door Hilde Neus
Gabriel García Márquez
was een groot deel van zijn leven journalist, en heeft dat beroep nooit
afgeschud, het was zelfs de basis van zijn literatuur. Het motto van de roman Over liefde en andere duivels (1994) is
een stelling van de roomse kerkgeleerde Thomas van Aquino, die schrijft over ‘de
gaafheid van herrezen lichamen’: ‘Het schijnt dat de haren veel minder goed
herrijzen dan de andere delen van het lichaam.’
In 1949 wordt de
journalist Márquez gevraagd de ruiming van de grafkelders van het klooster van
Sint-Clara te verslaan, omdat er een nieuw hotel zal worden gebouwd (nu een sofitel).
Hij gaat ernaar toe en kijkt de werkzaamheden met verbazing aan. Maar wat de
werkelijkheid tart, is het nieuws: ‘Al bij de eerste slag van de pikhouweel
sprong de deksteen in stukken, en kwam uit de crypte een levendige haardos met
een diepe koperkleur naar buiten golven ... die nog vastzat aan een
meisjesschedel. Uitgerold mat het haar 22 meter en 11 centimeter.’
Hier toont zich de
meester in Márquez. Hij maakt gebruik van een verlichtingsfoefje, een redactiestukje
om datgene wat erna komt, vast te ankeren in de werkelijkheid. Dat erna is de
roman: het verhaal over de prachtige Sierva Maria de Todos los Angeles, de
verwaarloosde dochter van een markies en een creoolse handelaarster in slaven. Het
twaalfjarige meisje wordt gebeten door een dolle grijze hond met een witte vlek
op zijn kop. Ze heeft aanvankelijk geen ziekteverschijnselen, maar haar vader laat
haar op bevel van de bisschop in het klooster van Sint-Clara opnemen om de
duivel in haar uit te drijven. Dit wordt het werk van Cayetano Delaura, een
knappe jonge pater met zwart haar en een witte pluk op zijn voorhoofd. Zijn
doel bereikt hij niet, omdat de twee waanzinnig verliefd worden op elkaar. In
de tragedie die volgt schetst Márquez vooral de hypocrisie van de kerk en stelt
hij het celibaat aan de kaak. De slavernij speelt een belangrijke rol in dit
verhaal dat zich ruim twee eeuwen geleden afspeelde in de Columbiaanse stad Cartagena. Voor mij is dit het ultieme Márquez-boek,
vanwege de barokke taal in buitengewone samenhang met de materie.
Misschien heeft de auteur
voor een andere roman een prachtige openingsregel geschreven. Maar ik vind dit
wel het allermooiste slot ooit: ‘De bewaakster die haar kwam voorbereiden op de
zesde sessie van de duiveluitdrijving trof haar gestorven van liefde aan in
bed, met stralende ogen en de huid van een pasgeborene. De stekeltjes van haar
haren verrezen als bruisende belletjes uit haar kale schedel, men zag ze
groeien.’
Gabriel García Márquez: Over de liefde en andere duivels, oorspronkelijke
titel: Del amor y otros demonios,
Nederlandse vertaling: Adri Boon. Amsterdam: J.M. Meulenhoff, 1994
Geen opmerkingen:
Een reactie posten