Een jonge odysseus & El Negro en ik

door Jerry Dewnarain

De Rotterdamse schrijver, danser, reiziger en NRC-columnist Raoul de Jong (1984) reisde op zijn negentiende maanden alleen door Afrika, maakte een pelgrimstocht naar Rome en verbleef op zijn eenentwintigste drie maanden in New York met slechts vijftig dollar. Hij reisde enkele jaren met de trein, bus of per vliegtuig heen en weer tussen zijn woonplaats Rotterdam en die van zijn moeder, Marseille in Frankrijk. Op een dag besloot hij die afstand op eigen benen af te leggen. Letterlijk en figuurlijk, omdat hij vond dat reizen met het vliegtuig hem niets spannends opleverde. Met Google Maps, Ryan Air en Wikipedia kreeg Raoul het gevoel dat hij alles met één druk op de knop kon bereiken. Ongetraind en onvoorbereid vertrok hij in de zomer van 2012 vanuit Rotterdam voor een wandeling van twaalfhonderd kilometer naar Marseille. In november 2013 verscheen zijn boek De grootsheid van het al over zijn wandeltocht en zijn zoektocht naar geluk. Tijdens zijn tocht wordt hij ook vergezeld door vrienden en medewandelaars. Samen beleven zij heel wat spannende avontuurtjes, zoals de Griekse held Odysseus uit de Ilias en de Odyssee van Homerus die ook beleefde. Het verschil is wel dat Raoul niet op oorlog ging maar op avontuur en als avonturier ook erg geniet van de plaatselijke bevolking en haar eten. ‘La gourmandise, ik zou zeggen: alles wat mooi is aan het leven in een pot alcoholische besjes gestopt, maar het is: lekker eten. Dat is voor iedereen anders, voor Virginie zijn het bijvoorbeeld twintig jaar oude beschimmelde kaasjes. Voor mij is het de zelfgemaakte dessertwijn van Hélène. Die we met een beetje geduld ook gewoon in onze koude Nederlandse keukens kunnen maken.’ (p. 226). Het komt niet vaak voor dat jonge reizigers in hun reisavontuur het hebben over eten. Dit boek is zonder twijfel een leuke expeditie die ooit heeft plaatsgevonden van een jongeling als Raoul. En het verslag daarvan is een serie verhaaltjes die grappig of ontroerend zijn, of allebei, die ik met plezier heb gelezen. Tenslotte komt de jonge Odysseus ook tot de conclusie dat iedereen aardig is, overal. Iedereen heeft een verhaal, iedereen is interessant en van iedereen kun je houden, dat is wat hij uit zijn reis begreep. ‘We zijn allemaal familie. En wat we allemaal het liefste willen is samenzijn. Het enige wat je hoeft te doen om dat te merken is kenbaar maken dat dat zo is voor jou.’ (p. 277).

Raoul de Jong: De grootsheid van het al. Een hedendaagse odyssee; 286 pp.; illustraties: Elizabeth Tomasetti. Amsterdam: De Bezige Bij, 2013. ISBN 9 789023 483205

Een ander interessant boek over reizen is El Negro en ik van Frank Westerman. Dit boek verscheen in 2004 en is onlangs heruitgegeven. De schrijver komt door een reis in Noord-Spanje in contact met het opgezette lichaam van een zwarte man. Deze neger blijft hem fascineren. Wie was hij? Waar kwam hij vandaan? Wie heeft hem geprepareerd? Het leek een obscure vondst die Westerman in december 1983 deed. Lifterstoeval bracht hem in het kleine natuurhistorische museum van Banyoles, honderd kilometer boven Barcelona, waar hij oog in oog kwam te staan met de opgezette neger. Op het voetstuk omschreven als ‘bosjesman uit de Kalahari’, ‘El Negro’ genoemd. Het boek kan geclassificeerd worden tot  literaire non-fictie. Literaire non-fictie bevat slechts gegevens uit de werkelijkheid, in principe wordt niets door de auteur verzonnen, hij houdt zich bij de feiten. Tegelijkertijd bedient hij zich van literaire middelen waar het de vormgeving betreft: zinsbouw, beeldspraken, structuur van het boek. In een andere aflevering zal dit boek uitgebreid besproken worden.

Nieuwe editie El Negro en ik van Frank Westerman

Gouden Uil-winnaar El Negro en ik van Frank Westerman verschijnt ter gelegenheid van de Boekenweek 2014 (8 t/m 16 maart) in een nieuwe editie.

In zijn studententijd staat Frank Westerman in een Spaans museum oog in oog met een opgezette Afrikaan – El Negro. Wie is deze mens? En wie heeft zijn lichaam geprepareerd? De auteur volgt El Negro op diens omzwervingen van Parijs (1831) via Barcelona (1888) naar de Pyreneeën – waar hij tot 1997 stond tentoongesteld. Onderweg toont hij El Negro als spiegel van zijn tijd; aan naamloze zwarte die, genageld op zijn voetstuk, het Europese denken over slavernij, kolonialisme en racisme in een schrijnend licht plaatst. Al reizend stelt Frank Westerman zich de indringende vraag; wat zegt El Negro over ons, hier en nu?

Frank Westerman (Emmen, 1964) studeerde tropische cultuurtechniek aan de Wageningense universiteit. Hij was correspondent van de Volkskrant en NRC Handelsblad in Belgrado en Moskou. Als schrijver brak hij door met De graanrepubliek (1999), Ingenieurs van de ziel (2002), Ararat (2007), Dier, bovendier (2010) en Stikvallei (2013), waarvan binnen enkele maanden meer dan 20.000 exemplaren zijn verkocht. Zijn El Negro en ik (2004) is bekroond met de Gouden Uil Literatuurprijs.

Over  El Negro en ik:

‘El Negro en ik schittert omdat het zo subtiel is. Het verweeft het persoonlijk met het beschouwende. Het is een nooit eindigend verhaal dat graaft in een mensengeschiedenis en tegelijk vooruitblikt. Het is een moedig boek.’ – juryrapport Gouden Uil

Frank Westerman. Foto © Keke Keukelaar

Boekenweek 2014

De Boekenweek 2014 die plaatsvindt van 8 t/m 16 maart heeft als thema Reizen. Dit thema is Frank Westerman op het lijf geschreven en hij treedt dan ook op in diverse plaatsen:

5 maart, 19 uur boekhandel Paagman, Den Haag

8 maart, 20 uur boekhandel Boek en Koek, Maarn

9 maart, 15 uur bibliotheek Wageningen (onder voorbehoud)

10 maart, 15 uur bibliotheek Zoetermeer

11 maart, 20 uur, bibliotheek Loosduinen

12 maart, 20 uur, bibliotheek Middelburg

13 maart, 20 uur, boekhandel Jansen en De Feijter, Velp

14 maart, 20 uur, boekhandel Daan Nijman, Roden

15 maart, 20 uur, De Harmonie, Boek & Bal, Leeuwarden

16 maart, 15 uur, Literair cafe 'Schrievers aan de Hunze', Spijkerboor (Drenthe)

Frank Westerman, El Negro en ik | verschijnt 27 februari

Paperback | 256 pag. | ISBN 978 90 234 8931 3 | Verkoopprijs: ca. € 12,50

Ook verkrijgbaar als e-book