Het is vandaag, 30 juli, precies 111 jaar geleden dat de
massamoord op Mariënburg plaatsvond. Over de aard en het aantal van de
slachtoffers zijn er wat onduidelijkheden.
Het Koloniaal Verslag van 1903, dus een jaar later, praat
van zeventien slachtoffers maar het bronnenonderzoek in het gedenkboek van de
Stichting Hindostaanse Immigratie (SHI) van 1998, praat van zestien
slachtoffers. Daarom moet nadrukkelijk worden vermeld dat de slachtoffers niet
de daders waren van de moord op James Mavor. Zij waren de vrienden van de
daders die niet wilden dat hun collega's door de politie werden meegenomen. Het
was dus een solidariteitsactie van de arbeidscontracten op het terrein van de
suikerplantage Mariënburg.
Hun protesten waren echter zo heftig, dat de Nederlandse
militairen zich genoodzaakt voelden gericht op hen te schieten. In het
massagraf liggen dus niet de daders van de moord op Mavor, maar de vrienden van
de daders. De daders werden later door de rechter tot een dwangarbeid van
twaalf jaar veroordeeld. Het archeologisch onderzoek van de SHI naar het
massagraf, moet daarom duidelijkheid brengen in het juiste aantal slachtoffers,
dat op 30 juli 1902 in een massagraf werd gedumpt.
Surinamers mogen heel blij zijn dat het archief van
Mariënburg heel zorgvuldig is bewaard in de bibliotheek van het Surinaams
Museum op Zorg en Hoop. In het gedenkboek van 125 jaar Hindostaanse immigratie
dat de Stichting Hindostaanse Immigratie (SHI) in 1998 had uitgegeven, staat
een bijna vijftig pagina’s groot artikel van Leo H. Ferrier getiteld: ‘De moord
op James Mavor’. Het gedenkboek is een stevige pil van 273 pagina’s en
eigenlijk heeft intellectueel Suriname er te weinig aandacht aan besteed. Want
in 1998 had men al kunnen weten wat voor pijn en ellende de Hindostaanse
contractarbeiders in Suriname hadden meegemaakt.
Surinaamse wetenschappers hebben heel vaak aandacht hiervoor
gevraagd en de nakomelingen van de Hindostanen mogen zich zeker gelukkig
prijzen dat de ‘knappe mensen’ binnen hun eigen gelederen veel goed en degelijk
onderzoek naar de geschiedenis van hun voorouders hebben gedaan. Bekend zijn de
werken van pater De Klerk, Kaulesar Sukul, Jnan Adhin, Evert Azimullah, de
broers Mitrasingh en tegenwoordig ook van het duo Choennie. In het boekje van
Benjamin S. Mitrasingh en R. Motital Marhé, worden in 1978 – dus 35 jaar
geleden – in het boekje Mathura, Ramjanee en Raygaroo, verzet tegen uitbuiting
en onderdrukking in Suriname voor het eerst de Nederlandse Koloniale Verslagen
door twee jonge Hindostanen, een historicus en een taalkundige, kritisch
belicht.
![]() |
| Monument voor Baba en Mai, Paramaribo. Foto @ Adri Vollenhouw |
Baba en Mai
Uit dat boekje komt ook de naam ‘Baba en Mai’ voor het
immigratiemonument dat op 5 juni 1993 naast het Presidentiële paleis door het
Surinaamse volk werd onthuld. Toen had Kries Ramkhelawan de Sarnami-versie van
ons volkslied ten gehore gebracht. Politiek Suriname heeft de makers van dit
monument nooit die ‘grani’ gegeven die ze hadden verdiend, maar blijkbaar
zitten de makers van ‘Baba en Mai’ er ook niet op te wachten, want straks
beginnen diezelfde mensen met dezelfde ‘good spirit’ met het onderzoek naar het
massagraf van 1902 op Mariënburg. Waarom ze het doen? Het antwoord van SHI is
kort en krachtig: ‘Voor volk en vaderland, want onze voorouders hebben hier
gewoond en gewerkt en ze kunnen niet als een stuk vuil zijn gedumpt in een
grote kuil.’
Ondanks de goede zorg van het Surinaams Museum voor het
dossier, ontbreekt er toch nog het een en ander in. De schrijver Ferrier had
het al in 1998 opgemerkt. Het dossier heeft geen kaarten en plattegronden,
blijkbaar zijn ze achtergebleven vanwege hun formaat, want ze zijn er wel (!) en
veel details over James Mavor zijn opzettelijk of per toeval weggelaten of
weggehaald. Ook de juiste schrijfwijze van veel namen moet goed worden
gecorrigeerd.
Benjamin Mitrasingh is
onderzoeksleider Massagraf Mariënburg
[van Starnieuws, 30 juli 2013 en 3 februari]


Geen opmerkingen:
Een reactie posten