ku Buwono X, die de stad en de gelijknamige regio als gouverneur bestuurt, geldt als de beschermheer van de Javaanse tradities. In 2005 bracht hij een bezoek aan Suriname om de viering van 115 jaar Javaanse immigratie luister bij te zetten. Een maand na het bijwonen van de festiviteiten vereerde een Surinaamse delegatie onder leiding van Paul Somohardjo de vorst met een tegenbezoek.Beide bezoeken zouden gemakkelijk kunnen worden afgedaan als betekenisloze rituelen. Uitingen van respect en blijken van wellevendheid verpakt in protocollaire handelingen en ceremonieel eerbetoon. Natuurlijk waren de programma’s van beide delegaties gevuld met plichtplegingen, maar er was meer aan de hand. De bezoeken weerspiegelden bij uitstek de huidige fase van ontwikkeling van de Surinaamse Javanen. De vierde fase om precies te zijn, na de periode van immigratie, de periode van vroege participatie en de periode van uitgebreide participatie in de Surinaamse samenleving. In mijn lezing verken ik het idee van een Javaans thuisland en behandel ik de uiteenlopende wijzen waarop Javaanse politieke leiders in Suriname dit idee hebben ingezet om hun achterban te mobiliseren.
De zaal gniffelt als ik bij wijze van introductie uitleg dat er in Yogyakarta meer mensen wonen dan in heel Suriname. Maar er klinkt afkeurend gemompel als ik vertel over de minachting die Javanen ten deel viel en de vele vooroordelen die over hen de ronde deden, vooral in de periode vóór 1954. Uit de vele vragen die ik na afloop krijg, blijkt een grote onbekendheid met de Surinaamse situatie, maar ook een gretige belangstelling voor en een moeilijk te beredeneren gevoel van verwantschap met een gemeenschap, die geografisch ver verwijderd is van de archipel van oorsprong, maar in de geest tamelijk dichtbij vertoeft, mede dankzij de verworvenheden van de communicatietechnologie.
Mijn toehoorders blijken in het bijzonder geïntrigeerd door mijn vaststelling dat Suriname het thuisland is van de Surinaamse Javanen, maar dat Indonesië en Nederland complementaire culturele oriëntaties bieden, die de afgelopen tien, vijftien jaar aan belangrijkheid lijken te hebben gewonnen.
De sultan van Yogyakarta heb ik niet ontmoet. Ik heb hem wel een keer gezien: in het vliegtuig, tijdens een lijnvlucht van Yogyakarta naar Jakarta, een aantal jaren geleden. Keur
ig in het pak, een diplomaat op weg naar een hoofdstedelijke afspraak. In de kraton, zijn paleis, heb ik een ochtend rondgezworven, tussen de resten van wat eens een imposant hof moet zijn geweest. Mijn gids raakte niet uitgepraat over de koetsen van de sultans, die blinkend en wel een stalachtige ruimte vullen. Ik had moeite mijn korzeligheid te verbergen toen hij de Nederlandse makelij van een aantal van de rijtuigen maar bleef benadrukken. Ik was met andere woorden dichtbij geweest, maar van een onderhoud met de sultan was het nog niet gekomen. Een volgende keer dan maar. Als het even kan uit de buurt van de koetsen. In een omgeving waar het is toegestaan om door schilden van wellevendheid heen te breken. Op de Universitas Gadjah Mada, met een publiek van geschiedenisstudenten.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten