Muziek in het Teatro

door Nina Jurna

Antônio Carlos Jobim

Braziliaanse muziek is hemels als je het mij vraagt. Samba, bossanova, forro, ik houd er allemaal van. Ook sambarock, baile funk, noem maar op. Braziliaanse muziek wordt er bij kinderen al van kleins af aan met de paplepel ingegeven. Mijn kinderen krijgen op school blokfluitles en leren dan de liedjes van Tom Jobim de vader van de bossanova op fluit spelen. Dat is nog eens wat anders dan ‘vader Jacob’. In het zwembad waar mijn zoontje zwemles heeft staat standaard rustige samba op. Er is ook overal muziek hier. En als het er niet is, is er wel iemand op straat of in een winkel die een liedje neuriet, of met z’n handen op iets trommelt. En als dat er niet is, is er wel de taal, het Braziliaanse Portugees, dat op zichzelf al klinkt als muziek in de oren. Tom Jobim dus. Schitterende muziek. Voor wie hem niet kent, googel hem en luister naar nummers als ‘Luiza’, ‘Desafinado’ of ‘Aguas de marco’, en je moet er haast wel voor vallen.

Zangeres Elis Regina heeft veel van zijn nummers gezongen. Haar rustige, melancholische stem past helemaal bij het genre van de bossanova. Beiden zijn al jaren overleden, maar de bossanova is nog altijd enorm populair in Brazilië. Dit jaar is er opvallend veel aandacht, het is namelijk precies vijftig jaar geleden dat het beroemde liedje ‘garota de Ipanema’ of de bekendere Engelse versie ‘The girl from Ipanema’ geschreven werd. Vijftig jaar geleden bedacht in een bar door Tom Jobim samen met zijn vriend, de dichter Vinicius de Moreas. Geïnspireerd door een beeldschoon meisje dat dagelijks langsliep op weg naar het strand van Ipanema.

Met de kids ging ik laatst naar het Teatro Municipal hier in Rio, waar op zondag de voorstellingen speciaal voor het gewone volk, maar 1 real kosten. Bijna gratis. Een geweldig initiatief van de gemeente om op deze manier cultuur voor iedereen toegankelijk te maken. Vaak gaat het wel om verkorte uitvoeringen van bestaande balletstukken of klassieke muziekoptredens. Binnen een uur sta je weer buiten. Precies lang genoeg om vol te houden met kleine kinderen. Ik ben niet de enige die dat kennelijk bedenkt want veel ouders nemen hun kids mee op dit soort zondagen. En als je niet op tijd komt, sta je zeker een half uur in de rij. Het theater zelf is al een bezienswaardigheid. Een replica van het theater van Parijs, een schitterende oude trap, hoge plafonds met klassieke versieringen. ‘Mama is dit een echt paleis?’, vragen de kids als we binnen komen. Je zou het bijna denken: zoveel luxe. De sfeer is ook wat losser op dit soort zondagen omdat er hele andere mensen komen dan de elite die voor dezelfde voorstellen (alleen dan dus de langere versie) zeker vijftig tot zestig keer meer betalen dan de mensen die op zondag komen. Dan komt het gewone volk, mensen met kinderen en veel studenten.

Vorige week was er een ‘homage aan Tom Jobim’. Een klassiek orkest dat de bekende nummers van Jobim speelde met op de achtergrond filmbeelden van de natuur. Jobim bleek niet alleen een groot romanticus (luister maar eens naar zijn teksten), maar ook een enorme liefhebber van de natuur. Per lied kreeg je een ander beeld van de Braziliaanse natuur te zien. Door de blokfluitlessen op school herkenden de kids de nummers. ‘Mama dit lied ken ik!’, gilde mijn dochter door de muisstille zaal. Mijn zoontje begon één van de nummers zelfs mee te zingen. ‘Ssst’, probeerde ik ze af te remmen. Maar om ons heen zongen andere kinderen ook mee met ‘Garota de Ipanema’ van Jobim. En niet alleen kinderen, ook ouders zongen zachtjes mee. De charme van de zondag in Teatro Municipal. We gaan er maar vaker heen.

[uit de Ware Tijd,  28/08/2012]