 |
| De ss Van Imhoff |
door Werner Stauder
De kans om Bombay
te bereiken was eigenlijk reeds vanaf het vertrek vrijwel nihil omdat de Van
Imhoff, die blijkbaar doelbewust niet als gevangenentransport aangemerkt
was, al door Japanse verkenningsvliegtuigen gesignaleerd werd toen het nog in
de haven van Sibolga lag. De omstandigheden aan boord waren voor de
geïnterneerden mensonterend. De 477 grotendeels bejaarde gevangenen werden beneden
in het bloedhete ruim van het vrachtschip opgesloten en zaten dicht opeengepakt
in 2 meter brede kooien van prikkeldraad, elk met een capaciteit voor dertig
man. Omdat elke kooi amper één meter tien hoog was en het voor de gevangenen
dus onmogelijk was rechtop te staan, hurkten en lagen zij dicht op elkaar. Er
was te weinig drinkwater, ventilatie en sanitaire voorzieningen waren vrijwel
nihil. In de kooien hing een vreselijke stank en het was er niet uit te houden
van de hitte. Alleen al het laten vertrekken van het schip onder deze barre
omstandigheden, die sterke overeenkomsten vertonen met die in de slavenschepen
van de West-Indische Compagnie zoals de Leusden waar ik straks nog op
zal terugkomen, was reeds een grove schending van het volkenrecht. Daar komt
nog bij dat er onvoldoende reddingsmiddelen op het schip aanwezig waren om
iedereen te kunnen redden en die, zo later bleek, sowieso uitsluitend bedoeld
waren om de Nederlandse bemanning en het bewakingsdetachement in veiligheid te
brengen.
 |
| Een Japanse jachtbommenwerper |
Het duurde
dan ook niet lang totdat er zou gebeuren wat iedereen vreesde, want omstreeks tien
uur in de ochtend van de noodlottige 19e januari 1942 werd de Van Imhoff
door een Japanse jachtbommenwerper aangevallen. Door één van de bommen scheurde
op een gegeven moment de scheepswand onder de waterlinie open, waardoor er
zoveel water binnenstroomde dat het schip langzaam begon te zinken. Toen de Van
Imhoff tegen één uur slagzij begon te maken, werd door kapitein Hoeksema de
order gegeven de motorsloep alsook de vijf reddingsboten te vieren en alle
reddingsvlotten in het water te werpen. Een zesde reddingsboot bleef echter
hangen omdat die zat vastgeroest in zijn ophangmechanisme. Voorts werd order
gegeven om de Duitse en de Joodse gevangenen in hun kooien kalm en zo nodig in
bedwang te houden, zodat de Nederlandse bemanning en het bewakingsdetachement
het schip zonder tegenstand kon verlaten. Pas toen alle Nederlanders van boord
waren, werden door de laatste militairen kniptangen en sleutels naar beneden
gegooid. De geïnterneerden werden in het ruim verder aan hun lot overgelaten.
Wat toen
volgde, is haast niet te beschrijven. Sommigen konden weliswaar met behulp van
de ijzertangen de prikkeldraadomheining openknippen, toch lukte het slechts de
jongste en vitaalste mannen het ruim te verlaten. De rest bleef achter. Velen
werden verdrukt of vertrapt, want iedereen probeerde in paniek vanuit de krappe
kooien over elkaar heen naar buiten te kruipen. Anderen sneden hun polsen open
om niet levend door haaien opgevreten te worden. Weer anderen sprongen
overboord en verdronken. Degenen die hun sprong overleefden en probeerden de
Nederlandse sloepen zwemmend in te halen, werden onder dreiging van gerichte
pistoolschoten op afstand gehouden. Een van hen, Stephan Walkowiak, kreeg bij
deze poging weliswaar een schot dwars door zijn hand, werd daarna echter door inheemse
militairen in een van de achterste reddingsboten bloedend aan boord gehesen
hoewel er vanuit de motorsloep gecommandeerd werd de man aan zijn lot over te
laten.
Te midden
van de grote chaos aan boord van het zinkende schip hielden sommige gevangenen
hun hoofd koel en zochten naar allerlei mogelijkheden om het vege lijf te
redden. Algauw vonden zij de sloep die de Nederlanders in hun haast niet los
konden krijgen. Uiteindelijk slaagden de mannen er na twee uur zwoegen alsnog
in om de aan de davits vastgeroeste reddingsboot los te wrikken en te water te
laten. Officieel kon de sloep slechts 42 inzittenden bevatten, maar desondanks konden
er toch wel 53 man mee en in een werkboot dat zij op het voorschip aantroffen,
konden nog eens 14 man plaatsnemen. De riemen en het noodrantsoen waren helaas door
de Nederlanders uit de boot verwijderd maar gelukkig lagen de mast en de zeilen
er nog in. Velen waren vanaf het schip in het water gesprongen en probeerden
zich op planken en deuren, houten meubels en kasten zo lang mogelijk drijvende te
houden of een plaats te bemachtigen op enkele bamboevlotten.
[voor deel 5 klik hier]
Geen opmerkingen:
Een reactie posten