Surinamica

Soms voelt het verzamelen van boeken een beetje aan als het zoeken naar goud. Althans ik stel mij voor dat de euforie van een goudzoeker, als hij een klomp goud vindt, overeenkomt met het gevoel dat mij onlangs overviel. Een Italiaanse vriend stuurde mij een email. Hij was in een antiquariaatje in Trento (Italië) op een boek gestuit dat over Suriname ging. Na veel heen en weer mailen en bellen begreep ik dat het hier om een aardig klompje 'goud' ging:

Viaggio al Surinam e nell'interno della Guiana. Milano, Giambattista Sonzogno, 1818.

De eerste en enige Italiaanse vertaling van Stedmans Reize naar Suriname (1796). Dit exemplaar, vier kalfsleren bandjes met goudopdruk, verkeert in uitstekende staat. Behalve een gelithografeerd portret van Stedman bevat het een kaart van Suriname en maar liefst 16 handgekleurde platen. Sommige boeken houden door hun schoonheid of zeldzaamheid op alleen maar een boek te zijn. Het worden dan antieke objecten en museumstukken.

Stedman maakte deel uit van de Schotse Brigade en was in Suriname van 1772 tot 1777. Hij hield een dagboek bij dat na zijn terugkeer in Londen werd gepubliceerd. Het is een van de belangrijkste ooggetuigeverslagen van het leven in het 18e eeuwse Suriname. Behalve zijn uitgebreide beschrijving van de politieke situatie, de flora en fauna droegen vooral zijn beschrijving van de brute behandeling van slaven bij aan het succes van zijn boek. In Europa sloeg het boek in als een bom. Het werd vertaald in het Nederlands, Duits, Frans, Zweeds en Italiaans.

De Italiaanse editie behoort met de Zweedse- tot de zeldzamere uitgaven. De Italiaanse Stedman wordt vanwege de aardige gekleurde plaatjes zelden compleet aangetroffen. Hoewel gezegd moet worden dat Richard Price over de Italiaanse editie (1988) schrijft dat 'the redrawn body proportions and clothing, as well as colours chosen, often suggest to us southern Italian peasants as much as scenes from Suriname'.