door Jeroen Heuvel
Kan een blanke persoon de gevoelens weergeven die een donkere persoon heeft ondergaan, honderden jaren geleden? Dit vroeg Herman Piso zich af en besloot het te proberen door een boek te schrijven over slavernij. Kanaä, zal ik haar ooit nog terugzien? is onlangs gepubliceerd door Caribpublishing.
Kan een blanke persoon de gevoelens weergeven die een donkere persoon heeft ondergaan, honderden jaren geleden? Dit vroeg Herman Piso zich af en besloot het te proberen door een boek te schrijven over slavernij. Kanaä, zal ik haar ooit nog terugzien? is onlangs gepubliceerd door Caribpublishing.
MKatula,
een niet nader gespecificeerde inwoner van het continent Afrika, is door overvallers
van een naburige bevolkingsgroep gevangen genomen. Hij is een herder met een
jagersinstinct, van denk ik iets jonger dan 20 jaar. Hij is in gedachten nog
bij Kanaä, zijn liefste toen vijf mannen dreigend op hem waren afgekomen. Hij is
de bescherming van het dichte donkere oerwoud ingedoken en hoopt dat de rovers
zijn liefste ongemoeid laten. In vijftien hoofdstukken, verdeeld over een
kleine honderd bladzijden, peinst hij dat wat de titel van het boek is
geworden.
 |
| Herman Piso naast het schilderij, gemaakt door Joke Piso, dat de kaft van zijn boek siert. |
De
mensenhandel komt onder meer door ruzies over het grondgebied tussen stammen.
Als een stam besluit om zijn leefgebied te vergroten ten koste van een naburige
stam. De gevechten die volgen zijn meedogenloos. De dreiging van vechtende
stammen zorgt voor een gespannen sfeer in het hele gebied. Hier volgt een
proeve van de schrijfstijl van Piso:
‘Zij
die tijdens de gevechten gevangen genomen zijn, worden meegenomen. De krijger
die zich heeft onderscheiden in heldhaftigheid, mag zijn gevangenen zelf houden
en als slaaf gebruiken. Daar het hebben van slaven een statussymbool is, is er
na elke succesvolle strijd een levendige handel in gevangengenomen krijgers.
Deze worden veelal geruild voor vee.
Als
de slaaf zich jarenlang als een volwaardig lid van de stam heeft gedragen,
krijgt hij rechten, wordt hem een hut toegewezen en is het hem toegestaan
officieel een vrouw te hebben. Als hij na verloop van tijd een bescheiden
vermogen heeft kunnen opbouwen, kan hij zichzelf vrijkopen en zelf ook slaven
aanschaffen. Het is bij sommige stammen ook niet ongewoon een kind te ruilen of
te verkopen om een schuld af te lossen of hiervoor een paar koeien te kopen om
de veestapel wat meer aanzien te geven. Het is een voldongen feit dat niemand,
hoe machtig en rijk hij ook is, de zekerheid heeft dat hij nooit als slaaf zal
eindigen. Daarvoor zijn er te veel oorlogen en lopen er altijd bandieten rond
die je overmeesteren en doorverkopen.
Zowel
de mannen als de vrouwen zijn opgeleid in het oorlogvoeren. Bij de geringste
tekenen van onraad worden de wapens opgenomen en staat men klaar om een aanval
af te slaan. Of men nu op het land aan het werk is of het vee staat te hoeden, iedereen
heeft zijn speer of pijl en boog bij zich.’ (p 16)
Het
motto van het boek luidt: ‘In het oerwoud heeft het leven enkel waarde, zolang
een ander het niet nodig heeft.’ Zo staat het begrijpelijk op pagina 50. Begrijpelijk,
want vooraan in het boek staat het raadselachtig geformuleerd: ‘In het oerwoud
heeft een leven enkele waarde voor degene die het op dat moment niet nodig
heeft.’
Het
boek is denk ik geschreven voor adolescenten in de leeftijd van de hoofdpersoon
en volwassenen. In de eerste tien hoofdstukken volgen we de tot slaaf gemaakte
MKatula voortgesleept door verschillende leefgebieden of landen in Afrika,
hoofdstuk 11 is een nachtmerrie, in hoofdstuk 12 ziet de ik-figuur voor het
eerst witte mannen, die hij voor duivels houdt en de zee, in hoofdstuk 13 volgt
de inscheping en in het laatste hoofdstuk komt het slavenschip aan in Curaçao.
Slavernij
lijkt een ouderwets woord, maar het bestaat nog steeds. Herman Piso schrijft in
zijn voorwoord: ‘De woorden die tegenwoordig daarvoor worden gebruikt en
hetzelfde bedoelen, zijn onder andere vrouwen- en kinderhandel, dwangarbeid,
onderdrukking en ga zo maar door. Ze komen heden ten dage allemaal voor in alle
landen op deze wereld en maken geen onderscheid tussen rassen van mensen.’
Is
het de in Indonesië geboren schrijver gelukt om in de huid van MKatula te
kruipen? Lees het boek en oordeel zelf.
[Herman
Piso (1951 geboren in Indonesië) verhuisde in 1957 naar Curaçao. Hij studeerde Bouwkunde in Nederland. Na zijn studie keerde hij terug naar Curaçao en heeft daar als aannemer gewerkt.]
Herman Piso
Herman Piso
Kanaä, zal ik haar ooit nog terugzien?
ISBN 978 90 8850 417 4
NUR 300
www.caribpublishing.com
