Anjumara en Sriba is
een mooi kinderboek met twee sprekende Surinaamse vissen! Deze vissen, Anjumara
en Sriba beleven een avontuur in hun eigen omgeving. Neen, ze maken geen
geweldige, dure wereldreis. Ze dromen ook niet van een rijk leven. Zij beleven hun avontuur net in hun vijver,
hun woonplaats, een kanaal en de nabije ruimte
daarom heen. Gerard R. Maynard beschrijft de belevenissen van Anjumara (Rondvis)
en Sriba (Platvis) volgens een mooi
stappenplan. Hij schept eerst een mooie sfeer en een begin voor zijn verhaal om
vervolgens climaxen op te bouwen.
 |
| Wateroverlast in Paramaeibo. Foto Facebook |
Vissen leven in het water dus water is voor hen belangrijk,
en vooral veel water: ‘Het was in de grote regentijd, toen er lang geleden heel
veel regen vanuit de hemel naar beneden viel. Ook ’s nachts bleef het
doorregenen. De riolen, de goten en ook het grote kanaal konden de grote
hoeveelheid regenwater niet snel genoeg afvoeren. Ze waren tot aan de rand gevuld.’
(p.7) Maynard geeft het bovenstaande fragment zo beeldend weer, dat de lezer de
zware regens als het ware voor zich ziet vallen. ‘Op bepaalde plekken stroomde
het water zelfs over de oevers heen. Hierdoor kwamen veel straten en erven in
de stad onder water te staan,’ (p.8). Welk kind kan zich dit niet verbeelden?
In grote delen van Paramaribo is dit beeld te zien, maar ook in de districten
en tot ver in het binnenland! De schrijver kaart een probleem aan dat bekend
is: wateroverlast of overstromingen door zware regens.
 |
| Meerpersoonsmaaltijd: anyumara (anjoemara) |
Maar hij maakt van dit probleem een mooi verhaal. En dat
fleurt het leven van een kind op: het leven is niet alleen kommer en kwel. Hij
laat zien dat een probleem ook een andere zijde heeft. Hij sleept de lezer met
spanning mee in een belevenis. Hij sleurt hen met de waterstroom mee zoals de
losgeraakte viseitjes in het verhaal ook door het water meegesleurd worden naar
de lager gelegen gebieden. De lezer beleeft de reis van de twee visseneitjes
die later Anjumara en Sriba zullen worden. Hij kruipt in de huid van deze
vissen en hiermee slaagt de schrijver in zijn doel: de lezer het boek tot aan
de laatste bladzijde te laten lezen! Na een lange zwerftocht komen de twee
eitjes tot stilstand tussen de stengels van de grassprieten in de vijver.
Normaal was er geen verbinding tussen de vijver en het kanaal, maar door de
zware regenval was er een smalle waterweg ontstaan die deze twee voor korte
tijd met elkaar verbond. Het is ongetwijfeld zo dat de schrijver een goede
observator is. Ik vermoed dat hij net als ik als kind in sloten en kanalen heeft
gezwommen. In het grote weiland van mijn vader ontstonden dit soort natuurlijke
verbindingen van smalle waterwegen tussen vijver en de sloot of het kanaal. Bij
het zwemmen werd je ook geprikt door de kleine, venijnige rode mieren die door
het water waren meegesleurd en zich genesteld hadden om de watersnood te
overleven. Ook dit is de schrijver niet ontgaan: ‘Sommige visseneitjes bleven
bijvoorbeeld vaststeken in het hoge gras waar ze ten prooi vielen aan mieren…’
(p.8). De Sriba kon overigens evengoed een kwikwi geweest zijn.
Districtskinderen zullen dit beeld vast wel herkennen: de vele kwikwi-nesten in
sloten en vijvers tijdens de grote regentijd.
 |
| Kwartpersoonsmaaltijd: sriba, gevangen in de Kabaleborivier Foto © roughfish.com. |
Een week nadat de visseneitjes in de vijver waren
terechtgekomen, gebeurde iets heel bijzonders met hen. Ze begonnen namelijk plotseling
uit zichzelf te bewegen. Eerst heel langzaam en daarna steeds sneller. Je kon
door het dunne schaaltje in elk eitje een babyvisje zien bewegen. De vissen
aten van de vele druiven uit de boom die langs de vijver groeide. De druiven
vielen in de vijver wanneer de vogels die ook kwamen eten. En zo werden Sriba
en Anjumara groter en groter. Sriba werd een grote platte vis en Anjumara een
grote ronde vis. Heel mooi is de groei van deze vissen weergegeven. In
verhaalvorm wordt eigenlijk ook op een
pedagogische manier de kleine lezers kennis bijgebracht. Sriba en Anjumara
worden vrienden en samen beleven zij het ene avontuur na het andere. Via andere
dieren uit het dierenrijk, bijvoorbeeld de vogel Roodborstje, komen Platvis en Rondvis erachter dat zij vissen
zijn. Hun soortgenoot Pataka leert hun dat er ook roofvissen bestaan: vissen
die elkaar opeten. Maar deze gemene les van Pataka levert niet veel voor hem
op. ‘ ”Jullie echte namen zijn Sriba en Anjumara. Geloof me maar, in het kanaal
hiernaast zwemmen veel van jullie soorten rond”, zei Pataka overtuigend. “Ben
jij ook een anjumara?”, vroeg Rondvis. “Nee, ik ben Pataka. Een roofvis.” “Een roofvis?
Hoe bedoel je?”, vroeg Rondvis haastig. “Roofvissen leven van andere kleinere
vissen, dat moest jij toch weten?” Om groot en sterk te kunnen worden moet ik
elke dag enkele sriba’s opeten. Pataka’s zijn namelijk dol op sriba’s’,
antwoordde hij.’(p. 21/22)
Maynard bouwt stap
voor stap de spanning bij dit fragment op (maar ook verder in het boek) middels
de dialoog tussen Platvis en Pataka om uiteindelijk met een soort ‘deus et
machina’ te komen voor Sriba die niet opgegeten wil worden door Pataka. Zijn
maat Rondvis grijpt in: ‘Daar hoef jij je geen zorgen om te maken Platvis,
zolang ik hier ben zal niemand jou iets kunnen aandoen. We blijven altijd
vrienden en ik zal je altijd blijven beschermen tegen roofvissen als Pataka.’
Met deze woorden had Rondvis-Anjumara zijn vriendje Platvis-Sriba
gerustgesteld. Zo zijn er nog meerdere verrassende dialogen in het boek. Dit
verhaal leent zich goed voor een animatiefilm! Al met al heeft Maynard een
prettig boek geschreven. Het is een eenvoudig verhaal, maar de spanning in de
dialogen maakt dat het boek tot de laatste bladzijde wordt uitgelezen. En dat
is het bijzondere van dit boek! En niet te vergeten de luchtige en functionele
tekeningen van de auteur!
Gerard R. Maynard, Anjumara en Sriba, Paramaribo: Stichting Projekten,
2014.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten