Voorlezen

door Els Moor

‘Juf, wanneer gaat u voorlezen?’ vragen de kinderen. ‘Als jullie goed je best doen met rekenen, om twaalf uur,’ zegt juf Marie. Nou, iedereen spant zich in om de moeilijke staartdelingen te maken. Ze werken in groepjes en de groep van de muisjes wint vandaag: ze zijn het eerste klaar met de sommen en ze hebben alles goed. ‘Muisjes, wat zal ik voorlezen?’ vraagt juf. De muisjes overleggen en de poesjes gaan bemoeien. ‘Anansi, Anansi!’ roepen ze naar de muisjes. Maar die staan op en lopen naar de ‘boekenhoek’ achter in de klas en nadat ze even samen gefluisterd hebben, brengen ze een boek naar juf dat ze nog niet kennen, Seriba in de schelp van Ismene Krishnadath.

Wat een prachtig verhaal! De kinderen zitten met juf in een ronde kring. Juf leest spannend voor en ze laat steeds het bijbehorende plaatje van Gerold Slijngard zien. Daardoor zijn de kinderen al gauw niet meer in de klas, maar op het strand van Galibi, bij het meisje Lilia, dat daar op vakantie is, wandelt en een schelp vindt die bijna zo groot is als haar hoofd. Ze zet hem tegen haar oor. In de schelp hoort ze het geluid van de zeewind, sjoe-oe-oe, en de hele klas doet mee: ‘Sjoe-oe-oe, sjoe-oe-oe’. Maar er is nog een ander geluid in de schelp; het lijkt wel huilen. Dat komt van Seriba, de jonge zeemeermin, die opgesloten is in de schelp. Dat vertelt ze snikkend aan Lilia. Haar vader heeft het gedaan. Hij is boos omdat ze verliefd is op Warana de zeeschildpad en hij ook op haar. Pa wil dat ze met Sjark de haai trouwt, maar Seriba houdt niet van Sjark… hij heeft zulke griezelige grote tanden…

De kinderen griezelen ook. Wat een gemene vader, denken ze en Elise pinkt stiekem een traantje weg, want ze heeft een vriendje, Bas, en als haar papa ziet dat ze met hem speelt, slaat hij haar hard en dan schreeuwt hij. Haar papa en mama hebben ruzie met de ouders van Bas en ze willen niet dat de kinderen samen spelen. Gelukkig loopt het goed af. Warana komt aanlopen, langzaam, langzaam en als hij bij Lilia met de schelp is aangekomen, smijt Lilia de schelp kapot op het keiharde schild van Warana. De schelp gaat aan scherven. Wie komt eruit? Seriba, van boven is ze een meisje en van onderen een vis, een echt watermeisje.

.

De kinderen slaken allemaal een zucht van verlichting. Fabian, een praktische jongen die wel altijd helemaal meeleeft met een verhaal, roept nu door de klas: ‘Warana ga met Seriba de zee op, straks komt haar vader…’ De andere kinderen knikken en juf zegt: ‘Zo gebeurt het ook: Seriba zit op de rug van Warana die met z’n poten zwemt zoals een sekrepatu zwemt en langzaam verdwijnen ze in de verte…'

De bel gaat. Het lijkt of de kinderen wakker worden… ze schudden een beetje met hun hoofd. ‘Pak je tas in,’ zegt juf. Dat doen ze en ze lopen stil de klas uit. Ze geven juf Marie een hand. Sommige kinderen zeggen: ‘Mooi verhaal…, ’ anderen gaan stilletjes weg. Ze zijn nog op het strand van Galibi.

Voorlezen is belangrijk voor kinderen. Als het beeldend gedaan wordt, komen ze in andere werelden dan de bekende, maar waarin ze toch veel herkennen, gevoelens, zoals die van Elise. En ze leren ook altijd van zo’n vreemde omgeving. De hele klas weet nu wat een strand precies is en dat daar grote schelpen liggen waarin je het geluid van de wind hoort. Dat er in Galibi grote sekrepatu’s zijn, dat weten deze kinderen al. Dat hebben ze bij aardrijkskunde en kennis der natuur gehad. Dat herkennen ze dus.

Toetie komt thuis en onder het eten vraagt papa wat ze op school gedaan heeft. Stralend vertelt ze over Lilia en Seriba en Warana. Papa zegt: ‘Volgende week is het Kinderboekenfestival. We zullen het boek kopen en dan mag jij het aan Carla en Edje voorlezen.’ Het voorlezen van juf Marie werkt dus door bij de kinderen thuis. In een aantal gezinnen ligt een week later Seriba in de schelp op tafel. En het wordt niet alleen voorgelezen: iedereen leest het! Zelfs een oma: met haar leesbril op houdt ze het boekje heel dicht bij haar ogen en als ze het uit heeft zegt ze: ‘Ik weet nog een ander verhaal over een watermeisje, een kleine watramama. Vanavond ga ik het jullie vertellen!’

Voorlezen is niet zomaar wat. Zowel op school als thuis kunnen opvoeders belangrijke doelen bereiken door voorlezen: een spannende sfeer, vergroting van de taalschat, saamhorigheid, bespreekbaarheid van problemen en nog veel meer. In Lees je wijs, het boek over het bevorderen van leesplezier, uitgegeven door de Stichting Projekten PCOS, is er veel over te lezen en krijgen opvoeders ideeën over wat ze allemaal met behulp van boeken kunnen bereiken.

Is voorlezen van verhalen alleen voor kinderen? Voor veel meer groepen is het ontspannend, leerzaam, de fantasie en de herinnering voedend en als een verhaal mooi geschreven is, genieten de luisteraars ook van de taal, diezelfde taal die vaak zo moeilijk is, en als je fouten maakt een aanleiding om je bespottelijk te maken. ‘Hmm, je zegt “die meisje”, het is “dat meisje”, je bent dom hoor!’ Als je luistert naar voorlezen is die taal niet eng, hoef je er niet bang voor te zijn. Integendeel: je gaat ervan houden!

Is voorlezen iets voor jongeren met problemen in een tehuis, of kinderen met een beperking? Of voor jeugdige gevangenen? Of voor bejaarden in een oord, die zelf niet meer kunnen lezen? Of voor zieken in een ziekenhuis? Gaat u zelf maar door; 4 maart is de nationale voorleesdag in Suriname. Laten we allemaal een grote of kleine groep zoeken om een mooi verhaal aan voor te lezen. Thuis is natuurlijk ook prima!