Rosita Bouterse - Gedicht voor Dr Sylvia Marie Kortram

Gedicht uitgesproken door paranimf mr.dr. Rosita Bouterse op 16 januari 2014, bij de receptie van dr. Sylvia Marie Kortram, na de promotieplechtigheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Dr Kortram temidden van haar paranimfen, gekleed in de Akwenda modelijn van Celestine Raalte

Blaka Rowsu / Zwarte Roos

Wanneer het Beest

verhaalt van Het Systeem

dat zegevieren moet.

Wanneer Het Almachtige Licht

verdrongen lijkt

en kinderen schreien

aan hun moeders borst,

verscheept vanuit het Vaderland.

Wanneer wij dwalen langs

duistere wegen van nieuwe grond.

Scheuren en barsten ons deel zijn.

Dan verschijnt zij, Blaka Rowsu / Zwarte Roos

in vol ornaat

en verguld van een liefde die ons allen omvat.

En in het schijnsel van de maan

daar aan de waterkant,

vertelt zij Ons Verhaal,

ons verhaal van kracht en samenzijn,

van vertrouwen-in-elkaar,

van geloof-in-eigen-kunnen.

 Soso Lobi, Blaka Rowsu !

Rosita Bouterse draagt haar gedicht voor; haar moeder (een tante van Sylvia Kortram)
 en haar zusje luisteren aandachtig

 

Publiek en leden van de promotiecommissie tijdens de voordracht

Foto’s Jonathan Hoost en Joke van Vlijmen

Tweede Sophie Redmondlezing

Ruth Wijdenbosch

Radio Double7FM en de Vereniging Ons Suriname organiseren voor de tweede keer de Sophie Redmond Lezing, die deze keer zal worden gegeven door mevrouw Ruth Wijdenbosch, voorzitter van De Nationale Assemblée. Zij zal spreken over ‘de inspiratie van Sophie Redmond’.

'Datra' Sophie Redmond (1907-1955) was een veelzijdige vrouw. Ze wilde arts worden en moest tal van gradaties van discriminatie en achterstelling in het koloniale Suriname overwinnen. In 1935 studeerde ze af als eerste Afro-Surinaamse vrouw van de Geneeskundige School in Paramaribo. Ze speelde viool,en was een voorvechtster van waardering en behoud van Surinaamse taal en cultuur. Zo droeg zij zelf met trots de koto, de dracht van Afro-Surinaamse vrouwen, en organiseerde kotomisishows. Ze schreef toneelstukken en acteerde ook zelf. Haar krachtige engagement met de volksklasse en haar overtuiging dat cultuur een belangrijke rol kan spelen in het bewustwordingsproces zijn bekend. Haar vriendschap met J.G.A. Koenders, de grote voorvechter van het Sranan en de Afro-Surinaamse cultuur, versterkte bij haar de opvatting dat het Sranan gebruikt moest worden om de volksklasse te bereiken. Toneelstukken schreef ze daarom in het Sranan. Bekende stukken van haar zijn o.a.Misi Jana e go na stembus en Grontapoe na asi tere. Het waren overtuigende en daardoor vaak aanklagende schilderingen van volksgebruiken en volksmisbruiken, van sociale toestanden bij werken, wonen en leven op de erven. Sophie Redmond inspireert nog steeds heel veel vrouwen.

Programma

14.00 : Inloop

15.00 : Aanvang

15.05 : Welkomstwoord Double7FM

15.15 : Inleiding Mr. Ruth Wijdenbosch: ‘De inspiratie van Sophie Redmond’

16.00 : Pauze

16.30 : Optreden van Graziella Hunsel

16.45 : Interview met Dr. Sylvia Kortram over haar boek Meer dan arts alleen’ De maartschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname

17.10 : Discussie

17.30 : Optreden van Annemarie Hunsel

18.00 : Einde

Zondag 16 maart 2014

Van 15:00 - 18:00 uur

Toegang: € 7,50

Vooraf aanmelden verplicht

T: 06 41 55 91 12

T: 020-693 50 57

E: info@double7fm.nl

E: info@veronsur.org

Hugo Olijfveldhuis

Vereniging Ons Suriname

Zeeburgerdijk 19-A

1093 SK Amsterdam

('s zondags gratis parkeren )

Promovendus moet God uit dankwoord van proefschrift scheuren

door Maud Effting 

Het waren slechts een paar korte zinnetjes over God die promovendus Jerke de Vries opnam in het dankwoord van zijn proefschrift. Maar de Wageningen Universiteit maakte daar vlak voor zijn promotie korte metten mee: God moest uit het proefschrift. Anders kon hij zijn promotie op zijn buik schrijven.

Tot begin januari dacht agrotechnoloog De Vries nog rustig te kunnen promoveren op zijn onderzoek naar mest. Omdat hij veel aan zijn geloof had gehad, wilde hij God in zijn proefschrift bedanken. Maar daarbij had hij buiten de decaan gerekend. Die had vorig jaar september de regels aangescherpt: geen enkele religieuze of politieke uiting meer in proefschriften. En dus ook niet in het dankwoord, waarin promovendi traditiegetrouw op zeer persoonlijke wijze iedereen bedanken.

De Vries hield voet bij stuk. Hij zette de zin 'My Father God, thank You, it's the most wonderful thing to be loved and honoured by You' in zijn dankwoord. Ook gebruikte hij een citaat van Augustinus.

Alles of niets
Het College voor Promoties zette hem daarop voor het blok: hij moest alles afplakken. 'En als hij dat niet wilde, dan zouden ze het proefschrift terugtrekken', vertelt zijn promotor, hoogleraar Peter Groot Koerkamp, desgevraagd. 'Het boekje was inmiddels met honderden tegelijk gedrukt. Maar Jerke wilde niets afplakken. Het was alles of niets voor hem. Hij zei: 'Ik ga mezelf niet censureren, dan gaat mijn hele dankwoord er maar uit.' Uiteindelijk heeft hij toen de bladzijden uit de boekjes gescheurd.'

Daarnaast zei hij in het universiteitsblad: 'Als een promovendus in zijn dankwoord drie pagina's over zijn paard schrijft alsof het God de Heer is, mag dat wel.'

In een reactie zegt de universiteit dat De Vries van tevoren wist dat het niet mocht. 'Hij heeft het ons gevraagd en we hebben nee gezegd.'
Sterker nog: 'Wij gaan alle andere dankwoorden nu ook onder de loep nemen', aldus de Wageningen Universiteit. 'Er is de laatste jaren een wildgroei aan dankwoorden ontstaan. Mensen bedanken de voetbalclub, hun opa hun oma, of hun vrienden in het café die hen er doorheen sleepten toen ze het niet meer zagen zitten. Wat we precies gaan doen, is nog niet duidelijk, maar de rector vindt dat de dankwoorden geserreerder moeten zijn dan nu.'

Eerder speelde ook bij de Universiteit Leiden een dergelijke kwestie. Toen mocht het citaat wel blijven staan.

De promovendus zelf wil niet reageren.

[uit de Volkskrant, 1 maart 2014]

In haar proefschrift over Sophie Redmond schreef Sylvia Kortram in haar dankwoord onder meer:

Hoe belangrijk het voltooien van deze studie voor mij is geweest besefte ik vooral tijdens de meest angstige momenten in mijn leven: op Antarctica, op de onstuimige oceaan met zijn vijftien meter hoge golven. Toen het schip naar rechts helde, alle lichten uitvielen, de motoren afsloegen, en het ‘dood’stil werd. Het was in die enkele seconden dat ik mijn leven voorbij zag gaan en mijn laatste gedachten bij mijn familie, mijn kind en dit door de Almachtige geleid onderzoeksproject waren.

Laudatio voor Sylvia Kortram

Laudatio uitgesproken door promotor professor Alex van Stipriaan Luïscius, bij de promotie van Sylvia Marie Kortram tot doctor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op 16 januari 2014.

Zeer geleerde doctor Kortram, beste Sylvia,

Ik wil je uit de grond van mijn hart gelukwensen met het behalen van deze titel. En mag ik daar meteen twee andere mensen bij betrekken. Namelijk in de eerste plaats je zoon Erlend, die waarschijnlijk nooit meer los komt van het beeld van een moeder die vergroeid is met haar computer, en van wie ik zeker weet dat hij onbeschrijfelijk trots op je is. En terecht natuurlijk! Hij is de enige die echt kan beoordelen hoeveel tijd en energie je in dit onderzoek hebt gestoken. Hij had vast best wel eens vaker met jou op de bank een spannende film willen bekijken als jij weer boven zat te studeren, maar hij zal ook gezien hebben hoeveel plezier jij bij jou studies had, hoeveel plezier je dat heeft gegeven.

De andere persoon die hier genoemd moet worden en aan wie deze dag ook een beetje is opgedragen, is dr. Inge Boer die helaas in 2004, alweer bijna tien jaar geleden, is overleden. Haar stimulerende kracht heeft er mede voor gezorgd dat jij vandaag hier staat, en daar wil ik haar graag postuum voor bedanken. Ik ben blij dat ik haar ook nog even heb mogen meemaken, ik vond haar een zeer warme en zeer enthousiasmerende vrouw.

Sylvia, in je voorwoord van je boek bedank je een groot aantal mensen die jou in de loop van je leven en zeker in de bijna twee decennia van je promotieonderzoek op enigerlei wijze hebben gesteund. Dat is ook terecht. Maar, laat ik jou nu eens bedanken voor je enorme kracht en doorzettingsvermogen en passie en niet te vergeten, je optimisme en je niet aflatende wetenschappelijke nieuwsgierigheid. Want die zijn de ware motor van dit hele project geweest en die tekenen jou ook als mens. Daardoor ligt er nu een boek dat nog veel belangrijker is dan jouw doctorstitel. Dat klinkt misschien onaardig, maar zo bedoel ik het niet. De doctorstitel is de beloning voor je intellect en voor al die eigenschappen die ik net opnoemde, en je zult de titel ook zeker maatschappelijk kunnen inzetten, maar dat is toch vooral iets voor jou als persoon. Daarentegen is het resultaat van je onderzoek, dit boek Meer dan arts alleen iets dat zal beklijven voor een grotere groep mensen en wat betekenis zal krijgen voor een grotere groep mensen. Het geeft inzicht in een heel bijzondere Surinaamse vrouw, dat heeft iedereen aan deze tafel ook gezegd, en haar veelzijdige werk. Het geeft inzicht in de Surinaamse samenleving in de eerste helft van de twintigste eeuw, en het geeft inzicht in sociale processen op het snijvlak van gender, etniciteit, klasse en cultuur in laat-koloniale samenlevingen meer in het algemeen. En bovenal toont het  hoe een mens in een complexe mix van agent of change en status quo, en dit geval nog koloniale status quo, haar eigen weg bewandelt en daarmee een rolmodel wordt voor velen.  Ik denk niet, Sylvia, dat de straat waar jij nu woont ooit naar jou vernoemd zal worden, zoals dat met Sophie Redmond wel is gebeurd, maar ik denk wél dat jij en je werk óók als rolmodel voor een aantal mensen zal gaan fungeren.

En daarmee raak ik aan een ander aspect van je onderzoek, namelijk de verwevenheid van jouzelf, en collega Oonk die had er eigenlijk al even over, met je onderwerp, jouw verwevenheid met Sophie Redmond. Ook jij bent nu dokter, al spel je dat woord net iets anders. Maar de gelijkenis gaat nog veel verder. Voordat je ooit van Sophie Redmond had gehoord, behalve dan als straatnaam, stond voor jou vast dat jouw toekomst in de gezondheidszorg zou gaan liggen. Nadat jij je mulodiploma had behaald, meldde je je als, ik denk als, 17- of 18-jarig meisje bij het Academisch Ziekenhuis in Paramaribo voor een opleiding als leerling-verpleegkundige. En die zou je vast ook hebben afgerond als niet in die jaren een groot deel van de Surinaamse bevolking, waaronder ook jouw familie, verhuisde naar Nederland. Ik geloof dat jij zelf daar niet zo heel erg zat te wachten op zo’n verhuizing maar, zoals dat in het Surinaams-Nederlands wordt genoemd, je moeder die toen al in Nederland zat, je moeder “liet je halen” en daarmee was je deel geworden van de geheel eigen, autonome dynamiek die massale migratie kan genereren.

Promotor en nieuwe doctor, met haar paranimfen
 gekleed in de Akwenda modelijn van Celestine Raalte

In Nederland wilde je vervolgens gewoon doorgaan waar je gebleven was in je verpleegstersopleiding, maar dat accepteerde het ziekenhuis hier niet. Je moest terug naar af, wat opleiding betreft. En dat was je net iets teveel en je ging werken. Maar toen je een heel aantal jaren later sociale wetenschappen ging studeren, koos je daarbinnen toch weer voor de richting gezondheidsstudies. En toen je nog veel later consulent werd bij de Sociale Dienst werd jouw specialiteit opnieuw klanten met kwesties rond gezondheid, zowel lichamelijk als geestelijk. Het willen werken aan de gezondheid van je medemens is dus een element dat je altijd met Sophie Redmond hebt gedeeld.

Daarnaast was Sophie Redmond iemand die een enorm doorzettingsvermogen had en nooit bij de pakken is gaan neerzitten. En als dat voor nog iemand geldt dan geldt het zeker voor jou, Sylvia. Ik heb altijd versteld gestaan van jouw enorme innerlijke kracht. En die kracht die Jij en Sophie delen heeft jullie ook allebei het vertrouwen gegeven dat je je eigen weg kunt gaan. Sophie Redmond deed dat binnen de laat-koloniale Surinaamse samenleving, jij deed dat, niet alleen door stug door te gaan op je zelfgekozen studiepad, maar ook bijvoorbeeld door de vele reizen die je over de hele wereld hebt gemaakt. Één voorbeeld daarvan: als nog heel jonge zwarte vrouw reisde jij in de jaren zeventig in je eentje en met niet veel geld op zak, een half jaar door de Verenigde Staten. Ook door het toen nog tamelijk racistische Zuiden. Maar je kwam er glimlachend doorheen, zelfs al moest je zo nu en dan eens bij het Leger des heils logeren.

Ik denk dat hoe meer jij de mens Sophie Redmond bestudeerde, hoe meer ze ook een voorbeeld voor je is geworden. Sterker nog, ze kwam ook echt in je leven. Ik hoop dat je het niet erg vindt dat ik dit vertel, maar dat voorval is te mooi om niet met de mensen hier te delen. Op een gegeven moment, vlak voordat je naar Suriname zou gaan om een aantal mensen te gaan interviewen en om het oude huis van Sophie Redmond te gaan bezoeken waar je nog nooit geweest was, had je weer eens een hele lange vrije dag opgenomen en doorgebracht in het archief in Den Haag op zoek naar informatie over Sophie Redmonds leven. En toen je ’s avond doodmoe was gaan slapen in je eigen huis, verscheen Sophie Redmond in je droom, staand op een balkon van een typisch Surinaams houten huis. En Sophie Redmond zei te jou: “ga door, en als je iets en niet weet dan moet je het vragen.” Toen je enkele weken later voor het eerst in Suriname Sophie Redmonds huis ook in werkelijkheid zag, herkende je meteen het balkon wat in je droom was verschenen. En toen je vlak daarop Sophie’s weduwnaar interviewde en van hem een foto kreeg, stond Sophie daar precies in die hoek op dat balkon, zoals jij haar in je droom had gezien. Voor degenen die weten hoe belangrijk dromen zijn in de Afro-Surinaamse cultuur toont dit nog meer nabijheid van Sophie in Sylvia, in jouw leven.

Sylvia, ik kan nog heel lang doorgaan, dat zal ik hier niet doen. Je moet nu gaan genieten van wat je hebt bereikt en ik weet dat je daarna weer energiek verder zult gaan. En je hebt ons al een voorproefje gegeven, van nog twee biografieën die je wilt gaan schrijven, en die je dan ook nog eens gaat combineren met de biografie over  Sophie Redmond.

Ik wil nog één vergelijking maken tussen jou en Sophie Redmond. Een vergelijking die niét opgaat, of niet helemaal. Jouw proefschrift begint met een gedicht uit Aurora dat kort na het overlijden van Sophie werd gepubliceerd. Het zou mooi zijn geweest als ze die ode bij haar leven had gehoord. Daarom heb ik het laatste deel van die ode genomen, heb ik geparafraseerd in mijn eigen broko broko Sranan, en draag ik dat nu aan je voor:

Krioro datra Sylvia

Yu fesi wi syi dya

Na disi foto ete langa ten moro

Bika yu stuka doro sjoro

Dati yu exempel langa langa mag tan

Leki wan staar na hemel gi Holland nanga Sranan   

Foto's: Jonathan Hoost

   

Publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond onderzocht (2 en slot)

In de kolonie Suriname werd kolonialiteit van macht op verschillende niveaus toegepast. Het e.e.a.in de context van de studie geplaatst ziet er als volgt uit.

In dit schema van boven- en onderschikking zijn waarden, normen en eigenheden van de kolonisator hoger gerangschikt dan die van de gekoloniseerden. In de kolonie Suriname werd koloniale macht uitgeoefend door de dominante etniciteit: de witte Hollanders. Religies van de gekoloniseerden werden op een lager peil geacht dan het christendom. De taal van de gekoloniseerden werd op een lager peil geacht dan het Nederlands. Normen van witte Hollanders werden verheven tot positieve standaardnorm.  

Hollandse Aanwezigheid

Binnen de dimensies van de persoon Sophie Redmond is de impact van de destijds gevoerde cultuurpolitiek overal te herkennen. Geïnspireerd door Stuart Halls Aanwezigheden heeft Kortram het begrip Hollandse Aanwezigheid geïntroduceerd. Daarmee wordt bedoeld, het effect, de uitwerking van het verhollandsen in haar verscheidene facetten en vormen op de gevormde koloniale identificatie van gekoloniseerde Surinamers; de uitwerking van het verhollandsen in dagelijks leven, taalgebruik, religie, relatievormen, etc. enz. Die uitwerking leidde tot een dubbele ervaring in het gevoelsleven van gekoloniseerde Surinamers, van het ‘Erbij horen’ en het ‘Anders zijn’. Het 'erbij horen' impliceert het via de koloniale politiek geforceerde verhollandsen. Het 'Anders zijn' impliceert het bewust zijn van de eigen culturele achtergrond, de eigen afkomst, de eigen religie en het eigen oorspronkelijke verleden dat de gekoloniseerde Surinaamse bevolking als herinnering met zich mee blijft dragen.

Conclusies

Deze studie heeft geleid tot conclusies op verschillende niveaus.

Sophie Redmond

Sophie Redmond heeft haar weg moeten vinden in een koloniale wereld waar effecten van beeldvorming via sociaalpsychologische kanalen werden gecreëerd en vastgelegd. Zij heeft zich ontwikkeld tot een onafhankelijke persoon met een sterke wil en een eigen mening. Zij sloot zich aan bij emancipatoire acties. Waar ze kon droeg ze een steentje bij aan de strijd die het gekoloniseerde volk leverde. Deze portretconstructie is volgens Kortram daarom niet alleen een analyse van leven en werk van Sophie Redmond. Deze studie is ook Surinaamse vrouwengeschiedenis en bevrijdingsgeschiedenis. Met bevrijdingsgeschiedenis wordt bedoeld dat dit onderzoek wordt geplaatst in het discours van de modernity/coloniality-school, waar dekoloniale denken en dekoloniale activiteiten centraal staan.

Sophie Redmond heeft zich geprofileerd als een agent of change op verschillende maatschappelijke gebieden. Daarbij maakte zij gebruik van massamedia en interpersoonlijke communicatiekanalen om haar doelgroepen te bereiken. Door haar bekendheid en doordat zij geliefd was onder de bevolking, had zij een podium om haar boodschap effectief over te brengen. De grenzen van haar agency werden zichtbaar in de verkiezingsstrijd van 1950. Zij kwam in een verkiezingsstrijd terecht waar haar bekendheid, de liefde en het respect voor deze huisarts weinig waarde hadden.

De Dr Sophie Redmondstraat in Paramaribo is een belangrijke verkeersader

In deze studie heeft de vroeg twintigste-eeuwse Surinaamse samenleving meer gezicht gekregen vanuit de geschiedenis van deelnemer Sophie Redmond. Tegelijkertijd heeft deelnemer Sophie Redmond zelf, ook meer reliëf gekregen door haar in haar tijd en omgeving te plaatsen. Geen van eerdere studies over het koloniale Suriname maken een analyse van de gevoerde koloniale cultuurpolitiek, vanuit het perspectief van de koloniale machtsmatrix en vanuit het agent of change-perspectief. Door in dit onderzoek wél een analyse vanuit deze perspectieven te maken, zijn nieuwe inzichten naar voren gekomen.

De kolonisator heeft een koloniale machtsmatrix toegepast die alle dimensies van sociale existentie raakte. Mede door de wisselwerking van de matrixwaarden kreeg beeldvorming in het koloniale Suriname een zichtbare uitwerking in stigmatisering en stereotypering,  ook bij etnische subgroepen onderling. Het ‘wij-zij’-schema tussen bevolkingsgroepen onderling was inherent aan het assimilatiedenken dat tot een allesomvattende ‘koloniale wij’ van een ‘erbij horen’ moest leiden. De paradox is dat dit ‘koloniale wij’, dit ’erbij horen’,  het gevoel van ‘anders zijn’ versterkte. In die etnische gesegmenteerde koloniale samenleving, in die veranderende koloniale wereld van bewustwording van de waarde van culturele eigenheden, konden bepaalde personen zoals Sophie Redmond eigen doelen bereiken, zich ontwikkelen tot agents of change, en daarmee uiteindelijk de laatste fase van het koloniaal systeem inluiden.

Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname’ is in eigen beheer uitgegeven. Het boek kost € 35,- en is te bestellen bij de auteur smkortram@quicknet.nl    

Publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond onderzocht (1)

Portret van Sophie Redmond op een wand bij bij café Zus & Zo in Paramaribo

Op 16 januari 2014 heeft Sylvia Kortram haar proefschrift over het publieke leven en werk van de Creoolse arts Sophie Redmond verdedigd, aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De titel van het proefschrift luidt: Meer dan arts alleen; De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.

Sylvia Kortram heeft leven en werk van Jeane Sophie Everdine Redmond in beeld gebracht via een analyse van verschillende dimensies van haar persoon, via een analyse van de koloniale cultuurpolitiek die in die periode werd gevoerd, vanuit het perspectief van de koloniale machtsmatrix en vanuit een agent of change-perspectief. Kortram geeft duidelijk aan dat deze studie geen biografie is maar een portretconstructie, omdat de studie geen uitputtende beschrijving is van alle facetten van Sophie Redmonds leven. Over haar kinder- en tienertijd bij voorbeeld is te weinig materiaal beschikbaar.

Sophie Redmond heeft geleefd van 1907-1955. In de studie staat niet het privéleven van Sophie Redmond centraal, maar haar leven in de publieke sfeer en haar bijdrage aan ontwikkelingen in de veranderende koloniale Surinaamse maatschappij waar zij deel van uitmaakte. Zij bevond zich in een setting van opleving en waardering van Sranantongo en etnische eigenheden. Haar vader Philip Redmond was actief in gezondheidskwesties en op de hoogte van wat er zich afspeelde in het gezondheidsveld. Hij had een groot netwerk en veel maatschappelijke functies. Een van de huisvrienden van de familie Redmond was Julius Koenders, een van de eerste cultuurnationalisten in Suriname. 

Huwelijk van Sophie Redmond met Emile Monkau

In 1941 trouwde Sophie Redmond met haar jeugdliefde Louis Emile Monkau. Het echtpaar kreeg geen kinderen. Naast haar beroep als arts was Sophie Redmond schrijfster van toneelstukken. Soms vervulde zij ook een acteursrol. In de toneelstukken komen sociaal-maatschappelijke, culturele, religieuze, politieke onderwerpen en gezondheids- en welzijnsaspecten aan de orde. Zij heeft ook een radioprogramma verzorgd Datra mi wan’ aksi wan sani [Dokter ik wil iets vragen]. In dat programma werden gezondheids- en welzijnsaspecten behandeld.

Assimilatiepolitiek als motor van het moderniseringsproces in koloniaal Suriname

Enerzijds is Sophie Redmond gevormd en gesocialiseerd in een koloniale periode waar de erfenis van de slavernij dagelijks aan den lijve werd ondervonden. Anderzijds, leefde zij in een periode van bloeiend etnisch en historisch bewustzijn, gender- en klassenbewustzijn, vrouwenorganisaties, opkomende sociale bewegingen en antikoloniale strijd. Het was een periode waarin sprake was van een assimilatiepolitiek; een westerse cultuurpolitiek dat was gericht op westerse opvoeding en westerse geestelijke vorming. Binnen die assimilatiepolitiek waren het voornamelijk gender, huidskleur, etniciteit, religie en taal, die bepalend waren voor iemands plek en voor iemands functioneren in de samenleving. Deze cultuurpolitiek wordt in deze studie geanalyseerd als motor van het moderniseringsproces in het koloniale Suriname. Bij die analyse heeft Kortram zich afgezet tegen eurocentrische moderniseringstheorieën en heeft zij aansluiting gezocht bij de visies van Stuart Hall en de modernity/coloniality-school.

Volgens de onderzoekers die Kortram heeft ondergebracht in de groep eurocentristen, ontstond moderniteit eerst in Europa en daarna in de rest van de wereld. Volgens de onderzoekers die zij heeft ondergebracht in de mondiale interactieschool is modernisering een wereldwijd en universeel fenomeen, dat niet alleen in Europa merkbaar was maar het gevolg van een interactie tussen wat genoemd wordt, het Westen en het Niet-Westen.

Onderzoekers die Kortram heeft ondergebracht in de modernity/coloniality-school, benadrukken de donkere kant van moderniteit. Volgens die onderzoekers zijn moderniteit en kolonialiteit twee kanten van dezelfde medaille. Moderniteit functioneert via opgelegde bevrijding, verlossing en zaligmaking, door o.a. christendom en westerse civilisatie. Kolonialiteit, als de donkere kant van moderniteit, verwijst naar structurele koloniale overheersing door het Westen op cruciale aspecten van het sociale bestaan, ook na staatkundige onafhankelijkheid van hun koloniale gebieden. De modernity/coloniality-school  beschouwt deze koloniale macht als een machtsmatrix van de moderne/koloniale wereld die alle dimensies van het sociale en economische bestaan raakt.

[vervolg, klik hier]

Sophie Redmond: meer dan arts alleen

Al in het vroegtwintigste-eeuwse Suriname legden vrouwen een bijl aan de wortels van de koloniale mannenmaatschappij door deze actief te betrekken bij de vrouwenemancipatie. Dat is een van de stellingen van Sylvia Marie Kortram in haar proefschrift ‘Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.’

Sophie Redmond

Ze onderzocht het publieke leven en werk van de Surinaams-Creoolse vrouwelijke huisarts Sophie Redmond (1907-1955) en analyseerde daarvoor verschillende dimensies van haar persoon. Kortram verdedigt haar proefschrift donderdag 16 januari 2014 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Sophie Redmond is gevormd en gesocialiseerd in een koloniale periode waar de invloeden van de slaventijd dagelijks aan den lijve werden ondervonden. Tegelijkertijd leefde zij in een periode van bloeiend etnisch en historisch bewustzijn, gender- en klassenbewustzijn, actieve vrouwenorganisaties, staatkundige veranderingen, opkomende sociale bewegingen en antikoloniale strijd. Uit het proefschrift van Kortram blijkt dat Sophie Redmond zich profileerde als een agent of change op verschillende maatschappelijke gebieden.

Cultuurpolitiek

Binnen de dimensies van de persoon Sophie Redmond zijn effecten en invloed van de assimilatiepolitiek overal te herkennen. Kortram analyseert deze cultuurpolitiek als motor van het moderniseringsproces in Suriname. Zij werkt taal, religie en etniciteit uit als stuwende kracht van het assimilatiebeleid en als machtsvertogen van koloniaal beleid. Daarbij introduceert zij het begrip Hollandse Aanwezigheid: de uitwerking van het geforceerde verhollandsen in al haar facetten en vormen op de gevormde koloniale identificatie van (ex-) gekoloniseerde Surinamers.

Sylvia Kortram,
Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname,
Ipskamp Drukkers,
ISBN 978-94-6259-010-6,
429 pagina's. Prijs € 35,-

[van Wereldjournalisten.nl, donderdag 9 januari 2014]

Sophie Redmond ‘inluider laatste fase koloniaal systeem’

door Stuart Rahan

Amsterdam - De bijzondere persoonlijkheid van dokter Sophie Redmond (1907-1955) was voor Sylvia Kortram de inspiratiebron voor nader sociaal, historisch en maatschappelijk onderzoek. Dat resulteerde donderdag in de promotie van Kortram aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. Volgens de promovenda luidde Redmond, naast dat zij de eerste Surinaams-creoolse arts was, het einde in van het koloniale systeem halverwege de vorige eeuw.

Een blijde dr. Sylvia Kortram (m) met haar diploma. Zij kreeg morele ondersteuning van haar paranimfen Rosita Bouterse en Mildred Braam-Creebsburg De dames zij gekleed volgens de Akwenda modelijn van Celestine Raalte. Foto: Stuart Rahan  

Redmond legde al vroeg in de twintigste eeuw een bijl aan de wortels van de koloniale mannenmaatschappij door actieve deelname aan de vrouwenemancipatie. Kortrams proefschrift heeft dan ook als titel: 'Meer dan arts alleen. De maatschappelijke betekenis van huisarts Sophie Redmond in laat-koloniaal Suriname.' Redmond wilde als huisvrouw niet in de schaduw van haar man leven en koos ervoor medicijnen te gaan studeren. 

"Sophie Redmond profileerde zich als een 'agent of change' op verschillende maatschappelijke gebieden", zei Sylvia Kortram in haar verdediging. De 'dokteres', zoals Redmond bij het volk bekend stond, maakte daarbij gebruik van massamedia en interpersoonlijke communicatie om haar doelgroepen te bereiken. De artsenpraktijk was er een van maar op de radio en het toneel liet zij zich van haar betrokkenheid kennen. Sophie Redmond heeft een gezicht gegeven aan de vrouwenemancipatie.

Uit handen van Alex van Stipriaan, historicus en hoogleraar Caribische geschiedenis nam dr. Sylvia Kortram haar diploma in ontvangst. Speciaal voor deze gelegenheid bemoedigde voordrachtkunstenares Celestine Raalte Kortram met enkele gedichten in Sranantongo.

[uit de Ware Tijd, 17/01/2014]