten aan de muren van een zachte glans, leven aan linnen verlenend. Centraal tussen de vereeuwigde hoogwaardigheidsbekleders stond natuurlijk het schilderij van koning Willem II, omringd door uitbundige bloemenhulde van kransen en ruikers, die het ontbreken van zijn persoonlijke aanwezigheid moest vergoeden.
Links van de zaal ontwaarde ik door een openstaande deur een lange tafel met overdadig buffet. In livrei geklede slaven liepen af en aan met bladen gevuld met dranken en versnaperingen. Aan de rechterzijde van de grote zaal stond tegen de wand een tableau vivant opgesteld. Met losse palmtakken was een jungletafereel gecreëerd, met als ik het goed zag, echte Indianen.
Het duurde even voor ik in de mij omringende massa onderscheid kon maken tussen de verschillende personen. Maar spoedig werd me duidelijk wie ik voor me had. De mannen in officieel uniform waren van het Nederlands bestuur. Hun vrouwen waren zoals ik van de Amsterdamse en Haagse elite gewend was geweest. Zij het dan dat ik nu ontvangen werd met een hartelijkheid die me nog nooit eerder bij officiële gelegenheden ten deel was gevallen. Terwijl ik aan deze of gene werd voorgesteld, stelde ik gaandeweg vast dat de hoofdambtenaren en officieren weliswaar even Nederlands waren als ikzelf, maar dat de rest van het gezelschap zeer gemêleerd was.
Er waren planters en administrateurs, rechters en handelaren. De eersten bruingebrand en tanig, de laatstgenoemden rozig en blank. Sommigen sprekend als de Surinamers, anderen met een Hollands, Duits, Frans of Engels accent. De inwoners van Paramaribo leken wel uit alle grote Europese landen afkomstig en ook nog uit naburige landen als Brazilië en Jamaica.
Ambtenaren en geestelijken bleken vaak enige jaren in Oost-Indië achter de rug te hebben, of na een poos werken in de West, al weer bijna op weg naar Azië. Was er in het Moederland sprake van werkeloosheid, de aanwezigen wekten de indruk dat voor hun werklust één land te weinig was. De hele aardbol wachtte op ontginning.
Menige burger was naar het feest gekomen met in zijn of haar kleding een groot vertoon van luxe. Kostbare kanten ruches, satijnen strikjes en fleurige zijden bloemen sierden rokken en kapsels. Heren hadden weliswaar minder opschik, maar vertoonden een voorkeur voor opzichtig dure stoffen. Vergeleken met Holland was de mode hier beslist weelderiger, maar op een of andere wijze ook ietwat verlopen.
Daar speelde mee dat als zo'n deftig heerschap zijn mond opendeed, hij opeens blijk kon geven van botte manieren of lompe luidruchtigheid. Avonturiers van allerlei allooi, wie Vrouwe Fortuna gunstig was geweest, toonden dit maar al te graag. Beschaving en boersheid gingen hier letterlijk hand in hand.
Slaven, in de regel onmisbaar voor het dragen van zelfs de kleinste voorwerpen als pijp of tabaksdoos, waren vanavond gelukkig door niemand meegenomen, een enkeling daargelaten die wegens een lichamelijk gebrek hulp nodig had. De slaven van de gouverneur namen de bediening voor hun rekening, blootsvoets schrijdend over de glanzende vloeren, zwijgend hun zilveren bladen torsend vol flessen en glazen.
---------------------------------
Geen opmerkingen:
Een reactie posten