 |
| Het kasteel van Elmina |
door Stuart Rahan
Amsterdam -
Met de presentatie van het boek Het
kasteel van Elmina heeft schrijver en journalist Marcel van Engelen een
nieuw hoofdstuk toegevoegd aan de discussie over slavernij en slavenhandel. De
Nederlandse schrijver heeft de onderbelichte kant van slavernij en slavenhandel
op het vaste continent van Afrika aan een nadere bespreking onderworpen.
Was de onderwerping van de Afrikaanse mannen en vrouwen door
hun eigen rasgenoten net zo verwerpelijk als toen de witte Europeaan de
trans-Atlantische slavenhandel opstartte?
Hij geeft daar antwoord op in zijn nieuwe boek. "Niet
om de Europese bemoeienis met slavernij te vergoelijken", verontschuldigt
hij zich tijdens de presentatie. "Het doet niks af aan het aandeel van
Nederland." Wat hem tijdens zijn onderzoek trof, was hoe vervlochten de
trans-Atlantische handel was met de Afrikaanse slavenhandel en het meest dramatische,
de gruwelen van de slavernij, die nog moesten komen.
Langdurige discussies
Hij toonde diep respect voor Barryl Biekman van het
Landelijk Platform Slavernijverleden, die de aanzet gaf voor het
Slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark. "Het monument heeft als
katalysator gewerkt op heel veel wat met het Nederlandse slavernijverleden te
maken heeft gehad." Hij overhandigde het eerste exemplaar van zijn boek
aan haar. In zijn zoektocht naar het Nederlandse slavernijverleden heeft de
schrijver al sinds 2001 contact met Biekman. In langdurige discussies hebben
beiden op respectvolle wijze het gevoelige onderwerp met elkaar besproken. Maar
de meningsverschillen en benaderingswijzen, ieder vanuit zijn eigen
achtergrond, hebben niet echt tot consensus geleid.
Vergoelijken
In haar dankwoord prees Biekman, Van Engelen voor zijn
bijdrage aan het de-taboeïseringsproces van de slavernij binnen de Nederlandse
samenleving. "Als het slavernijsysteem toen als misdaad tegen de mensheid
was verklaard en er een strafsysteem bestond, was het koningshuis voor
levenslang opgesloten", illustreert Biekman de betrokkenheid van de
Nederlandse staat. Het verwerpelijke slavernijsysteem werd namelijk vanuit het
koningshuis legaal in stand gehouden. Maar volgens Biekman willen 'witte'
wetenschappers met hun Eurocentrische benadering vooral de aandacht afleiden
van het Nederlandse aandeel in de ontwikkeling van het verwerpelijke systeem,
van de misdaden die tegen Afrika en Afrikanen is begaan. "Zij halen de
moderne slavernij er steevast bij om de aandacht af te leiden van de roep om
excuses aan te bieden voor de misdaden tegen de mens. Ze halen ook de
Afrikaanse slavernij erbij om de Europese slavernij te vergoelijken."
Geen aandacht
Maritiem historicus Henk den Heijer, die zijn medewerking
verleend heeft aan het boek is blij met de aandacht voor het Nederlandse
slavernijverleden. In het Nederlandse onderwijs is volgens hem nauwelijks
aandacht geweest. Met de komst van Surinamers naar Nederland is daar
verandering in gekomen. Het kasteel van Elmina beschrijft hoe leven en handel
rond Elmina verliepen. Van Engelen trok vanaf de kust het Afrikaanse binnenland
in en bezocht de plaatsen waaruit de slaven werden weggevoerd. Gaandeweg verdiept
hij zich in de discussie rond slavernij die de laatste jaren in Nederland zo
hevig is opgelaaid. Was de slavenhandel niet minstens zo Afrikaans als
Europees?
Geen opmerkingen:
Een reactie posten